໕. ນິສີທນສນ຺ຖຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໖໕. ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສຸຘ-ອິຕິ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ເອວໍ ຠນ຺ເຕຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ພຫຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ອິຘ ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ນາສ຺ສຸຘ ອຸປສງ຺ກມຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນາຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕໍ ສຸຄ຺ຄາຫໍ ເອກາຫໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ວຣນ຺ຕິອາທີສຸ (ມຫາວ. ໓໓໗) ວິຍ, ອນຸຊານາມິ…ເປ… ຍຖາສຸຂໍ ມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕູຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕຸ.

໕໖໖-໗. ‘‘ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປເສນ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຄຓປາໂມກ຺ຂຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣຎ຺ຎິກປິຓ຺ຑປາຕິກປໍສຸກູລິກວເສນ ສພ຺ພານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕເນວາຫ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສນ຺ຖເຕ ຈຕຸຕ຺ຖຈີວຣສຎ຺ຎິຕາຍາ’’ຕິ. ກິໍ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຈີວຣໍ ນ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ເຈ? ຍຖາ ໂຫຕຸ. ກຕມໍ ຈີວຣໍ ນາມາຕິ? ຉນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈ ວາຍິມໍ ອວາຍິມນ຺ຕິ? ວາຍິມເມວາຕິ. ກຕຣສຸຕ຺ເຕນາຕິ? ອທ຺ຘາ ໂສ ສຸຕ຺ຕເມວ ນ ປສ຺ສຕິ, ສິເວຍ຺ຍກໍ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ, ອິທ຺ຘິມຍິກຎ຺ຈ ເທວທຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ອຈີວຣໍ ກໂຣຕິ. ຍທິ ເອວໍ ອວາຍິມມ຺ປີຕິ ວທາມີຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສິທ຺ຘາ ສນ຺ຖເຕ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາ ກມ຺ພລສີເສນ ອຸຓ຺ຓາມຍສາມຎ຺ຎໂຕ. ກິໍ ປນ ເຕ ສນ຺ຖຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ? ທຸຏ຺ຐຸ ອຘິຏ຺ຐຫິໍສຸ ອຈີວຣຕ຺ຕາ, ນ ອຘິຏ຺ຐານຸປຄຕ຺ຕາ ຈ ສນ຺ຖຕສ຺ສ. ອຖ ນາຘິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ປຸພ຺ເພວ ຕຕ຺ຖ ອຈີວຣສຎ຺ຎິໂນ ເອເຕຕິ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາຍ ຕທຸຠຍໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ. ກິໍ ປເນຕໍ ອຘິຏ຺ຐານຸປຄໍ ນຕ຺ຖີຕິ? ຕຕ຺ເຖວາຄຕໍ, ອປິເຈຕໍ ອວິກປ຺ປນຸປຄໍ ເຈ, ຈີວຣໍ ນ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ຈີວຣໍ ນາມ ຉນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ສິທ຺ຘໍ ‘‘ວິກປ຺ປນຸປຄໍ ປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ນ ວິກປ຺ປນຸປຄມ຺ປິ ຈີວຣເມວ ສິທ຺ຘໍ, ອນຘິຏ຺ຐານຸປຄໍ, ອວິກປ຺ປນຸປຄຎ຺ຈ ເອກຊ຺ຌໍ ‘‘ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເຕຈີວຣິກສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຈີວຣໍ ວຕ຺ຕມານໍ ອໍສກາສາວເມວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ.

ອປິຈ ສນ຺ຖເຕ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາ ນ ເກວລໍ ເຕສໍເຍວ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ອນຸພນ຺ຘຕິ ເອວ ‘‘ປຸຣາຓສນ຺ຖຕໍ ນາມ ສກິໍ ນິວຕ຺ຖມ຺ປິ ສກິໍ ປາຣຸຕມ຺ປີ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ ປນສ຺ສ ອຈີວຣຕໍ ສນ຺ຘາຍຠາສິຕຕ຺ຖທີປເນນ ທີເປຕິ. ນິວຕ຺ຖປາຣຸຕນ຺ຕິ ເອເຕສໍ ນິສິນ຺ນຎ຺ເຈວ ນິປນ຺ນຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສນ຺ຖເຕ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາ ອນຸພນ຺ຘຕິ ເອວ. ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໓໕໘) ຫິ ‘‘ນິສີທນໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈ, ປຣິວາເຣ (ປຣິ. ໓໒໙) ‘‘ນວ ຈີວຣານິ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພານີ’’ຕິ ຈ ນິສີທນສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ທສາ ວິທຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ ອິຘ ‘‘ນິສີທນໍ ນາມ ສທສໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈສ຺ສ ‘‘ສນ຺ຖຕສທິສໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ເຕ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິຍາ ວິທຕ຺ຖິມຕ຺ຕປເທເສ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ຜາເລຕ຺ວາ ຕິສ຺ໂສ ທສາ ກຣີຍນ຺ຕິ, ຕາຫິ ທສາຫິ ສທສໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ນິສີທນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພເມວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ເອກເມວ, ທ຺ເວ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນິສີທນໍ ນາມ ນວນ຺ນໍ ຈີວຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ຕຎ຺ຈ ສນ຺ຖຕສທິສໍ ເອຬກໂລມມຍສນ຺ຖຕວິເສສນ຺ຕິ ສິທ຺ຘໍ, ຕຖາ ນິສີທນເມວ ນິສີທນສນ຺ຖຕຎ຺ຈ ສິທ຺ຘໍ. ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ຈ ‘‘ເອກເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ສິທ຺ເຘ ສິທ຺ຘາ ສນ຺ຖເຕ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ສນ຺ຖຕສາມຎ຺ຎໂຕ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ກຖໍ ອທສເມວ ສນ຺ຖຕໍ ຈີວຣສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ອເນກມ຺ປິ ອນຘິຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຍໂຕ ສທສເມວ ສນ຺ຖຕໍ ຈີວຣສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຕ ອຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ. ອສນ຺ຖຕປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ໂອເຣນ ຈ ຉນ຺ນໍ ວສ຺ສານໍ ວິນາປິ ສມ຺ມຸຕິໍ, ຕຎ຺ຈ ໂປຣາຓໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອວ, ນ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ເອກເມວ, ທ຺ເວ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໖໙) ວຈນໂຕຕິ. ອຖາປິ ສິຍາ ສນ຺ຖຕໍ ສຍນຕ຺ຖເມວ ກຣີຍຕິ, ນິສີທນໍ ອສນ຺ຖຕເມວາຕິ. ຕຎ຺ຈ ນ ນິຍມໂຕ ‘‘ປຸຣາຓສນ຺ຖຕໍ ນາມ ສກິໍ ນິວຕ຺ຖໍ ສກິໍ ປາຣຸຕມ຺ປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ. ເອຕ຺ຖ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອນຎ຺ຎວິສຍຕ຺ຕາ.

ສນ຺ຖຕສ຺ສ ປນ ອຈີວຣຠາເວ ອຍໍ ຍຸຕ຺ຕິ – ອາທິໂຕ ‘‘ຕີຓິ ສນ຺ຖຕານິ ປນ ວິນຍກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໂຕ ຕານິ ອກປ຺ປິຍານີຕິ ສິທ຺ຘໍ, ຠຄວຕາ ຈ ໂຂມາທີນິ ຉ ອນຸຎ຺ຎາຕານີຕິ ໂກເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ສິທ຺ຘໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສຸທ຺ຘໂກເສຍ຺ຍມ຺ປິ ຈີວຣໍ ກປ຺ປິຍໍ ຊາຕໍ, ປເຄວ ໂກສິຍມິສ຺ສກສນ຺ຖຕຈີວຣນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ກມ຺ພລຎ຺ຈ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘິກມ຺ປິ ໂຫຕິ ຊາຕິກາຬກຠາເວນ, ປເຄວ ໂອທາຕໂຄຈຣິຍມິສ຺ສກສນ຺ຖຕຈີວຣນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໂຕ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິໂຣໂຘ, ຕສ຺ມາ ນ ສນ຺ຖຕໍ ຈີວຣໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນິສີທນໍ ປນ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ປມາຓສຓ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທສມ຺ຠວໂຕ. ເອຕ຺ຖາຫຸ ເກຈິ ອາຈຣິຍາ ‘‘ທຸວິຘໍ ນິສີທນໍ ສນ຺ຖຕໍ, ອສນ຺ຖຕຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຖຕໍ ສນ຺ຖຕເມວ. ອສນ຺ຖຕໍ ໂຂມາທິຉພ຺ພິຘໍ, ຕທນຸໂລມໍ ວາ ໂຫຕິ, ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ສນ຺ຖຕໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ ອປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ‘‘ນິສີທນສນ຺ຖຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາຍ ສນ຺ຖຕານໍ ອຸຊ຺ຌິຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ອຈີວຣຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘຸຕງ຺ຄເຠທຠຍາ ຕານິ ອຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເຕຣສາປິ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິໍສຸ, ສີສທສ຺ສນວເສນ ຕີເຓວ ວຸຕ຺ຕານິ, ຠຄວາ ຈ ເຕສໍ ສນ຺ຖຕໍ ອນຸຊານິ, ຕໂຕ ເນສໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ນິສີທນຈີວຣສຓ຺ຐານມ຺ເປຕໍ ນິສີທນສນ຺ຖຕໍ ໂນ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຈຕຸຕ຺ຖຈີວຣຠາເວນ ປເຄວ ກຕສນ຺ຖຕໍ ວາ’’ຕິ. ຕໂຕ ສນ຺ຖເຕ ເນສໍ ຈີວຣສຎ຺ຎິຕາ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຕທຕ຺ຖໍ ຠຄວຕາ ນິສີທນສນ຺ຖຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ປຈ຺ຉິມານິ ທ຺ເວ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ກຖໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເຈ? ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕຕິ.

ນິສີທນສນ຺ຖຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.