൩. സാരന്ദദസുത്തം

൧൪൩. ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ വേസാലിം പിണ്ഡായ പാവിസി. തേന ഖോ പന സമയേന പഞ്ചമത്താനം ലിച്ഛവിസതാനം സാരന്ദദേ ചേതിയേ സന്നിസിന്നാനം സന്നിപതിതാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദി – ‘‘പഞ്ചന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം. കതമേസം പഞ്ചന്നം? ഹത്ഥിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, അസ്സരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, മണിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, ഇത്ഥിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, ഗഹപതിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം. ഇമേസം പഞ്ചന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മി’’ന്തി.

അഥ ഖോ തേ ലിച്ഛവീ മഗ്ഗേ പുരിസം ഠപേസും [പേസേസും (സ്യാ. ക.)] – ‘‘യദാ ത്വം [യഥാ ത്വം (സീ. പീ.)], അമ്ഭോ പുരിസ, പസ്സേയ്യാസി ഭഗവന്തം, അഥ അമ്ഹാകം ആരോചേയ്യാസീ’’തി. അദ്ദസാ ഖോ സോ പുരിസോ ഭഗവന്തം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം; ദിസ്വാന യേന തേ ലിച്ഛവീ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേ ലിച്ഛവീ ഏതദവോച – ‘‘അയം സോ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഗച്ഛതി അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ; യസ്സദാനി കാലം മഞ്ഞഥാ’’തി.

അഥ ഖോ തേ ലിച്ഛവീ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ തേ ലിച്ഛവീ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും –

‘‘സാധു, ഭന്തേ, യേന സാരന്ദദം ചേതിയം തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന. അഥ ഖോ ഭഗവാ യേന സാരന്ദദം ചേതിയം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ തേ ലിച്ഛവീ ഏതദവോച – ‘‘കായ നുത്ഥ, ലിച്ഛവീ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ, കാ ച പന വോ അന്തരാകഥാ വിപ്പകതാ’’തി? ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം സന്നിസിന്നാനം സന്നിപതിതാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദി – ‘പഞ്ചന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം. കതമേസം പഞ്ചന്നം? ഹത്ഥിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, അസ്സരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, മണിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, ഇത്ഥിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, ഗഹപതിരതനസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം. ഇമേസം പഞ്ചന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മി’’’ന്തി.

‘‘കാമാധിമുത്താനം വത, ഭോ, ലിച്ഛവീനം [കാമാധിമുത്താനം വത വോ ലിച്ഛവീനം (സീ.), കാമാധിമുത്താനം വത വോ ലിച്ഛവീ (സ്യാ.), കാമാധിമുത്താനംവ വോ ലിച്ഛവീ (?)] കാമംയേവ ആരബ്ഭ അന്തരാകഥാ ഉദപാദി. പഞ്ചന്നം, ലിച്ഛവീ, രതനാനം പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം. കതമേസം പഞ്ചന്നം? തഥാഗതസ്സ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, തഥാഗതപ്പവേദിതസ്സ ധമ്മവിനയസ്സ ദേസേതാ പുഗ്ഗലോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, തഥാഗതപ്പവേദിതസ്സ ധമ്മവിനയസ്സ ദേസിതസ്സ വിഞ്ഞാതാ പുഗ്ഗലോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, തഥാഗതപ്പവേദിതസ്സ ധമ്മവിനയസ്സ ദേസിതസ്സ വിഞ്ഞാതാ [വിഞ്ഞാതസ്സ (സീ. പീ.) അ. നി. ൫.൧൯൫] ധമ്മാനുധമ്മപ്പടിപന്നോ പുഗ്ഗലോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം, കതഞ്ഞൂ കതവേദീ പുഗ്ഗലോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മിം. ഇമേസം ഖോ, ലിച്ഛവീ, പഞ്ചന്നം രതനാനം പാതുഭാവോ ദുല്ലഭോ ലോകസ്മി’’ന്തി. തതിയം.