໘. ປຐມທຸຏ຺ຐໂທສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໓໘໐. ສາວເກນ ປຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປກຕິສາວກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຄ຺ຄສາວກໍ. ຍຖູປນິສ຺ສຍຍຖາປຸຄ຺ຄລວເສນ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກນຈິ ສາວເກນ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ, ເກນຈິ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ, ເກນຈິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ, ເກນຈິ ເກວໂລ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມຕິ ເອວໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓໘໒. ‘‘ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ຘຣມາເນປິ ຠຄວຕິ ປິຏກຕ຺ຕຍປຣິຈ຺ເຉໂທ ອຕ຺ຖີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ຘມ຺ມກຖິກາຕິ ອາຠິຘມ຺ມິກາ ຣຕິຍາ ອຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕີຕິອາທິ ອາຍສ຺ມໂຕ ທພ຺ພສ຺ສ ເນສໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາຍ ຣຕິນິໂຍຊນໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ, ນ ຕຖາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາທິສໍສຄ຺ຄໂຕ ເຕສໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາທີນໍ ຜາສຸວິຫາຣນ຺ຕຣາຍໍ, ເຕສມ຺ປິ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາຣຕິຍາ ອຠາເວນ ອນຠິຣຕິວາສໍ, ຕໂຕ ເນສໍ ສາມຎ຺ຎາ ຈາວນຎ຺ຈ ປຣິວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ນິມ຺ມິຕານໍ ຘມ຺ມຕາຕິ ສາວເກຫິ ນິມ຺ມິຕານໍເຍວ, ນ ພຸທ຺ເຘຫີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ສາຘກຕມໍ ກຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກຣຓຕ຺ເຖເຍວ ຕຕິຍາວິຠຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໘໓-໔. ຍນ຺ຕິ ເຍນ. ‘‘ກຕ຺ຕາຕິ ກຕ຺ຕາ, ນ ກຕ຺ຕາ’’ຕິ ລິຂິຕໍ. ‘‘ຠຣິຍໍ ວິຍ ມໍ ອຊ຺ຌາຈຣຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິຍາ ພລວຕີ ໂຈທນາ. ເຕນ ຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ຉຸປນມຕ຺ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣີວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄສມ຺ຠວາ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເອວ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ປຎ຺ຎາເປສິ, ຕເຖວ ປຸພ຺ເພວສ຺ສາ ທຸສ຺ສີລຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍທິ ຕາວ ຠູຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ນາສິຕາ, ເຖໂຣ ກາຣໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ອຠູຕາຍ, ຠຄວຕາ ‘‘ນາເສຖາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍທິ ຕາວ ປຏິຎ຺ຎາຍ ນາສິຕາ, ເຖໂຣ ກາຣໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ອປ຺ປຏິຎ຺ຎາຍາຕິ ‘‘ອຍ຺ເຍນມ຺ຫິ ທູສິຕາ’’ຕິ ອິມໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ວິນາ ເອວ ຕສ຺ສາ ປກຕິທຸສ຺ສີລຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ນາສິຕາ, ເຖໂຣ ອກາຣໂກ ໂຫຕິ. ອຠຍຄິຣິວາສິໂນປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ວາເທ ເຖໂຣ ກາຣໂກ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ? ທຸກ຺ກຏໍ ມຸສາວາທປຈ຺ຈຍາ ລິງ຺ຄນາສນາຍ ອນາເສຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ປາຣາຊິກສ຺ເສວ ຫິ ລິງ຺ຄນາສນາຍ ນາເສຕພ຺ພາ. ‘‘ນາເສຖາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາຣາຊິກາວ ຊາຕາ, ສາ ກິໍ ສນ຺ຘາຍ, ຕໂຕ ເຖໂຣ ກາຣໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ສກາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ນາເສຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ອປາຣາຊິກາປິ ອຕ຺ຕໂນ ວຈເນນ ນາເສຕພ຺ພາ ຊາຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມຫາວິຫາຣວາສິໂນປິ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ວາເທ ເຖໂຣ ກາຣໂກ’’ຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ສກາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ນາເສຖາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ປຏິຎ຺ຎາຍ ຠູຕຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ ‘‘ນາເສຖາ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ຠູຕາເຍວ ຫິ ປຏິຎ຺ຎາຍ ນາເສຕພ຺ພາ ໂຫຕິ, ນາຠູຕາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຸຣິມນເຍຕິ ທຸກ຺ກຏວາເທ. ປຸຣິໂມ ຍຸຕ຺ຕິວເສນ ປວຕ຺ໂຕ, ປຈ຺ຉິໂມ ປາຬິວຈນວເສນ ປວຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໘໕-໖. ປີຕິສຸເຂຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສຸເຂນາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປີຕິຄ຺ຄຫຓໍ ຕຕິຍຊ຺ຌານສຸຂໍ, ກາຍິກຎ຺ຈ ອປເນຕຸໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປີຕິຍາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ຈຸທິຕກວເສນ ກຕໍ ອມູລກໍ ນາມ, ‘‘ອນຊ຺ຌາປນ຺ນໍ ອກຕ’’ນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍ, ອິເມ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕາທິສໍ ທິຏ຺ຐສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ໂຈເທຕີ’’ຕິ ປາໂຐ. ‘‘ເອເຕນ ນເຍນ ສຸຕມຸຕປຣິສງ຺ກິຕານິປິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ປາໂຐ. ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນາ’’ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທເສ ເອວ ອາຄເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕເຣສໍ ອຎ຺ຎຕເຣນາປິ ອນຸທ຺ຘໍເສນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສວາຕິ ໂນ ຕກ຺ໂກຕິ ອາຈຣິໂຍ. ຠິກ຺ຂຸຠາວາ ຫິ ຈາວນສມຕ຺ຖໂຕ. ‘‘ສມີເປ ຐຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປຣມ຺ມຸຂາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ, ໂຈທາເປນ຺ຕສ຺ສ ວາ ສີສໍ ນ ເອຕິ. ທິຏ຺ຐຎ຺ເຈ ສຸເຕນ ປຣິສງ຺ກິເຕນ ໂຈເທຕິ ໂຈທາເປຕິ, ສຸຕປຣິສງ຺ກິຕໍ ວາ ທິຏ຺ຐາທີຫິ ໂຈທິເຕ ວາ ໂຈທາປິເຕ ວາ ສີສໍ ເອຕິ ເອວ ອມູລເກນ ໂຈທິຕຕ຺ຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ທິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ຕຎ຺ເຈ ໂຈເທຕິ ‘ສຸໂຕ ມຍາ…ເປ… ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໘໗). ‘‘ອສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ, ຕຎ຺ເຈ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິ ສມາໂນ ອໂນກາສໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຈາວນາຘິປ຺ປາໂຍ ວເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂອກາສໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຈາວນາຘິປ຺ປາໂຍ ວເທຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໘໙) ອິມິນາ ນ-ສເມນ຺ຕໍ ວິຍ ຂາຍຕິ, ກຖໍ? ທິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນາມ ອສຸທ຺ໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ, ‘‘ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິ ສມາໂນ ຕຎ຺ເຈ ໂຈເທຕິ ‘ສຸໂຕ ມຍາ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນສີ’ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປຸຣິມນເຍນາປຕ຺ຕິ. ‘‘ຈາວນາຘິປ຺ປາໂຍ ວເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປຈ຺ຉິມນເຍນ ສງ຺ຆາທິເສເສນ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທ຺ເວ ປາຬິນຍາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິຣຸທ຺ຘາ ວິຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຈ ວິຣຸທ຺ຘໍ ພຸທ຺ຘາ ກຖຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕິ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ ຕາວາຫຸ ‘‘ສມູລເກນ ວາ ສຎ຺ຎາສມູລເກນ ວາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ອມູລເກນ ວາ ປນ ສຎ຺ຎາອມູລເກນ ວາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ທສ຺ສນສວນປຣິສງ຺ກນມູເລນ ສມູລເກນ ວາ ຕທຠາເວນ ອມູລເກນາປິ ສຎ຺ຎາສມູລເກນ ວາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ, ທສ຺ສນາທິມູລາຠາເວນ ອມູລເກນ ວາ ຕພ຺ຠາເວນ ສມູລເກນາປິ ສຎ຺ຎາອມູລເກນ ວາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕິ.

ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕຕິອາທິມ຺ຫິ ທສ຺ສນມູເລນ ສມູລເກນາປິ ‘‘ສຸໂຕ ມຍາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສຎ຺ຎາອມູລເກນ ວາ ໂຈເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ຕທຕ຺ຖສ຺ສ ອາວິຠາວຕ຺ຖໍ ‘‘ທິຏ຺ເຐ ເວມຕິໂກ’’ຕິອາທິ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ປຸຄ຺ຄໂລຠິອາທິມ຺ຫິ ປນ ສມູລເກນ, ສຎ຺ຎາສມູລເກນ ວາ ໂຈທິຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕີຕິ. ເອວເມວໍ ປນ ຕທຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ເຕ ວາຣາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ອທິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິວາຣາ ອມູລເກນ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ທິຏ຺ເຐ ເວມຕິໂກ’’ຕິອາທິນາ ສຎ຺ຎາອມູລເກນ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ທິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ເຐ ເວມຕິໂກ’’ຕິອາທິວາຣາ ນິພ຺ພິເສສາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ-ຍຖາ ອສຸທ຺ຘໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອໂນກາສໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ໂຈເທນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ, ອກ຺ໂກສາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ຈ ໂອມສວາເທນ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ, ຕຖາ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິໂກປິ ອສຸທ຺ຘໍ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິ ອມູລເກນ ໂຈເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ. ສມູລເກນ ວາ ໂຈເທຕິ, ອນາປຕ຺ຕີຕິ ຕໍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ຍຖາ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ ສຸທ຺ເຘ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິສ຺ສ ອສຸທ຺ເຘ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ສໍສນ຺ທຕິ, ຕຖາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ຍຸຕ຺ຕິ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ.

ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ວຈນໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ຠິກ຺ຂຸນີ ຫິ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ອນິສ຺ສຣາ, ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນເຍ ວິຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິຍຕ຺ເຖເຣນ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຊານິຕ຺ວາປິ ໂຈເທຕິ, ສິກ຺ຂມານາທໂຍ ວາ ໂຈເທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ເອວ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາຍ ກາເຣນ຺ຕິ. ໂກ ເອຕ຺ຖ ໂທໂສຕິ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕິເຍນ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາປິ ຠິກ຺ຂູ ເອວ ວິຈາເຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ໂກຈິ ນ ລຠຕີຕິ ເອວໍ ສພ຺ພໍ ສເມຕີຕິ ອປເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕິໍສານິ ຕິໍສວນ຺ຕານິ. ອນຸໂຍໂຄຕິ ປຏິວຈນໍ. ເອຫິຕີຕິ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ທິຏ຺ຐສນ຺ຕາເນນາຕິ ທິຏ຺ຐນເຍນ, ທິຏ຺ຐວິຘາເນນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຕິຏ຺ຐາຍາຕິ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠິຕ຺ວາ. ຐາເນຕິ ລຊ຺ຊິຏ຺ຐາເນ.

ຄາຫນ຺ຕິ ‘‘ອຫໍ ໂຈເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕາທານຄ຺ຄຫຓໍ. ເຈຕນາຕິ ອຕ຺ຕາທານຄ຺ຄຫຓເຈຕນາ. ໂວຫາໂຣຕິ ອິໂຕ, ເອຕ຺ໂຕ ຈ ຎຕ຺ວາ ປກາສນໍ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕີຕິ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຍາ ວຈີໂຆສາຣມ຺ມຓສ຺ສ ໂສຕທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓສນ຺ຕານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ອຸປລທ຺ຘປຸພ຺ພສງ຺ເກເຕນ ມໂນທ຺ວາຣວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຍສ຺ສາ ວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ຕທຕ຺ໂຖ ປຣມຕ຺ໂຖ ວາ ອປຣມຕ຺ໂຖ ວາ ຕຕິຍວາຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ນາມາທີຫິ ຉຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ປາຬິຍາ ປກາສິຕາ, ສາ ‘‘ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ຉຘາ ອາຈຣິເຍຫິ ທສ຺ສິຕາ. ຕພ຺ຠາຄິຍຠາໂວ ອຕພ຺ຠາຄິຍຠາໂວ ຈ ນິປ຺ຜນ຺ນຘມ຺ມສ຺ເສວ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຘິກຣຓີຍວຕ຺ຖຸຕ຺ຕາ, ອຘິກຣເຓ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ອຘິກຣໂຓ ມຎ຺ຈຏ຺ເຐ ມຎ຺ໂຈປຈາໂຣ ວິຍາຕິ ຈ. ‘‘ປຣິຍາເຍນາຕິ ອມູລກາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ. ປຣິຍາຍມຕ຺ຕໍ, ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ. ອຠິຘານມຕ຺ຕເມວ, ອຠິເຘຍ຺ຍໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ ລິຂິຕໍ. ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ເອວ ສິກ຺ຂາປເທ. ນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ວິວາທາຘິກຣຓາທີສຸ. ກສ຺ມາ? ນ ຫີຕິອາທິ. ວິວາທາຘິກຣຓາທີນມຕ຺ຖິຕາ ວິຍ ອມູລກໍ ອຘິກຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕສມເຖຫີຕິ ‘‘ຍໍ ອຘິກິຈ຺ຈ ສມຖາ ວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສມເຖຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອປິຈ ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສຠາວຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຍ ວິຎ຺ຎາຓາທິ. ນ ຫິ ວິວາທາທີນໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ອຘິກຣຓຏ຺ໂຐຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ອຘິກິຈ຺ຈ ສມຖາ ນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ຕສ຺ສາ ອຘິກຣຓີຍຕາຕິ ນ ວິວາທາທີນໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ອຘິກຣຓຏ຺ໂຐຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຫຕິ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ອມູລິກາ ເຈ,

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕາ ຜລມຄ຺ຄຘມ຺ມາ;

ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸຠູຕາ,

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕາວ ສິຍຸໍ ຕເຖວ.

‘‘ຕໂຕ ທ຺ວິຘາ ມຄ຺ຄຜລາທິຘມ຺ມາ,

ສິຍຸໍ ຕຖາຕີຕມນາຄຕຎ຺ຈ;

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຉກ຺ກໍ ນ ສິຍາ ຕໂຕ ວາ,

ປຣິຍາຍໂຕ ສມ຺ມຸຕິວາທມາຫາ’’ຕິ.

ອນຸວທນ຺ຕີຕິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ. ກິຈ຺ຈຍຕາຕິ ກຣຓີຍຕາ. ຕໍ ກຕມນ຺ຕິ ເຈ? ອປໂລກນກມ຺ມນ຺ຕິອາທິ. ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕໍ ກິຣ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໓໘໗. ສຸຕາທີນໍ ອຠາເວນ ອມູລກຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຍ ທິສ຺ວາປິ ‘‘ທິຏ຺ໂຐສິ ມຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐນິຍາເມເນວ ‘‘ສຸໂຕສິ ມຍາ’’ຕິ ວທຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ, ອິຘ ປນ ໂຍ ປຸພ຺ເພ ສຸຕ຺ວາ ອນາປຕ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາ ຕໍ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘທິຏ຺ຐິ ເອວ ສມາໂນ ວທຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ອປເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຊຏ຺ຐພ຺ພຕິໂກ ກາເກກປ຺ປຏິວຕ຺ຕາ. ຍທຄ຺ເຄນາຕິ ຍາວຕາ, ຍທາ ວາ. ໂນ ກປ຺ເປຕີຕິອາທິ ເວມຕິກາຠາວທີປນຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ເວມຕິໂກວ ນສ຺ສຣຕິ ສມ຺ມຸຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ຕທນນ຺ຕຣຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣວາໂທ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ໂຕ.

໓໘໙. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາສຸ. ໂອກາສກມ຺ມນ຺ຕິ ໂອກາສກຣຓໍ. ‘‘ໂອກາເສນ ກມ຺ມໍ ໂອກາສກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ. ອສູຣິຍໍ ປສ຺ສຕິ ກຎ຺ຎາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ກຎ຺ຎາ ສູຣິຍໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ຠວຕິ, ເອວໍ ‘‘ອໂນກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂອກາສໍ ນ ກາເຣຕ຺ວາຕິ ໂຫຕິ.

ປຐມທຸຏ຺ຐໂທສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.