൧. സോതാനുഗതസുത്തം

൧൯൧. ‘‘സോതാനുഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം, വചസാ പരിചിതാനം, മനസാനുപേക്ഖിതാനം, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാനം ചത്താരോ ആനിസംസാ പാടികങ്ഖാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി [മുട്ഠസ്സതീ (സീ.)] കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി [പിലപന്തി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സോതാനുഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം, വചസാ പരിചിതാനം, മനസാനുപേക്ഖിതാനം, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാനം അയം പഠമോ ആനിസംസോ പാടികങ്ഖോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ ന ഹേവ ഖോ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി; അപി ച ഖോ ഭിക്ഖു ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘അയം വാ സോ ധമ്മവിനയോ, യത്ഥാഹം പുബ്ബേ ബ്രഹ്മചരിയം അചരി’ന്തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പമേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ കുസലോ ഭേരിസദ്ദസ്സ. സോ അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നോ ഭേരിസദ്ദം സുണേയ്യ. തസ്സ ന ഹേവ ഖോ അസ്സ കങ്ഖാ വാ വിമതി വാ – ‘ഭേരിസദ്ദോ നു ഖോ, ന നു ഖോ ഭേരിസദ്ദോ’തി! അഥ ഖോ ഭേരിസദ്ദോത്വേവ നിട്ഠം ഗച്ഛേയ്യ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ ന ഹേവ ഖോ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി; അപി ച ഖോ ഭിക്ഖു ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘അയം വാ സോ ധമ്മവിനയോ, യത്ഥാഹം പുബ്ബേ ബ്രഹ്മചരിയം അചരി’ന്തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സോതാനുഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം, വചസാ പരിചിതാനം, മനസാനുപേക്ഖിതാനം, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാനം അയം ദുതിയോ ആനിസംസോ പാടികങ്ഖോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ ന ഹേവ ഖോ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി, നപി ഭിക്ഖു ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി; അപി ച ഖോ ദേവപുത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘അയം വാ സോ ധമ്മവിനയോ, യത്ഥാഹം പുബ്ബേ ബ്രഹ്മചരിയം അചരി’ന്തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ കുസലോ സങ്ഖസദ്ദസ്സ. സോ അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നോ സങ്ഖസദ്ദം സുണേയ്യ. തസ്സ ന ഹേവ ഖോ അസ്സ കങ്ഖാ വാ വിമതി വാ – ‘സങ്ഖസദ്ദോ നു ഖോ, ന നു ഖോ സങ്ഖസദ്ദോ’തി! അഥ ഖോ സങ്ഖസദ്ദോത്വേവ നിട്ഠം ഗച്ഛേയ്യ. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ ന ഹേവ ഖോ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി, നപി ഭിക്ഖു ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി; അപി ച ഖോ ദേവപുത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘അയം വാ സോ ധമ്മവിനയോ, യത്ഥാഹം പുബ്ബേ ബ്രഹ്മചരിയം അചരി’ന്തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സോതാനുഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം, വചസാ പരിചിതാനം, മനസാനുപേക്ഖിതാനം, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാനം അയം തതിയോ ആനിസംസോ പാടികങ്ഖോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ ന ഹേവ ഖോ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി, നപി ഭിക്ഖു ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി, നപി ദേവപുത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി; അപി ച ഖോ ഓപപാതികോ ഓപപാതികം സാരേതി – ‘സരസി ത്വം, മാരിസ, സരസി ത്വം, മാരിസ, യത്ഥ മയം പുബ്ബേ ബ്രഹ്മചരിയം അചരിമ്ഹാ’തി. സോ ഏവമാഹ – ‘സരാമി, മാരിസ, സരാമി, മാരിസാ’തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ സഹായകാ സഹപംസുകീളികാ [സഹപംസുകീളകാ (സ്യാ. കം.)]. തേ കദാചി കരഹചി അഞ്ഞമഞ്ഞം സമാഗച്ഛേയ്യും. അഞ്ഞോ പന [സമാഗച്ഛേയ്യും, തമേനം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] സഹായകോ സഹായകം ഏവം വദേയ്യ – ‘ഇദമ്പി, സമ്മ, സരസി, ഇദമ്പി, സമ്മ, സരസീ’തി. സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘സരാമി, സമ്മ, സരാമി, സമ്മാ’തി. ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ധമ്മം പരിയാപുണാതി – സുത്തം, ഗേയ്യം, വേയ്യാകരണം, ഗാഥം, ഉദാനം, ഇതിവുത്തകം, ജാതകം, അബ്ഭുതധമ്മം, വേദല്ലം. തസ്സ തേ ധമ്മാ സോതാനുഗതാ ഹോന്തി, വചസാ പരിചിതാ, മനസാനുപേക്ഖിതാ, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാ. സോ മുട്ഠസ്സതി കാലം കുരുമാനോ അഞ്ഞതരം ദേവനികായം ഉപപജ്ജതി. തസ്സ തത്ഥ ന ഹേവ ഖോ സുഖിനോ ധമ്മപദാ പ്ലവന്തി, നപി ഭിക്ഖു ഇദ്ധിമാ ചേതോവസിപ്പത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി, നപി ദേവപുത്തോ ദേവപരിസായം ധമ്മം ദേസേതി; അപി ച ഖോ ഓപപാതികോ ഓപപാതികം സാരേതി – ‘സരസി ത്വം, മാരിസ, സരസി ത്വം, മാരിസ, യത്ഥ മയം പുബ്ബേ ബ്രഹ്മചരിയം അചരിമ്ഹാ’തി. സോ ഏവമാഹ – ‘സരാമി, മാരിസ, സരാമി, മാരിസാ’തി. ദന്ധോ, ഭിക്ഖവേ, സതുപ്പാദോ; അഥ ഖോ സോ സത്തോ ഖിപ്പംയേവ വിസേസഗാമീ ഹോതി. സോതാനുഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം, വചസാ പരിചിതാനം, മനസാനുപേക്ഖിതാനം, ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാനം അയം ചതുത്ഥോ ആനിസംസോ പാടികങ്ഖോ. സോതാനുഗതാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം, വചസാ പരിചിതാനം, മനസാനുപേക്ഖിതാനം ദിട്ഠിയാ സുപ്പടിവിദ്ധാനം ഇമേ ചത്താരോ ആനിസംസാ പാടികങ്ഖാ’’തി. പഠമം.