໕. ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ສຎ຺ຈຣຓໍ ສຎ຺ຈໂຣ, ໂສ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຎ຺ຈຣີ, ສຎ຺ຈຣຓສີໂລຕິ ວາ ສຎ຺ຈຣີ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ, ສຎ຺ຈຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຎ຺ຈ ປຣໂຕ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສມຕິ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ເວມຊ຺ເຌຕິ ອາຫ ‘‘ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ອນ຺ຕເຣ ສຎ຺ຈຣຓຠາວ’’ນ຺ຕິ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນວີມໍສນປຈ຺ຈາຫຣຓານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ນາມ ປຸຣິເສນ ວາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ມາຕາທີຫິ ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ເອວໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຕສໍ ວຈນໍ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂຫຕູ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠຓາມີ’’ຕິ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ, ສີສກມ຺ປນາທີຫິ ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ. ວີມໍສນໍ ນາມ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ສາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ເຕສໍ ອວສ຺ສໍ ອາໂຣຈນການໍ ມາຕາປິຕຸຠາຕາຠຄິນິອາທີນໍ ວາ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສາສນສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ. ປຈ຺ຈາຫຣຓໍ ນາມ ເຕນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣຈິເຕ ສາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ລຊ຺ຊາຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ໂຫຕຸ, ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສາ ປວຕ຺ຕິຍາ ອາໂຣຈນໍ. ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສມຕິໍ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ ອິຕ຺ຖິມຕິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອາໂຣເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ປາຐເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຊາຍາຠາເວຕິ ຠຣິຍາຠາເວ. ຊາຣຠາເວຕິ ປຕິຠາເວ, ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ຠຣິຍາຠາວນິມິຕ຺ຕໍ ປຕິຠາວນິມິຕ຺ຕໍ, ຠຣິຍາຠາວເຫຕຸ ປຕິຠາວເຫຕຸ, ຠຣິຍາຠາວປຈ຺ຈຍາ ປຕິຠາວປຈ຺ຈຍາ ອາໂຣເຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ຊາຍຕ຺ຕເນ ອາໂຣເຈຕີ’’ຕິອາທີສຸປິ. ‘‘ຊາຍຕ຺ຕເນ ວາ ຊາຣຕ຺ຕເນ ວາ’’ຕິ ຫິ ອິທໍ ຍທຕ຺ຖໍ ຕໍ ເຕສໍ ມຕິໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ປນ ປທຠາຊນິຍໍ (ປາຣາ. ໓໐໒) ວຸຕ຺ຕນເຍນາປິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ກິຎ຺ຈາປິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄວເສນ ປທຠາຊນິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຊາຍຕ຺ຕເນ ວາ ຊາຣຕ຺ຕເນ ວາ’’ຕິ ປນ ນິທ຺ເທສສ຺ສ ອຸຠຍລິງ຺ຄສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ປຸຣິສລິງ຺ຄວເສນາປິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນາ’’ຕິອາທິ. ມຸຫຸຕ຺ຕິກາຕິ ຄຓິກາ. ‘‘ອນ຺ຕມໂສ ຕງ຺ຂຓິກາຍປີ’’ຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນາ’’ຕິອາທິ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນາລໍວຈນີຍາຍາຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໓໓໙-໓໔໐) ເທສຈາຣິຕ຺ຕວເສນ ປຓ຺ຓທານາທິນາ ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ. ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕວເສນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວຈນີຍາ ນ ໂຫຕີຕິ ນາລໍວຈນີຍາ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ເກຈິ. ອປ຺ເປນ ວາ ພຫຸນາ ວາ ຘເນນ ກີຕາ ຘນກ຺ກີຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ນ ກີຕມຕ຺ຕາເຍວ ຠຣິຍາ, ສໍວາສຕ຺ຖາຍ ປນ ກີຕຕ຺ຕາ ຠຣິຍາ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ຘເນນ ກິຓິຕ຺ວາ ວາເສຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໐໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ຉນ຺ທວາສິນີຕິ ຉນ຺ເທນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ວສຕີຕິ ຉນ຺ທວາສິນີ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຉນ຺ທມຕ຺ເຕເນວ ຠຣິຍາ ໂຫຕິ, ປຸຣິເສນ ປນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ‘‘ປິໂຍ ປິຍໍ ວາເສຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໐໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ‘‘ໂຠຄວາສິນີ, ປຏວາສິນີ, ໂອທປຕ຺ຕກິນີ, ໂອຠຏຈຸມ຺ພຏາ, ທາສີ ຈ ຠຣິຍາ ຈ, ກມ຺ມກາຣີ ຈ ຠຣິຍາ ຈ, ຘຊາຫຏາ, ມຸຫຸຕ຺ຕິກາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໐໔) ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອາກາຣານໍ ຄຫຓໍ. ຍຖາ ຈ ‘‘ຉນ຺ທວາສິນີ’’ຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ ວທໂຕ ວິສງ຺ເກໂຕ ນຕ຺ຖິ, ເອວໍ ປາຬິຍໍ ອວຸຕ຺ເຕສຸປິ ‘‘ໂຫຫິ ກິຣ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ, ຊາຍາ, ປຊາປຕິ, ປຸຕ຺ຕມາຕາ, ຆຣຓີ, ຆຣສາມິນີ, ຠຕ຺ຕຣນ຺ຘິກາ, ສຸສ຺ສູສິກາ, ປຣິຈາຣິກາ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໐໕) ເອວມາທີສຸ ສໍວາສປຣິທີປເກສຸ ວຈເນສຸ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ ວທນ຺ຕສ຺ສາປິ ວິສງ຺ເກໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕິວງ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິເຍວ.

ມາຕຸຣກ຺ຂິຕໍ ພ຺ຣູຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ນາມ ມາຕຣາ ຣກ຺ຂິຕາ, ຍຖາ ປຸຣິເສນ ສຫ ສໍວາສໍ ນ ກປ຺ເປຕິ, ເອວໍ ມາຕຣາ ຣກ຺ຂິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນປິ ‘‘ມາຕາ ຣກ຺ຂຕິ ໂຄເປຕິ, ອິສ຺ສຣິຍໍ ກາເຣຕິ, ວສໍ ວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໐໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາທີສູຕິ ‘‘ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ, ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ, ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ, ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ, ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ, ສາຣກ຺ຂາ, ສປຣິທຓ຺ຑາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໓໐໓) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາທີສຸ. ຍຖາ ຈ ເອຕ຺ຖ, ເອວໍ ‘‘ປິຕຸຣກ຺ຂິຕໍ ພ຺ຣູຫີ’’ຕິອາທີສຸປິ ນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ເຈຕິຍສ຺ສ ວາ ຄິລານສ຺ສ ວາ ກິຈ຺ເຈນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສາຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໔໐) ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ວາ ວິປ຺ປກຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຸການໍ ຠຕ຺ຕເວຕນຕ຺ຖາຍ ອຸປາສໂກ ວາ ອຸປາສິກາຍ ສນ຺ຕິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຫິເຓຍ຺ຍ, ອຸປາສິກາ ວາ ອຸປາສກສ຺ສ, ເອວຣູເປນ ສງ຺ຆກິຈ຺ເຈນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ເຈຕິຍກມ຺ເມ ກຣິຍມາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຄິລານສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍປິ ອຸປາສເກນ ວາ ອຸປາສິກາຍ ສນ຺ຕິກໍ, ອຸປາສິກາຍ ວາ ອຸປາສກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ປຫິຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ.

ກິຎ຺ຈາປິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ນາມ ມນຸສ຺ສິຕ຺ຖີ, ນ ຍກ຺ຂີ ນ ເປຕີ ນ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ. ປຸຣິໂສ ນາມ ມນຸສ຺ສປຸຣິໂສ, ນ ຍກ຺ໂຂ’’ຕິອາທິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໓໔໑) ນຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ມນຸສ຺ສຊາຕິກາວ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ມນຸສ຺ສຊາຕິກຕາ’’ຕິ. ນນາລໍວຈນີຍຕາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ອລໍວຈນີຍາ. ນິວາຣຓຕ຺ໂຖ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອລໍ-ສທ຺ໂທ. ນ ອລໍວຈນີຍາ ນາລໍວຈນີຍາ, ນ ນາລໍວຈນີຍາ, ຕສ຺ສາ ຠາໂວ ນນາລໍວຈນີຍຕາ, ‘‘ອລໍວຈນີຍຕາ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນ຺ຕິ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ. ກາຍວິກາເຣນາຕິ ສີສຸກ຺ຂິປນາທິກາຍວິກາເຣນ. ຕເຖວ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຕເຖວ ປຈ຺ຈາຫຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາທິນາ ກາຍວິກາເຣນ ວີມໍສິຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕເຖວ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ. ອາຄມິສ຺ສຕີຕິ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາທິອຕ຺ຖໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ເກນຈິ ວຸຕ຺ເຕຕິ ອາສນສາລາທີສຸ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ເກນຈິ ປຸຣິເສນ ວຸຕ຺ເຕ. ສເຈ ຫິ ຂີຓາສວສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອລໍວຈນີຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸໍ ຆຣໍ ອຸປຄຕໍ ປິຕາ ວທຕິ ‘‘ມາຕາ ເຕ, ຕາຕ, ມໍ ມຫລ຺ລກໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຎາຕິກຸລໍ ຄຕາ, ຄຈ຺ຉ ນໍ ມໍ ອຸປຏ຺ຐາຕຸໍ ເປເສຫີ’’ຕິ. ໂສ ເຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປິຕຸໂນ ຕສ຺ສາ ອາຄມນໍ ວາ ອນາຄມນໍ ວາ ອາໂຣເຈຕິ, ເອວໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສປິ ກາຍວາຈໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຂີຓາສວສ຺ສປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ສທ຺ເທນ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕິ. ປິຕຸວຈເນນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປິຕຸວຈເນນ. ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ຕສ຺ສາ ສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ, ອລໍວຈນີຍຠາວຎ຺ຈາຕິ ອຸຠຍໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສປິ ກາຍວາຈໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ຕທຸຠຍນ຺ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ, ອລໍວຈນີຍຠາວຎ຺ຈ. ຍໍ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ຊານິຕ຺ວາ ເອເຕເຫວ ຕີຫິ ນເຍຫິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ສມາປຊ຺ຊໂຕ ກາຍຈິຕ຺ຕໂຕ, ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ, ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ. ອິມານິ ຕີຓິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຊານນຈິຕ຺ເຕນ ‘‘ສຈິຕ຺ຕກສມຸຏ຺ຐານານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ຊານິຕ຺ວາປິ ‘‘ນາລໍວຈນີຍາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານສ຺ສ ສຈິຕ຺ຕເກຫິ ສມຸຏ຺ຐາເນຫິ ອາປຕ຺ຕິ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ ວີຕິກ຺ກມເຈຕນາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ.

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.