໙. ຄິລານສຸຕ຺ຕໍ

໓໗໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວຄາມເກ [ເພລຸວຄາມເກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມນ຺ຕາ ເວສາລິຍາ ຍຖາມິຕ຺ຕໍ ຍຖາສນ຺ທິຏ຺ຐໍ ຍຖາສມ຺ຠຕ຺ຕໍ ວສ຺ສໍ ອຸເປຖ. ອິເຘວາຫໍ ເວຬຸວຄາມເກ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ເວສາລິຍາ ຍຖາມິຕ຺ຕໍ ຍຖາສນ຺ທິຏ຺ຐໍ ຍຖາສມ຺ຠຕ຺ຕໍ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉຸໍ. ຠຄວາ ປນ ຕຕ຺ເຖວ ເວຬຸວຄາມເກ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ [ອຸປຄຎ຺ຉິ (ສີ. ປີ.)].

ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ວສ຺ສູປຄຕສ຺ສ ຂໂຣ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ພາຬ຺ຫາ ເວທນາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ມາຣຓນ຺ຕິກາ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຘິວາເສສິ ອວິຫຎ຺ຎມາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ນ ໂຂ ເມ ຕໍ ປຕິຣູປໍ, ໂຍຫໍ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາເກ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍໍ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ອາພາຘໍ ວີຣິເຍນ ປຏິປຓາເມຕ຺ວາ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ອາພາຘໍ ວີຣິເຍນ ປຏິປຓາເມຕ຺ວາ ຊີວິຕສງ຺ຂາຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ວິຫາສິ. (ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ໂສ ອາພາໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠິ) [( ) ທີ. ນິ. ໒.໑໖໔ ທິສ຺ສຕິ].

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ [ຄິລານວຸຏ຺ຐິໂຕ (ສທ຺ທນີຕິ)] ອຈິຣວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຄລຎ຺ຎາ ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວິຫາຣປຈ຺ຉາຍາຍໍ [ວິຫາຣປຈ຺ຉາຉາຍາຍໍ (ພຫູສຸ)] ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ຜາສຸ; ທິຏ຺ຐໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ຂມນີຍໍ; ທິຏ຺ຐໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ຍາປນີຍໍ. ອປິ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ມຘຸຣກຊາໂຕ ວິຍ ກາໂຍ, ທິສາປິ ເມ ນ ປກ຺ຂາຍນ຺ຕິ, ຘມ຺ມາປິ ມໍ ນປ຺ປຏິຠນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ເຄລຎ຺ເຎນ. ອປິ ຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອໂຫສິ ກາຈິເທວ ອສ຺ສາສມຕ຺ຕາ – ‘ນ ຕາວ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິ, ນ ຍາວ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຸທາຫຣຕີ’’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ ທານິ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ມຍິ ປຈ຺ຈາສີສຕິ [ປຈ຺ຈາສິໍສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]? ເທສິໂຕ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ອນນ຺ຕຣໍ ອພາຫິຣໍ ກຣິຕ຺ວາ. ນຕ຺ຖານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ອາຈຣິຍມຸຏ຺ຐິ. ຍສ຺ສ ນູນ, ອານນ຺ທ, ເອວມສ຺ສ – ‘ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ວາ, ‘ມມຸທ຺ເທສິໂກ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’ຕິ ວາ, ໂສ ນູນ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ວາ, ‘ມມຸທ຺ເທສິໂກ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’ຕິ ວາ. ສ ກິໍ [ໂສ ນູນ (ສີ. ປີ.)], ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຸທາຫຣິສ຺ສຕິ! ເອຕຣຫິ ໂຂ ປນາຫໍ, ອານນ຺ທ, ຊິຓ຺ໂຓ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອາສີຕິໂກ ເມ ວໂຍ ວຕ຺ຕຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ຊຊ຺ຊຣສກຏໍ [ຊຣສກຏໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ເວຬມິສ຺ສເກນ [ເວຄມິສ຺ສເກນ (ສີ.), ເວຬຸມິສ຺ສເກນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ເວຘມິສ຺ສເກນ (ປີ. ກ.), ເວຂມິສ຺ສເກນ (ກ.)] ຍາເປຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເວຘມິສ຺ສເກນ ມຎ຺ເຎ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາໂຍ ຍາເປຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ອານນ຺ທ, ສມເຍ ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ເອກຈ຺ຈານໍ ເວທນານໍ ນິໂຣຘາ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ຜາສຸຕໂຣ [ຜາສຸຕຣໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)], ອານນ຺ທ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາໂຍ ໂຫຕິ [ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຫຕິ (ພຫູສຸ)]. ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ອຕ຺ຕທີປາ ວິຫຣຖ ອຕ຺ຕສຣຓາ ອນຎ຺ຎສຣຓາ, ຘມ຺ມທີປາ ຘມ຺ມສຣຓາ ອນຎ຺ຎສຣຓາ.

‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕທີໂປ ວິຫຣຕິ ອຕ຺ຕສຣໂຓ ອນຎ຺ຎສຣໂຓ, ຘມ຺ມທີໂປ ຘມ຺ມສຣໂຓ ອນຎ຺ຎສຣໂຓ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕທີໂປ ວິຫຣຕິ ອຕ຺ຕສຣໂຓ ອນຎ຺ຎສຣໂຓ, ຘມ຺ມທີໂປ ຘມ຺ມສຣໂຓ ອນຎ຺ຎສຣໂຓ. ເຍ ຫິ ເກຈິ, ອານນ຺ທ, ເອຕຣຫິ ວາ ມມຈ຺ຈເຍ ວາ ອຕ຺ຕທີປາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສຣຓາ ອນຎ຺ຎສຣຓາ, ຘມ຺ມທີປາ ຘມ຺ມສຣຓາ ອນຎ຺ຎສຣຓາ; ຕມຕຄ຺ເຄ ເມເຕ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂູ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ເກຈິ ສິກ຺ຂາກາມາ’’ຕິ. ນວມໍ.