൮. ഉപകസുത്തം

൧൮൮. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. അഥ ഖോ ഉപകോ മണ്ഡികാപുത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഉപകോ മണ്ഡികാപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, ഏവംവാദീ ഏവംദിട്ഠി – ‘യോ കോചി പരൂപാരമ്ഭം വത്തേതി, പരൂപാരമ്ഭം വത്തേന്തോ സബ്ബോ സോ [സബ്ബസോ (സീ. പീ.)] ന ഉപപാദേതി. അനുപപാദേന്തോ ഗാരയ്ഹോ ഹോതി ഉപവജ്ജോ’’’തി. ‘‘പരൂപാരമ്ഭം ചേ, ഉപക, വത്തേതി പരൂപാരമ്ഭം വത്തേന്തോ ന ഉപപാദേതി, അനുപപാദേന്തോ ഗാരയ്ഹോ ഹോതി ഉപവജ്ജോ. ത്വം ഖോ, ഉപക, പരൂപാരമ്ഭം വത്തേസി, പരൂപാരമ്ഭം വത്തേന്തോ ന ഉപപാദേസി, അനുപപാദേന്തോ ഗാരയ്ഹോ ഹോസി ഉപവജ്ജോ’’തി. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ഉമ്മുജ്ജമാനകംയേവ മഹതാ പാസേന ബന്ധേയ്യ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഉമ്മുജ്ജമാനകോയേവ ഭഗവതാ മഹതാ വാദപാസേന [മഹതാ പാസേന (ക.)] ബദ്ധോ’’തി.

‘‘ഇദം അകുസലന്തി ഖോ, ഉപക, മയാ പഞ്ഞത്തം. തത്ഥ അപരിമാണാ പദാ അപരിമാണാ ബ്യഞ്ജനാ അപരിമാണാ തഥാഗതസ്സ ധമ്മദേസനാ – ഇതിപിദം അകുസലന്തി. തം ഖോ പനിദം അകുസലം പഹാതബ്ബന്തി ഖോ, ഉപക, മയാ പഞ്ഞത്തം. തത്ഥ അപരിമാണാ പദാ അപരിമാണാ ബ്യഞ്ജനാ അപരിമാണാ തഥാഗതസ്സ ധമ്മദേസനാ – ഇതിപിദം അകുസലം പഹാതബ്ബന്തി.

‘‘ഇദം കുസലന്തി ഖോ, ഉപക, മയാ പഞ്ഞത്തം. തത്ഥ അപരിമാണാ പദാ അപരിമാണാ ബ്യഞ്ജനാ അപരിമാണാ തഥാഗതസ്സ ധമ്മദേസനാ – ഇതിപിദം കുസലന്തി. തം ഖോ പനിദം കുസലം ഭാവേതബ്ബന്തി ഖോ, ഉപക, മയാ പഞ്ഞത്തം. തത്ഥ അപരിമാണാ പദാ അപരിമാണാ ബ്യഞ്ജനാ അപരിമാണാ തഥാഗതസ്സ ധമ്മദേസനാ – ഇതിപിദം കുസലം ഭാവേതബ്ബ’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഉപകോ മണ്ഡികാപുത്തോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ യേന രാജാ മാഗധോ അജാതസത്തു വേദേഹിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ യാവതകോ അഹോസി ഭഗവതാ സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ തം സബ്ബം രഞ്ഞോ മാഗധസ്സ അജാതസത്തുസ്സ വേദേഹിപുത്തസ്സ ആരോചേസി.

ഏവം വുത്തേ രാജാ മാഗധോ അജാതസത്തു വേദേഹിപുത്തോ കുപിതോ അനത്തമനോ ഉപകം മണ്ഡികാപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘യാവ ധംസീ വതായം ലോണകാരദാരകോ യാവ മുഖരോ യാവ പഗബ്ബോ യത്ര ഹി നാമ തം ഭഗവന്തം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ആസാദേതബ്ബം മഞ്ഞിസ്സതി; അപേഹി ത്വം, ഉപക, വിനസ്സ, മാ തം അദ്ദസ’’ന്തി. അട്ഠമം.