໓. ຕຕິຍກຖິນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໔໙໗. ນປ຺ປໂຫຕີຕິ ລາມກປຣິຈ຺ເຉທໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຕິຈີວຣສ຺ສ ມຸຏ຺ຐິປຎ຺ຈກາທິລາມກປຣິຈ຺ເຉໂທວ ຕາວ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈີວເຣ ປຈ຺ຈາສາ ຈີວຣປຈ຺ຈາສາ. ເຕເນຕໍ ທີເປຕິ – ຕໍ ຈີວຣໍ ປຈ຺ຉາ ລພ຺ຠຕຸ ວາ ມາ ວາ, ຍາວ ສາ ປຈ຺ຈາສາ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ອິທໍ ມູລຈີວຣໍ ຐເປຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ. ‘‘ຈີວຣປຈ຺ຈາສາ’’ຕິ ມຣິຍາທຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ, ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ ກຕໍ.

໔໙໙-໕໐໐. ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ …ເປ… ຈີວຣາສາ ວາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນາຕິອາທິມ຺ຫິ ຕີສຸ ຈີວເຣສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ເສສາ ອຕ຺ຖິ, ຣກ຺ຂຕິ. ຈີວຣປລິໂພຘສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉເທ, ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິຎ຺ຈ ກຖິເນ ສມເຍ ວາ ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ສມເຍ ວາ ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ສຕິ ປາຣິປູຣິຍາ ປຈ຺ຈາສາ ນ ຣກ຺ຂຕິ, ອສຕິ ນຕ຺ຖິ ເຈ ປຈ຺ຈາສາ, ນ ຣກ຺ຂຕິ. ‘‘ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ອປຣກຕ຺ຕິກາ ອຕ຺ຖເຕ ວາ ອນຕ຺ຖເຕ ວາ ສມໂຍວ. ເຫມນ຺ໂຕ ສິຍາ ສມໂຍ ອຕ຺ຖເຕ, ສິຍາ ອສມໂຍ ອນຕ຺ຖເຕ. ຕໂຕ ປຣໍ ເອກໍສໂຕ ອສມໂຍ ວາຕິ. ‘‘ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອິຘ ອລພ຺ຠມານມ຺ປິ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທຸຕິຍນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍ (ປາຈິ. ໗໓໘ ອາທໂຍ) ເສສໍ ອກາລຈີວຣໍ ວິຍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສ຺ສ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕາ ຠາເຊນ຺ຕູ’’ຕິ ເອວໍ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນເມວ ‘‘ອກາລຈີວຣໍ ກາລຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠາເຊນ຺ຕິຍາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ຕຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ‘‘ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ສຕ຺ຕມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ. ຍທິ ເອວໍ ‘‘ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ຫີຕິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ກິມຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຫິ ຕໍ ຠາຊນີຍນ຺ຕິ ເຈ? ອຠາຊນີຍສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖຕກຖິເນຫິ ເອວ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຠາຊນີຍຕ຺ຕາ ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ຊາຕໍ, ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລິກມ຺ປິ ອິຕເຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ກສ຺ສຈິ ສິຍາ ‘‘ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນມ຺ປິ ທສາຫເມວ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ. ປຐມກຖິເນ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ອິທຎ຺ຫິ ນິຣຕ຺ຖກນ຺ຕິ. ອນຸພ຺ຠຕສ຺ມິມ຺ປິ ຫິ ກຖິເນ ທສາຫປຣມເມວ ຘາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ອນາທິສ຺ສ ທິນ຺ນເມວ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາຕິ ເຈ? ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອນາທິສ຺ສ ທິນ຺ນມ຺ປິ ອນຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ອປຣກຕ຺ຕິກາຍ ທສາຫເມວ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕິ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອາມນ຺ຕາຕິ ເຈ? ‘‘ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍເນເວຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ອນຸຄຓ຺ຐິປເທ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຐມສິກ຺ຂາປເທ ສພ຺ພຈີວຣານໍ ຍາວທຕ຺ຖຈີວຣວເສນ ກຖິນມາສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທສາຫາຕິກ຺ກເມປິ ອນາປຕ຺ຕິ ປຣິຫາຣສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຍຖາ ກຖິນມາສພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນມກາລຈີວຣໍ ກາລຈີວຣປຣິຫາຣເມວ ລຠຕິ, ຕຖາ ອິຕຣມາເສປິ ລຠຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປເນວ ຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິອາທິນາ ສິກ຺ຂາປເທ ສິທ຺ເຘປິ ອນຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕິກມາສໍ ອນຸຊານນ຺ເຕນ ‘ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ອວຸຕ຺ເຕ ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ‘ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນ’ນ຺ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ວຈນໂຕ ອນຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ອຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ວິຍ ສພ຺ພຈີວຣານໍ ປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕິກມາເສ ທສາຫາຕິກ຺ກເມ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ.

ຠິຍ຺ໂຍປິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ຍໍ ປນ ມຍາ ‘‘ປຐມກຖິເນ ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕມ຺ປິ ກຖິນມາສໂຕ ພຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນເມວ, ນ ອນ຺ໂຕຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທີປິໂຕ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ອຕິເຣກຈີວຣສ຺ສ ທສາຫປຣິຫາຣໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິໍ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ກຖິນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວາເຣຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ທສາຫາຕິກ຺ກເມ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິໍ ອິມິນາ ສິກ຺ຂາປເທນ ວາເຣຕຸໍ ‘‘ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ‘‘ກາເລປິ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ, ເອຕໍ ອກາລຈີວຣໍ ນາມາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ກຖິນຸພ຺ຠາຣໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ທສາຫປຣິຫາຣໍ ນ ລຠຕີຕິ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຸນ ກຖິນຸພ຺ຠາຣໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປຎ຺ຈ ທິວສານິ ລຠຕີຕິ ປສງ຺ໂຄປິ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປເນວ ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ…ເປ… ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອກາລຈີວຣສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິວາຣິໂຕ ໂຫຕິ, ຕທຸຠເຍນ ກຖິນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນຈີວຣໍ ກຖິນຸພ຺ຠາຣໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ເອກທິວສມ຺ປິ ປຣິຫາຣໍ ນ ລຠຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອປເຣ ວທນ຺ຕີຕິ.

ປຸນປິ ວຸຕ຺ຕໍ – ອາຈຣິຍາ ປນ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປເນວ ອກາລຈີວຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາເປຕິ ‘‘ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ຕິຓ຺ຓນ຺ນມ຺ປິ ອກາລຈີວຣານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຠາວ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ປທຠາຊເນ ວິຕ຺ຖາຣິຕານີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິນ຺ຕຸ ປຐເມ ທສາຫໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ສເຈ ປຈ຺ຈາສາ ອຕ຺ຖິ, ຕເມວ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ມາສໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ອິມມ຺ປິ ອຕ຺ຖວິເສສໍ ທີເປຕິ ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕນ ຠາເຊຕພ຺ພນ຺ຕິປິ ທີເປຕິ. ຕໍ ປນ ‘‘ອາກງ຺ຂມາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສິກ຺ຂາປເທນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕີຓິປິ ປທຠາຊເນ ວິຕ຺ຖາຣິຕານີຕິ.

‘‘ຂິປ຺ປເມວ ກາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສາຫາ ກາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ປໂຫນກຠາເວ ປຸຣິມສິກ຺ຂາປທລກ຺ຂເຓນາຕິ ທີເປຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອວໍ ສີຆນ຺ຕິ ວາ ລຫຸນ຺ຕິ ວາ’’ຕິອາທິນາ ອວຕ຺ວາ ‘‘ທສາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕຸ, ອນຕ຺ຖເຕ ປນ ກຖິເນ ກຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອນຕ຺ຖຕສ຺ສ ປຏິກ຺ເຂປຕໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ. ເອກຕິໍເສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ມຫນ຺ເຕນປິ ປຈ຺ຈາສາຈີວເຣນ ສຫ ຆຏິຕມ຺ປິ ຕພ຺ຠາວໍ ອນຸປຕິຕ຺ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ ສຕິ ປຈ຺ຉິມປ຺ປມາຓສມ຺ຠເວ, ອສຕິ ນ ໂຫຕິ, ປຸນ ຆຏິເຕ ໂຫຕິ, ອຎ຺ເຎນ ຆຏິເຕ ນ ໂຫຕິ. ຉິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ. ປຸພ຺ພປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຆຏິຕໍ ປຸນ ອຎ຺ຎປຣິຈ຺ເຉທໍ ລຠຕີຕິ ເອເກ, ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຄຓ຺ຐິປເທ ປນ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ອິທໍ ອກາລຈີວຣນ຺ຕິ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທິນ຺ນ’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ເນ ອາປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ‘ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ປທຸທ຺ຘາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ລາຠໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ເຈ? ສງ຺ຆໂຕ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອເນນ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຘິກເມວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ສງ຺ໂຆ ຈີວຣານິ ລຠິສ຺ສຕິ ຄໂຓ ວາ’ຕິອາທິນາປິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຓ຺ຐິປເທ ໂກສລ຺ລຕ຺ຖໍ ປນ ມຍາ ສພ຺ພໍ ລິຂິຕໍ, ສຸຏ຺ຐຸ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ຕຕິຍກຖິນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.