໑໑. ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍຖາສນ຺ຖຸຕນ຺ຕິ ຍຖາມິຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂຍ ໂຍ’’ຕິ ອາທິ. ຕຕ຺ຖ ມິຕ຺ຕສນ຺ທິຏ຺ຐສມ຺ຠຕ຺ຕວເສນາຕິ ມິຕ຺ຕສນ຺ທິຏ຺ຐສມ຺ຠຕ຺ຕານໍ ວເສນ. ຕຕ຺ຖ ມິຕ຺ຕາ ມິຕ຺ຕາວ. ສນ຺ທິຏ຺ຐາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄມ຺ມ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕາ ນາຕິທຬ຺ຫມິຕ຺ຕາ. ສມ຺ຠຕ຺ຕາ ສຸຏ຺ຐຸ ຠຕ຺ຕາ ສິເນຫວນ຺ໂຕ ທຬ຺ຫມິຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ປຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑານີຕິ ຣາສິວເສນ ປຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ, ສຣູປວເສນ ປເນຕານິ ພຫູນິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຣາສິວເສນ ປຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ. ອາຣາໂມ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໒໒໗) ນາມ ປຸປ຺ຜາຣາໂມ ວາ ຜລາຣາໂມ ວາ. ອາຣາມວຕ຺ຖຸ ນາມ ເຕສໍເຍວ ອາຣາມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐປິໂຕກາໂສ, ເຕສຸ ວາ ອາຣາເມສຸ ວິນຏ຺ເຐສຸ ເຕສໍ ໂປຣາຓກຠູມິຠາໂຄ. ວິຫາໂຣ ນາມ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປາສາທາທິເສນາສນໍ. ວິຫາຣວຕ຺ຖຸ ນາມ ຕສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາໂສ. ມຎ຺ໂຈ ນາມ ມສາຣໂກ ພຸນ຺ທິກາພທ຺ໂຘ, ກຸຬີຣປາທໂກ, ອາຫຈ຺ຈປາທໂກຕິ ອິເມສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຎ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ປີຐໍ ນາມ ມສາຣກາທີນໍເຍວ ຈຕຸນ຺ນໍ ປີຐານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ຠິສິ ນາມ ອຸຓ຺ຓຠິສິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິສີນໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ພິພ຺ໂພຫນໍ ນາມ ຣຸກ຺ຂຕູລລຕາຕູລໂປຏກິຕູລານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ປຸຓ຺ຓໍ. ໂລຫກຸມ຺ຠີ ນາມ ກາຬໂລເຫນ ວາ ຕມ຺ພໂລເຫນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ໂລເຫນ ກຕາ ກຸມ຺ຠີ. ໂລຫຠາຓກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຠາຓກນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຊໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວາຣໂກຕິ ຆໂຏ. ກຏາຫໍ ກຏາຫເມວ. ວາສິອາທີສຸ, ວລ຺ລິອາທີສຸ ຈ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ –

ທ຺ວິສງ຺ຄຫານິ ທ຺ເວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕິຍໍ ຈຕຸສງ຺ຄຫໍ;

ຈຕຸຕ຺ຖໍ ນວໂກຏ຺ຐາສໍ, ປຎ຺ຈມໍ ອຏ຺ຐເຠທນໍ.

ອິຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຣາສີຫິ, ປຎ຺ຈນິມ຺ມລໂລຈໂນ;

ປຎ຺ຈວີສວິຘໍ ນາໂຖ, ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ປກາສຍິ. (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໒໒໗);

ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ວິຠຊິຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ວິຠຊິຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ວິຠຊນ຺ຕສ຺ສ ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຖາວເຣນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຖາວເຣນ ຖາວຣນ຺ຕິ ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸນາ ອາຣາມໍ ອາຣາມວຕ຺ຖຸໍ ວິຫາຣໍ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸໍ. ອິຕເຣນາຕິ ອຖາວເຣນ, ປຈ຺ຉິມຣາສິຕ຺ຕເຍນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກປ຺ປິເຍນາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍມຎ຺ຈາທິນາ ເຈວ ອກປ຺ປິຍຠິສິພິພ຺ໂພຫເນຫິ ຈ. ມຫຄ຺ຆກປ຺ປິເຍນາຕິ ທນ຺ຕມຍມຎ຺ຈາທິນາ ເຈວ ປາວາຣາທິນາ ຈ. ອິຕຣນ຺ຕິ ອຖາວຣໍ. ກປ຺ປິຍປຣິວຕ຺ຕເນນ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ຍຖາ ອກປ຺ປິຍໍ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ປຣິວຕ຺ຕນນໂຍ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໒໒໘) – ສງ຺ຆສ຺ສ ນາຬິເກຣາຣາໂມ ທູເຣ ໂຫຕິ, ກປ຺ປິຍກາຣກາວ ພຫຸຕຣໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຍມ຺ປິ ນ ຂາທນ຺ຕິ, ຕໂຕ ສກຏເວຕນໍ ທຕ຺ວາ ອປ຺ປເມວ ອາຫຣນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ປນ ຕສ຺ສາຣາມສ຺ສ ອວິທູເຣ ຄາມວາສີນໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວິຫາຣສ຺ສ ສມີເປ ອາຣາໂມ ໂຫຕິ, ເຕ ສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສເກນ ອາຣາເມນ ຕໍ ອາຣາມໍ ຍາຈນ຺ຕິ, ສງ຺ເຆນ ‘‘ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ສເຈປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຸກ຺ຂສຫສ຺ສໍ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປຎ຺ຈສຕານິ, ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຣາໂມ ຂຸທ຺ທໂກ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ອຍໍ ຂຸທ຺ທໂກ, ອຖ ໂຂ ອິຕຣໂຕ ພຫຸຕຣໍ ອາຍໍ ເທຕິ. ສເຈປິ ສມກເມວ ເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ຄເຫຕພ຺ພເມວ. ສເຈ ປນ ມນຸສ຺ສານໍ ພຫຸຕຣາ ຣຸກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ພຫຸຕຣາ ຣຸກ຺ຂາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ‘‘ອຕິເຣກໍ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ໂຫຕຸ, ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຊານາເປຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຸກ຺ຂາ ຜລຘາຣິໂນ, ມນຸສ຺ສານໍ ຣຸກ຺ຂາ ນ ຕາວ ຜລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ຈິເຣນ ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພເມວ. ມນຸສ຺ສານໍ ຣຸກ຺ຂາ ຜລຘາຣິໂນ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຣຸກ຺ຂາ ນ ຕາວ ຜລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຣຸກ຺ຂາ ຜລຘາຣິໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເທນ຺ຕິ, ຊານາເປຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ອາຣາເມນ ອາຣາໂມ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ, ເອເຕເນວ ນເຍນ ອາຣາມວຕ຺ຖຸປິ ວິຫາໂຣປິ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸປິ ອາຣາເມນ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ອາຣາມວຕ຺ຖຸນາ ຈ ມຫນ຺ເຕນ ວາ ຂຸທ຺ທເກນ ວາ ອາຣາມໍ ອາຣາມວຕ຺ຖຸໍ ວິຫາຣໍ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ.

ກຖໍ ວິຫາເຣນ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໒໒໘) ວິຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ? ສງ຺ຆສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄາເມ ເຄຫໍ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ວິຫາຣມຊ຺ເຌ ປາສາໂທ, ອຸໂຠປິ ອຄ຺ເຆນ ສມກາ. ສເຈ ມນຸສ຺ສາ ເຕນ ປາສາເທນ ຕໍ ເຄຫໍ ຍາຈນ຺ຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ເຈ ມຫຄ຺ຆຕຣໍ ເຄຫໍ ໂຫຕິ, ‘‘ມຫຄ຺ຆຕຣໍ ອມ຺ຫາກໍ ເຄຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ມຫຄ຺ຆຕຣໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອສາຣຸປ຺ປໍ, ນ ສກ຺ກາ ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຊິເຕຫິ ວສິຕຸໍ, ອິທໍ ປນ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວມ຺ປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ມນຸສ຺ສານໍ ມຫຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ ‘‘ນນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຄຫໍ ມຫຄ຺ຆ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ວິຫາເຣນ ວິຫາໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ເອເຕເນວ ນເຍນ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸປິ ອາຣາໂມປິ ອາຣາມວຕ຺ຖຸປິ ວິຫາເຣນ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ. ວິຫາຣວຕ຺ຖຸນາ ຈ ມຫຄ຺ເຆນ ວາ ອປ຺ປຄ຺ເຆນ ວາ ວິຫາຣໍ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸໍ ອາຣາມໍ ອາຣາມວຕ຺ຖຸໍ. ເອວໍ ຕາວ ຖາວເຣນ ຖາວຣປຣິວຕ຺ຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິຕເຣນ ອິຕຣປຣິວຕ຺ຕເນ ປນ ມຎ຺ຈປີຐໍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ຂຸທ຺ທກໍ ວາ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໒໒໘), ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປາທກໍ ຄາມທາຣເກຫິ ປໍສ຺ວາຄາຣເກສຸ ກີຬນ຺ເຕຫິ ກຕມ຺ປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ. ສເຈປິ ຣາຊາ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ວາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ມຎ຺ຈສຕໍ ວາ ມຎ຺ຈສຫສ຺ສໍ ວາ ເທນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວຸຑ຺ຒປ຺ປຏິປາຏິຍາ ‘‘ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ທາຕພ຺ພາ, ນ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ທາຕພ຺ພາ. ອຕິເຣກມຎ຺ເຈ ຠຓ຺ຑາຄາຣາທີສຸ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ພຫິສີມາຍ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ທິນ຺ນມຎ຺ໂຈ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ ທາຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຈ ພຫູ ມຎ຺ຈາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຎ຺ເຈນ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ປຸຄ຺ຄລິກໂຠເຄນ. ມຫຄ຺ເຆນ ສຕຄ຺ຆນເກນ ວາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກນ ວາ ມຎ຺ເຈນ ອຎ຺ຎໍ ມຎ຺ຈສຕໍ ລຠຕິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ນ ເກວລໍ ມຎ຺ເຈນ ມຎ຺ໂຈເຍວ, ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸປີຐຠິສິພິພ຺ໂພຫນານິປິ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ປີຐຠິສິພິພ຺ໂພຫເນສຸປິ. ວຣເສນາສນາທີນໍ ສໍຣກ຺ຂຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ສເຈ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ນ ຍາເປນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ຣາຊໂຣຄໂຈຣຠຍານິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ວິຫາຣາ ປລຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາລນາຬິເກຣາທິເກ ວິນາເສນ຺ຕິ, ເສນາສນປຈ຺ຈຍໍ ສນ຺ຘາຍ ຍາເປຕຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ເອວຣູເປ ກາເລ ວຣເສນາສນາທີນໍ ສໍຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ. ລາມການິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸນ຺ຕິ ລາມກໍ ລາມກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ, ລາມກໂກຏິຍາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໂຕ ລທ຺ຘຍາຄຸຠຕ຺ຕຈີວຣາທີນິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກາຬໂລຫຕມ຺ພໂລຫກໍສໂລຫວຏ຺ຏໂລຫານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກໍສໂລຫໍ, ວຏ຺ຏໂລຫຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕິມໂລຫໍ. ຕີຓິ ຫິ ກິຕ຺ຕິມໂລຫານິ ກໍສໂລຫໍ, ວຏ຺ຏໂລຫໍ, ອາຣກູຏນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິປຸຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ກໍສໂລຫໍ, ສີຕຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ວຏ຺ຏໂລຫໍ, ຣສກຕມ຺ເພ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕໍ ອາຣກູຏໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກໍສໂລຫໍ, ວຏ຺ຏໂລຫຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕິມໂລຫ’’ນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອຕິເຣກນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຕິເຣກຄ຺ຄຓ຺ຫນໂກ.

ສຣໂກຕິ ມຊ຺ເຌ ມກຸຬໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຸຂວຏ຺ຏິວິຕ຺ຖຕໍ ກຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໂຕ ນາເມຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ ເອກໍ ຠາຊນໍ. ‘‘ສຣາວ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ອາທິສທ຺ເທນ ກຎ຺ຈນກາທີນໍ ຄິຫິອຸປກຣຓານໍ ຄຫຓໍ. ຕານິ ຫິ ຂຸທ຺ທການິປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑາເນວ ຄິຫິອຸປກຣຓຕ຺ຕາຕິ. ປິ-ສທ຺ເທນ ປເຄວ ມຫນ຺ຕານີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິມານິ ປນ ຠາຊນີຍານິ ຠິກ຺ຂູປກຣຓຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຖາ ຈ ເອຕານິ, ເອວໍ ກຸຓ຺ຑິກາປິ ຠາຊນີຍາ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ຍຖາ ຈ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ, ເອວໍ ໂລຫຠຓ຺ເຑປິ ກຸຓ຺ຑິກາ ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສເມວ ຠຊຕີ’’ຕິ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ). ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນາຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ວຸຑ຺ຒຕຣານໍ ທຕ຺ວາ ປຣິໂຠເຄນ. ຄິຫິວິກຏາຕິ ຄິຫີຫິ ວິກຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ສນ຺ຕກກຣເຓນ ວິຣູປໍ ກຕາ. ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ວິຍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປິປ຺ຜລິໂກຕິ ກຕ຺ຕຣິ. ອາຣກຓ຺ຏກໍ ສູຈິເວຘກໍ. ຕາຬໍ ຍນ຺ຕໍ. ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິເວຘໂກ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິວລຍໍ. ຍຖາ ຕຖາ ຆນກຕໍ ໂລຫນ຺ຕິ ໂລຫວຏ຺ຏິ ໂລຫຄຸໂຬ ໂລຫປິຓ຺ຑິ ໂລຫຈກ຺ກລິກນ຺ຕິ ເອວໍ ຆນກຕໍ ໂລຫໍ. ຂີຣປາສາຓມຍານີຕິ ມຸທຸກຂີຣວຓ຺ຓປາສາຓມຍານິ.

ຄິຫິວິກຏານິປິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ ອນາມາສຕ຺ຕາ. ປິ-ສທ຺ເທນ ປເຄວ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ວາ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສນາສນປຣິໂຠໂຄ ປນ ສພ຺ພກປ຺ປິໂຍ. ຕສ຺ມາ ຊາຕຣູປາທິມຍາ ສພ຺ເພປິ ເສນາສນປຣິກ຺ຂາຣາ ອາມາສາ. ເຕນາຫ ‘‘ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ເສສາຕິ ຕໂຕ ມຫຕ຺ຕຣີ ວາສິ. ຍາ ປນາຕິ ຍາ ກຸທາຣີ ປນ. ກຸທາໂລ ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ. ນິຂາທນໍ ຈຕຸຣສ຺ສມຸຂໍ ວາ ໂຫຕຸ, ໂທຓິມຸຂໍ ວາ ວງ຺ກໍ ວາ ອຸຊຸກໍ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິທຓ຺ຑກເວຘນມ຺ປິ ທຓ຺ຑພນ຺ຘໍ ເຈ, ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ກຸທາໂລ ທຓ຺ຑພນ຺ຘນິຂາທນໍ ວາ ອຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ສິປາຏິກາ ນາມ ຂຸຣໂກໂສ. ສິຂຣໍ ປນ ທຓ຺ຑພນ຺ຘນິຂາທນໍ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສິຂຣມ຺ປິ ນິຂາທເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ສເຈ ຕມ຺ປິ ປນ ອທຓ຺ຑກໍ ຜລມຕ຺ຕໍ, ຠາຊນີຍໍ. ອຸປກ຺ຂເຣຕິ ວາສິອາທິຠຓ຺ຑານິ.

ປຕ຺ຕພນ຺ຘໂກ ນາມ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຓ຺ຐິກາທິກາຣໂກ. ‘‘ປຏິມາສຸວຓ຺ຓາທິປຕ຺ຕກາຣໂກ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕິປຸຈ຺ເຉທນກສຕ຺ຖໍ, ສຸວຓ຺ຓຈ຺ເຉທນກສຕ຺ຖໍ, ກຕປຣິກມ຺ມຈມ຺ມຈ຺ຉິນ຺ທນກຂຸທ຺ທກສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມານິ ເຈຕ຺ຖ ຕີຓິ ປິປ຺ຜລິກໍ ອນຸໂລເມນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ’’ຕິອາທິ. ອິຕຣານີຕິ ມຫາກຕ຺ຕຣິອາທີນິ.

ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໒໑) ກປ຺ປຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອໍສກູຏປ຺ປມາຓາ, ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖຊາຕກາຕິ ສງ຺ຆິກຠູມິຍໍ ຊາຕາ. ອາຣກ຺ຂສໍວິຘາເນນ ຣກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ຈ ສາ ມຎ຺ຊູສາທີສຸ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ຍຖາ ຕໍ ນ ນສ຺ສຕິ, ເອວໍ ໂຄປນໂຕ ໂຄປິຕາ ຈາຕິ ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕາ. ຕຕ຺ຖຊາຕກາປິ ປນ ອຣກ຺ຂິຕາ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຆກມ຺ເມ ຈ ເຈຕິຍກມ຺ເມ ຈ ກເຕ’’ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຆສນ຺ຕເກນ ເຈຕິຍສນ຺ຕກໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ, ປຣິວຕ຺ຕິຕຸຎ຺ຈ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ສຸຕ຺ຕໍ ປນາຕິ ວຏ຺ຏິຕຎ຺ເຈວ ອວຏ຺ຏິຕຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ.

ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕຕິ ອນ຺ຕມໂສ ທີຆໂສ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕ, ປຣິຓາຫໂຕ ສີຫຬປຓ຺ຓສູຈິທຓ຺ຑມຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເວຬຸຠຓ຺ເຑ. ທຑ຺ຒໍ ເຄຫໍ ເຍສໍ ເຕຕິ ທຑ຺ຒເຄຫາ. ນ ວາເຣຕພ຺ພາຕິ ‘‘ມາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ນ ນິເສເຘຕພ຺ພາ. ເທສນ຺ຕຣຄເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຫາເຣ ສງ຺ຆິກາວາເສ ຐເປຕພ຺ພາ.

ອວເສສຎ຺ຈ ຉທນຕິຓນ຺ຕິ ມຸຎ຺ຊປພ຺ພເຊຫິ ອວເສສໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຉທນຕິຓໍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ຕິຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ເຓຫິ ຉາເທນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑). ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຓມ຺ປິ ຕິເຓເນວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຉທນຕິຓສງ຺ເຂປຄເຕສູ’’ຕິອາທິ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓປີຕິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓ. ລິຂິຕໂປຕ຺ຖໂກ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນ ໂຫຕິ.

ເວຬຸມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາໂຓຕິ ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລສູຈິທຓ຺ຑກມຕ຺ໂຕປີ’’ຕິ ເວຬຸຠຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕປ຺ປມາໂຓ. ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ວາຕິ ທາຣຸທຸລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ວາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕກ຺ກເມນ ທາຣຸຠຓ຺ຑວິນິຈ຺ຉຍໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕກ຺ກເມນ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອາສນ຺ທິກາທີນີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາສນ຺ທິໂກຕິ ຈຕຸຣສ຺ສປີຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອຸຈ຺ຈກມ຺ປິ ອາສນ຺ທິກ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ເອກໂຕຠາເຄນ ທີຆປີຐເມວ ຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປາທກໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຈຕຸຣສ຺ສາສນ຺ທິໂກ ປນ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕປິ ວຏ຺ຐຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາທິສທ຺ເທນ ‘‘ສຕ຺ຕງ຺ໂຄ, ຠທ຺ທປີຐກໍ, ເອຬກປາທກປີຐໍ, ອາມລກວຏ຺ຏກປີຐໍ, ຜລກໍ, ໂກຈ຺ຉໍ, ປລາລປີຐກ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໒໑) ອິເມ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອນ຺ຕມໂສ’’ຕິອາທິ. ປຓ຺ເຓຫິ ວາຕິ ກທລິປຓ຺ຓາທີຫິ ວາ. ພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ໂມນທ຺ຘມ຺ປິ ວາຬຣູປປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕໍ ໂກຈ຺ຉກໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ.

ຆຏ຺ຏນຜລກໍ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຣຊິຕຈີວຣໍ ຫຕ຺ເຖນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ຆຏ຺ຏນມຸຄ຺ຄໂຣ ນາມ ອນຸວາຕາທິຆຏ຺ຏນໂກຕິ ວທນ຺ຕິ. ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄໂຣ ນາມ ເຍນ ຣຊິຕຈີວຣໍ ໂປເຖນ຺ຕິ. ອມ຺ພຓນ຺ຕິ ຜລເກຫິ ໂປກ຺ຂຣຓີ ວິຍ ກຕໍ ປານີຍຠາຊນໍ. ຣຊນໂທຓີຕິ ປກ຺ກຣຊນໍ ອາກິຣິຕ຺ວາ ຐປນຠາຊນໍ.

ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມນ຺ຕິ ສີຫາທີນໍ ຈມ຺ມໍ. ‘‘ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອິທໍ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓຄຕິກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຎ຺ຈປີເຐປິ ອຕ຺ຖຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ປາວາຣາທິປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓມ຺ປິ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ເອເກ. ໂນຕິ ອປເຣ. ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກປ຺ປິຍຈມ຺ມານີຕິ ມິຄາທີນໍ ຈມ຺ມານິ.

ສພ຺ພໍ ຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕຍານນ຺ຕິ ຣຖສກຏາທິກໍ ສພ຺ພຈກ຺ກຍຸຕ຺ຕຍານໍ. ວິສງ຺ຂຣິຕຈກ຺ກໍ ປນ ຍານໍ ຠາຊນີຍໍ. ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິ ນາມ ຍາ ສິປາຏິກາຍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຫຣິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕາລປຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ມຸຏ຺ຐິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຫຣນ຺ຕີຕິ ‘‘ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຸຏ຺ຐິປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຉຕ຺ຕຈ຺ຉທນປຓ຺ຓເມວາຕິ ເກຈິ. ອຣຓິສຫິຕນ຺ຕິ ອຣຓິຍຸຄຬໍ, ອຸຕ຺ຕຣາຣຓີ, ອຘຣາຣຓີຕິ ອຣຓິທ຺ວຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຜາຕິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຕໍອຄ຺ຆນກວາລິກາຍປິ ຖາວຣໍ ວຑ຺ຒິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ. ຜາຕິກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ຕຕ຺ເຖວ ວລຎ຺ເຊຕພ຺ໂພ. ຄມນກາເລ ສງ຺ຆິເກ ອາວາເສ ຐເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອສຕິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄເຕນ ປຫິຓິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ. ເທສນ຺ຕຣຄເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຫາເຣ ສງ຺ຆິກາວາເສ ຐເປຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖາຕິ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ. ກຸຓ຺ຑິກາຕິ ອໂຍກຸຓ຺ຑິກາ ເຈວ ຕມ຺ພໂລຫກຸຓ຺ຑິກາ ຈ. ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສເມວ ຠຊຕີຕິ ຠາຊນີຍປກ຺ຂເມວ ເສວຕິ, ນ ຕຸ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຎ຺ຈນໂກ ປນ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕຣນ຺ຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ.

ທຸພ຺ພລສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.