ກາມາວຈຣກຸສລໍ

ກາຍກມ຺ມທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

ກມ຺ມທ຺ວາຣານນ຺ຕິອາທິນາ ປກາເສຕພ຺ພສ຺ສ ສຣູປໍ ປກາສນຸປາຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ນິຍຕຣູປຣູປວເສນາຕິ ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນິຍຕຣູປຣູປວເສນ. ອຎ຺ຎຖາ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານິກກາເຍ ຫທຍວຕ຺ຖຸປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ເອກສນ຺ຕຕິປຣິຍາປນ຺ໂນ ອຸປາທິນ຺ນກກາໂຍ ອິຘ ຄຫິໂຕຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີຕິ ວຸຕ຺ເຕສຸ ເອໂກ ຠາໂວ ຫທຍວຕ຺ຖຸ ຈ ຄຫິຕນ຺ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕານີ’’ຕິ ສນ຺ນິເວສສ຺ສ ວິຠາວິຕຕ຺ຕາ.

ວິປ຺ຜນ຺ທມານວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓານນ຺ຕຣໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ຈລນາກາຣາວ ວາໂຍຘາຕຸ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວິກາຣສຫິຕາຕິ ກທາຈິ ອາສງ຺ເກຍ຺ຍາຕິ ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຐມຊວນສມຸຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ ອາຫ. ເທສນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາເວນ ຈາເລຕຸນ຺ຕິ ເອເຕນ ເທສນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຈລນໍ, ຕໍນິມິຕ຺ເຕ ຈ ກຕ຺ຕຸຠາໂວ ອຸປຈຣິໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ຂຓິກຕາ ອພ຺ຍາປາຣຕາ ຈ ຘມ຺ມານໍ ນ ສມ຺ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ຕທຠິມຸຂຠາວວິກາຣວຕີຕິ ຕໍທິສມຠິມຸໂຂ ຕທຠິມຸໂຂ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຕທຠິມຸຂຠາໂວ, ໂສ ເອວ ວິກາໂຣ, ຕໍສມງ຺ຄິນີ ວາໂຍຘາຕຸ ຕທຠິມຸຂຠາວວິກາຣວຕີ. ອິທານິ ຕທຠິມຸຂຠາວວິກາ ຣສ຺ສ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຘິປ຺ປາຍສຫຠາວີ’’ຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິອາທິນາ ອິມິສ຺ສາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາຍ ລທ຺ຘຄຸຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສາຕິ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ. ຍໂຕ ພາຕ຺ຕິໍສາຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປກຕາ ນ ສກ຺ກາ ປຏິເສເຘຕຸນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ເອເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕວາໂຍຘາຕຸຍາ ຖມ຺ຠນຈລນສງ຺ຂາຕກິຈ຺ຈນິປ຺ຜາທເນ ຕສ຺ສ ອາກາຣວິເສສສ຺ສ ສຫກາຣີກາຣຓຠາວມາຫ. ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆຕາທໂຍ ວິຍ ມຫາຠູຕານໍ ອວຕ຺ຖາວິເສສມຕ຺ຕໍ ໂສ ອາກາຣວິເສໂສຕິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂຫຕີຕິ ‘‘ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຠາໂວ ປຏິເສຘິໂຕ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາທິຠາວສ຺ສ ປນ ສມ຺ຠໂວເຍວ ນຕ຺ຖີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິກາຣສ຺ສ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ສພ຺ຠາເວ ນກຸໂຕຈິສມຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອາປນ຺ນໍ. ນ ຫິ ຣູປໍ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອຕ຺ຖິ, ອປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕ ຈ ສຕິ ນິຈ຺ຈຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ນິພ຺ພານວຊ຺ໂຊ ອຕ຺ໂຖ ສຠາວຘມ຺ໂມ ນິຈ຺ໂຈ ອຕ຺ຖິ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຠາໂວ ວິຍາຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານອຸປາທາຣູປຠາໂວ ອຸປຈາຣສິທ຺ໂຘຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ກຣຓຠູຕາຍ. ຍໍ ກຣຓນ຺ຕິ ຍໍ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍໍ ຈິຕ຺ຕພ຺ຍາປາຣໍ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທເມສ ກາເຣຕີຕິ ຍເທຕໍ ອຘິປ຺ປາຍວິຠາວນໍ, ເອຕໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວິກາຣຣຫິເຕສຸ ຣຸກ຺ຂຈລນາທີສຸ ນ ທິຏ຺ຐໍ, ຫຕ຺ຖຈລນາທີສຸ ປນ ທິຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ມາ ວິປ຺ຜນ຺ທມານວຓ຺ຓວິນິມຸຕ຺ໂຕ ໂກຈິ ວິກາໂຣ ອຕ຺ຖິ ກາຍິກກຣຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ຎາປໂກຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຎາປໂກ ຈ ເຫຕຸ ຎາເປຕພ຺ພມຕ຺ຖໍ ສຍໍ ຎາໂຕເຍວ ຎາເປຕິ, ນ ສພ຺ຠາວມຕ຺ເຕນາຕິ ວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓານນ຺ຕຣໍ ວິກາຣຄ຺ຄຫຓມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຕຖາ ຫິ ວິສຍຠາວມາປນ຺ໂນ ເອວ ສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖໍ ປກາເສຕິ, ເນຕໂຣ. ເຕເນວາຫ ‘‘ນ ຫິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິ. ຍທິ ປນ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານໍ ຈລນາກາໂຣ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິປ຺ຜນ຺ທມານວຓ຺ຓາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ເຕນປິ ສາ ຄຫິຕາ ສິຍາຕິ ອາສງ຺ກາຍ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ຕາລປຓ຺ຓາທິຣູປານີຕິອາທິນາປິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຕໍ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓເນວ ຈ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ສຎ຺ຊານາຕິ ເອເຕນາຕິ ສຎ຺ຎາຓໍ, ຕສ຺ສ ອຸທກາທິໂນ ສຎ຺ຎາຓໍ ຕໍສຎ຺ຎາຓໍ, ຕສ຺ສ ອາກາໂຣ ຕໍສຎ຺ຎາຓາກາໂຣ, ອຸທກາທິສຫຈາຣິປ຺ປກາໂຣ ຈ ໂສ ຕໍສຎ຺ຎາຓາກາໂຣ ຈາຕິ ອຸທກາ…ເປ… ກາໂຣ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຊານິຕ຺ວາ. ຕທາກາຣສ຺ສາຕິ ອຸທກາທິຎາປນາກາຣສ຺ສ. ຍທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິກາຣຄ຺ຄຫຓໍເຍວ ກາຣຓໍ ອຘິປ຺ປາຍຄ຺ຄຫຓສ຺ສ, ອຖ ກສ຺ມາ ອຄ຺ຄຫິຕສງ຺ເກຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍຄ຺ຄຫຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ? ນ ເກວລໍ ວິກາຣຄ຺ຄຫຓເມວ ອຘິປ຺ປາຍຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ກາຣຓໍ, ກິຎ຺ຈຣຫີຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ອຖ ປນາຕິອາທິນາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອນຸມາເນນ ຄເຫຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ສາຘິປ຺ປາຍ…ເປ… ນນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາຍສຫິຕວິກາເຣນ ສຫຊາຕວຓ຺ຓາຍຕນຄ຺ຄຫຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣິກວິຎ຺ຎາຓສນ຺ຕານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ. ອຘິປ຺ປາຍຄ຺ຄຫຓສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາຍວວຕ຺ຖາປກສ຺ສ ຕຕິຍວາເຣ ຊວນສ຺ສ. ອຘິປ຺ປາຍສຫຠູ ວິກາຣາຠາເວ ອຠາວໂຕຕິ ເອເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິກາຣໍ ອຘິປ຺ປາຍຄ຺ຄຫເຓນ ອນຸມິໂນຕິ. ເອວໍ ສຕີຕິອາທິນາ ຍຖານຸມິຕມຕ຺ຖໍ ນິຄມນວເສນ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸທກາທິຄ຺ຄຫເຓເນວາຕິ ຕາລປຓ຺ຓາທີນໍ ວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓານນ຺ຕເຣນ ປຸຣິມສິທ຺ຘສມ຺ພນ຺ຘານຸຄ຺ຄຫິເຕນ ອຸທກາທີນໍ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິຠາວວິຊານເນເນວ. ຍຖາ ຕາລປຓ຺ຓາທີນໍ ອຸທກາທິສຫຈາຣິປ຺ປກາຣຕໍ ສຎ຺ຎາຓາກາໂຣ ວິຎ຺ຎາໂຕເຍວ ໂຫຕິ ນານນ຺ຕຣິຍກຕ຺ຕາ, ເອວໍ ວິປ຺ຜນ຺ທມານວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓານນ຺ຕເຣນ ປຸຣິມສິທ຺ຘສມ຺ພນ຺ຘານຸຄ຺ຄຫິເຕນ ຄນ຺ຕຸກາມຕາທິອຘິປ຺ປາຍວິຊານເນເນວ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຕາ ໂຫຕິ ຕທຠາເວ ອຠາວໂຕຕິ ອຸປມາໂຍຊນາ.

ສຠາວຠູຕນ຺ຕິ ອນ຺ວຕ຺ຖຠູຕໍ. ທ຺ວິຘາຕິ ວິຎ຺ຎາປນໂຕ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໂຕ ຈ. ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຕຖາປວຕ຺ຕມານາຍ ເຈຕນາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຍກມ຺ມຠາໂວ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ ຕາຍ ອຸປລກ຺ຂິຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ນ ປນ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເກນຈິ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ສິທ຺ຘາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ວຈີທ຺ວາຣຸປ຺ປນ຺ນາປິ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຖ ວາ ກາຍທ຺ວາຣຸປ຺ປນ຺ນາຍ ກາຍກມ຺ມຠູຕາຍ ເຈຕນາຍ ວເສນ ‘‘ເຕນ ທ຺ວາເຣນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຠາວໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສາເຍວ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຸປ຺ປນ຺ນາຍ ວເສນ ‘‘ເຕນ ທ຺ວາເຣນ ນາມລາຠໂຕ’’ຕິ. ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສປິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປກຠາໂວ ນິຈ຺ຉິໂຕຕິ ‘‘ເອກາທສນ຺ນໍ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຈາຣິໂນຕິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຠາເວນ ປວຕ຺ຕນກາ. ທ຺ວາຣສມ຺ເຠທາຕິ ທ຺ວາຣານໍ ສງ຺ກຣຓໂຕ. ທ຺ວາຣານຎ຺ຫິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ກາຍທ຺ວາຣສ຺ສ ວຈີທ຺ວາຣາທິຠາໂວ, ວຈີທ຺ວາຣສ຺ສ ຈ ກາຍທ຺ວາຣາທິຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕໍຕໍທ຺ວາຣຸປ຺ປນ຺ນກມ຺ມານມ຺ປິ ສງ຺ກໂຣ ສິຍາ. ເຕນາຫ ‘‘ກມ຺ມສມ຺ເຠໂທປີ’’ຕິ. ເອວໍ ສຕິ ກາຍກມ຺ມໍ…ເປ… ວວຕ຺ຖານໍ ນ ສິຍາ. ຍທິ ກມ຺ມານິ ກມ຺ມນ຺ຕຣຈາຣີນິ ໂຫນ຺ຕິ, ກາຍກມ຺ມາທິກສ຺ສ ວຈີກມ຺ມາທິກຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ ‘‘ກມ຺ມສມ຺ເຠທາ ທ຺ວາຣສມ຺ເຠໂທປີ’’ຕິ ກາຍກມ຺ມໍ ກາຍກມ຺ມທ຺ວາຣນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວວຕ຺ຖານໍ ນ ສິຍາຕິ ອິມມຕ຺ຖມາຫ ‘‘ກມ຺ມານມ຺ປິ ກມ຺ມນ຺ຕຣຈຣເຓ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ. ກມ຺ມນ຺ຕຣຈຣຓໍ ກມ຺ມນ຺ຕຣູປລກ຺ຂຓຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ທ຺ວາຣຠາເວນາ’’ຕິ. ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຈຣຓໍ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ທ຺ວາເຣຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທ຺ວາເຣ. ອຎ຺ຎສ຺ມິນ຺ຕິ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ. ກມ຺ມານີຕິ ຕໍຕໍທ຺ວາຣິກກມ຺ມານິ. ອຎ຺ຎານີຕິ ອຎ຺ຎທ຺ວາຣິກກມ຺ມານິ. ທ຺ວາເຣ ທ຺ວາຣານິ ນ ຈຣນ຺ຕີຕິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຠາເວນ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ທ຺ວາຣນ຺ຕຣໍ ວາ ນ ສງ຺ກມນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເຍນ ເກນຈິ ປຈ຺ຈເຍນ ເຈຕນາຍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ປນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປວຕ຺ຕມານາຍ ເອວ ປາຓາຕິປາຕາທິ ໂຫຕິ, ນາຎ຺ຎຖາຕິ ສິຍາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠາໂວ ເຈຕນາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ວາເຣຫິ ກາຣຓຠູເຕຫີ’’ຕິ. ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມນ຺ຕິ ກມ຺ມວວຕ຺ຖານສ຺ເສວ ວາ ກາຣຓຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທ຺ວາເຣຫິ ກາຣຓຠູເຕຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິປິ ‘‘ທ຺ວາເຣຫິ ກມ຺ມານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວວຕ຺ຖິຕາ’’ຕິ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກມ຺ເມຫິປິ ທ຺ວາຣານິ ວວຕ຺ຖິຕານີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖປິ ສິທ຺ໂຘເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທ຺ວາຣຈາຣີຫີຕິ ທ຺ວາຣານໍ ສຍໍ ວວຕ຺ຖິຕຠາວມາຫ, ນ ປນ ອວວຕ຺ຖານໍ, ວວຕ຺ຖານເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທານິ ຕໍ ວວຕ຺ຖານໍ ວິຠາເວຕິ ກມ຺ມານເປກ຺ຂາຕິອາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ສມຍນິຍມິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມໂຍ ວິຍ ທ຺ວາຣນິຍມິເຕຫິ ກມ຺ເມຫິ ທ຺ວາຣານິ ນິຍມິຕານີຕິ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ.

ເອວໍສຠາວຕ຺ຕາຕິ ທ຺ວາຣຠູເຕຫິ ກາຍາທີຫິ ອຸປລກ຺ຂຓີຍສຠາວຕ຺ຕາ. ອາຓຕ຺ຕິ…ເປ… ມານສ຺ສາຕິ ກາຍວຈີກມ຺ມານໍ ວຈີກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ປກາເສຕພ຺ພຕໍ ອາຫ. ກາຍາທີຫີຕິ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ຈຣນ຺ຕານິປິ ກມ຺ມານິ ສເກນ ທ຺ວາເຣນ ອຸປລກ຺ຂິຕາເນວ ຈຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ. ນາປິ ກມ຺ມໍ ທ຺ວາຣສ຺ສາຕິ ຍສ຺ມິໍ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ກມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວາຣສ຺ສ ອນຕ຺ຕນິຍສ຺ສ. ຕໍຕໍທ຺ວາຣເມວາຕິ ສກທ຺ວາຣເມວ. ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ສກສກກມ຺ມສ຺ສ. ຍທິ ກມ຺ເມຫິ ທ຺ວາຣານິ ວວຕ຺ຖິຕານິ, ‘‘ກມ຺ມສ຺ສ ອນິພທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ກຖໍ ນີຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ສາຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ກມ຺ມສ຺ສ. ເກນຈິ ປກາເຣນາຕິ ຈຕຸວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈຍປ຺ປກາເຣສຸ ເກນຈິ ປກາເຣນ. ຕໍສຫຊາຕາຕິ ເອເຕນ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ຠາເວເຍວ ກາຍກມ຺ມສ຺ສ ສພ຺ຠາໂວ, ນາຎ຺ຎຖາຕິ ປຣິຍາເຍນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຣຓຠາວໍ ວິຠາເວຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕນິຍເມນາຕິອາທິນາ ກມ຺ມສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາເວ ພ຺ຍຠິຈາຣາຠາວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕນິຍເມນາຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ວວຕ຺ຖານຍຸຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ນິຍເມນ. ທ຺ວາຣຈຣເຓຕິ ອຎ຺ຎທ຺ວາຣຈຣເຓ.

ກາຍກມ຺ມທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວຈີກມ຺ມທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສຸຠາສິຕໍເຍວ ຠາສຕິ, ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ. ຘມ຺ມໍເຍວ, ປິຍໍເຍວ, ສຈ຺ຈໍເຍວ ຠາສຕິ, ໂນ ອລິກ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໑໓; ສຸ. ນິ. ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕ) ຍານິ ອງ຺ຄານິ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕານິ, ເຕສໍ ເຈຕນາສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸຠາສິຕຠາສນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາປວຕ຺ຕາຕິ ສຸຠາສິຕຠາສນາທິຠາເວນ ປວຕ຺ຕາ. ສຫ ສມ຺ຠູຕຕ຺ຕາຕິ ສເຫວ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສທ຺ທຣຫິຕາ ອຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຍາ ຕາຍ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວາຈາຄິຣາ ພ຺ຍປໂຖ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໖໓໖) ນາຕິສຸຂຸມໍເຍວ ສທ຺ທວາຈໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍາ ຕາຍ ວາຈາຍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ, ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຣູປາຍຕນໍ ວິຍ ວຕ຺ຖຸປຣິຕ຺ຕຕາທິນາ ສທ຺ທາຍຕນມ຺ປິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍໂຄຈໂຣ ອຕ຺ຖີຕິ ຈ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຍາ ຕາຍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ອິທານິ ອວິເສເສນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສທ຺ທສ຺ສ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາຣມ຺ມຓຕາ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ໂທ ນ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວາທສ຺ສ ປາຬິຍາ ວິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສງ຺ຄຫກາຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາເຍ ຐຕ຺ວາ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວາທສ຺ສ ປຏິເສເຘຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາເຍ ຐຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ‘‘ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ສງ຺ຆຏ຺ຏນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕານໍ ຠູຕານໍ ສທ຺ທສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາວໂຕ ສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ສເຫວ ສທ຺ໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ອຸປາທິນ຺ນກຆຏ຺ຏນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ. ຈິຕ຺ຕຊປຖວີຘາຕຸຍາ ອຸປາທິນ຺ນກຆຏ຺ຏເນ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານມຫາຠູຕານໍ ເອໂກ ອາກາຣວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ. ຕທາກາຣຕ຺ຕາ ຫິ ເຕສໍ ປຖວີຘາຕຸ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ຆຏ຺ເຏຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວ ວຸຕ຺ຕນຍໍ ‘‘ຕພ຺ພິກາຣານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ວິຠາເວຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ວິຘານນ຺ຕິ ‘‘ນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາຕິ ເອເຕນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕວິຘານໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕວິຘານໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ເທສນ຺ຕເຣ ປາຣມ຺ປຣິເຍນ ອຸປ຺ປາທນໍ ເທສນ຺ຕຣຸປ຺ປາທນປຣມ຺ປຣຕາ. ລທ຺ຘາເສວເນນາຕິ ລທ຺ຘປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາເຣນ. ຈິຕ຺ເຕເນວາຕິ ປຐມຈິຕ຺ເຕເນວ. ‘‘ສຕ຺ຕ ຊວນານິ ສຕ຺ຕ ອກ຺ຂຣານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອກຊວນວາຣປຣິຍາປນ຺ນານິ ຈິຕ຺ຕານິ ເອກມກ຺ຂຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ປຐມຈິຕ຺ເຕນປິ ຆຏ຺ຏນາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ, ເອກສ຺ເສວ ປນ ພຫຸໂສ ປວຕ຺ຕເນນ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ວິເສໂສຕິ ປຸຣິມຊວນສມຸຏ຺ຐິຕາຫິ ຆຏ຺ຏນາຫິ ປຏິລທ຺ຘາເສວເນນ ສຕ຺ຕມຊວເນນ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ຆຏ຺ຏນາ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕມກ຺ຂຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ລທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາເຣນ ປນ ປຐມຈິຕ຺ເຕນປິ ຆຏ຺ຏນາ ພລວຕີ ໂຫຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ, ສພ຺ພເມຕໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ວຈີກມ຺ມທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມໂນກມ຺ມທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

‘‘ສພ຺ພາຍປິ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣຠາໂວ ວິຍ ສພ຺ພສ຺ສປິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ມໂນທ຺ວາຣຠາໂວ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຍໍ ນາມ ມໂນ ມໂນທ຺ວາຣໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍທ຺ວາຣວນ຺ຕຘມ຺ມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຍໍ ນາມ ເຈຕນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ມໂນ, ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຍຖາ ປນ ຕິວິຘຈຕຸພ຺ພິຘກາຍວຈີກມ຺ມານໍ ທ຺ວາຣຠາວໂຕ ກາຍກມ຺ມທ຺ວາຣວຈີກມ຺ມທ຺ວາຣານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເອວໍ ມໂນກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ທ຺ວາຣຠາວໂຕ ວຏ຺ຏເຫຕຸຠູຕໂລກິຍກຸສລາກຸສລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມໂນ ເອວ ມໂນກມ຺ມທ຺ວາຣນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຈຕນາຍ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ ອາຣທ຺ຘາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາປິ ຕໍ ຕໍ ສກິຈ຺ຈໍ ອາຣຠນ຺ຕີຕິ ສາ ເນ ສກິຈ຺ເຈ ປວຕ຺ເຕຕິ ນາມ, ຕຖາ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕີ ຈ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອວິປ຺ປກິຓ຺ເຓ ກໂຣຕິ ພ຺ຍາປາເຣຕິ ຈາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓກຣຓໍ ສມ຺ປິຓ຺ຑນໍ ອາຍູຫນໍ ພ຺ຍາປາຣາປາທນໍ ພ຺ຍາປາຣຓໍ ເຈຕຍນນ຺ຕິ ອາຍູຫນເຈຕຍນານໍ ນານຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຜສ຺ສາທິຘມ຺ເມຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຖາກຣຓນ຺ຕິ ຍຖາ ຜສ຺ສາທໂຍ ສກສກກິຈ຺ເຈ ປສຸຕາ ຠວນ຺ຕິ, ຕຖາ ກຣຓໍ. ເຕເນວ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓພ຺ຍາປາຣຓາກາເຣນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ກຣຓໍ ປວຕ຺ຕນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກມ຺ມກ຺ຂຍກຣຕ຺ຕາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂຍກຣມນສ຺ສ ກມ຺ມທ຺ວາຣຠາໂວ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍໂຕ ‘‘ກມ຺ມປຖກຖາ ໂລກິຍາ ເອວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ມໂນກມ຺ມທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ

ສມານກາລາປິ ກາຣຓຜລກິຣິຍາ ປຸພ຺ພາປຣກາລາ ວິຍ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕາເຍວ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ໂຈປນກິຣິຍນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທ຺ວຍໍ ອາຫ. ຕສ຺ສາ ຫິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານກາຍສທ຺ທວາຈາຫິ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ເອວ ວາ ປຸຣິມປຸຣິມາຫິ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ກາຍວາຈາຫິ ໂຈປນກິຣິຍໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕພ຺ພິກາຣານໍ ຠູຕານໍ ຕຖາປວຕ຺ຕນໂຕ. ອຖ ວາ ກາຍວາຈາຫີຕິ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ. ໂຈປນກິຣິຍນ຺ຕິ ຣູປກາຍສ຺ສ ຖມ຺ຠນຈລນກິຣິຍໍ ອຸປາທິນ຺ນກຆຏ຺ຏນກິຣິຍຎ຺ຈ. ເອສາ ຫິ ກິຣິຍາ ‘‘ຣູປກາຍໍ ຖມ຺ເຠຕຸໍ ຈາເລຕຸໍ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ, ‘‘ອຸປາທິນ຺ນກຆຏ຺ຏນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠູໂຕ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕີຫິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂຈປນກິຣິຍານິສ຺ສຍຠູຕາ ກາຍວາຈາ’’ຕິ, ‘‘ກາຍາທີຫິ ກຣຓຠູເຕຫິ ໂຈປນາຠິຊ຺ຌາທິກິຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ ວາສິອາທີຫິ ວິຍ ເຉທນາທິ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິທມ຺ປິ ວຈນໍ ສມຕ຺ຖິຕໍ ຠວຕິ. ນ ເກວລໍ ຘຣມານຕາວ ສພ຺ຠາໂວ, ອຖ ໂຂ ມຄ຺ເຄນ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕາປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນິໂຣຘິເຕວາ’’ຕິ ອາຫ. ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕາ ຈ ກາຍາທີນໍ ຕທຸປນິສ຺ສຍກິເລສາສມຸຈ຺ເຉເທເນວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ກາຍາທີຫິ ກຣຓຠູເຕຫິ ໂຈປນາຠິຊ຺ຌາທິກິຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ໂຈປນາຠິຊ຺ຌາທິກິຣິຍານິພ຺ພຕ຺ຕິທ຺ວາເຣນ ເຈຕນານິພ຺ພຕ຺ຕິເຍວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ເອວຎ຺ຈ…ເປ… ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ກາເຍ ສຕິ ວາຈາຍ ສຕີຕິອາທິວຈນໍ ອນຸໂລມິຕໍ ໂຫຕິ. ຍາຍ ເຈຕນາຍາຕິ ກຣຓນິທ຺ເທໂສ ປນ ກາຍາທີນໍ ໂຈປນາຠິຊ຺ຌາທິກິຣິຍາຍ ຈ ເຈຕນາເຫຕຸກຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ.

ສຠາວໂຕ ອຸປກາຣກໂຕ ມຄ຺ເຄ ສຕິ ສພ຺ຠາວໂຕ ຈ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມຄ຺ເຄ ອນ຺ໂຕຄຘາຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຈ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິອາທິ.

ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ຕໍຕໍທ຺ວາເຣ ສໍສນ຺ທນນ຺ຕິ ຍຖາ ກມ຺ມປຖໍ ປຕ຺ຕານໍ, ເອວໍ ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ ສຕິປິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຍຖາສກໍ ທ຺ວາເຣເຫວ ນາມຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ວິໂຣໂຘ. ທຸຕິຍຕ຺ຖສ຺ສ ຈ ອຠາໂວ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ຕໍຕໍທ຺ວາເຣ ສໍສນ຺ທນນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ອກຸສລເຈຕນາທໂຍ ປວຕ຺ຕາ, ຕາສໍ ເຕນ ເຕເນວ ທ຺ວາເຣນ ນາມຄ຺ຄຫຓໍ. ຕໍ ປນ ຕໍຕໍທ຺ວາຣປກ຺ຂິກຠາວກຣຓໂຕ ຕຕ຺ຖ ອວໂຣຘນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ກມ຺ມປຖໍ ປຕ຺ຕາ ກາຍກມ຺ມາທິສງ຺ຂາຕາ ເຈຕນາ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ກາຍກມ຺ມາທິນາມເມວ ລຠນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ. ຕາ ປນ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕນ ເຕເນວ ທ຺ວາເຣນ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິອາທິນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ເອວໍ ນາມຄ຺ຄຫຓເມວ ຫິ ເຕສໍ ຕໍຕໍທ຺ວາຣປກ຺ຂິກກຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ວຈີທ຺ວາເຣ ໂຈປນປ຺ປຕ຺ຕໍ ກມ຺ມປຖໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ປນ ກາຍກມ຺ມໍ ນ ໂຫຕິ, ເກວລໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຕິປິ ປາຓາຕິປາຕາທິເຈຕນາຍ ວຈີທ຺ວາຣາທີສຸ ປວຕ຺ຕິຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕເຍຠຸຍ຺ຍຕພ຺ພຫຸລວຸຕ຺ຕິຍາ ກາຍກມ຺ມາທິຠາວວວຕ຺ຖາປນໍ ກາຍາທິກສ຺ສ ຕໍຕໍທ຺ວາຣຠາວວວຕ຺ຖາປນຎ຺ຈ ກມ຺ມທ຺ວາຣາເຠທນໍ. ຕຎ຺ຫິ ກມ຺ມທ຺ວາຣານໍ ອສໍກິຓ຺ຓຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐາປນໍ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອາຓຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐິເຕສູ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວກ຺ຂຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ເອເກກສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ອເນເກສໍ ກມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນມ຺ປິ ທ຺ວາຣສໍສນ຺ທນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຍຖາ ປວຕ຺ໂຕ ພ຺ຍາປາໂທ ກມ຺ມປໂຖ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕູ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ທສ຺ສິຕາ. ກາຍທ຺ວາຣິກເຈຕນາຍ ສຫກາຣີກາຣຓຠາວໂຕ ກາຍກມ຺ມໂວຫາຣລາຠາ, ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ປຣສນ຺ຕກສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຓາມນວເສນ ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕູ’’ຕິອາທິນາ ຈ ອປ຺ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມໂນກມ຺ມໂວຫາຣວິຣຫາ, ອເຈຕນາສຠາວໂຕ ວາ ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ, ປາຓາຕິປາຕາທິຠາເວນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອພ຺ໂພຫາຣິກຠາເວ.

ທສວິຘາ ອິທ຺ຘິ…ເປ… ຕພ຺ພາ ວິຕ຺ຖາເຣນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເຕນາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ‘‘ອກຸສລໍ ວຈີກມ຺ມໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ສມຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ວທນ຺ເຕນ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ‘‘ນ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ເຕນ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘກໂຕ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຏນ຺ຕິ? ກິຎ຺ຈາປິ ອາຫຏໍ, ຕຕ຺ຖ ອວຸຕ຺ໂຕເຍວ ປນ ໂສ ເຕນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຄຫິໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອວຸຕ຺ຕເມວາ’’ຕິອາທິມາຫ.

‘‘ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕີສຸ ອຸປປຊ຺ຊນໍ ສຸກຕທຸກ຺ກຏກມ຺ມໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຂນ຺ຘສິວາທີຫິ ປນ ໂຫຕີຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຣາມສນ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ປຣິຠຓ຺ຑາທີນິ ກໂຣຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຠິຊ຺ຌາທິປຘານຕ຺ຕາຕິ ເອເຕນ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ພ຺ຍາປາທາທີສຸ ຍທາ ກາຍວຈີທ຺ວາເຣສຸ ເຈຕນາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ນ ຕຖາ ອິຕເຣ, ຕທາ ປຘານຠາວໂຕ ເຈຕນາ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມນ຺ຕິ ຈ ໂວຫາຣໍ ລຠຕິ. ໂສ ໂຂ ປນສ຺ສາ ປຘານຠາໂວ ປາຓາຕິປາຕາທິສິທ຺ຘິຍາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍທາ ປນ ເຕສຸເຍວ ທ຺ວາເຣສຸ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ເຈຕນາ, ຕທາ ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມານາປິ ເຈຕນາ ອປຘານຠາວໂຕ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມນ຺ຕິ ຈ ໂວຫາຣໍ ນ ລຠຕິ. ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ປນ ປຘານຠາວໂຕ ສຕິປິ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄໂຈປເນ ສເກນ ວວຕ຺ຖາເນນ ມໂນກມ຺ມນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຍ ປນ ‘‘ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ກມ຺ມປຖຠາເວນ ອປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທ຺ວາຣຕ຺ຕເຍປິ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕມໂນກມ຺ເມນ ສຫ ປວຕ຺ຕິຍາ ຈ ເຈຕນາ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມນ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕຫິ ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ປຘານສຠາວໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ອຖ ວາ ເຈຕນາຍ ນິປ຺ປຣິຍາຍກມ຺ມຠາວໂຕ ປຣິຍາຍກມ຺ເມ ອນວໂຣເຘຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອພ຺ໂພຫາຣິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວເນວ ປນ ສາ ເອຕ຺ຖາປິ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ ‘‘ເຈຕນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ວທາມີ’’ຕິອາທິ (ກຖາ. ໕໓໙). ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ສິທ຺ຘາ ເຈຕນາ’’ຕິອາທິນາ ເຈຕນາເຍວ ປຘານໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສຠາເວເນວ ສາ ມໂນກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຖ ວາ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕອຠິຊ຺ຌາທີຫິ ກາຍວຈີທ຺ວາເຣ ສຫຊາຕາ ເຈຕນາ ກາຍວຈີກມ຺ມວເສນ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ເຈຕນາສງ຺ຂາຕມໂນກມ຺ມຕ຺ຕາຕິ. ຍທິ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ປຘານາ, ນ ເຈຕນາ, ເອວໍ ສຕິ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ, ນ ເຈຕນາ, ອຠິຊ຺ຌາທິປກ຺ຂິກາ ວາ ສາ ສິຍາຕິ ອນຸໂຍຄໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ຕິວິຘາ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເຈຕນາປິ…ເປ… ມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ເຈຕນາຍ ອຠິຊ຺ຌາທີຫິ ມໂນກມ຺ມຠາເວ ນິພ຺ພິເສສຠາວທສ຺ສນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຈຕນາ…ເປ… ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ ອາຫ. ເຈຕນາ ເຈຕນາກມ຺ມໍ, ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ວິເສໂສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຈຕນາຍ ກາຍວຈີກມ຺ມຠາໂວ ສິຍາຕິ ອາສງ຺ກາຍ ອຠາວໂຕ ມໂນທ຺ວາເຣ ອກຸສລກາຍວຈີກມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຈ ອພ຺ໂພຫາຣິກາຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ວິຣຕິວິສິຏ຺ຐາຕິ ວິຣຕິໂຕ ເຈຕນາຍ ປຘານຠາວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕິວິຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສຎ຺ເຈຕນາ’’ຕິອາທິນາ (ກຖາ. ໕໓໙) ອາຄມມ຺ຫິ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາທິປຏິປກ຺ຂຠູຕາ’’ຕິ ຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ປຏ຺ຐາເນ ເຈຕນາວ ‘‘ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ວິຣຕິ, ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ວາ, ຕສ຺ມາ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ກມ຺ມໍ ‘‘ເຈຕນາ’’ຕິ ອນຠິຊ຺ຌາທໂຍ ‘‘ເຈຕນາປກ຺ຂິກາ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອສງ຺ກຣໂຕ ກມ຺ມທ຺ວາຣານິ ວວຕ຺ຖເປນ຺ໂຕ ‘‘ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ, ວິປຣິຍາເຍນ ‘‘ຠິນ຺ທຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ຣກ຺ຂຓຠິນ຺ທນານິ ອນາເສຕ຺ວາ ນາເສຕ຺ວາ ຈ ກຖນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ.

ກມ຺ມກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕຕິໂຍ ວິກປ຺ໂປ ປຐມຈຕຸຕ຺ຖວິຎ຺ຎາຓທ຺ວາເຣສຸເຍວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ອິຕຣຕ຺ຖ ‘‘ໂສຕໍ ຆານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ອິຕຣຖາປິ ວາ ອວິຠຕ຺ຕິເກ ນິທ຺ເທເສ ລພ຺ຠຕິ. ຍໂຕ ສໍວຣວເສນ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປາຓາຕິປາຕາທິເຈຕນາ’’ຕິ. ອິຕຣາ ສໍວຣວິນິມຸຕ຺ຕາ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສຍຸຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຘານາ ວາ ອກຸສລຘມ຺ມາ ສຕິປຏິປກ຺ຂາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໂວສ຺ສຄ຺ຄວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ປມາໂທ. ວີຣິຍປໂນທນຠາວໂຕ ຖິນມິທ຺ຘໍ ‘‘ໂກສຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຖິນມິທ຺ຘປ຺ປຘາໂນ ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ.

ອສຸທ຺ຘຕາຕິ ອເກວລຕາ ອຎ຺ເຎນ ສມ຺ມິສ຺ສຕາ. ທ຺ວາຣຎ຺ຫິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣິກກມ຺ມສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ໂຫນ຺ຕໍ ເຕນ ມິສ຺ສິຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ມຸສາວາທາທິໂນປິ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວາ’’ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອວິຎ຺ເຎຍ຺ຍມານນ຺ຕຣານໍ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຈິຕ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອເນກສ຺ສປິ ຊວນວາຣສ຺ສ ກາຍກມ຺ມາທິຠາເວນ ປພນ຺ຘນວເສນ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ອກຸສລກາຍກມ຺ມາທິຠາເວນ ອວຘາເຣຕ຺ວາ ອສໍວຣໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕສ຺ເສວ ວາຈາອສໍວຣທ຺ວາຣາທີສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວຈນໍ ກາຍທ຺ວາຣູປລກ຺ຂິໂຕ ອສໍວໂຣ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ໂຕປິ ກາຍທ຺ວາຣິໂກ ເອວາຕິ ເອວໍ ສໍວຓ຺ຓນາຍ ສຕິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ຕໍ ອວິຣຸຊ຺ຌນາກາຣໍ ‘‘ອສໍວໂຣ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ວິຠາເວຕິ. ສທ຺ວາເຣຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທ຺ວາເຣ. ອສໍວໂຣ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນປິ ສທ຺ວາຣວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເອເຕນ ວາຈາອສໍວຣທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ກາຍິໂກ ອສໍວໂຣ ໂຈປນກາຍອສໍວຣທ຺ວາຣວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ອິຕຣຕ຺ຖາປິ. ກມ຺ມໍ ອຎ຺ຎທ຺ວາເຣຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣຈຣຓໍ ປາກຏນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອວໍ ສຕີຕິ ໂຈປນສງ຺ຂາເຕ ກາຍອສໍວຣທ຺ວາເຣ ອສໍວໂຣຕິ ເອຕ຺ຕເກ ເອວ ຄຫິເຕ. ກມ຺ມປຖຠາວປ຺ປຕ຺ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມຠາໂວ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມປຖຠາວປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ວຈີມໂນກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ເສສນ຺ຕິ ທ຺ວາຣນ຺ຕຣານຸປລກ຺ຂິຕໍ. ຕຖາ ນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ເຖວ ວກ຺ຂາມາຕິ ກມ຺ມປຖສໍສນ຺ທເນ ວກ຺ຂາມ. ‘‘ໂສ ຫິ ກາຍທ຺ວາເຣ ໂຈປນປ຺ປຕ຺ໂຕ ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ກມ຺ມປຖສໍສນ຺ທນກຖາ) ‘‘ໂຈປນກາຍອສໍວຣທ຺ວາຣວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມເມວ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ຈ ວຈີກມ຺ມາທີນຎ຺ຈ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອສໍວຣຠູຕານໍ ກາຍກມ຺ມາທິຠາເວ ອາປນ຺ເນ ‘‘ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອກຸສລໍ ວຈີກມ຺ມເມວ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ອປວາເທນ ນິວຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ເອວໍ ວກ຺ຂມານຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອນ຺ໂຕຄຘຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິສີລານໍ ຎາຓວີຣິເຍຫິ ສາເຘຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອກຸສລກມ຺ມປຖກຖາວຓ຺ຓນາ

ສຣເສນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ. ຍາຍ ເຈຕນາຍ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠູເຕສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ອຸປກ຺ກມກຣຓເຫຕຸ ຕໍມຫາຠູຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກມຫາຠູຕາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ສາ ຕາທິສປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ເຈຕນາ ປາຓາຕິປາໂຕ ນາມ. ລທ຺ຘຸປກ຺ກມານິ ຫິ ຠູຕານິ ນ ປຸຣິມຠູຕານິ ວິຍ ວິສທານີຕິ ສມານຊາຕິຍານໍ ຠູຕານໍ ກາຣຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອກສ຺ສປິ ປໂຍຄສ຺ສ ສຫສາ ນິປ຺ຜາທນວເສນ ກິຈ຺ຈສາຘິກາຍ ພຫຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕຊວເນຫິ ລທ຺ຘາເສວນາຍ ຈ ສນ຺ນິຏ຺ຐາປກເຈຕນາຍ ວເສນ ປໂຍຄສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາໂວ. ສຕິປິ ກທາຈິ ຂຸທ຺ທເກ ເຈວ ມຫນ຺ເຕ ຈ ປາເຓ ປໂຍຄສ຺ສ ສມຠາເວ ມຫນ຺ຕໍ ຫນນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕນາ ຕິພ຺ພຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາໂວຕິ ຕທຸຠຍໍ ເຈຕນາຍ ພລວຠາເວເນວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປໂຍຄ…ເປ… ຠາວໂຕ’’ຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍວິປຣິຍາເຍປີຕິ ປໂຍຄວຕ຺ຖຸອາທິປຈ຺ຈຍານໍ ອມຫຕ຺ເຕປິ. ຕໍຕໍປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ຄຸຓວນ຺ຕຕາທິປຈ຺ຈເຍຫິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຫນ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ຄຸຓວນ຺ຕຕາຍ ມຫາສາວຊ຺ຊຕາ ວຕ຺ຖຸມຫນ຺ຕຕາຍ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ກິເລສານໍ ອຸປກ຺ກມານໍ ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈ ມຸທຸຕາຍ ຕິພ຺ພຕາຍ ຈ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊຕາ ມຫາສາວຊ຺ຊຕາ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ປາໂຓ ປາຓສຎ຺ຎິຕາ ວຘກຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຸພ຺ພຠາຄສມ຺ຠາຣາ, ອຸປກ຺ກໂມ ວຘກເຈຕນາສມຸຏ຺ຐາປິໂຕ, ປຎ຺ຈສມ຺ຠາຣວຕີ ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາຕິ ສາ ປຎ຺ຈສມ຺ຠາຣວິນິມຸຕ຺ຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ອທິນ຺ນາທານາທີສຸປິ.

ມນ຺ຕປຣິຊປ຺ປເນນ ປຣສ຺ສ ສນ຺ຕກຫຣຓໍ ວິຊ຺ຊາມໂຍ, ວິນາ ມນ຺ເຕນ ປຣສນ຺ຕກສ຺ສ ກາຍວຈີປໂຍເຄຫິ ອາກຑ຺ຒນໍ ຕາທິສອິທ຺ຘິໂຍເຄນ ອິທ຺ຘິມໂຍ ປໂຍໂຄຕິ ອທິນ຺ນາທານສ຺ສປິ ຉ ປໂຍຄາ ສາຫຕ຺ຖິກາທໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມເນ ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ, ນ ຕຖາ ອຸຠິນ຺ນໍ ສມານຈ຺ຉນ຺ທຠາເວ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ຠາຣາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ວີຕິກ຺ກມເນ ສຕິປິ ມຄ຺ເຄນມຄ຺ຄປຏິປຕ຺ຕິອຘິວາສເນ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນເສວນາຠິສນ຺ຘິປໂຍຄາຠາວໂຕ ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ນ ໂຫຕິ ອຠິຠຸຍ຺ຍມານສ຺ສາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເສວນຈິຕ຺ເຕ ສຕິ ປໂຍຄາຠາໂວ ນ ປມາຓໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ເສວນປ຺ປໂຍຄສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຠາວໂຕ. ປຸຣິສສ຺ເສວ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເສວນປ຺ປໂຍໂຄ ໂຫຕີຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸເຣຕຣໍ ເສວນຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນິປນ຺ນາຍປິ ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ນ ສິຍາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິສສ຺ສ ວເສນ ອຸກ຺ກໍສໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ຠາຣາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸຣິສກິຈ຺ຈກຣຓກາເລ ປຸຣິສສ຺ສປິ ເສວນປ຺ປໂຍຄາຠາວໂຕ ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ນ ສິຍາຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ປວຕ຺ຕິຕສ຺ສ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ, ພລກ຺ກາເຣນ ປວຕ຺ຕິຕສ຺ສ ຕີຓີຕິ ສພ຺ພານິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຈຕ຺ຕາຣີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອມຣຓາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ຜຣຸສກາຍວຈີປໂຍຄສມຸຏ຺ຐາປິກາ ຜຣຸສເຈຕນາ ຜຣຸສວາຈາ. ມຣຓາຘິປ຺ປາເຍ ປນ ສຕິ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິຕທຠາເວສຸ ປາຓາຕິປາຕາ ພ຺ຍາປາທາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຍໍ ປຕິ ຜຣຸສວາຈາ ປຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາວ ສີສໍ ເອຕິ. ‘‘ປຣມ຺ມຸເຂປິ ຜຣຸສວາຈາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຍທິ ເຈຕນາຍ ສພ຺ພທາ ກມ຺ມປຖຠາວາຠາວໂຕ ອນິຍໂຕ ກມ຺ມປຖຠາໂວຕິ ກມ຺ມປຖຣາສິມ຺ຫິ ອວຈນໍ, ນນຸ ອຠິຊ຺ຌາທີນມ຺ປິ ກມ຺ມປຖໍ ອປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ອນິຍໂຕ ກມ຺ມປຖຠາໂວຕິ ເຕສມ຺ປິ ກມ຺ມປຖຣາສິຍໍ ອວຈນໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ, ກມ຺ມປຖຕາຕໍສຠາຄຕາຫິ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍທິ ເອວໍ ເຈຕນາປິ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ສາ ປນ ປາຓາຕິປາຕາທິກາຕິ ປາກໂຏ ຕສ຺ສາ ກມ຺ມປຖຠາໂວຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ເຈຕນາຍ ຫິ ‘‘ເຈຕນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ວທາມິ,’’‘‘ຕິວິຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສຎ຺ເຈຕນາ ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິວຈເນຫິ ກມ຺ມຠາໂວ ທີປິໂຕ. ກມ຺ມໍເຍວ ຈ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕີນໍ ຕທຸປ຺ປຊ຺ຊນສຸຂທຸກ຺ຂານຎ຺ຈ ປຖຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ກມ຺ມປໂຖຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ປາກໂຏ ຕສ຺ສາ ກມ຺ມປຖຠາໂວ. ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ປນ ເຈຕນາສມີຫນຠາເວນ ສຸຈຣິຕທຸຈ຺ຈຣິຕຠາໂວ, ເຈຕນາຊນິຕຕໍພນ຺ຘຕິຠາເວນ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕິຕທຸປ຺ປຊ຺ຊນສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ປຖຠາໂວ ຈາຕິ ນ ຕຖາ ປາກໂຏ ກມ຺ມປຖຠາໂວຕິ ເຕ ເອວ ກມ຺ມປຖຣາສິຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຕຖາຊາຕິຍຕ຺ຕາ ວາ ເຈຕນາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນ ວຸຕ຺ຕາ ສິຍາ. ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ອາຣມ຺ມຓາເນວ ຕພ຺ພິຣຕິອາຣມ຺ມຓານີຕິ ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ ເອວາຕິ ວຈເນນ ອທິນ຺ນາທານາທີນໍ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາວຈນສ຺ສ ວິໂຣຘໍ ໂຈເທຕິ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ວີຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໂຕເຍວ ຫິ ເວຣມຓີ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຍເມວ ປຣິຫຣິສ຺ສຕີຕິ ສິກ຺ຂາປທວິຠງ຺ເຄ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉກວຓ຺ຓນໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຍສ຺ມາ ສຕ຺ໂຕຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄເຕ ສງ຺ຂາເຣເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທຸຄ຺ຄຕຕາທີນີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ອລທ຺ຘາລາໂຠ ລທ຺ຘວິນາໂສ ອິຈ຺ຉິຕານໍ ໂຠຄານໍ ກິຈ຺ຉປຏິລາໂຠ ຣາຊາທີຫິ ສາຘາຣຓໂຠຄຕາ ທຸກ຺ຂວິຫາໂຣ ສາສງ຺ກວິຫາໂຣ’’ຕິ ເອວມາທໂຍ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເກຈິ ປນ ‘‘ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ໂຠຄຊານິອາທໂຍ ນິສ຺ສນ຺ທຜລ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ກຸສລກມ຺ມປຖກຖາວຓ຺ຓນາ

ຕາສຎ຺ຈ ວິຣຕີນໍ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຈຕນາທ຺ວາເຣນ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕິຕທຸປ຺ປຊ຺ຊນສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ປຖຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ກມ຺ມປຖສໍສນ຺ທນກຖາວຓ຺ຓນາ

ຕຖາຕິ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕານໍ. ເກຈີຕິ ຘມ຺ມສິຣິຕ຺ເຖຣໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ໂສ ຫິ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕານເມວ ທຸສ຺ສີລ຺ຍາທີນໍ ສຸສີລ຺ຍາທີນຎ຺ຈ ກມ຺ມປເຖຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ນານຕ຺ຕາຠາວທສ຺ສນໍ, ເຕສໍ ວາ ຜສ຺ສທ຺ວາຣາທີຫິ ອວິໂຣຘຠາເວນ ທີປນໍ ກມ຺ມປຖສໍສນ຺ທນນ຺ຕິ ວທຕິ. ກມ຺ມປຖຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ເອເຕນ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ອສໍວຣສໍວຣານໍ ເຕສໍ ວາເທ ກມ຺ມປຖສໍສນ຺ທເນ ອສງ຺ຄຫິຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຍ ປນ ສງ຺ຄຫໍ ລຠນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຄຫເຓ ປໂຍຊນາຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕິວິຘ…ເປ… ທສ຺ສເນນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ປຸຣິມປກ຺ເຂ ສງ຺ເຂປໂຕ ໂທສໍ ວຕ຺ວາ ທຸຕິຍປກ຺ເຂປິ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ນ ຈ ທຸຈ຺ຈຣິຕານ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ເຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຈຣິຕອສໍວຣສໍວຣາ ອນຸຈຣີຍນ຺ຕິ, ເຕສໍ ກາຍກມ຺ມາທິຕາ ວິຘີຍຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຎ຺ຈຜສ຺ສທ຺ວາຣວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ອສໍວໂຣ ອກຸສລໍ ມໂນກມ຺ມເມວ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ຫິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຍທິ ຈາຕິອາທິນາ ອນວເສສປຣິຍາທານາຠາວມາຫ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ກມ຺ມປຖ…ເປ… ວທນ຺ເຕຫິ ‘‘ມໂນກມ຺ມໍ ຉຜສ຺ສທ຺ວາຣວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຍທິ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕາເນວ ທຸສ຺ສີລ຺ຍາທີນິ ກາຍກມ຺ມາທິນາເມຫິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອວໍ ວທນ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ຉຜສ຺ສທ຺ວາຣວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍຕໍກມ຺ມຠາວສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ‘‘ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມເມວ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິໍ (ວິຠ. ໙໑໓) ສນ຺ຘາຍາຫ.

ກມ຺ມນ຺ຕຣມ຺ປິ ຕໍທ຺ວາຣິກກມ຺ມເມວ ສິຍາຕິ ປາຓາຕິປາຕາທິກສ຺ສ ວຈີກມ຺ມາທິຠາວມາສງ຺ກຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເກສຎ຺ຈິ ອສໍວຣານໍ ສໍວຣານຎ຺ຈ ກມ຺ມປຖຕາ ນຕ຺ຖິ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນຎ຺ຈ ກມ຺ມປເຖຫິ ນານຕ຺ຕາຠາວທສ຺ສເນນ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ຜສ຺ສທ຺ວາຣານໍ ວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ທີປິຕາ, ນ ຈາຍໍ ວິຘິ ນິຣວເສສສງ຺ຄາຫິກາ, ກມ຺ມານຎ຺ຈ ສງ຺ກໂຣ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ປຸພ຺ພາປຣວິໂຣໂຘ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມານນາມຕາ ກາຍກມ຺ມາທິຕາ. ສາມຎ຺ຎນາມາວິຊຫນໍ ກາຍກມ຺ມາທິຠາວາວິຊຫນໍ. ອຸຠເຍສນ຺ຕິ ກມ຺ມປຖາກມ຺ມປຖານໍ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຣິຍາຍວຈນາຠາວໂຕຕິ ເອເຕນ ຜສ຺ສທ຺ວາຣອສໍວຣທ຺ວາຣາທີນໍ ຕໍທ຺ວາຣິກກມ຺ມານຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ນານຕ຺ຕາຠາເວປິ ຕຖາ ຕຖາ ປວຕ຺ຕເທສນາວເສນ ເຕ ວິຈາຣິຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ ປຎ຺ຈຜສ຺ສທ຺ວາຣວເສນ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິໂກ ທຸຕິຍວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ກາເຍ ວາຈາຍ ຈ…ເປ… ສິທ຺ຘິໂຕຕິ ເອເຕນ ໂຈປນປ຺ປຕ຺ຕໍ ອກຸສລໍ ມໂນກມ຺ມໍ ໂຈປນໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໂຕ ວິເສເສຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາຍວຈີກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ກາຍວຈີກມ຺ມຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ກາຍວຈີຄຫຓໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂຈປນປ຺ປຕ຺ຕໍ ເອວ ວິຠາເວຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ໂຈປນປ຺ປຕ຺ຕໍ ອກຸສລໍ ກາຍທ຺ວາເຣ ວຈີທ຺ວາເຣ ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕໍ-ສທ຺ເທ ວຸຕ຺ເຕ ຍໍ-ສທ຺ໂທ ອພ຺ຍຠິຈາຣິຕສມ຺ພນ຺ຘຕາຍ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປາທມຕ຺ຕປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນາຕິ ຉຜສ຺ສທ຺ວາຣິກກມ຺ເມນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຕ຺ຕ-ສທ຺ເທນ ວິເສສນິວຕ຺ຕິອຕ຺ເຖນ ມໂນກມ຺ມຕາວິເສສໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ນິຍມສ຺ສ ເອວ-ສທ຺ທສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ‘‘ກາຍວຈີກມ຺ມເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອິທານິ ນິຍມາກຣເຓນ ລທ຺ຘຄຸຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ປນ ສພ຺ພມ຺ປີ’’ຕິອາທິມາຫ.

‘‘ນິຍມສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ປຸຣິມນໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ວຕ຺ຕຸອຘິປ຺ປາຍານຸໂຣຘິນີ ສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ສມາສປເທ ເອກເທໂສປິ ອາກຑ຺ຒີຍຕິ ອຘິກາຣວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ກມ຺ມ-ສທ຺ທມຕ຺ເຕນ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ວທນ຺ຕີຕິອາທິນາ ເອຕ຺ຖ ປທກາຣມຕສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຈຕນາປກ຺ຂິການນ຺ຕິ ກາຍວຈີກມ຺ມຠູຕເຈຕນາປກ຺ຂິການໍ. ສຕນ຺ຕິ ສມານານໍ. ຕໍຕໍທ຺ວາຣກມ຺ມປຖານຎ຺ຈາຕິ ອິທໍ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມປຖຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ສພ຺ພທາ, ກມ຺ມປຖຠາເວເນວ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ຈ-ສທ຺ເທນ ວາ ອກມ຺ມປຖສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຖ ວາ ຕໍຕໍທ຺ວາຣາ ຈ ຕໍຕໍທ຺ວາຣກມ຺ມປຖາ ຈ ຕໍຕໍທ຺ວາຣກມ຺ມປຖາຕິ ‘‘ຕໍຕໍທ຺ວາຣາ’’ຕິ ປເທນ ອກມ຺ມປຖານໍ ສໍວຣານໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ສຠາເວນາຕິ ມໂນກມ຺ມສ຺ສ ທ຺ວາຣຠາເວນ, ນ ອຕ຺ຕໂນຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວມິຘາປີຕິ ຈິຕ຺ຕຊນິໂຕ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ທ຺ວາຣຠາໂວ ຈິຕ຺ເຕປິ ອຸປຈຣິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠູຕມໂນຣຫິຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕຕິ.

ທ຺ວາຣກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກມາຠາວນິຍມາຠາເວ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓຕາທີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຫິ…ເປ… ອຕ຺ຖີຕິ ປຘາເນ ອສມ຺ຠວໂຕ ອປ຺ປຘານໍ ອຘິກຣີຍຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.