໕. ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໐໘-໕໑໐. ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສິກ຺ຂາປເທຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄຓມ຺ຫາ ໂອຫີຍນສິກ຺ຂາປເທ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ອຣຎ຺ຎວາສີນິເສຘນສິກ຺ຂາປເທ ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕຕິ ເອເກ, ‘‘ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວິຫຕ຺ຖຕາຍາຕິ ອາຍາເສນ.

໕໑໒. ອຸປຈາໂຣຕິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ໂຖ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ, ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພຫູສຸ ຈີວເຣສຸ ມຫາຊເນນ ປສາທທານວເສນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ປຸນທິວເສ ‘‘ອຸປາສການໍ ປສາທທານານິ ເອຕານີ’’ຕິ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີຫິປິ ທິນ຺ນານິ ອິຘ ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫໂຕ ໂທໂສ. ຕໍ ອຈິຕ຺ຕກຠາເວນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ທິນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ພຫູສຸ ຕສ຺ສາ ຈີວຣສ຺ສ ອຊານເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປໍສຸກູລໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ນຸ ໂຂ ທິນ຺ນໍ ສິຍາ’’ຕິ ອວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ‘‘ປໍສຸກູລໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸຣຸນ຺ທິອາທີສຸ ວຸຕ຺ໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ອຍເມວ, ເອກໍ, ‘‘ອຈິຕ຺ຕກຠາເວນາ’’ຕິ ວຈເນນ ‘‘ຍຖາ ຕຖາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອຸປ຺ປໂຖວ ປຏິເສຘິໂຕຕິ ອປເຣ. ເອວໍ ຘມ຺ມສິຣິຕ຺ເຖໂຣ ນ ວທຕິ, ອຸຊຸກເມວ ວທຕີຕິ ປປຎ຺ຈິຕໍ. ຕສ຺ເສວ ວິສໂຍ, ຕສ຺ສາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍຖາ ‘‘ປໍສຸກູລໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕີຕິ ຐປິຕໍ ກາມໍ ຠິກ຺ຂຸນິສນ຺ຕກມ຺ປິ ອວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ປໍສຸກູລໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທິນ຺ນມ຺ປິ ອປຎ຺ຎາຍມານໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ, ກຸຣຸນ຺ທິຍຎ຺ຈ ອຈິຕ຺ຕກຠາເວນ ນ ສເມຕີຕິ. ປຏິກ຺ເຂໂປ ປນ ວິກປ຺ປຄ຺ຄຫເຓ ເອວ ຣຸຫຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ປຸພ຺ພາປຣໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ປໍສຸກູເລນ ອສມານຕ຺ຕາ. ປໍສຸກູລຠາເວນ ສງ຺ກາຣກູຏາທີສຸ ຐປິຕໍ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ, ນ ຕໍ ຕສ຺ສາ ສນ຺ຕກໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕໍ ໂຫຕິ. ອສ຺ສາມິກຎ຺ຫິ ປໍສຸກູລໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓຎ຺ຈ, ອຎ຺ໂຎປິ ຄເຫຕຸໍ ລຠຕິ. ອິທໍ ປຸພ຺ເພວ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ຊານິຕ຺ວາປິ ປໍສຸກູລິໂກ ຄເຫຕຸໍ ລຠຕິ ຕທາ ຕສ຺ສາ ອສນ຺ຕກຕ຺ຕາ. ‘‘ປໍສຸກູລໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ສລ຺ເລຂກ຺ກມນິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມໍສໍ ທທນ຺ເຕນ ຕຖາຄເຕນ ສລ຺ເລຂໂຕ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ຠຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ຈີວຣມາຫ ໂຍ ມໍສໍ ກຖນ຺ຕິ ສຍມາທິເສຍ຺ຍາຕິ.

ອຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ ກຖໍ ປໍສຸກູລໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເຈ? ຕາຍ ຕສ຺ສ ອທິນ຺ນຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂຸນາປິ ຕໂຕ ຠິກ຺ຂຸນິໂຕ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຈ. ອສ຺ສາມິກມ຺ປິ ຫິ ປໍສຸກູລໍ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓສມ຺ຠວໂຕ. ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ສນ຺ຕກໍ ຎາຕິກາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ, ວຏ຺ຏຕີຕິ ເອເກ. ຍຖາ ສິກ຺ຂມານສາມເຓຣາທີນໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕຖາ ກງ຺ຂາວິຕຣຓິຍຎ຺ຈ ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ (ກງຂາ. ອຏ຺ຐ. ຈີວຣປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ອງ຺ຄໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຎາຕິກາຍ ສນ຺ຕກໍ ສິກ຺ຂມານາຍ, ສາມເຓຣິຍາ, ອຸປາສກສ຺ສ, ອຸປາສິກາຍ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ສາມເຓຣສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຫຕ຺ຖໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາສມ຺ຠວໂຕຕິ ເອເກ, ເຕເນວ ‘‘ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີ’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປາຣິວຕ຺ຕກາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’ຕິ (ປາຣາ. ໕໑໓) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ສນ຺ຕກມ຺ປິ ເອກໂຕອຸປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອຸໂຠເປເຕ ນ ສາຣໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ກາຣຓໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ.

໕໑໔. ໂກ ປນ ວາໂທ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທີສູຕິ ອນຘິຏ຺ຐາຕພ຺ເພສຸ ພຫູສຸ ປຏເລສຸ. ເຕເນວາຫ ມາຕິກາຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທິມ຺ຫິ ອນຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພປຣິກ຺ຂາເຣ’’ຕິ. ອຘິຏ຺ຐານຸປເຄສຸ ວາ ເຕສໍ ປຣິກ຺ຂາຣຕ຺ຕາ ຠິສິຉວິຍາ ວິຍ ອນາປຕ຺ຕິ. ກິໍ ປຏປຣິສ຺ສາວນໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ນ ໂຫຕີຕິ? ໂຫຕິ, ກິນ຺ຕຸ ຕໍ ກິຣ ນິວາສນາທິຈີວຣສຓ຺ຐານຕ຺ຕາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ນິວາສນາທິຈີວຣສາຘນໍ ວິກປ຺ປນຸປຄປຈ຺ຉິມໍ ຈີວຣໍ ນາມ. ອນນ຺ຕຣາຕີເຕ ນິວາສນປາຣຸປນຸປຄເມວາຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກງ຺ຂາວິຕຣຓິຍໍ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ຈີວຣປ຺ປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ກປ຺ປນຸປຄປຈ຺ຉິມຕາ, ປາຣິວຕ຺ຕກາຠາໂວ, ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຄຫຓນ຺ຕິ ຕີເຓວ ອງ຺ຄານິ ອວຕ຺ວາ ອປຣິກ຺ຂາຣຕາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖມງ຺ຄໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຈ? ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທິປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ອຈີວຣສງ຺ຂ຺ຍຕ຺ຕາ. ປຐມກຖິນາທີສຸ ວິກປ຺ປນຸປຄຕາ ປມາຓໍ, ອິຘ ກາຍປຣິໂຠຄຸປຄຕາຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ‘‘ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທິໍ ຍໍກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິກປ຺ປນຸປຄມ຺ປິ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທິໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ປຏປຣິສ຺ສາວນມ຺ປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຈ ‘‘ຈີວຣໍ ນາມ ວິກປ຺ປນຸປຄປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ປຏປຣິສ຺ສາວນໍ ຈີວຣເມວ, ນ ປຣິກ຺ຂາຣໍ. ‘‘ໂກ ປນ ວາໂທຕິ ນິຄມນວຈນມ຺ປິ ສາຘກ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ອຊານນໂຕ ອຈິຕ຺ຕກໍ, ນ ວຕ຺ຖຸໍ, ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສນ຺ຕກຠາວາຊານນໂຕ, ຈີວຣຠາວາຊານນໂຕ ຈ ອຈິຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ອນຸຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.