൧൦. ഗവേസീസുത്തം

൧൮൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു ചാരികം ചരതി മഹതാ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന സദ്ധിം. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നോ അഞ്ഞതരസ്മിം പദേസേ മഹന്തം സാലവനം; ദിസ്വാന [ദിസ്വാ (സീ. പീ.)] മഗ്ഗാ ഓക്കമ്മ [ഉക്കമ്മ (കത്ഥചി)] യേന തം സാലവനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം സാലവനം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം പദേസേ സിതം പാത്വാകാസി.

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘കോ നു ഖോ ഹേതു കോ പച്ചയോ ഭഗവതോ സിതസ്സ പാതുകമ്മായ? ന അകാരണേന തഥാഗതാ സിതം പാതുകരോന്തീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഹേതു കോ പച്ചയോ ഭഗവതോ സിതസ്സ പാതുകമ്മായ? ന അകാരണേന തഥാഗതാ സിതം പാതുകരോന്തീ’’തി.

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ആനന്ദ, ഇമസ്മിം പദേസേ നഗരം അഹോസി ഇദ്ധഞ്ചേവ ഫീതഞ്ച ബഹുജനം ആകിണ്ണമനുസ്സം. തം ഖോ പനാനന്ദ, നഗരം കസ്സപോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഉപനിസ്സായ വിഹാസി. കസ്സപസ്സ ഖോ പനാനന്ദ, ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ ഗവേസീ നാമ ഉപാസകോ അഹോസി സീലേസു അപരിപൂരകാരീ. ഗവേസിനാ ഖോ, ആനന്ദ, ഉപാസകേന പഞ്ചമത്താനി ഉപാസകസതാനി പടിദേസിതാനി സമാദപിതാനി [സമാദാപിതാനി (?)] അഹേസും സീലേസു അപരിപൂരകാരിനോ. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസിസ്സ ഉപാസകസ്സ ഏതദഹോസി – ‘അഹം ഖോ ഇമേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ബഹൂപകാരോ [ബഹുകാരോ (കത്ഥചി)] പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ [സമാദാപേതാ (?)], അഹഞ്ചമ്ഹി സീലേസു അപരിപൂരകാരീ, ഇമാനി ച പഞ്ച ഉപാസകസതാനി സീലേസു അപരിപൂരകാരിനോ. ഇച്ചേതം സമസമം, നത്ഥി കിഞ്ചി അതിരേകം; ഹന്ദാഹം അതിരേകായാ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസീ ഉപാസകോ യേന താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ഏതദവോച – ‘അജ്ജതഗ്ഗേ മം ആയസ്മന്തോ സീലേസു പരിപൂരകാരിം ധാരേഥാ’തി! അഥ ഖോ, ആനന്ദ, തേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ഏതദഹോസി – ‘അയ്യോ ഖോ ഗവേസീ അമ്ഹാകം ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ. അയ്യോ ഹി നാമ ഗവേസീ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഭവിസ്സതി. കിമങ്ഗം [കിമങ്ഗ (സീ. പീ.)] പന മയ’ന്തി [പന ന മയന്തി (സീ.) അ. നി. ൪.൧൫൯; ചൂളവ. ൩൩൦; സം. നി. ൫.൧൦൨൦ പാളിയാ സംസന്ദേതബ്ബം]! അഥ ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി യേന ഗവേസീ ഉപാസകോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഗവേസിം ഉപാസകം ഏതദവോചും – ‘അജ്ജതഗ്ഗേ അയ്യോ ഗവേസീ ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി സീലേസു പരിപൂരകാരിനോ ധാരേതൂ’തി. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസിസ്സ ഉപാസകസ്സ ഏതദഹോസി – ‘അഹം ഖോ ഇമേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ, അഹഞ്ചമ്ഹി സീലേസു പരിപൂരകാരീ, ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി സീലേസു പരിപൂരകാരിനോ. ഇച്ചേതം സമസമം, നത്ഥി കിഞ്ചി അതിരേകം; ഹന്ദാഹം അതിരേകായാ’’’തി!

‘‘അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസീ ഉപാസകോ യേന താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ഏതദവോച – ‘അജ്ജതഗ്ഗേ മം ആയസ്മന്തോ ബ്രഹ്മചാരിം ധാരേഥ ആരാചാരി [അനാചാരിം (പീ.)] വിരതം മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ’തി. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, തേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ഏതദഹോസി – ‘അയ്യോ ഖോ ഗവേസീ അമ്ഹാകം ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ. അയ്യോ ഹി നാമ ഗവേസീ ബ്രഹ്മചാരീ ഭവിസ്സതി ആരാചാരീ വിരതോ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ. കിമങ്ഗം പന മയ’ന്തി! അഥ ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി യേന ഗവേസീ ഉപാസകോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഗവേസിം ഉപാസകം ഏതദവോചും – ‘അജ്ജതഗ്ഗേ അയ്യോ ഗവേസീ ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ബ്രഹ്മചാരിനോ ധാരേതു ആരാചാരിനോ വിരതാ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ’തി. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസിസ്സ ഉപാസകസ്സ ഏതദഹോസി – ‘അഹം ഖോ ഇമേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ. അഹഞ്ചമ്ഹി സീലേസു പരിപൂരകാരീ. ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി സീലേസു പരിപൂരകാരിനോ. അഹഞ്ചമ്ഹി ബ്രഹ്മചാരീ ആരാചാരീ വിരതോ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ. ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ബ്രഹ്മചാരിനോ ആരാചാരിനോ വിരതാ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ. ഇച്ചേതം സമസമം, നത്ഥി കിഞ്ചി അതിരേകം; ഹന്ദാഹം അതിരേകായാ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസീ ഉപാസകോ യേന താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ഏതദവോച – ‘അജ്ജതഗ്ഗേ മം ആയസ്മന്തോ ഏകഭത്തികം ധാരേഥ രത്തൂപരതം വിരതം വികാലഭോജനാ’തി. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, തേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ഏതദഹോസി – ‘അയ്യോ ഖോ ഗവേസീ ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ. അയ്യോ ഹി നാമ ഗവേസീ ഏകഭത്തികോ ഭവിസ്സതി രത്തൂപരതോ വിരതോ വികാലഭോജനാ. കിമങ്ഗം പന മയ’ന്തി! അഥ ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി യേന ഗവേസീ ഉപാസകോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഗവേസിം ഉപാസകം ഏതദവോചും – ‘അജ്ജതഗ്ഗേ അയ്യോ ഗവേസീ ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ഏകഭത്തികേ ധാരേതു രത്തൂപരതേ വിരതേ വികാലഭോജനാ’തി. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസിസ്സ ഉപാസകസ്സ ഏതദഹോസി – ‘അഹം ഖോ ഇമേസം പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ. അഹഞ്ചമ്ഹി സീലേസു പരിപൂരകാരീ. ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി സീലേസു പരിപൂരകാരിനോ. അഹഞ്ചമ്ഹി ബ്രഹ്മചാരീ ആരാചാരീ വിരതോ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ. ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ബ്രഹ്മചാരിനോ ആരാചാരിനോ വിരതാ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ. അഹഞ്ചമ്ഹി ഏകഭത്തികോ രത്തൂപരതോ വിരതോ വികാലഭോജനാ. ഇമാനിപി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി ഏകഭത്തികാ രത്തൂപരതാ വിരതാ വികാലഭോജനാ. ഇച്ചേതം സമസമം, നത്ഥി കിഞ്ചി അതിരേകം; ഹന്ദാഹം അതിരേകായാ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസീ ഉപാസകോ യേന കസ്സപോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ കസ്സപം ഭഗവന്തം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ഏതദവോച – ‘ലഭേയ്യാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’ന്തി. അലത്ഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസീ ഉപാസകോ കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ ഖോ പനാനന്ദ, ഗവേസീ ഭിക്ഖു ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനാനന്ദ, ഗവേസീ ഭിക്ഖു അരഹതം അഹോസി.

‘‘അഥ ഖോ, ആനന്ദ, തേസ പഞ്ചന്നം ഉപാസകസതാനം ഏതദഹോസി – ‘അയ്യോ ഖോ ഗവേസീ അമ്ഹാകം ബഹൂപകാരോ പുബ്ബങ്ഗമോ സമാദപേതാ. അയ്യോ ഹി നാമ ഗവേസീ കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിസ്സതി. കിമങ്ഗം പന മയ’ന്തി! അഥ ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി യേന കസ്സപോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ കസ്സപം ഭഗവന്തം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ഏതദവോചും – ‘ലഭേയ്യാമ മയം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യാമ ഉപസമ്പദ’ന്തി. അലഭിംസു ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഉപാസകസതാനി കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലഭിംസു ഉപസമ്പദം.

‘‘അഥ ഖോ, ആനന്ദ, ഗവേസിസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏതദഹോസി – ‘അഹം ഖോ ഇമസ്സ അനുത്തരസ്സ വിമുത്തിസുഖസ്സ നികാമലാഭീ ഹോമി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ. അഹോ വതിമാനിപി പഞ്ച ഭിക്ഖുസതാനി ഇമസ്സ അനുത്തരസ്സ വിമുത്തിസുഖസ്സ നികാമലാഭിനോ അസ്സു അകിച്ഛലാഭിനോ അകസിരലാഭിനോ’തി. അഥ ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഭിക്ഖുസതാനി വൂപകട്ഠാ [ഭിക്ഖുസതാനി ഏകേകാ വൂപകട്ഠാ (സ്യാ. കം.)] അപ്പമത്താ ആതാപിനോ പഹിതത്താ വിഹരന്താ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിംസു. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി അബ്ഭഞ്ഞിംസു’’.

‘‘ഇതി ഖോ, ആനന്ദ, താനി പഞ്ച ഭിക്ഖുസതാനി ഗവേസീപമുഖാനി ഉത്തരുത്തരി [ഉത്തരുത്തരിം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] പണീതപണീതം വായമമാനാ അനുത്തരം വിമുത്തിം സച്ഛാകംസു. തസ്മാതിഹ, ആനന്ദ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉത്തരുത്തരി പണീതപണീതം വായമമാനാ അനുത്തരം വിമുത്തിം സച്ഛികരിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ആനന്ദ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദസമം.

ഉപാസകവഗ്ഗോ തതിയോ.