໑໐. ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໕໓໗. ‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ…ເປ… ກາເລນ ກປ຺ປິຍ’’ນ຺ຕິ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວ ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎຖາ ອາຍສ຺ມາ ອຸປນນ຺ໂທ ມໍສສ຺ສ ເຈຕາປນ຺ນໍ ເອກມ຺ປິ ກຫາປຓໍ ຫຕ຺ເຖນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ກຖໍ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຈີວຣປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈີວຣວຄ຺ເຄ ສງ຺ຄາຍິໍສູຕິ.

໕໓໘-໙. ‘‘ອາຄຕກາຣຓໍ ຠຎ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນນຸ ປຸນ ໂຈເທຕຸໍ ນ ລຠຕີຕິ ເອເກ. ອາຄມນສ຺ສ ສາຕ຺ຖກໍ ນ ໂຫຕິ, ຈີວຣໍ ນ ລຠິສ຺ສຕິ ປຏິສນ຺ຖາຣສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາຕິ ເອເກ. ໂຈທນາລກ຺ຂຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອເກ. ‘‘ຐຕ຺ວາ ໂຈເທມີ’’ຕິ ອາຄໂຕ ຕໍ ຐານໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ກໂຣຕິ ເຈກໍ, ຕີຓິປິ ເຈ ກໂຣຕິ, ເອກເມວ, ເອກວຈນຕ຺ຕາຕິ ເອເກ. ຕີຓິ ຐານານິ ຠຎ຺ຊຕີຕິ ເອເກ. ອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ນ ໂຈທນາທິໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ໂຈເທຕຸກາໂມ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອກາສິ, ເຕນ ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ຘມ຺ມສິຣິຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ອາສເນ ເຈ ນິສີທຕິ, ເອກາຍ ນິສຊ຺ຊາຍ ທ຺ເວ ຐານານິ ຠຎ຺ຊຕິ. ອາມິສໍ ເຈ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອເກນ ປຏິຄ຺ຄເຫນ ທ຺ເວ ຐານານິ ຠຎ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມໍ ເຈ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມເທສນສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທາຍ ເອກາຍ ວາຈາຍ ທ຺ເວ ຐານານິ ຠຎ຺ຊຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ເອວ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ປນ ນ ສເມຕີ’’ຕິ. ອຸປາສເກຫິ ອາຓຕ຺ຕາ ຕໍ. ມູລໍ ອສາທິຍນ຺ເຕນາຕິ ມູລສ຺ສ ອກປ຺ປິຍຠາເວ ສຕິ ອສາທິຍນ຺ເຕນ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຈິຕ຺ເຕນ, ນ ມຸເຂນ. ສເຈ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອກປ຺ປິຍໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ອກປ຺ປິຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ມຸເຂນ ກປ຺ປິຍໍ ນິທ຺ທິສຕິ ‘‘ຈີວຣໍ ເມ ເທຖາ’’ຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປຏິລາເຠ ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປເທນ ອາປຕ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິຈາຣຓາ – ຈິຕ຺ເຕນ ສາທິຍນ຺ໂຕປິ ມຸເຂນ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ເຈ ໂວຫຣຕິ ‘‘ກຫາປຓາຣເຫນ, ປາທາຣເຫນ ວາ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ເຑນ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ອາຫຣາ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຣູປິຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ກສ຺ມາ? ກຎ຺ຈິ ສສ຺ສຸຏ຺ຐານກໍ ຠູມິປເທສໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສີມໍ ເທມາຕິ ວທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ, ‘‘ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຈ. ອນຸຄຓ຺ຐິປເທ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ຆໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ວິຫາຣສ຺ສ ເທມາ’ຕິ ທິນ຺ນໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນ ໂຫຕິ, ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ, ‘ສາຘູ’ຕິ ຈ ວຕ຺ຕຸໍ, ອນຸໂມເທຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ສງ຺ຆສ຺ສ ‘ວິຫາໂຣ’ຕິ ນາມາຠາວໂຕ, ເຂຕ຺ຕສ຺ເສວ ‘ສີມາ’ຕິ ນາມຠາວໂຕ ຈ, ຈິຕ຺ເຕນ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ, ກປ຺ປິຍໂວຫາໂຣວ ປມາຓໍ. ກປ຺ປິຍເມວາຈິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ‘ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ສາທິຕພ຺ພໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທາມີ’ຕິ (ມຫາວ. ໒໙໙) ວຈເນນປິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ກປ຺ປິຍວຈນປຈ຺ຈຍາ ທາຍໂກ ສຍເມວ ກຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຊານິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາຍໂຕ ທາຍເກນ ເອຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຎຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐປິຕໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສນ຺ຕກເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິທໍ ສພ຺ພມຍຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ? ສີມາວິຫາຣວຈນສ຺ສ ທາຍກວຈນຕ຺ຕາ. ອິຘ ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຈນໍ ປມາຓໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຖາປິ ‘ມມ ຕຬາກໍ ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ສາຘຸ, ອຸປາສກ, ສງ຺ໂຆ ປານີຍໍ ປິວິສ຺ສຕີ’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວາ’’ຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ເຂຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຂຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘວຈນານິ ສີມາວຈເນນ ກປ຺ປນ຺ຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອວິຫາຣສ຺ສ ຈ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຣູປິຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ວິຫາຣສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ທິຍ຺ຍມານໍ ຊານນ຺ເຕນາປິ ຕໍ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ກຫາປຓາຣຫາທິໂນ ອກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑຠາວໍ, ກຫາປຓາທິຠາວເມວ ວາ ຊານນ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ຕຖາໂວຫຣນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ນິປ຺ປເທສໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາ ເລສໍ ໂອຑ຺ເຑຕຸນ຺ຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກ, ວິຈາເຣຕ຺ວາ ປນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂນ ເຈ ອິຈ຺ຉຕິ, ນ ກເຖຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕສາມິຈິຍາ ອກຣເຓ ອນາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎາຕກອປ຺ປວາຣິເຕສຸ ວິຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕສາມິຈິມ຺ປິ ນ ກຕ຺ວາ ເຈ ນິປ຺ຜາເທຕິ, ອຎ຺ຎາຕກວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສິກ຺ຂາປເທນ ກາເຣຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກປ຺ປິຍກາຣກາ ສຍເມວ ໂຈເທຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ສຍໍ ກຣຓເມວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ປິຓ຺ຑປາຕາທີນໍ …ເປ… ເອເສວ ນໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣໍ, ທທນ຺ເຕສຸປີຕິ ອປິ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ຊາຕຣູປຣຊຕໍ ‘‘ສງ຺ເຆ ສາທິເຕ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ຈ ວິກປ຺ເປນ຺ຕິ. ຕໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ນວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍເມວາຕິ ເຍວາປນກສິກ຺ຂາປເທສຸ ສິຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ…ເປ… ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ອປພ຺ພຊິຕານໍ ອນ຺ຕມໂສ ມາຕາປິຕູນມ຺ປິ ອຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ນາມ ‘‘ອຸຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍວາ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ກຕ຺ຖຈິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ກຕ຺ຖຈິ ນ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ກຕ຺ຖຈິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສາທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິ ວຏ຺ຏຕິ, ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຈຕິຍສ຺ສ…ເປ… ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອປ຺ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຫາຣສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ສາທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ຕຖາ ເຖຣສ຺ສ ‘‘ມາຕຸຍາ ເທມາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕປິ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ. ສາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສາປຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕີຕິ? ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອເກ. ນ ຍາຍ ກາຍຈິ, ເກວລໍ ອຏ຺ຐາເນ ໂຈເທຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສາປຕ຺ຕິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ກຖນ຺ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ປຓາເມຕພ຺ໂພ…ເປ… ປຓາເມນ຺ໂຕ ອນຕິສາໂຣ’’ຕິ (ມຫາວ. ໖໘) ເອຕ຺ຖ ນ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ຕໍເຍວ ອປຓາເມນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ນ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ນ ປຓາເມຕພ຺ໂພ, ໂຍ ນ ປຓາເມຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໖໘), ຕສ຺ມາ ອຘິມຕ຺ຕເປມາທິອຠາເວປິ ອປຓາເມນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ທິສ຺ສຕິ. ອປິຈ ‘‘ສາຕິສາໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍ ‘‘ສາຕິສາໂຣ ໂຫຕີຕິ ສໂທໂສ ໂຫຕິ, ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໖໘) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ຕທນນ຺ຕຣເມວ ຕໍມິຈ຺ຉາຄາຫນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ປຓາເມຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິກາ ກຕາຕິ. ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ອາຈຣິໂຍ, ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ‘‘ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍເມວາຕິ ຕຬາກໂຕ ນິປ຺ຜນ຺ນຘຎ຺ເຎນ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ລທ຺ຘໍ ໂຄຣສມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣປິ ວິຘານໍ ວກ຺ຂາມ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ອຸທກວເສນາ’’ຕິອາທິ. ທຸພ຺ພິນິພ຺ໂຠຄໍ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ປຣໂຕ ‘‘ຕສ຺ເສວ ອກປ຺ປິຍໍ. ກສ຺ມາ? ຘຎ຺ຎສ຺ສ ວິຈາຣິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອສທິສໍ, ຕສ຺ມາ ສຸວຸຕ຺ຕໍ. ອິທຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປໂຍຄວເສນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ມິສ຺ສນ຺ຕິ. ອກຕປຸພ຺ພໍ ນວສສ຺ສໍ ນາມ. ຂເລ ວາ ຐຕ຺ວາ ຣກ຺ຂຕີຕິ ‘‘ອິທໍ ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ມາ ຄຓ຺ຫ, ອິທໍ ຄເຫຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອິໂຕ ອປເນຫິ, ອິຘ ປຸຎ຺ຊໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ວາ ປໂຍເຄນ ເຈ ຣກ຺ຂຕິ, ຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ. ‘‘ສເຈ ‘ມຍິຐິເຕ ຣກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕີ’ຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ‘ກິໍ ກໂຣຖາ’ຕິ, ຠຓຕິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຣູປິຍປຏິຄ຺ຄຫຓສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ວສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ເສວ ຕໍ ອກປ຺ປິຍໍ. ກສ຺ມາ? ອປຸພ຺ພສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທິຕຕ຺ຕາ. ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ສສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ປນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ. ປຓ຺ເຓປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ປກຕິຍາ ສຍເມວ ກໂຣນ຺ຕານໍ ອຸສ຺ສາຫຊນນໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ? ‘‘ກຫາປຓານໍ ວິຈາຣິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຈນໂຕ, ປເຄວ ອຸຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ທາຍກາ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ຄາມເຂຕ຺ຕາຣາມາທິໍ ເກຓິຍາ ຄຫິຕມນຸສ຺ສາ ວາ ຕຕ຺ຖ ກຸຏຸມ຺ພິໂນ ‘‘ອິເມ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຫາປຓາ ອາຫຏາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກປ຺ປິຍກາຣກາວ ເຈ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ກຫາປຓາ ນ ກປ຺ປນ຺ຕິ, ສປ຺ປິອາທີນິ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ກປ຺ປິຍກາຣເກ ວາ ຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ວາ ອາຈິກ຺ຂຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ສມ຺ປາທິຕໍ ເກນຈິ ອກຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ‘‘ອິມິນາ ສປ຺ປິໍ ອາຫຣາຫີ’’ຕິ ວິຈາເຣຕິ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອິຕເຣສໍ ກປ຺ປິຍໍ ປຣໂຕ ປຕ຺ຕຈຕຸກ຺ເກ ຈຕຸຕ຺ຖປຕ຺ໂຕ ວິຍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິເມ ກຫາປເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມໍ ເທຫີ’ຕິ ກຫາປເຓ ທາເປຕ຺ວາ ຄຫິໂຕ, ອຍໍ ປຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ທຸພ຺ພິຈາຣິຕຕ຺ຕາ, ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ, ມູລສ຺ສ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ຍທິ ເອວໍ ສພ຺ເພສໍ ອກປ຺ປິຍໍ. ກສ຺ມາ? ກຫາປຓານໍ ວິຈາຣິຕຕ຺ຕາຕິ. ອິທໍ ທຸວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ມູລສ຺ສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ອິມສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຕ຺ຕຈຕຸກ຺ເກ ທຸຕິຍຕຕິຍປຕ຺ຕາ ວິຍ, ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ສຍໍກາຣິວາເຣ ‘‘ນ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ມູລໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ ນາມ.

ມຫາວິສຍສິກ຺ຂຕ຺ຕາ, ຣາຊສິກ຺ຂາປທໍ ອິທໍ;

ຣຎ຺ໂຎ ວິຍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ຈິຕ຺ຕາຘິປ຺ປາຍໂຕປິ ວາ.

ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ຈີວຣວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.