ປຎ຺ຈສຕ຺ຖຸກຖາ

໓໓໔. [ອ. ນິ. ໕.໑໐໐] ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາໂຣ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ‘‘ອິຘ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເອກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ສີລໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ສີລໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ? ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ – ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ [ປຈ຺ຈາສິໍສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)].

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ເມ ອາຊີໂວ ປຣິໂຍທາໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ’ຕິ ຈ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ເມ ອາຊີໂວ ປຣິໂຍທາໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ’ຕິ ຈ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ? ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ – ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ອາຊີວໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ອາຊີວໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາ ເມ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິໂຍທາຕາ ອສໍກິລິຏ຺ຐາ’ຕິ ຈ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາ ເມ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິໂຍທາຕາ ອສໍກິລິຏ຺ຐາ’ຕິ ຈ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ? ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ – ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ? ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ – ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ? ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ – ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕີຕິ. ອິເມ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຖາໂຣ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອຫໍ ໂຂ ປນ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ສີລໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມິ. ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສມາໂນ…ເປ… ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນ ສມາໂນ…ເປ… ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ສມາໂນ…ເປ… ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ ຈ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມີ’’ຕິ.

໓໓໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ກຸມາໂຣ ປຎ຺ຈຫິ ຣຖສເຕຫິ ສາຍໍ ປາຕໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ປຎ຺ຈ ຈ ຖາລິປາກສຕານິ ຠຕ຺ຕາຠິຫາໂຣ ອຠິຫຣີຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ປິຫຍິຕ຺ຖ. ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ກຸມາໂຣ ປຎ຺ຈຫິ ຣຖສເຕຫິ ສາຍໍ ປາຕໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຈ ຈ ຖາລິປາກສຕານິ ຠຕ຺ຕາຠິຫາໂຣ ອຠິຫຣີຍິສ຺ສຕິ, ຫານິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂນ ວຸຑ຺ຒິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຓ຺ຑສ຺ສ ກຸກ຺ກຸຣສ຺ສ ນາສາຍ ປິຕ຺ຕໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸໂຣ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ຈຓ຺ຑຕໂຣ ອສ຺ສ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວກີວຎ຺ຈ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ກຸມາໂຣ ປຎ຺ຈຫິ ຣຖສເຕຫິ ສາຍໍ ປາຕໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ປຎ຺ຈ ຈ ຖາລິປາກສຕານິ ຠຕ຺ຕາຠິຫາໂຣ ອຠິຫຣີຍິສ຺ສຕິ, ຫານິເຍວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂນ ວຸຑ຺ຒິ.

[ສໍ. ນິ. ໒.໑໘໔; ອ. ນິ. ໔.໖໘] ‘‘ອຕ຺ຕວຘາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກທລີ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ປຣາຠວາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວຬຸ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ປຣາຠວາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນໂຬ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ປຣາຠວາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຕຣີ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຣາຠວາຍ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທີ’’ຕິ.

[ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໓, ໑.໒.໑໘໔, ເນຕ຺ຕິ. ໙໐] ‘‘ຜລໍ ເວ ກທລິໍ ຫນ຺ຕິ, ຜລໍ ເວຬຸໍ ຜລໍ ນຬໍ;

ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິສໍ ຫນ຺ຕິ, ຄພ຺ໂຠ ອສ຺ສຕຣິໍ ຍຖາ’’ຕິ.

ປຐມຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.