൪. സാമുഗിയസുത്തം

൧൯൪. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ആനന്ദോ കോലിയേസു വിഹരതി സാമുഗം നാമ [സാപൂഗം നാമ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] കോലിയാനം നിഗമോ. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ സാമുഗിയാ കോലിയപുത്താ യേനായസ്മാ ആനന്ദോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നേ ഖോ തേ സാമുഗിയേ കോലിയപുത്തേ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഏതദവോച –

‘‘ചത്താരിമാനി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, പാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗാനി തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാനി സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം [സോകപരിദ്ദവാനം (സീ.)] സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ. കതമാനി ചത്താരി? സീലപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം, ചിത്തപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം, ദിട്ഠിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം, വിമുത്തിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം.

‘‘കതമഞ്ച, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, സീലപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം? ഇധ, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി…പേ… സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസു. അയം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, സീലപാരിസുദ്ധി. ഇതി ഏവരൂപിം സീലപാരിസുദ്ധിം അപരിപൂരം വാ പരിപൂരേസ്സാമി പരിപൂരം വാ തത്ഥ തത്ഥ പഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമീതി, യോ തത്ഥ ഛന്ദോ ച വായാമോ ച ഉസ്സാഹോ ച ഉസ്സോള്ഹീ ച അപ്പടിവാനീ ച സതി ച സമ്പജഞ്ഞഞ്ച, ഇദം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, സീലപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം.

‘‘കതമഞ്ച, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ചിത്തപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം? ഇധ, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ചിത്തപാരിസുദ്ധി. ഇതി ഏവരൂപിം ചിത്തപാരിസുദ്ധിം അപരിപൂരം വാ പരിപൂരേസ്സാമി പരിപൂരം വാ തത്ഥ തത്ഥ പഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമീതി, യോ തത്ഥ ഛന്ദോ ച വായാമോ ച ഉസ്സാഹോ ച ഉസ്സോള്ഹീ ച അപ്പടിവാനീ ച സതി ച സമ്പജഞ്ഞഞ്ച, ഇദം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ചിത്തപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം.

‘‘കതമഞ്ച, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ദിട്ഠിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം? ഇധ, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ഭിക്ഖു ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി. അയം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ദിട്ഠിപാരിസുദ്ധി. ഇതി ഏവരൂപിം ദിട്ഠിപാരിസുദ്ധിം അപരിപൂരം വാ…പേ… തത്ഥ തത്ഥ പഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമീതി, യോ തത്ഥ ഛന്ദോ ച വായാമോ ച ഉസ്സാഹോ ച ഉസ്സോള്ഹീ ച അപ്പടിവാനീ ച സതി ച സമ്പജഞ്ഞഞ്ച, ഇദം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ദിട്ഠിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം.

‘‘കതമഞ്ച, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, വിമുത്തിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം? സ ഖോ സോ, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, അരിയസാവകോ ഇമിനാ ച സീലപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗേന സമന്നാഗതോ ഇമിനാ ച ചിത്തപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗേന സമന്നാഗതോ ഇമിനാ ച ദിട്ഠിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗേന സമന്നാഗതോ രജനീയേസു ധമ്മേസു ചിത്തം വിരാജേതി, വിമോചനീയേസു ധമ്മേസു ചിത്തം വിമോചേതി. സോ രജനീയേസു ധമ്മേസു ചിത്തം വിരാജേത്വാ, വിമോചനീയേസു ധമ്മേസു ചിത്തം വിമോചേത്വാ സമ്മാവിമുത്തിം ഫുസതി. അയം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, വിമുത്തിപാരിസുദ്ധി. ഇതി ഏവരൂപിം വിമുത്തിപാരിസുദ്ധിം അപരിപൂരം വാ പരിപൂരേസ്സാമി പരിപൂരം വാ തത്ഥ തത്ഥ പഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമീതി, യോ തത്ഥ ഛന്ദോ ച വായാമോ ച ഉസ്സാഹോ ച ഉസ്സോള്ഹീ ച അപ്പടിവാനീ ച സതി ച സമ്പജഞ്ഞഞ്ച, ഇദം വുച്ചതി, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, വിമുത്തിപാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗം.

‘‘ഇമാനി ഖോ, ബ്യഗ്ഘപജ്ജാ, ചത്താരി പാരിസുദ്ധിപധാനിയങ്ഗാനി തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാനി സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി. ചതുത്ഥം.