໑໐. ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໗໖. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ [ສຸປຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ (ສີ. ປີ. ກ.)] ວິຫຣນ຺ຕິໂຍ ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ [ສມ຺ປຊານນ຺ຕີຕິ (ກ.)]. ‘‘ເອວເມຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ເອວເມຕໍ, ຠຄິນິໂຍ! ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠຄິນິໂຍ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິໂຍ ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ເອວເມຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ເອວເມຕໍ, ຠຄິນິໂຍ! ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠຄິນິໂຍ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ເອວເມຕໍ, ອານນ຺ທ! ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ອຸຬາຣໍ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສສໍ ສຎ຺ຊານິສ຺ສຕິ’’’ [ສຎ຺ຊານິສ຺ສຕີຕິ (ພຫູສຸ)].

‘‘ກຕເມສຸ ຈຕູສຸ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕສ຺ສ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ກາຍາຣມ຺ມໂຓ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາຍສ຺ມິໍ ປຣິຬາໂຫ, ເຈຕໂສ ວາ ລີນຕ຺ຕໍ, ພຫິທ຺ຘາ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິປຕິ. ເຕນານນ຺ທ [ເຕນຫານນ຺ທ (ສີ.)], ຠິກ຺ຂຸນາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ປສາທນີເຍ ນິມິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ປສາທນີເຍ ນິມິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫໂຕ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ [ເວທິຍຕິ (ສີ.)]. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ ອຕ຺ຖາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫິໍ, ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ. ຫນ຺ທ, ທານິ ປຏິສໍຫຣາມີ’ຕິ. ໂສ ປຏິສໍຫຣຕິ ເຈວ ນ ຈ ວິຕກ຺ເກຕິ ນ ຈ ວິຈາເຣຕິ. ‘ອວິຕກ຺ໂກມ຺ຫິ ອວິຈາໂຣ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິມາ ສຸຂມສ຺ມີ’ຕິ ປຊານາຕິ’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເວທນາສຸ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ. ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຘມ຺ມາຣມ຺ມໂຓ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາຍສ຺ມິໍ ປຣິຬາໂຫ, ເຈຕໂສ ວາ ລີນຕ຺ຕໍ, ພຫິທ຺ຘາ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິປຕິ. ເຕນານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ປສາທນີເຍ ນິມິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ປສາທນີເຍ ນິມິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫໂຕ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທຍຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ ອຕ຺ຖາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫິໍ, ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອຠິນິປ຺ຜນ຺ໂນ. ຫນ຺ທ, ທານິ ປຏິສໍຫຣາມີ’ຕິ. ໂສ ປຏິສໍຫຣຕິ ເຈວ ນ ຈ ວິຕກ຺ເກຕິ ນ ຈ ວິຈາເຣຕິ. ‘ອວິຕກ຺ໂກມ຺ຫິ ອວິຈາໂຣ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິມາ ສຸຂມສ຺ມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຓິຘາຍ ຠາວນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ອປ຺ປຓິຘາຍ ຠາວນາ ໂຫຕິ? ພຫິທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຘາຍ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕໍ ເມ ພຫິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ປຈ຺ຉາປຸເຣ ‘ອສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ຈ ປນ ‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາມິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ສຸຂມສ຺ມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ພຫິທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຘາຍ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕໍ ເມ ພຫິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ປຈ຺ຉາປຸເຣ ‘ອສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ຈ ປນ ‘ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາມິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ສຸຂມສ຺ມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ພຫິທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຘາຍ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕໍ ເມ ພຫິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ປຈ຺ຉາປຸເຣ ‘ອສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ຈ ປນ ‘ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາມິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ສຸຂມສ຺ມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ພຫິທ຺ຘາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຘາຍ ‘ອປ຺ປຓິຫິຕໍ ເມ ພຫິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ປຈ຺ຉາປຸເຣ ‘ອສໍຂິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຓິຫິຕ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ຈ ປນ ‘ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣາມິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ ສຸຂມສ຺ມີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອປ຺ປຓິຘາຍ ຠາວນາ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເທສິຕາ ມຍາ ປຓິຘາຍ ຠາວນາ, ເທສິຕາ ອປ຺ປຓິຘາຍ ຠາວນາ. ຍໍ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຖາຣາ ກຣຓີຍໍ ສາວການໍ ຫິເຕສິນາ ອນຸກມ຺ປເກນ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໍ ໂວ ຕໍ ມຍາ. ເອຕານິ, ອານນ຺ທ, ຣຸກ຺ຂມູລານິ, ເອຕານິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານິ! ຌາຍຖານນ຺ທ, ມາ ປມາທຕ຺ຖ; ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ! ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ. ທສມໍ.

ອມ຺ພປາລິວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອມ຺ພປາລິ ສໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ສາລາ ກຸສລຣາສິ ຈ;

ສກຸຓຄ຺ຘິ ມກ຺ກໂຏ ສູໂທ, ຄິລາໂນ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສໂຍຕິ.