ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ວິນຍປິຏເກ

ຈູຬວຄ຺ຄປາຬິ

໑. ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ

໑. ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ

໑. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ [ອລມຕ຺ຖຕຣາ ຈ (ສ຺ຍາ. ກ.)]. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ.

໒. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ – ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ໂມຆປຸຣິສານໍ ອນນຸໂລມິກໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອສ຺ສາມຓກໍ ອກປ຺ປິຍໍ ອກຣຓີຍໍ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ? ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ ປສນ຺ນານໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ. ອຖ ຂ຺ເວຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານຎ຺ເຈວ ອປ຺ປສາທາຍ ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ [ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕເກ (ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂູ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ທຸພ຺ຠຣຕາຍ ທຸປ຺ໂປສຕາຍ ມຫິຈ຺ຉຕາຍ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາຍ [ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐຕາຍ (ສ຺ຍາ.), ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ (ສີ.)] ສງ຺ຄຓິກາຍ ໂກສຊ຺ຊສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕ຺ວາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ສຸຠຣຕາຍ ສຸໂປສຕາຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ສລ຺ເລຂສ຺ສ ຘຸຕສ຺ສ ປາສາທິກສ຺ສ ອປຈຍສ຺ສ ວີຣິຍາຣມ຺ຠສ຺ສ [ວິຣິຍາຣມ຺ຠສ຺ສ (ສີ.), ວີຣິຍາຣພ຺ຠສ຺ສ (ກ.)] ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕທນຸຈ຺ຉວິກໍ ຕທນຸໂລມິກໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ໂຈເທຕພ຺ພາ, ໂຈເທຕ຺ວາ ສາເຣຕພ຺ພາ, ສາເຣຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ [ອາປຕ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອາໂຣເປຕພ຺ພາ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໓. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ ກລຫກາຣກາ ວິວາທກາຣກາ ຠສ຺ສກາຣກາ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕນາ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ, ເຍປິ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຠຓ຺ຑນກາຣກາ…ເປ… ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣກາ ເຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເອໂສ ອເຊສິ. ພລວາພລວໍ ປຏິມນ຺ເຕຖ. ຕຸມ຺ເຫ ເຕນ ປຓ຺ຑິຕຕຣາ ຈ ພ຺ຍຕ຺ຕຕຣາ ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຕຣາ ຈ ອລມຕ຺ຕຕຣາ ຈ. ມາ ຈສ຺ສ ຠາຍິຕ຺ຖ. ມຍມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເຕນ ອນຸປ຺ປນ຺ນານິ ເຈວ ຠຓ຺ຑນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ຠຓ຺ຑນານິ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ກຕໍ ສງ຺ເຆນ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ

໔. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ [ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ເຈວ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອນາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອນາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ

໕. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

ຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອາກງ຺ຂມານຉກ຺ກໍ

໖. [ປຣິ. ໓໒໓] ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ໂຫຕິ ກລຫກາຣໂກ ວິວາທກາຣໂກ ຠສ຺ສກາຣໂກ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣໂກ; ພາໂລ ໂຫຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຊ຺ຌາຈາເຣ ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຕິທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ຕິຓ຺ຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອໂກ ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ໂຫຕິ ກລຫກາຣໂກ ວິວາທກາຣໂກ ຠສ຺ສກາຣໂກ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣໂກ; ເອໂກ ພາໂລ ໂຫຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ເອໂກ ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣສມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອໂກ ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອໂກ ອຊ຺ຌາຈາເຣ ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອໂກ ອຕິທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣສມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອໂກ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ເອໂກ ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ເອໂກ ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

ອາກງ຺ຂມານຉກ຺ກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຕໍ

໗. ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ – ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ [ສມ຺ມຕິ (ສ຺ຍາ.)] ສາທິຕພ຺ພາ, ສມ຺ມເຕນປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທິຕພ຺ພາ. ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ສາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎາ ວາ ຕາທິສິກາ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣາ; ກມ຺ມໍ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ, ກມ຺ມິກາ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພາ. ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສໂຖ ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ປວາຣຓາ ຐເປຕພ຺ພາ, ນ ສວຈນີຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ອນຸວາໂທ ປຏ຺ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ໂອກາໂສ ກາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ, ນ ສາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ [ນ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູຫິ (ສ຺ຍາ.)] ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມ ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ

໘. ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ອກາສິ. ເຕ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕາມ, ໂລມໍ ປາເຕມ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕາມ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ…. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕຸ.

ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ນິສ຺ສຍໍ ເທຕິ, ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິໍ ສາທິຍຕິ, ສມ຺ມໂຕປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

[ປຣິ. ໔໒໐] ‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ຕາທິສິກໍ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣໍ; ກມ຺ມໍ ຄຣຫຕິ, ກມ຺ມິເກ ຄຣຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສຖໍ ຐເປຕິ, ປວາຣຓໍ ຐເປຕິ, ສວຈນີຍໍ ກໂຣຕິ, ອນຸວາທໍ ປຏ຺ຐເປຕິ, ໂອກາສໍ ກາເຣຕິ, ໂຈເທຕິ, ສາເຣຕິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕິ [ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕິ (ສ຺ຍາ.)] – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ

໙. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ນ ນິສ຺ສຍໍ ເທຕິ, ນ ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິໍ ສາທິຍຕິ, ສມ຺ມໂຕປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ຕາທິສິກໍ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣໍ; ກມ຺ມໍ ນ ຄຣຫຕິ, ກມ຺ມິເກ ນ ຄຣຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສຖໍ ຐເປຕິ, ນ ປວາຣຓໍ ຐເປຕິ, ນ ສວຈນີຍໍ ກໂຣຕິ, ນ ອນຸວາທໍ ປຏ຺ຐເປຕິ, ນ ໂອກາສໍ ກາເຣຕິ, ນ ໂຈເທຕິ, ນ ສາເຣຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໑໐. ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ເຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕາມ, ໂລມໍ ປາເຕມ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕາມ, ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈາມາ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈນ຺ຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈນ຺ຕິ. ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈນ຺ຕິ. ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ເຆນ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຕາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈນ຺ຕິ. ສງ຺ໂຆ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘໍ ສງ຺ເຆນ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ,

ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ

໑໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ເສຍ຺ຍສໂກ ພາໂລ ໂຫຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ [ປກຕຕ຺ຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ເສຍ຺ຍສໂກ ພາໂລ ຠວິສ຺ສຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ – ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ອນນຸໂລມິກໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອສ຺ສາມຓກໍ ອກປ຺ປິຍໍ ອກຣຓີຍໍ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິໂສ ພາໂລ ຠວິສ຺ສຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ. ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ [ນິຍສກມ຺ມໍ (ກ.)] ກໂຣຕຸ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ໂຈເທຕພ຺ໂພ, ໂຈເທຕ຺ວາ ສາເຣຕພ຺ໂພ, ສາເຣຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕພ຺ໂພ [ອາປຕ຺ຕິ ອາໂຣເປຕພ຺ພາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໑໒. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ. ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ; ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາ ປຣິວາສໍ ເທນ຺ຕາ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສນ຺ຕາ ມານຕ຺ຕໍ ເທນ຺ຕາ ອພ຺ເຠນ຺ຕາ. ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ກຕໍ ສງ຺ເຆນ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ

໑໓. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອນາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອນາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ວຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ

໑໔. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ເທສນາຄາມິນິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອເທສິຕາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ໂຈເທຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ….

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ກຕໍ ໂຫຕິ, ສມຄ຺ເຄນ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ສຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.

ຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອາກງ຺ຂມານຉກ຺ກໍ

໑໕. [ປຣິ. ໓໒໓] ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ໂຫຕິ ກລຫກາຣໂກ ວິວາທກາຣໂກ ຠສ຺ສກາຣໂກ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣໂກ; ພາໂລ ໂຫຕິ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຊ຺ຌາຈາເຣ ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອຕິທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ຕິຓ຺ຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອໂກ ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ໂຫຕິ ກລຫກາຣໂກ ວິວາທກາຣໂກ ຠສ຺ສກາຣໂກ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣໂກ; ເອໂກ ພາໂລ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິພຫຸໂລ ອນປທາໂນ; ເອໂກ ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ອນນຸໂລມິເກຫິ ຄິຫິສໍສຄ຺ເຄຫິ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣສມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອໂກ ອຘິສີເລ ສີລວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອໂກ ອຊ຺ຌາຈາເຣ ອາຈາຣວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອໂກ ອຕິທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິວິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອປເຣສມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອໂກ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ເອໂກ ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ເອໂກ ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ – ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ, ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

ອາກງ຺ຂມານຉກ຺ກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຕໍ

໑໖. ‘‘ນິຍສ຺ສກມ຺ມກເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ – ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພໍ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ສາທິຕພ຺ພາ, ສມ຺ມເຕນປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທິຕພ຺ພາ. ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ສາ ອາປຕ຺ຕິ ນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ, ອຎ຺ຎາ ວາ ຕາທິສິກາ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣາ; ກມ຺ມໍ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ, ກມ຺ມິກາ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພາ. ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສໂຖ ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ປວາຣຓາ ຐເປຕພ຺ພາ, ນ ສວຈນີຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ອນຸວາໂທ ປຏ຺ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ໂອກາໂສ ກາຣາເປຕພ຺ໂພ, ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ, ນ ສາເຣຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ນິຍສ຺ສກມ຺ເມ ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໑໗. ອຖ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ອກາສິ – ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ໂສ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ເສວມາໂນ ຠຊມາໂນ ປຍິຣຸປາສມາໂນ ອຸທ຺ທິສາເປນ຺ໂຕ ປຣິປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ອາຄຕາຄໂມ ຘມ຺ມຘໂຣ ວິນຍຘໂຣ ມາຕິກາຘໂຣ ປຓ຺ຑິໂຕ ວິຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ລຊ຺ຊີ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໂກ ສິກ຺ຂາກາໂມ. ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕຕິ, ໂລມໍ ປາເຕຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕຕິ, ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຕິ – ‘‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕາມິ, ໂລມໍ ປາເຕມິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕາມິ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ…. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕຸ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ

໑໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ນິສ຺ສຍໍ ເທຕິ, ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິໍ ສາທິຍຕິ, ສມ຺ມໂຕປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

[ປຣິ. ໔໒໐] ‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ຕາທິສິກໍ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣໍ; ກມ຺ມໍ ຄຣຫຕິ, ກມ຺ມິເກ ຄຣຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສຖໍ ຐເປຕິ, ປວາຣຓໍ ຐເປຕິ, ສວຈນີຍໍ ກໂຣຕິ, ອນຸວາທໍ ປຏ຺ຐເປຕິ, ໂອກາສໍ ກາເຣຕິ, ໂຈເທຕິ, ສາເຣຕິ, ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ

໑໙. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕິ, ນ ນິສ຺ສຍໍ ເທຕິ, ນ ສາມເຓຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິໍ ສາທິຍຕິ, ສມ຺ມໂຕປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ຍາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ຕາທິສິກໍ, ຕໂຕ ວາ ປາປິຏ຺ຐຕຣໍ; ກມ຺ມໍ ນ ຄຣຫຕິ, ກມ຺ມິເກ ນ ຄຣຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

ນ ປກຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸໂປສຖໍ ຐເປຕິ, ນ ປວາຣຓໍ ຐເປຕິ, ນ ສວຈນີຍໍ ກໂຣຕິ, ນ ອນຸວາທໍ ປຏ຺ຐເປຕິ, ນ ໂອກາສໍ ກາເຣຕິ, ນ ໂຈເທຕິ, ນ ສາເຣຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ.

ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໒໐. ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພໍ. ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຍ຺ຍສເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕາມິ, ໂລມໍ ປາເຕມິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕາມິ, ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈາມີ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຍາຈິຕພ຺ພາ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕຕິ, ໂລມໍ ປາເຕຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕຕິ, ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕຕິ, ໂລມໍ ປາເຕຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕຕິ, ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕຕິ, ໂລມໍ ປາເຕຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕຕິ, ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ເສຍ຺ຍສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມກໂຕ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕຕິ, ໂລມໍ ປາເຕຕິ, ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕຕິ, ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ຍາຈຕິ. ສງ຺ໂຆ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘໍ ສງ຺ເຆນ ເສຍ຺ຍສກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ

໒໑. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ປາຣາ. ໔໓໑ ອາທໂຍ] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ [ນາມ ຠິກ຺ຂູ (ກ.)] ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ໂຫນ຺ຕິ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ. ເຕ [ຈູຬວ. ໒໙໒ ອາທໂຍ] ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປິ, ໂອຈິນນ຺ຕິປິ ໂອຈິນາເປນ຺ຕິປິ, ຄນ຺ເຖນ຺ຕິປິ ຄນ຺ຖາເປນ຺ຕິປິ, ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ [ວິຘຸຕິກໍ (ສ຺ຍາ.)] ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີນໍ ກຸລຘີຕານໍ ກຸລກຸມາຣີນໍ ກຸລສຸຓ຺ຫານໍ ກຸລທາສີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີຫິ ກຸລຘີຕາຫິ ກຸລກຸມາຣີຫິ ກຸລສຸຓ຺ຫາຫິ ກຸລທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຠາຊເນປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກຖາລເກປິ ປິວນ຺ຕິ, ເອກາສເນປິ ນິສີທນ຺ຕິ, ເອກມຎ຺ເຈປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ວິກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຊມ຺ປິ ປິວນ຺ຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນມ຺ປິ ຘາເຣນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິປິ, ຄາຍນ຺ຕິປິ, ວາເທນ຺ຕິປິ, ລາເສນ຺ຕິປິ; ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ; ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ; ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ; ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ; ອຏ຺ຐປເທປິ ກີຬນ຺ຕິ, ທສປເທປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອາກາເສປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຣິຫາຣປເຖປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຂລິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຆຏິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສລາກຫຕ຺ເຖນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ເຂນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປງ຺ຄຈີເຣນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ວງ຺ກເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ໂມກ຺ຂຈິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຈິງ຺ຄຸລເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຣຖເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຘນຸເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ຂຣິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ມເນສິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຍຖາວຊ຺ເຊນປິ ກີຬນ຺ຕິ; ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘນຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຖຣຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ; ຫຕ຺ຖິສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ [ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ຘາວນ຺ຕິປິ ອາຘາວນ຺ຕິປິ; ອຸສ຺ເສເຬນ຺ຕິປິ, ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕິປິ, ນິພ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິປິ, ມຸຏ຺ຐີຫິປິ ຍຸຊ຺ຌນ຺ຕິ; ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌປິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນຈ຺ຈກິໍ [ນຈ຺ຈນ຺ຕິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ອິຘ, ຠຄິນິ, ນຈ຺ຈສ຺ສູ’’ຕິ; ນລາຏິກມ຺ປິ ເທນ຺ຕິ; ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ.

໒໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ກາສີສຸ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ໂຐ [ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ເຍນ ກີຏາຄິຣິ ຕທວສຣິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ກີຏາຄິຣິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ [ສມ຺ມິຎ຺ຊິເຕນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປສາຣິເຕນ, ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກ຺ວາຍໍ ອພລພໂລ ວິຍ ມນ຺ທມນ຺ໂທ ວິຍ ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິໂກ ວິຍ? ໂກ ອິມສ຺ສ ອຸປຄຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑກມ຺ປິ ທສ຺ສຕິ? ອມ຺ຫາກໍ ປນ ອຍ຺ຍາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ສຓ຺ຫາ ສຂິລາ ສຸຂສມ຺ຠາສາ ມິຫິຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ເອຫິສ຺ວາຄຕວາທິໂນ ອພ຺ຠາກຸຏິກາ ອຸຕ຺ຕານມຸຂາ ປຸພ຺ພຠາສິໂນ. ເຕສໍ ໂຂ ນາມ ປິຓ຺ໂຑ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ; ທິສ຺ວານ ເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອຸປາສໂກ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຄມິສ຺ສາມິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ທຸຏ຺ໂຐ, ຠນ຺ເຕ, ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ. ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ. ເຕ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປິ, ໂອຈິນນ຺ຕິປິ, ໂອຈິນາເປນ຺ຕິປິ, ຄນ຺ເຖນ຺ຕິປິ ຄນ຺ຖາເປນ຺ຕິປິ, ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີນໍ ກຸລຘີຕານໍ ກຸລກຸມາຣີນໍ ກຸລສຸຓ຺ຫານໍ ກຸລທາສີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີຫິ ກຸລຘີຕາຫິ ກຸລກຸມາຣີຫິ ກຸລສຸຓ຺ຫາຫິ ກຸລທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຠາຊເນປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກຖາລເກປິ ປິວນ຺ຕິ, ເອກາສເນປິ ນິສີທນ຺ຕິ, ເອກມຎ຺ເຈປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ວິກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຊມ຺ປິ ປິວນ຺ຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນມ຺ປິ ຘາເຣນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິປິ, ຄາຍນ຺ຕິປິ, ວາເທນ຺ຕິປິ, ລາເສນ຺ຕິປິ; ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ…ເປ… (ຈກ຺ກໍ ກາຕພ຺ພໍ). ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ; ອຏ຺ຐປເທປິ ກີຬນ຺ຕິ, ທສປເທປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອາກາເສປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຣິຫາຣປເຖປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຂລິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຆຏິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສລາກຫຕ຺ເຖນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ເຂນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປງ຺ຄຈີເຣນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ວງ຺ກເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ໂມກ຺ຂຈິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຈິງ຺ຄຸລເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຣຖເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຘນຸເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ຂຣິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ມເນສິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຍຖາວຊ຺ເຊນປິ ກີຬນ຺ຕິ; ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘນຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຖຣຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ; ຫຕ຺ຖິສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິປິ ອາຘາວນ຺ຕິປິ; ອຸສ຺ເສເຬນ຺ຕິປິ, ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕິປິ, ນິພ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິປິ, ມຸຏ຺ຐີຫິປິ ຍຸຊ຺ຌນ຺ຕິ; ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌປິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນຈ຺ຈກິໍ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘ອິຘ, ຠຄິນິ, ນຈ຺ຈສ຺ສູ’ຕິ; ນລາຏິກມ຺ປິ ເທນ຺ຕິ; ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ. ເຍປິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ມນຸສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ ປສນ຺ນາ ເຕປິ ເອຕຣຫິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ. ຍານິປິ ຕານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ທານປຖານິ ຕານິປິ ເອຕຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ. ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ, ນິວສນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກີຏາຄິຣິໍ ຠິກ຺ຂູ ປຫິເຓຍ຺ຍ, ຍຖາຍໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຊຕວນໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິສິ ອປ຺ປກິລມເຖນ ອທ຺ຘານໍ ອາຄໂຕ, ກຸໂຕ ຈ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ‘‘ຂມນີຍໍ, ຠຄວາ, ຍາປນີຍໍ ຠຄວາ; ອປ຺ປກິລມເຖນ ຈ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທ຺ຘານໍ ອາຄໂຕ. ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາສີສຸ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ໂຐ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ເຍນ ກີຏາຄິຣິ ຕທວສຣິໍ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ກີຏາຄິຣິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ; ທິສ຺ວານ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’ຕິ. ‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’ຕິ. ‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ອຸປາສໂກ ມໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ? ‘ສາວຕ຺ຖິໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຄມິສ຺ສາມິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ທຸຏ຺ໂຐ, ຠນ຺ເຕ, ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ. ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ. ເຕ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ…ເປ… ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ. ເຍປິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ມນຸສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ ປສນ຺ນາ ເຕປິ ເອຕຣຫິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ. ຍານິປິ ຕານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ທານປຖານິ ຕານິປິ ເອຕຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ. ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ, ນິວສນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກີຏາຄິຣິໍ ຠິກ຺ຂູ ປຫິເຓຍ຺ຍ, ຍຖາຍໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’ຕິ. ຕໂຕ ອຫໍ ຠຄວາ ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ.

໒໓. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ? ເຕ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ…ເປ… ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ? ເຍປິ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ ປສນ຺ນາ ເຕປິ ເອຕຣຫິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ? ຍານິປິ ຕານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ທານປຖານິ ຕານິປິ ເອຕຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ? ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ນິວສນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ – ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ…ເປ… ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປສ຺ສນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ໂອຈິນິສ຺ສນ຺ຕິປິ ໂອຈິນາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ຄນ຺ເຖສ຺ສນ຺ຕິປິ ຄນ຺ຖາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີນໍ ກຸລຘີຕານໍ ກຸລກຸມາຣີນໍ ກຸລສຸຓ຺ຫານໍ ກຸລທາສີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີຫິ ກຸລຘີຕາຫິ ກຸລກຸມາຣີຫິ ກຸລສຸຓ຺ຫາຫິ ກຸລທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຠາຊເນປິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກຖາລເກປິ ປິວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກາສເນປິ ນິສີທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກມຎ຺ເຈປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ວິກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຊ຺ຊມ຺ປິ ປິວິສ຺ສນ຺ຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນມ຺ປິ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິປິ, ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວາເທສ຺ສນ຺ຕິປິ, ລາເສສ຺ສນ຺ຕິປິ; ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ; ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ອຏ຺ຐປເທປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ທສປເທປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ອາກາເສປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຣິຫາຣປເຖປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຂລິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຆຏິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ສລາກຫຕ຺ເຖນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ອກ຺ເຂນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ປງ຺ຄຈີເຣນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ວງ຺ກເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ ໂມກ຺ຂຈິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຈິງ຺ຄຸລເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຖເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘນຸເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ອກ຺ຂຣິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ມເນສິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍຖາວຊ຺ເຊນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ; ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘນຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຖຣຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ; ຫຕ຺ຖິສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ [ປຸຣໂຕ ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິປິ ອາຘາວິສ຺ສນ຺ຕິປິ; ອຸສ຺ເສເຬສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອປ຺ໂຜເຏສ຺ສນ຺ຕິປິ, ນິພ຺ພຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິປິ, ມຸຏ຺ຐີຫິປິ ຍຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ; ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌປິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນຈ຺ຈກິໍ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ [ວທິສ຺ສນ຺ຕິ (ກ.)] – ‘ອິຘ, ຠຄິນິ, ນຈ຺ຈສ຺ສູ’ຕິ; ນລາຏິກມ຺ປິ ທສ຺ສນ຺ຕິ; ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ…ເປ… ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ, ກີຏາຄິຣິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຖ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອເຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂນ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣມ, ຈຓ຺ຑາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຜຣຸສາ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ ຕຸມ຺ເຫ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ, ພຫຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຕພ຺ພໍ – ປຐມໍ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ໂຈເທຕພ຺ພາ, ໂຈເທຕ຺ວາ ສາເຣຕພ຺ພາ, ສາເຣຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕພ຺ພາ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໒໔. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ກຸລທູສກາ ປາປສມາຈາຣາ. ອິເມສໍ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈ ອິເມຫິ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ – ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ກຸລທູສກາ ປາປສມາຈາຣາ. ອິເມສໍ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈ ອິເມຫິ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ສງ຺ໂຆ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ – ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ – ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ. ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ກຸລທູສກາ ປາປສມາຈາຣາ. ອິເມສໍ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈ ອິເມຫິ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ສງ຺ໂຆ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ – ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ – ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ກຕໍ ສງ຺ເຆນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ – ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພນ຺ຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກໍ

໒໕. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມກມ຺ມຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ອວິນຍກມ຺ມຎ຺ຈ, ທຸວູປສນ຺ຕຎ຺ຈ.