໕. ທຸຕິຍເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຈມ຺ມນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຈມ຺ມໍ. ນນຸ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຈມ຺ມານິ ຘາເຣຕພ຺ພານິ ສີຫຈມ຺ມໍ ພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ມໍ ທີປິຈມ຺ມໍ, ໂຍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໕໕) ຂນ຺ຘເກ ສີຫຈມ຺ມາທີນໍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສີຫຈມ຺ມາທີນຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ. ປຣິຫຣເຓເຍວ ປຏິກ຺ເຂໂປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ວິຫາຣໍ ຫຣິຕ຺ວາ ມຎ຺ຈປີຐາທີສຸ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປຣິໂຠເຄເຍວ ປຏິກ຺ເຂໂປ, ເສນາສນສນ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາ ຠູມຕ຺ຖຣຓວເສນ ປນ ປຣິໂຠເຄ ເນວຕ຺ຖິ ໂທໂສ. ເຕນາຫ ‘‘ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປນ ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ປາວາເຣນ຺ຕິ ສຎ຺ຉາເທນ຺ຕິ ສຣີຣໍ ເອເຕນາຕິ ປາວາໂຣ. ໂກຊໂວຕິ ອຸທ຺ທໂລມິເອກນ຺ຕໂລມິອາທິໂກຊວຕ຺ຖຣຓໍ. ເສສນ຺ຕິ ຠິສິ ນິສີທນໍ ຕິຓສນ຺ຖາໂຣ ປຓ຺ຓສນ຺ຖາໂຣຕິ ອວສິຏ຺ຐໍ ເສນາສນໍ. ຕຕ຺ຖ ຠິສີຕິ ມຎ຺ຈກຠິສິ ວາ ປີຐກຠິສິ ວາ. ນິສີທນນ຺ຕິ ສທສໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕິຓສນ຺ຖາໂຣຕິ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ຕິຓານໍ ສນ຺ຖາໂຣ. ເອສ ນໂຍ ປຓ຺ຓສນ຺ຖາເຣ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠິສິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາກຏາ. ນິສີທນໍ ນິສີທນສິກ຺ຂາປເທເນວ (ປາຈິ. ໕໓໑ ອາທໂຍ) ປາກຏໍ. ຕິຓສນ຺ຖາຣປຓ຺ຓສນ຺ຖາຣານິ ປນ ໂລກປສິທ຺ຘານິເຍວ. ເຕເນວາຫ ‘‘ປາກຏເມວາ’’ຕິ.

ເນວ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ, ນ ອຸທ຺ຘຣາເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຕນາ ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຕິຣູເປ ຐາເນ ນ ຐເປຍ຺ຍ, ປເຣນ ວາ ຕຖາ ນ ກາເຣຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ຐປິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕໍ ຐເປນ຺ເຕນ ຈ ‘‘ຈຕູສຸ ປາສາເຓສູ’’ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໖) ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນ຺ໂຕເຄເຫ ອໂນວສ຺ສເກ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ເສນາສນໍ ໂອວສ຺ສຕິ, ຉທນຕ຺ຖຎ຺ຈ ຕິຓໍ ວາ ອິຏ຺ຐກາ ວາ ອານີຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ອຸສ຺ສຫຕິ, ຉາເທຕພ຺ພໍ. ໂນ ເຈ ສກ຺ໂກຕິ, ໂຍ ໂອກາໂສ ອໂນວສ຺ສໂກ, ຕຕ຺ຖ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ສພ຺ພມ຺ປິ ໂອວສ຺ສຕິ, ອຸສ຺ສຫນ຺ເຕນ ອນ຺ໂຕຄາເມ ອຸປາສການໍ ຆເຣ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເຕປິ ‘‘ສງ຺ຆິກໍ ນາມ, ຠນ຺ເຕ, ຠາຣິຍໍ, ອຄ຺ຄິທາຫາທີນໍ ຠາຍາມາ’’ຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຊ຺ໂຌກາເສ ປາສາຓານໍ ອຸປຣິ ມຎ຺ຈໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິເຓຫິ ຈ ປຓ຺ເຓຫິ ຈ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພໍ. ຍຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ອວສິສ຺ສຕິ, ຕໍ ອຎ຺ເຎສໍ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸປກາຣໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ອຸປຈາຣນ຺ຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມເສນາສນໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາຕາ.

ອຍເມຕ຺ຖ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພານາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພວິນິຈ຺ຉໂຍ – (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໘) ຍາ ຕາວ ຠູມິຍໍ ທີຆສາລາ ວາ ປຓ຺ຓສາລາ ວາ ໂຫຕິ, ຍໍ ວາ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຖມ຺ເຠສຸ ກຕເຄຫໍ ອຸປຈິການໍ ອຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປກ຺ກມນ຺ເຕນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ກຕິປຍານິ ທິວສານິ ອຊຄ຺ຄິຍມາເນ ວມ຺ມິກາວ ສນ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ປາສາຓປິຏ຺ຐິຍໍ ວາ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ເຠສຸ ວາ ກຕເສນາສນໍ ສິລຸຈ຺ຈຍເລຓໍ ວາ ສຸຘາລິຕ຺ຕເສນາສນໍ ວາ, ຍຕ຺ຖ ອຸປຈິກາສງ຺ກາ ນຕ຺ຖິ, ຕໂຕ ປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ປນາ’’ຕິອາທິ. ສເຈ ຕາທິເສປິ ເສນາສເນ ເອເກນ ປສ຺ເສນ ອຸປຈິກາ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອາປຸຈ຺ຉນໍ ປນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາປຸຈ຺ຉນໍ ຄມິກວຕ຺ຕໍ. ອິທຎ຺ຈ ອິຕິກຕ຺ຕພ຺ພຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປາຈິຕ຺ຕິຍ ໓.໑໑໘) ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍ ‘‘ຍໍ ປາສາຓປິຏ຺ຐິຍໍ ວາ ປາສາຓຕ຺ຖມ຺ເຠສຸ ວາ ກຕເສນາສນໍ, ຍຕ຺ຖ ອຸປຈິການາໂຣຫນ຺ຕິ, ຕໍ ອນາປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໖໐) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອາປຸຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປນ ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໖) ສຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ສາມເຓໂຣ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ອາຣາມິໂກ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອສຕິ ເຍນ ວິຫາໂຣ ກາຣາປິໂຕ, ໂສ ວິຫາຣສາມິໂກ, ຕສ຺ສ ວາ ກຸເລ ໂຍ ໂກຈິ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ.

‘‘ອຸປຈາເຣ’’ຕິ ເອຕສ຺ເສວ ວິວຣຓໍ ‘‘ພຫິ ອາສນ຺ເນ’’ຕິ, ວິຫາຣສ຺ສ ພຫິ ອາສນ຺ນຏ຺ຐາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍ ວາຕິ ໂຠຊນສາລາຍໍ ວາ. ທຸກ຺ກຏເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣຎ຺ຫິ ທສວິຘໍ ເສຍ຺ຍໍ ອນ຺ໂຕຄພ຺ຠາທິມ຺ຫິ ຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຍສ຺ມາ ເສຍ຺ຍາປິ ເສນາສນມ຺ປິ ອຸປຈິກາຫິ ປລຸຊ຺ຊຕິ, ວມ຺ມິກຣາສິເຍວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ພຫິ ປນ ອຸປຏ຺ຐານສາລາທີສຸ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ເສຍ຺ຍາມຕ຺ຕເມວ ນສ຺ເສຍ຺ຍ ຐານສ຺ສ ອຄຸຕ຺ຕຕາຍ, ນ ເສນາສນໍ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຎ຺ຈປີຐໍ ປນ ຍສ຺ມາ ນ ສກ຺ກາ ສຫສາ ອຸປຈິກາຫິ ຂາຍິຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ວິຫາເຣປິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫາຣູປຈາເຣ ປນ ຕໍ ວິຫາຣຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ທິສ຺ວາວ ປຏິສາເມນ຺ຕິ.

ອຸທ຺ຘຣຓານິ ກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ມຎ຺ຈປີຐກວານໍ ສພ຺ພໍ ອປເນຕ຺ວາ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໘) ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຈີວຣວໍເສ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຉາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສນກຠິກ຺ຂຸນາປິ ປຸນ ມຎ຺ຈປີຐໍ ວາ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ສຍິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຕເຖວ ກາຕພ຺ພໍ. ອນ຺ໂຕກຸຏ຺ຏໂຕ ເສຍ຺ຍໍ ພຫິກຸຏ຺ເຏ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ວສນ຺ເຕນ ຄມນກາເລ ປຸນ ຄຫິຕຏ຺ຐາເນເຍວ ປຏິສາເມຕພ຺ພໍ. ອຸປຣິປາສາທໂຕ ໂອໂຣເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາປາສາເທ ວສນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐາເນສຸ ມຎ຺ຈປີຐໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາປິ ຄມນກາເລ ປຸນ ຄຫິຕຏ຺ຐາເນເຍວ ຐເປຕພ຺ພໍ. ອຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ຄມເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປນ ‘‘ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສຕິ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິນາ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໑໑໖) ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.