໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ

ອນຠິຊານນ຺ຕິ ນ ອຠິຊານໍ. ເຍນ ຫິ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຘິຄໂຕ, ໂສ ຕສ຺ສ ປາກໂຏ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສກສນ຺ຕາເນ’’ຕິອາທິ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ປກຕິມນຸສ຺ເສຫິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣານໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣຠູຕໍ ອຘິຄຕຘມ຺ມໍ. ອຖ ວາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ. ມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ ນາມ ວິນາ ຠາວນາມນສິກາເຣນ ປກຕິຍາ ມນຸສ຺ເສຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ໂມ. ໂສ ຫິ ມນຸສ຺ສານໍ ຈິຕ຺ຕາຘິຏ຺ຐານມຕ຺ເຕນ ອິຊ຺ຌນໂຕ ເຕສໍ ໂສ ຠາວິຕຘມ຺ໂມ ວິຍ ຐິໂຕຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ໂຕ, ມນຸສ຺ສຄ຺ຄຫຓຎ຺ເຈຕ຺ຖ ເຕສຸ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ຌານາທິກໍ ປນ ຕພ຺ພິຘຸຣນ຺ຕິ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ, ອິຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສມຸທາຈຣນ຺ໂຕຕິ ອາໂຣເຈນ຺ໂຕ.

ກິຎ຺ຈາປິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສພ຺ພາວ ປຎ຺ຎາ ‘‘ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອິຘ ປນ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣາວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາ ຊານນຏ຺ເຐນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ. ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ປຣິສຸທ຺ຘຏ຺ເຐນ ອຣິຍນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຣິຍໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ອຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. ອຣິຍສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ວິສຸທ຺ຘປຣິຍາໂຍ, ນ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຣິຍາໂຍ. ຌານາທິເຠເທຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ‘‘ວິໂມກ຺ໂຂ, ສມາຘິ, ສມາປຕ຺ຕິ, ຎາຓທສ຺ສນໍ, ມຄ຺ຄຠາວນາ, ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ, ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ວິນີວຣຓຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ອຠິຣຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໙໘) ອິເມ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ວິຎ຺ຎຸສ຺ສ ມນຸສ຺ສຊາຕິກສ຺ສາຕິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລນິທສ຺ສນໍ. ເອຕສ຺ສ ຫິ ອາໂຣຈິເຕ ອາໂຣຈິຕໍ ໂຫຕິ, ນ ເທວພ຺ຣຫ຺ມານໍ, ນາປິ ເປຕຍກ຺ຂຕິຣຈ຺ຉານຄຕານນ຺ຕິ. ອາໂຣເຈຍ຺ຍາຕິ ວເທຍ຺ຍ, ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິນາ ອຎ຺ຎາປເທເສນາຕິ ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໒໒໐) ນເຍນ ອຎ຺ຎາປເທສໍ ວິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິເຘວາຕິ ‘‘ອິຕິ ຊານາມິ, ອິຕິ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ປເທ. ‘‘ເຕນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມາໂນຕິ ໂຈທິຍມາໂນ, ຍໍ ວຕ຺ຖຸ ອາໂຣຈິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ກິໍ ເຕ ອຘິຄຕໍ, ກິນ຺ຕິ ເຕ ອຘິຄຕໍ, ກທາ ເຕ ອຘິຄຕໍ, ກຕ຺ຖ ເຕ ອຘິຄຕໍ, ກຕເມ ເຕ ກິເລສາ ປຫີນາ, ກຕເມສໍ ຕ຺ວໍ ຘມ຺ມານໍ ລາຠີ’ຕິ ເກນຈິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອສມນຸຄ຺ຄາຫີຍມາໂນຕິ ນ ເກນຈິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ.

‘‘ຠິກ຺ຂຸຠາເວ ຐຕ຺ວາ ອຠພ຺ໂພ ຌານາທີນິ ອຘິຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທາຕິກ຺ກມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍກຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ ຫິສ຺ສ ສຄ຺ຄນ຺ຕຣາໂຍ ເຈວ ໂຫຕິ ມຄ຺ຄນ຺ຕຣາໂຍ ຈ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໙໘). ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ສາມຎ຺ຎໍ ທຸປ຺ປຣາມຏ຺ຐໍ, ນິຣຍາຍຸປກຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໘໙; ຘ. ປ. ໓໑໑). ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສິຖິໂລ ຫິ ປຣິພ຺ພາໂຊ, ຠິຍ຺ໂຍ ອາກິຣເຕ ຣຊ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໘໙; ຘ. ປ. ໓໑໓). ຠິກ຺ຂຸຠາໂວຕິ ປາຣາຊິກໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ສມໂຓ ອຫ’’ນ຺ຕິ ປຏິຊານນໂຕ ໂວຫາຣມຕ຺ຕສິທ຺ໂຘ ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ. ທານາທີຫີຕິ ທານສຣຓສີລສໍວຣາທີຫິ.

ອຊານເມວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວາຕິ ອວຘາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ‘‘ອຊານເມວ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປນ ‘‘ເອວໍ ຊານາມິ, ເອວໍ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອວຈນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວຈນຕ຺ຖວິຣຫໂຕຕິ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ອາທິວຈນສ຺ສ (ປາຣາ. ໒໐໙) ອຕ຺ຖຠູເຕນ ຌານາທິນາ ວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ຕຸຈ຺ຉໍ ອຸທກາທິສຸຎ຺ຎໍ ຠາຊນໍ ວິຍ. ມຸສາຕິ ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາຣສ຺ສ ປຣວິສໍວາທໂກ ວຈີປໂຍໂຄ, ກາຍປໂຍໂຄ ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ວຎ຺ຈນາຘິປ຺ປາຍໂຕ ມຸສາ’’ຕິ. ມຸສາ ຈ ວຎ຺ຈນາຘິປ຺ປາໂຍ ຈ ປຸພ຺ພຠາຄກ຺ຂເຓ, ຕງ຺ຂເຓ ຈ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ປຸພ຺ເພ ວາສ຺ສ ໂຫຕິ ‘ມຸສາ ຠຓິສ຺ສ’ນ຺ຕິ, ຠຓນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ ‘ມຸສາ ຠຓາມີ’’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໐໐). ເອຕຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ອງ຺ຄຠູຕໍ, ອິຕຣໍ ປນ ໂຫຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ອກາຣຓເມຕໍ. ອຠຓິນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາປນໍ ອກາສິໍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຘິມານາຕິ ອຘິຄໂຕ ມາໂນ, ອຘິໂກ ວາ ມາໂນ ອຘິມາໂນ, ຖທ຺ຘມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ວິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ສ ປນາຍໍ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກສ຺ສ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ? ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຕາວ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໙໖). ໂສ ຫິ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປຫີນກິເລສາວສິຏ຺ຐກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ສຎ຺ຊາຕໂສມນສ຺ໂສ ອຣິຍຄຸຓປ຺ປຏິເວເຘ ນິກ຺ກງ຺ໂຂ, ຕສ຺ມາ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ‘‘ອຫໍ ສກທາຄາມີ’’ຕິອາທິວເສນ ມາໂນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຫິ ອຣິຍຄຸຓາຘິຄເມ ນິຣາໂສວ. ສີລວໂຕປິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ນິທ຺ທາຣາມຕາທິມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຸປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ນາມຣູປໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫນ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ຂສ຺ສ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍ຺ວາຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໑໙໖) ກລາປສມ຺ມສນວເສນ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ. ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສາຕິ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາຍ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ. ອປຕ຺ເຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອປຕ຺ເຕ, ອນຘິຄເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາສງ຺ຂາໂຕຕິ ‘‘ປຕ຺ໂຕ ມຍາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິຕາສງ຺ຂາໂຕ ອຘິມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ສຸທ຺ຘສມຖລາຠິໍ ວາ ສຸທ຺ຘວິປສ຺ສນາລາຠິໍ ວາ ອນ຺ຕຣາ ຐເປຕິ. ໂສ ຫິ ທສປິ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ວສ຺ສານິ ກິເລສສມຸທາຈາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ໂສຕາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວາ ‘‘ສກທາຄາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອນາຄາມີ’’ຕິ ວາ ມຎ຺ຎຕິ. ສມຖວິປສ຺ສນາລາຠິໍ ປນ ອຣຫຕ຺ເຕເຍວ ຐເປຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ສມາຘິພເລນ ກິເລສາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ, ວິປສ຺ສນາພເລນ ສງ຺ຂາຣາ ສຸປຣິຄ຺ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ສຏ຺ຐິມ຺ປິ ວສ຺ສານິ, ອສີຕິມ຺ປິ ວສ຺ສານິ, ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ກິເລສາ ນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ຂີຓາສວສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕາຈາໂຣ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ກິເລສສມຸທາຈາຣໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາ ອຏ຺ຐຕ຺ວາວ ‘‘ອຣຫາ ອຫ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎຕີຕິ. ‘‘ຕໍ ອຘິມານໍ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣາ’’ຕິ ປທໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອຘິມານາ’’ຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປາປິຈ຺ຉຕາຍາຕິ ປາປາ ອິຈ຺ຉາ ເອຕສ຺ສາຕິ ປາປິຈ຺ໂຉ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ປາປິຈ຺ຉຕາ, ຕາຍ, ປາປິກາຍ ອິຈ຺ຉາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາ ສາ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ທຸສ຺ສີໂລວ ສມາໂນ ‘ສີລວາ’ຕິ ມໍ ຊໂນ ຊານາຕູ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໕໑) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ, ຕາຍ ອສນ຺ຕຄຸຓສມ຺ຠາວນິຈ຺ຉາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ປນ ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຍມ຺ປີຕິ ປິ-ສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ປຸຣິມາ ຕໂຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອສນ຺ຕນ຺ຕິ ອຠູຕໍ. ຌານາທິຘມ຺ມນ຺ຕິ ຌານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ, ສມາຘິ, ສມາປຕ຺ຕິ, ຎາຓທສ຺ສນໍ, ມຄ຺ຄຠາວນາ, ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ, ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ວິນີວຣຓຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ອຠິຣຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໙໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ. ຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕີຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໑໕) ວາຈາຍ ວາ ຫຕ຺ຖວິກາຣາທີຫິ ວາ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໂຈປເນຫິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖ ຐິຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອາໂຣເຈຕິ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຖໍ ປນ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂກຈິ ເຈ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໒໑໕), ທິພ຺ພາຍ ຈ ໂສຕຘາຕຸຍາ ທິສ຺ວາ ຈ ສຸຕ຺ວາ ຈ ຊານາຕິ, ນ ປາຣາຊິກໍ. ໂຍປິ ‘‘ກິໍ ອຍໍ ຠຓຕີ’’ຕິ ສໍສຍໍ ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຈິຣໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ວາ ປຈ຺ຉາ ຊານາຕິ, ‘‘ອວິຊານນ຺ໂຕ’’ອິຈ຺ເຈວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຍ ປນ ຌານາທີນິ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິຄມວເສນ ວາ ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາທິວເສນ ວາ ນ ຊານາຕິ, ເກວລໍ ‘‘ຌານ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ວາ ວຈນມຕ຺ຕເມວ ສຸຕໍ ໂຫຕິ, ໂສປິ ເຕນ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຌານໍ ກິຣ ສມາປຊ຺ຊີ’’ຕິ ເອສ ວທຕີຕິ ຍທິ ເອຕ຺ຕກມຕ຺ຕມ຺ປິ ຊານາຕິ, ‘‘ຊານາຕິ’’ຈ຺ເຈວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກເມວ. ເສໂສ ປນ ເອກສ຺ສ ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ພຫູນໍ ວາ ນິຍມິຕານິຍມິຕວເສນ ວິເສໂສ ສພ຺ໂພ ສິກ຺ຂາປຈ຺ຈກ຺ຂານກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣິຍາຍຠາສເນ ປນ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິວິຊານນ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ເຕປິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ວິສໍວາທນາຘິປ຺ປາເຍນ ມຸສາວາທປໂຍຄສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຏິວິຊານນ຺ຕສ຺ສາປິ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ເຕ ວິຫາເຣ ວສຕິ…ເປ… ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ. ອນຸລ຺ລປນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາຕິ ອຸລ຺ລປນາຘິປ຺ປາຍວິຣຫິຕສ຺ສ, ອຠູຕາໂຣຈນາຘິປ຺ປາຍວິຣຫິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທໂຍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ. ອິຘ ປນ ອາທິກມ຺ມິກາ ວຄ຺ຄຸມຸທາຕີຣິຍຠິກ຺ຂູ, ເຕສໍ ອນາປຕ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປາຣາຊິກນິຄມນວຓ຺ຓນາ

ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ເຂ. ອຸທ຺ທິຏ຺ຐປາຣາຊິກປຣິທີປນເມວາຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ປຣິທີປນວຈນເມວ. ອວຘາຣຓໍ ປນ ນ ອຎ຺ເຎສມ຺ປີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສໂມຘາເນຕ຺ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕານິ ເອຕ຺ເຖວ ສໂມທຫິຕ຺ວາ, ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຬິຍໍ ອາຄຕານີຕິ ອຸທ຺ເທສປາຬິຍໍ ອາຄຕານິ. ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອສາຘາຣຓານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາ, ວຊ຺ຊປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕິກາ, ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາຕິ ອິມານິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ປຓ຺ຑກາທີນຎ຺ຫິ ເອກາທສນ຺ນໍ ອຠພ຺ພຠາໂວ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິສທິສຕ຺ຕາ ປາຣາຊິໂກຕິ ອາຫ ‘‘ເອກາທສນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຠພ຺ພຠາວສງ຺ຂາເຕຫີຕິ ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ນຕາທິນາ ປພ຺ພຊ຺ຊູປສມ຺ປທາຍ ນອຣຫຠາວສງ຺ຂາເຕຫິ. ປຓ຺ຑກຕິຣຈ຺ຉານຄຕອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໓໓) ຫິ ຕໂຍ ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ນາ ອເຫຕຸກປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ, ເຕສໍ ສຄ຺ໂຄ ອວາຣິໂຕ, ມຄ຺ໂຄ ປນ ວາຣິໂຕ. ອຠພ຺ພາ ຫິ ເຕ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິລາຠາຍ ວຕ຺ຖຸວິປນ຺ນຕ຺ຕາ. ປພ຺ພຊ຺ຊາປິ ເນສໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕປິ ປາຣາຊິກາວ. ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ, ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕໂກ, ມາຕຸຆາຕໂກ, ປິຕຸຆາຕໂກ, ອຣຫນ຺ຕຆາຕໂກ, ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ, ໂລຫິຕຸປ຺ປາທໂກ, ສງ຺ຆເຠທໂກຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ອຕ຺ຕໂນ ກິຣິຍາຍ ວິປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຠພ຺ພຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ຕາຕິ ປາຣາຊິກາວ. ເຕສຸ ເຖຍ຺ຍສໍວາສໂກ, ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕໂກ, ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສຄ຺ໂຄ ອວາຣິໂຕ, ມຄ຺ໂຄ ປນ ວາຣິໂຕວ. ອິຕເຣສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ວາຣິຕໍ. ເຕ ຫິ ອນນ຺ຕຣາວ ນຣເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກສຕ຺ຕາ. ຍທາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວິພ຺ຠມິຕຸກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ກາສາວເມວ ວາ ຄິຫິວຕ຺ຖໍ ວາ ຄິຫິນິວາສນາກາເຣນ ນິວາເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິກມາປນ຺ນາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຄິຫິຠາວໍ ປຕ຺ຖຍມານາຍາ’’ຕິອາທິ. ສາ ຫິ ອຊ຺ຌາຈາຣວີຕິກ຺ກມໍ ອກຕ຺ວາປິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ອສ຺ສມຓີ ນາມ ໂຫຕິ.

ທີຆຕາຍ ລມ຺ພມານໍ ອງ຺ຄຊາຕເມຕສ຺ສາຕິ ລມ຺ພີ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໒໓໓). ນ ໂສ ເອຕ຺ຕາວຕາ ປາຣາຊິໂກ, ອຖ ໂຂ ຍທາ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ມຸເຂ ວາ ວຈ຺ຈມຄ຺ເຄ ວາ ປເວເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ. ມຸທຸກຕາ ປິຏ຺ຐິ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຸທຸປິຏ຺ຐິໂກ, ກຕປຣິກມ຺ມາຍ ມຸທຸກາຍ ປິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ໂສປິ ຍທາ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອງ຺ຄຊາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂມຄ຺ຄວຈ຺ຈມຄ຺ເຄສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປເວເສຕິ, ຕທາ ປາຣາຊິໂກ ໂຫຕິ. ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕໍ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ໂຍ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ປຣສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປມຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄຊາຕໍ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາເຕ ອຠິນິສີທຕີຕິ ໂຍ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ປຣສ຺ສ ອງ຺ຄຊາຕໍ ກມ຺ມນິຍໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວຈ຺ຈມຄ຺ເຄນ ຕສ຺ສູປຣິ ນິສີທຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄໍ ປເວເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕານິ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຍສ຺ມາ ອຸຠິນ຺ນໍ ຣາຄວເສນ ສທິສຠາວູປຄຕານໍ ຘມ຺ໂມ ‘‘ເມຖຸນຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິເສວິຕ຺ວາເຍວ ເກວລໍ ມຄ຺ເຄນ ມຄ຺ຄປ຺ປເວສນວເສນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເມຖຸນຘມ຺ມປາຣາຊິກສ຺ສ ອນຸໂລເມນ຺ຕີຕິ ‘‘ອນຸໂລມປາຣາຊິການີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ມາຕຸຆາຕກປິຕຸຆາຕກອຣຫນ຺ຕຆາຕກາ ຕຕິຍປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ, ຠິກ຺ຂຸນິທູສໂກ, ລມ຺ພິອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຐມປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ ເອວາຕິ ກຕ຺ວາ ກຸໂຕ ຈຕຸວີສຕີຕິ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໒.໒໓໓)? ວຸຈ຺ຈເຕ – ມາຕຸຆາຕກາທໂຍ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຘ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນາ ເອວ ອຘິປ຺ເປຕາ, ລມ຺ພິອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ປຐມປາຣາຊິເກນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ຍສ຺ມາ ປນ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ອປ຺ປຏິເສວິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ທຸຕິຍວິກປ຺ເປ ກຈ຺ຈິຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຈ຺ຈິ ອຕ຺ຖາຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ ກາຕພ຺ໂພ.

ອິຕິ ກງ຺ຂາວິຕຣຓິຍາ ປາຕິໂມກ຺ຂວຓ຺ຓນາຍ

ວິນຍຕ຺ຖມຎ຺ຊູສາຍໍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນິຍໍ

ປາຣາຊິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.