ຘມ຺ມຸທ຺ເທສວາຣກຖາ

ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກຣາສິວຓ຺ຓນາ

‘‘ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຜສ຺ໂສ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິກາຍ ປາຬິຍາ ຜສ຺ສາທີນໍ ກາມາວຈຣຕາທິທສ຺ສເນ ນ ຕປ຺ປຣຠາໂວ, ສຠາວທສ຺ສເນ ເອວ ປນ ຕປ຺ປຣຠາໂວຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ນ ຫິ ຜສ຺ສາທີນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ.

ຈິຕ຺ຕກິຣິຍາຠາເວນາຕິ ຈິຕ຺ຕພ຺ຍາປາຣຠາເວນ. ຜສ຺ສສ຺ສ ສມ຺ປຊ຺ຊນມຸປ຺ປຊ຺ຊນເມວ. ສນ຺ນິປຕິຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອເຕນ ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສນ຺ນິປາຕກາຣຓໍ ຜສ຺ໂສ ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓສນ຺ນິປາໂຕຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຜສ຺ໂສ ຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ຜຸສນາກາເຣເນວ ປວຕ຺ຕິໂຕ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ສນ຺ນິປຕິຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາ ຈສ຺ສ ຜຸສນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິ ສາຂຄ຺ເຄ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ຠູມິສຓ຺ຐິຕສ຺ສ ອວີຣກປຸຣິສສ຺ສ ຊງ຺ຆຈລນໍ, ອມ຺ພິລອມ຺ພປກ຺ກາທິໍ ຂາທນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຸເຂ ເຂຬຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ທຍາລຸກສ຺ສ ປຣໍ ຫຎ຺ຎມານໍ ທິສ຺ວາ ສຣີຣກມ຺ປນນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕພ຺ພິເສສຠູຕາ ຣູປຘມ຺ມາຕິ ຍຖາ ປຏິຫນນວເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາສນ຺ນຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸ ຣູປຘມ຺ມວິເສເສສຸ ສງ຺ຆຏ຺ຏນປຣິຍາໂຍ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານໍ ວິສຍກຣຓວິສຍຠາວປ຺ປຕ຺ຕິ ປຏິຫນນາກາເຣນ ໂຫຕິ. ໂສ ຈ ຈິຕ຺ຕນິສ຺ສິໂຕ ຘມ຺ມວິເສໂສ ສງ຺ຆຏ຺ຏນປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຍທາຫ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ສງ຺ຆຏ຺ຏນຣໂສ ຜສ຺ໂສ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິໂກວ, ນ ອິຕໂຣ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓສງ຺ຆຏ຺ຏນາຠາວໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ອຸປຈາຣສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ສງ຺ຆຏ຺ຏນສ຺ສ. ອິຕຣຖາ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກສ຺ສປິ ຕໍ ນ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍມນສິກາເຣສຸ ຍຖາປວຕ຺ຕມາເນສຸ ຕໍຕໍອາຣມ຺ມເຓ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕສໍ ຕຖາປວຕ຺ຕິເຍວ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິສຍຠາວກຣຓໍ.

‘‘ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມານໍ ອສ຺ສາໂທ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ອ. ນິ. ໙.໓໔) ສຸຂເວທນາວ ອສ຺ສາໂທຕິ ອາຫ ‘‘ອສ຺ສາທຠາວໂຕ’’ຕິ. ຜຸສນາທິຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓໍ ເອກເທສານຸຠວນນ຺ຕິ ອນຸປຈຣິຕເມວ ຜສ຺ສາທີນໍ ອນຸຠວນກິຈ຺ຈມາຫ.

ນິມິຕ຺ເຕນາຕິ ນີລາທິນາ ທີຆາທິນາ ຈ ນິມິຕ຺ເຕນ. ເອເຕນຸປາເຍນາຕິ ຍຖາ ຎາຓປ຺ປຘາເນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ສຎ຺ຎາ ຎາຓມນຸວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ສມາຘິປ຺ປຘາເນ ສມາຘິນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປພນ຺ຘຕີຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ສກສກກິຈ຺ເຈ ປຏ຺ຐເປຕິ. ເຕເນວ ຫິ ຕທຕ຺ຖໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ວິຊ຺ຊມານຕາວາຈີ ໂຫຕິ-ສທ຺ໂທ, ວິຊ຺ຊມານຕາ ຈ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເນນ ວິນາ ນຕ຺ຖີຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຕຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເອວ, ຕສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຍ ອຕ຺ໂຖ. ເອວມວຏ຺ຐິເຕ ໂຫຕິ-ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ທານໍ ສມານຕ຺ຖຕ຺ເຕນ ນ ກິຎ຺ຈິ ປໂຍຊນໍ ທິສ຺ສຕິ. ອຖ ວາ ຠວນໍ ນາມ ສຕ຺ຕາ, ສຕ຺ຕາ ຈ ອຸປ຺ປາທາທິນາ ສມງ຺ຄິຕາຕິ ຜສ຺ສາທີນໍ ຂຓຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນຕາ ‘‘ຜສ຺ໂສ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີສຸ ໂຫຕິ-ສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຠາໂວ ອຸປ຺ປາທສມງ຺ຄີ, ນ ໂສ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ຕສ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ເທນ ວຸຈ຺ຈມານສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ໂຫຕິ-ສທ຺ທວຈນີຍຕາ ນ ນ ສມ຺ຠວຕິ. ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ອຸປ຺ປນ຺ນ-ສທ຺ເທເນວ ອຸປ຺ປາທາທິສມງ຺ຄິຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕພ຺ຠາວານຕິວຕ຺ຕິ ປນ ໂຫຕິ-ສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ຕາ ຂຓຕ຺ຕຍວີຕິວຕ຺ເຕປິ ອຸປ຺ປນ຺ນ-ສທ຺ທສ຺ສ ວຕ຺ຕນໂຕ, ຕສ຺ມາ ນ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ-ສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ຖຕາສພ຺ຠາວທສ຺ສນໍ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິທສ຺ສນມ຺ປິ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ ປາກຏກຣຓຠາວໂຕ. ອິຕຣຖາ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ກິໍ ປຸນ ວິຊ຺ຊມານຠາວທສ຺ສເນນາຕິ ນ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ສມຍວວຕ຺ຖານວເສນ ສວິເສສໍ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຜສ຺ສາທີຫິ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ນິພ຺ພິເສສນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸນ ວຈນໍ. ອຸທ຺ທິຏ຺ຐຘມ຺ມານໍເຍວ ເຈຕ຺ຖ ນິທ຺ເທສວາເຣ ວິຠຊນໍ, ນ ວິຠງ຺ເຄ ວິຍ ປາຬິຍາ ອາຣຸຬ຺ຫສພ຺ພປທານນ຺ຕິ ‘‘ອຸທ຺ເທສວາເຣ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ນິທ຺ເທສວາເຣ ວິຠຊນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ນິຈ຺ຈໂລ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣູປູປປຕ຺ຕິຍາ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີ’’ຕິອາທີສຸ ມຄ຺ຄາທໂຍ ນ ວິຠຕ຺ຕາ. ອປິຈ ອຘິປຕິຠາເວນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ວິຍ ຜສ຺ສເວທນາສຎ຺ຎາເຈຕນາຫິ ສຫ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສາຘາຣຓຣາສິຍໍ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສມຍວວຕ຺ຖາເນ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມເກ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຌານງ຺ຄຣາສິວຓ຺ຓນາ

ວິຕກ຺ກນນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກນກິຣິຍາ, ສາ ຈ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວາຕິ ຠາວນິທ຺ເທໂສ ວສວຕ຺ຕິຠາວນິວາຣຓາຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິໂຣເປຕິ, ຕໍ ຕສ຺ສ ຄຫຓໂຍຄ຺ຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ ອາໂກເຏນ຺ໂຕ ວິຍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ອາໂກຏນລກ຺ຂຓຕາ ປຣິຍາຫນນຣສຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ. ອິທຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓໍ ກິຈ຺ຈສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ສຠາວວິນິມຸຕ຺ຕາ ກາຈິ ກິຣິຍາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ຄເຫຕພ຺ພາກາໂຣ. ໂພຘເນຍ຺ຍຊນານຸໂຣເຘນ ປນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເອກສຠາໂວປິ ສຠາວຘມ຺ໂມ ປຣິຍາຍວຈເນຫິ ວິຍ ສມາໂຣປິຕຣູເປຫິ ພຫູຫິ ປກາເຣຫິ ປກາສີຍຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ ສຸຏ຺ຐຸ ປກາສິໂຕ ໂຫຕີຕິ.

ວິປ຺ຜາໂຣ ນາມ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ຖິນມິທ຺ຘປຏິປກ຺ໂຂ ອາຣມ຺ມເຓ ອໂນລີນຕາ ອສງ຺ໂກໂຈ, ໂສ ປນ ອຠິນິໂຣປນຠາວໂຕ ຈລນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ວິປ຺ຜາຣວາຕິ ວິຈລນຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຈາຣປ຺ປນາສຸ ສນ຺ຕາເນນ ປວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ເອເຕນ ຍຖາ ອປຸພ຺ພາຣມ຺ມເຓ ປຐມາຠິນິປາຕຠູໂຕ ວິຕກ຺ໂກ ວິປ຺ຜາຣວາ ໂຫຕິ, ນ ຕຖາ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອາຣມ຺ມເຓ ນິຣນ຺ຕຣໍ ອນຸປ຺ປພນ຺ຘວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ, ນາຕິວິປ຺ຜາຣວາ ປນ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ສນ຺ນິສິນ຺ນຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນິຈ຺ຈໂລ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

‘‘ປີຕິສຸເຂນ ອຠິສນ຺ເທຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ທີ. ນິ. ໑.໒໒໖; ມ. ນິ. ໑.໔໒໗) ປີຕິຍາ ຜຣຓໍ ກາຍວິສຍນ຺ຕິ ຍຖາ ຕໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຓີຕຣູເປຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວິສາຣສ຺ສ ພ຺ຍຄ຺ຄຠາວສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ສຠາໂວ ອວິສາໂຣ, ນ ວິສາຣາຠາວມຕ຺ຕໍ. ອວິສາຣາວິກ຺ເຂປານໍ ສມາຘານຠາວໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ວິເສສາຠາເວປິ ສມຸເຂນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມຸເຂນ ຈ ອຸຠຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອວິສາ…ເປ… ວິກ຺ເຂໂປ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິເສສໂຕຕິ ອຕິສເຍນາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ສຸຂຎ຺ຫິ ສມາຘິສ຺ສ ວິເສສກາຣຓໍ ‘‘ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໙; ອ. ນິ. ໓.໙໖; ໖.໑໐; ໑໑.໑໒) ວຈນໂຕ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍຣາສິວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຖາຕິ ສທ຺ທຫນສງ຺ຂາເຕ ອຘິໂມກ຺ຂລກ຺ຂເຓ. ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ທຫຕີຕິ ອິມິນາປິ ສທ຺ຘາຍ ອາຫິຕວິເສສານໍ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ສທ຺ທຫນກິຣິຍາຍ ກຕ຺ຕຸຠາວເມວ ວິຠາເວຕິ. ອວຍວພ຺ຍາປາໂຣ ຫິ ສມຸທາເຍ ໂວຫຣີຍຕີຕິ. ນ ເກວລໍ ປສາທນີຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອປ຺ປສາທນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕເມວ ອກຸສລໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ, ອຖ ໂຂ ອປ຺ປສາທນີຍວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປສາທນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມິຈ຺ຉາຘິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ປູຣຓາທີສຸ ປສາທສ຺ສ ອສ຺ສທ຺ຘິຍຕມາຫ. ປສາທຠູໂຕຕິ ເອເຕນ ອປ຺ປສາທຠູຕໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ວຕ຺ຖຸຄໂຕຕິ ອິມິນາ ມິຈ຺ຉາຘິໂມກ຺ຂໍ. ‘‘ປສາທຠູໂຕ ນິຈ຺ຉໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ວິຠາວິຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເຍວາປນກາຘິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ອາຫ. ອກາລຸສ຺ສິຍໍ ປສາໂທ, ຕໍ ປນ ອສງ຺ໂຂຠຠາວໂຕ ‘‘ອນາວິລຠາໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ວິທຫນ຺ຕີ ສທ຺ຘາ ອກາລຸສ຺ສິຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ເອວເມຕນ຺ຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈນາກາເຣນ ປນ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຘິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ພຸທ຺ຘາທິວຕ຺ຖູນີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຘໂລກປຣໂລກກມ຺ມຜລສມ຺ພນ຺ຘາປິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ສທ຺ຘາຫຕ຺ໂຖ, ມຫານາມ, ອຣິຍສາວໂກ’’ຕິ, ‘‘ສທ຺ຘີຘ ວິຕ຺ຕໍ ປຸຣິສສ຺ສ ເສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖; ສຸ. ນິ. ໑໘໔), ‘‘ສທ຺ຘາ ພີຊໍ ຕໂປ ວຸຏ຺ຐີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໙໗; ສຸ. ນິ. ໗໗) ເອວມາທິວຈນໂຕ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ອາທານາທີສຸ ຫຕ຺ຖາທໂຍ ວິຍ ສທ຺ຘາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸນາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ກມ຺ມໍ ໂຂ ເມ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ກມ຺ມໍ ໂຂ ປນ ເມ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ, ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໕) –

ອາທິກາ ອນຸຣູປປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ.

ຕໍມູລການີຕິ ຄນ຺ຕພ຺ພມຄ຺ຄາທິມູລການິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມຄ຺ໂຄ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕີຕິອາທໂຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສນວເສເນວ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ປາຬິຍໍ ອາຄຕານຸກ຺ກເມນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ກຣຓາທິກາເລ ວິຍ ຈິຣກຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີ ສຕິ ຕໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ ອນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕີ ຈ ໂຫຕິ. ຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ສມ຺ມຸຏ຺ຐໍ, ຕໍ ປິລວິຕ຺ວາ ຄຕໍ ວິຍ ຈລິຕໍ ວິຍ ຈ ໂຫຕິ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ປນ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸທເກ ອລາພຸ ວິຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສາຣຓນ຺ຕິ ເອເຕນ ‘‘ສຣນ຺ຕິ ຕາຍາ’’ຕິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕິ. ສຣຓກິຣິຍາຍ ຫິ ປວຕ຺ຕມານານໍ ຘມ຺ມານໍ ຕຕ຺ຖ ອາຘິປຈ຺ຈຠາເວນ ສຕິ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕສ຺ສາ ຫິ ຕຖາ ປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຕິ ເຕ ຘມ຺ມາ ສາຣິຕາ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐກຕາ ອປິລາວິຕາໂຫນ຺ຕີຕິ. ‘‘ອິເມຫິ ນາມ ເຫຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຈ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ສມ຺ຠວໂຕ. ‘‘ອິມໍ ນາມ ຜລໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕີ’’ຕິ ຜລໂຕ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເນນ ວິປຈ຺ຈເນນ ຈ ນິປ຺ຜນ຺ນາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ວຕ຺ຖຸຠູຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ.

ສຕິປິ ສພ຺ເພສໍ ສາຣມ຺ມຓຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫເຓ ນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ປເຣ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຄາຫິໂນຕິ ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນປລທ຺ຘິວເສນ ຊານາຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຈຕສິເກສຸ ຫິ ເກຈິ ວິສຍໍ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເກຈິ ປນ ປຣິຈ຺ເຉທມຕ຺ເຕເຍວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຍ ວິສຍໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເຍ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພາ, ເຕສຸ ຕທຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ວິຊ຺ຌນວເສນາ’’ຕິ ອາຫ.

ປີຕິຍາ ຈ ໂສມນສ຺ສຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອິທໍ ປີຕິ ຈ ໂສມນສ຺ສຎ຺ຈ ປີຕິໂສມນສ຺ສນ຺ຕິ ປີຕິໂສມນສ຺ສານໍ ຕຸລ຺ຍໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສມນສ຺ສສ຺ເສວ ປນ ‘‘ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ’’ຕິ ວິຍ ປີຕິຍຸຕ຺ຕໍ ໂສມນສ຺ສໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສນ຺ຕິ ປຘານຠາໂວ ອິຈ຺ຉິໂຕຕິ ນ ປີຕິຍາ ໂສມນສ຺ສຠາວປ຺ປຕ຺ຕິ. ນ ຫິ ປຘາເນ ວິຊ຺ຊມາເນ ອປ຺ປຘານໍ ອຸປຍຸຊ຺ຊຕິ, ປີຕິຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປີຕິຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂສມນສ຺ສສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠາວໂຕ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕກິຈ຺ຈໂຕ ຈ ກຕໍ, ນ ຈ ນິປ຺ປີຕິກໂສມນສ຺ສສ຺ສ ອສງ຺ຄໂຫ. ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທສຸ ກິຣິຍາຍ ອນຈ຺ຈນ຺ຕິກຠາວໂຕ. ປີຕິຍາ ປນ ອຸປລກ຺ຂຓຠາເວນ ອຍມຕ຺ໂຖ ສຸຏ຺ຐຸ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປີຕິອຸປລກ຺ຂິຕໍ ວາ’’ຕິອາທິ.

ປວຕ຺ຕໍ ອຸປາທິນ຺ນກ຺ຂນ຺ຘໍ. ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕີຕິ ເອເຕນ ນ ເກວລໍ ອນຸປາເລຕພ຺ພຘມ຺ມານໍ ຂຓຏ຺ຐິຕິຍາເຍວ, ອຖ ໂຂ ປພນ຺ຘານຸປຈ຺ເຉທສ຺ສປິ ຊີວິຕໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ອາຍຸກ຺ຂຍມຣຓໍ ນ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ. ອວິເສເສນາຕິ ກາຣຓວິເສສານເປກ຺ເຂນ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຕາສາມຎ຺ເຎນ. ຍທິປິ ອຣູປາສຎ຺ຎຠເວສຸ ຣູປາຣູປຘມ຺ມາ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕຫິ ປນ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຠເວສຸ ຈຣິມປຐມຘມ຺ມາ ສມານຊາຕິເຍນ ອພ຺ຍວຫິຕຕາຍ ນິຣນ຺ຕຣາເຍວ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ຍາວ ປຣິນິພ຺ພານໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸປາລນາທິກສ຺ສາຕິ ອນຸປາລນປວຕ຺ຕນຏ຺ຐປນານິເຍວ ວທຕິ. ຊີວມານວິເສສປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ສຫຊາຕານໍ ຊີວມານຕາວິເສສສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘສ຺ສ ຫິ ມຕຣູປໂຕ ກມ຺ມຊສ຺ສ ຈ ອຸຕຸຊາທິໂຕ ວິເສໂສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກໂຕຕິ.

ມຄ຺ຄງ຺ຄຣາສິວຓ຺ຓນາ

ອວິປຣີຕນິຍ຺ຍານິກຠາເວນາຕິ ອິທໍ ສມ຺ມາ-ສທ຺ທສ຺ສ ທິຏ຺ຐິ-ອາທິສທ຺ທານຎ຺ຈ ສມານາຘິກຣຓຕາວເສນ ທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ອວິເສສຠູຕສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວສ຺ສ ສມ຺ມາ-ສທ຺ເທນ ວິເສສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິປຣີຕຕ຺ໂຖ ຫິ ສມ຺ມາ-ສທ຺ໂທ, ນ ນິຍ຺ຍານິກຕ຺ໂຖຕິ. ອວິປຣີຕນິຍ຺ຍານິກຕ຺ໂຖ ເອວ ວາ ສມ຺ມາ-ສທ຺ໂທ. ອເນກຕ຺ຖາ ຫິ ນິປາຕາຕິ. ເອວເມວາຕິ ອວິປຣີຕນິຍ຺ຍານິກຠາເວນ.

ພລຣາສິວຓ຺ຓນາ

ປຕິສ຺ສໂວ ວຈນສມ຺ປຏິຄ຺ຄໂຫຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ສປ຺ປຕິສ຺ສວໍ ປຕິສ຺ສວຠູຕໍ ຕໍສຠາຄຎ຺ຈ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຄາຣວ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາກຏຠາເວນາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠູເຕສຸ ຊາຕິຍາທີສຸ ພຫິທ຺ຘາຠູເຕສຸ ຠິກ຺ຂຸອາທີສຸ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປານໍ ອນຸຣູປປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ສສມ຺ຠາຣປຖວີອາທີສຸ ປຖວີຘາຕຸອາທີນໍ ວິຍ ວິຠູຕກິຈ຺ຈຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມູລຣາສິວຓ຺ຓນາ

ເອວຎ຺ຫິ ອຸປມາຍ ສເມຕີຕິ ຍຖາ ອສຸຈິມ຺ຫິ ປຕິຕປຸຣິສສ຺ສ ສຕິປິ ກາເຍນ ອລ຺ລີຍເນ ຠາໂວ ອນລ຺ລີໂນ, ເອວໍ ອໂລໂຠປິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຄຫິເຕປິ ອາຣມ຺ມເຓ ອລຄ຺ຄຠາເວນ ອນລ຺ລີນຠາໂວ ອນລ຺ລີນາກາໂຣ ເອວ ປວຕ຺ຕຕິ. ເອວໍສຠາໂວ ຫິ ໂສ ຘມ຺ໂມຕິ. ກິຎ຺ຈິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ໂທສສມຸຏ຺ຐານໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ໂທສູປນິສ຺ສຍນ຺ຕິ ‘‘ໂທສສມຸຏ຺ຐານຕໍ ໂທສູປນິສ຺ສຍຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ອໂທໂສ ໂທສສ຺ເສວ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີໂກ, ຕໍມຸເຂນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຊາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຕິວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ…ເປ… ອາເສວນຏ຺ເຐນ ຠາວນາຕິ ໂຍ ໂສ ເອກຕ຺ຕຸປຄໂຕ ປຐມຊ຺ຌານາທິອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ອາສນ຺ນູປຈາຣາຫິຕວິເສໂສ ນີວຣຓາທິປຣິປນ຺ຖວິສຸທ຺ຘິຍາ ວິສຸທ຺ໂຘ, ຕທາວຣຓວິສຍວິຣເຫນ ຈ ສມປ຺ປວຕ຺ຕອປ຺ປນາສມາຘິສງ຺ຂາຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ເອວໍ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວ ຕຕ຺ຖຸປຄມເນນ ຕຕ຺ຖ ຈ ປກ຺ຂນ຺ໂທ, ວິໂສເຘຕພ຺ພສ຺ສ ວິກ຺ເຂປສ຺ສ ກິເລສສໍສຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ອຠາວໂຕ ວິໂສຘນສມາຘານເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານພ຺ຍາປາຣວິຣເຫນ ວິສຸທ຺ຘິສມຖປຏິປຕ຺ຕິເອກຕ຺ຕຸປຏ຺ຐານາກາເຣ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕຣູປາຍ ສຫຊາຕຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ກິຈ຺ຈວເສນ ອຸເປກ຺ຂານຸພ຺ຣູຫິໂຕ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຊາຕາ ສມາຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາ ຍຸຄນທ຺ຘຘມ຺ມາ. ເຕ ຍຖາ ອຎ຺ຎໍ ອນຕິວຕ຺ຕມານາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເອວໍ ຠາວນາ ພ຺ຣູຫນາ. ຕຖາ ຍານິ ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນານາກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິຣເສນ ເອກຣສານິ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕານິ. ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ຕທຸປຄໍ, ເຕສໍ ອນຕິວຕ຺ຕນເອກຣສຠາວານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ວີຣິຍໍ ວາຫີຍຕິ ປວຕ຺ຕີຍຕິ, ຍາ ຈສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ປວຕ຺ຕາ ປຄຸຓພລວຠາວາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ອາເສວນາ. ສພ຺ເພສໍ ເອເຕສໍ ອາກາຣານໍ ຠາວນາ ອຸປ຺ປາທນາ ວຑ຺ຒນາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ຊາຕານໍ…ເປ… ອາເສວນຏ຺ເຐນ ຠາວນາ ນາມ.

ຍສ຺ມາ ປນາຍໍ ຠາວນາກາໂຣ ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຏິປທາວິສຸທ຺ຘິ ອາທີ’’ຕິອາທິນາປິ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໕໘) ປາຬິຍໍ ອາຄໂຕ ເອວ, ຎາເຓນ ຈ ສໍກິເລສໂວທາເນສຸ ຕໍ ຕໍ ອາທີນວໍ ອານິສໍສຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ຕຖາ ຕຖາ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຎາສາຘນາຍ ຠາວນາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ສຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ຠາວນາ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ໂສ ຘມ຺ໂມ ປຏິປກ຺ຂຠາວນາປຣາມສເນນ ອຠາວນາຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ອຠາວມຕ຺ຕສ຺ສ ອໂມໂຫ ປຏິປກ຺ໂຂຕິ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ. ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຠູຕາ ອກຸສລາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ປມາທວິເສໂສ ວາ ອຠາວນາ. ໂສ ຫິ ‘‘ກຸສລານໍ ວາ ຘມ຺ມານໍ ອນາເສວນາ ອຠາວນາ ອພຫຸລີກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ.

ເອກນ຺ເຕນ ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຊຣາຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ປາຬິຍໍ ‘‘ຊາຕິຘມ຺ມານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໓) ອິຈ຺ຉິຕາລາໂຠ ວິຠຕ຺ໂຕ. ອໂລຠານຸຠາເວນ ກາຍານຸປສ຺ສນາຍ, ອໂມຫານຸຠາເວນ ຈິຕ຺ຕຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາຍ ສິທ຺ຘິ ປາກຏາເຍວາຕິ ອປາກຏໍ ອໂທສານຸຠາເວນ ເວທນານຸປສ຺ສນາສິທ຺ຘິໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂວິປຣິຓາເມ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຍຎ຺ຈ ໂຍຊນາ ອໂລຠາທີນໍ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ກຕາ, ອວິເສເສນ ປນ ສພ຺ເພ ສພ຺ເພສໍ ປຈ຺ຈຍາ. ສຠາວໂຕ ສງ຺ກປ຺ປໂຕ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອສຫນວເສເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ໂທໂສ ຕໍທສ຺ສນສ຺ສ ອາສນ຺ນປຏິປກ຺ໂຂ, ນ ຣາໂຄ ວິຍ ທູຣປຏິປກ຺ໂຂ.

ກມ຺ມປຖຣາສິວຓ຺ຓນາ

ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ວິຍ ອນຠິຊ຺ຌາທໂຍປິ ນ ເອກນ຺ຕໍ ກມ຺ມປຖຠູຕາເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມປຖຕາຕໍສຠາຄຕາຫີ’’ຕິ. ມໂນກມ຺ມປຖຠາເວນ ປວຕ຺ຕນກມ຺ມຠາວໂຕ ຫິ ເອເຕສໍ ກມ຺ມປຖຣາສິຠາເວນ ສງ຺ຄໂຫ, ນ ສພ຺ພທາ ກມ຺ມປຖາເຍວາຕິ. ເຕນ ໂຍ ອຎ຺ໂຎປິ ຘມ຺ໂມ ອນິຍໂຕ ກມ຺ມປຖຠາເວນ ປາກໂຏ ຈ, ຕສ຺ສປິ ກມ຺ມປຖຕາວຈນໍ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປສ຺ສທ຺ຘາທິຍຸຄລວຓ຺ຓນາ

ສມນ຺ຕິ ສມ຺ມາ. ເຈຕິຍວນ຺ທນາທິອຕ຺ຖນ຺ຕິ ເຈຕິຍວນ຺ທນາທິເຫຕຸ. ສມຖຈຕຸສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານວເສນ ຕພ຺ເຠທວເສນ ຈ ສພ຺ພກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາຠິຍຸຕ຺ຕານໍ ມຸທຸມຊ຺ຌິມຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍຕາທິເຠທວເສນ ສພ຺ພໂຍຄີນໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈາທິກາລວເສນ ສພ຺ພທາ ຫິຕາຫິຕຘມ຺ມູປລກ຺ຂຓຠາວໂຕ ຍຖາສຠາວໍ ປຏິເວຘຠາວໂຕ ຈ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎານໍ ປາຣິພນ຺ຘກຫຣຓຠາວນາວຑ຺ຒນານິ ອວິເສສໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ຍຖາ ອປ຺ປນາໂກສລ຺ເລນ ວິນາ ສມໂຖ ສມຖມນ຺ຕເຣນ ຍຖາຠູຕາວໂພໂຘ ຈ ນຕ຺ຖີຕິ ນານາກ຺ຂຓິກາ ສມາຘິປຎ຺ຎາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວິເສສກາຣຓໍ, ເອວໍ ປຏິເວເຘ ເອກກ຺ຂຓິກາປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນາ’’ຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຫິ ສາຕິສຍໍ ອວຠາສິຍມາເນ ວິສເຍ ສມາຘິ ເອກຕ຺ຕວເສນ ອປ຺ເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ສມາຘິມ຺ຫິ ຈ ມຊ຺ຌິມໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິປນ຺ເນ ປຎ຺ຎາ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ວິສທາ ວຫຕີຕິ. ສມໍ ປວຕ຺ຕາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຕິວຕ຺ຕເນນ ສມໍ ອວິສມໍ ເອກຣສຠາເວນ ປວຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສຫາຍຠາວູປຄມເນນ ໂຍຄິໂນ ມໂນຣຖຘຸຣາກຑ຺ຒເນ ຣຖຘຸຣາກຑ຺ຒເນ ວິຍ ອາຊາເນຍ຺ຍຍຸໂຄ ຍຸຄລໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຕິວຕ຺ຕມາເນນ ນທ຺ຘາ ພທ຺ຘາ ວິຍາຕິ ວາ ຍຸຄນທ຺ຘາ. ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ເຕຫິ ວີຣິຍສມາຘໂຍ ສມໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ອິມສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຸພ຺ເພ ຄຫິຕາປິ ເຕ ປຸນ ຄຫິຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວີຣິຍສມາຘິໂຍຊນຕ຺ຖາຍາຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ສມາຘິວີຣິຍໂຍຄສ຺ສ ວິຠາວນໍ ໂຫຕີຕິ ‘‘ໂຍຄວຈນຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ.

ເຍວາປນກວຓ຺ຓນາ

ຍຖາ ຕຖາ ວາຕິ ສມ຺ມາ ມິຈ຺ຉາ ວາ. ອນຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕຕິ ‘‘ອິທໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ເອຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕປຸພ຺ພຠາຄສນ຺ນິຏ຺ຐານເຫຕຸເກນ ປໂຍຄກາລສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ອນິຈ຺ຉິນນ຺ໂຕ. ຍຕ຺ຖ ຫິ ອນິຈ຺ຉໂຍ, ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ເອວາຕິ. ສໍສປ຺ປນໍ ສໍສໂຍ. ໂສ ຫິ ‘‘ອາສປ຺ປນາ ປຣິສປ຺ປນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອສຕິປິ ພ຺ຍາປາເຣ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍ ສຕິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ສກສກກິຈ຺ຈວເສນ ອນູນານຘິກຕາຍ ອລີນອນຸທ຺ຘຕຕາຍ ຈ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສາ ເຕສໍ ຕຖາປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ອູນາຘິກຠາວໍ ນິວາເຣຕິ ວິຍາຕິ ອູນາຘິກນິວາຣຓຣສາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາເຍວ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາ.

ຌານປທສ຺ສາຕິ ຌານສທ຺ທສ຺ສ. ເຕສູຕິ ປຎ຺ຈສຸ. ປຎ຺ຈ ຫິ ອງ຺ຄານິ ຌານປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິ ອິທໍ ສໍວຓ຺ຓິຍມານຕ຺ຕາເຍວ ອິມໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ປຎ຺ເຈວ ຌານງ຺ຄານິ. ປທສມູໂຫ ວາກ຺ຍໍ, ປທໂກຏ຺ຐາໂສ ວາ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາທິ ຘມ຺ມຣາສິ. ວຸຕ຺ຕໍ ປູຣິຕນ຺ຕິ ຉປຓ຺ຓາສາທິຕາຍ ປູຣຓວເສນ. ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ສໍ. ນິ. ໔.໙໓) ຜສ຺ໂສ ເວທນາທີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຍທິປິ ຉນ຺ທາທໂຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕຣາສິກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ເຕສຸ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ວິສຸໍ ຣາສິອນ຺ຕຣຠາເວນ ປນ ສຣູປໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ‘‘ວຸຕ຺ຕານມ຺ປີ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຘມ຺ມຸທ຺ເທສວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.