ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາໂຍ

ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ມຄ຺ຄສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ໂຄ

໑. ອວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ [ອນຸເທວ (ສີ. ປີ. ກ.)] ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິທ຺ທສຸໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ປໂຫຕິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ. ວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິທ຺ທສຸໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິ ປໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຸປຑ຺ຒສຸຕ຺ຕໍ

໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເຍສຸ ວິຫຣຕິ ນຄຣກໍ ນາມ [ນາຄຣກໍ ນາມ (ສີ.), ສກ຺ກຣໍ ນາມ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສກ຺ຍານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຸປຑ຺ຒມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ.

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ, ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ! ສກລເມວິທໍ, ອານນ຺ທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວສ຺ສຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ …ເປ… ສມ຺ມາວາຈໍ ຠາເວຕິ …ເປ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາອາຊີວໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຍາມໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສຕິໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ.

‘‘ຕທມິນາເປຕໍ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລເມວິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ມມຎ຺ຫິ, ອານນ຺ທ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລເມວິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສກລມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ສກລມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວສ຺ສຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ?

‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ.

‘‘ຕທມິນາເປຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລມິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ມມຎ຺ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລມິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຊາຓຸສ຺ໂສຓິພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສພ຺ພເສເຕນ ວຬວາຠິຣເຖນ [ວຬຠີຣເຖນ (ສີ.)] ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິຍ຺ຍາຍນ຺ຕໍ. ເສຕາ ສຸທໍ ອສ຺ສາ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ເສຕາລງ຺ກາຣາ, ເສໂຕ ຣໂຖ, ເສຕປຣິວາໂຣ, ເສຕາ ຣສ຺ມິໂຍ, ເສຕາ ປໂຕທລຏ຺ຐິ, ເສຕໍ ຉຕ຺ຕໍ, ເສຕໍ ອຸຓ຺ຫີສໍ, ເສຕານິ ວຕ຺ຖານິ, ເສຕາ ອຸປາຫນາ, ເສຕາຍ ສຸທໍ ວາລພີຊນິຍາ ພີຊີຍຕິ. ຕເມນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມໍ ວຕ, ໂຠ, ຍານໍ! ພ຺ຣຫ຺ມຍານຣູປໍ ວຕ, ໂຠ’’ຕິ!!

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ອທ຺ທສໍ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສພ຺ພເສເຕນ ວຬວາຠິຣເຖນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິຍ຺ຍາຍນ຺ຕໍ. ເສຕາ ສຸທໍ ອສ຺ສາ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ເສຕາລງ຺ກາຣາ, ເສໂຕ ຣໂຖ, ເສຕປຣິວາໂຣ, ເສຕາ ຣສ຺ມິໂຍ, ເສຕາ ປໂຕທລຏ຺ຐິ, ເສຕໍ ຉຕ຺ຕໍ, ເສຕໍ ອຸຓ຺ຫີສໍ, ເສຕານິ ວຕ຺ຖານິ, ເສຕາ ອຸປາຫນາ, ເສຕາຍ ສຸທໍ ວາລພີຊນິຍາ ພີຊີຍຕິ. ຕເມນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໍ ວຕ, ໂຠ, ຍານໍ! ພ຺ຣຫ຺ມຍານຣູປໍ ວຕ, ໂຠ’ຕິ!! ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສກ຺ກາ, ອານນ຺ທາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ເສວ ໂຂ ເອຕໍ, ອານນ຺ທ, ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ຘມ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສງ຺ຄາມວິຊໂຍ’ ອິຕິປີ’’ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອານນ຺ທ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂທສວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາວາຈາ, ອານນ຺ທ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂທສ…ເປ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສຕິ, ອານນ຺ທ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມາຘິ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອິມສ຺ເສເວຕໍ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ຘມ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສງ຺ຄາມວິຊໂຍ’ ອິຕິປີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ຈ ປຎ຺ຎາ ຈ, ຘມ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕາ ສທາ ຘຸຣໍ;

ຫິຣີ ອີສາ ມໂນ ໂຍຕ຺ຕໍ, ສຕິ ອາຣກ຺ຂສາຣຖິ.

‘‘ຣໂຖ ສີລປຣິກ຺ຂາໂຣ, ຌານກ຺ໂຂ ຈກ຺ກວີຣິໂຍ;

ອຸເປກ຺ຂາ ຘຸຣສມາຘິ, ອນິຈ຺ຉາ ປຣິວາຣຓໍ.

‘‘ອພ຺ຍາປາໂທ ອວິຫິໍສາ, ວິເວໂກ ຍສ຺ສ ອາວຸຘໍ;

ຕິຕິກ຺ຂາ ຈມ຺ມສນ຺ນາໂຫ [ວມ຺ມສນ຺ນາໂຫ (ສີ.)], ໂຍຄກ຺ເຂມາຍ ວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເອຕທຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠູຕໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ຘີຣາ ໂລກມ຺ຫາ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ຊຍໍ ຊຍ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕໍ

໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິຘ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອມ຺ເຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘ກິມຕ຺ຖິຍໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣມ – ‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ. ກຈ຺ຈິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມານາ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ຠຄວໂຕ ໂຫມ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂາມ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣມ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ?

‘‘ຕຄ຺ຆ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມານາ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ເມ ໂຫຖ, ນ ຈ ມໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂຖ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣຖ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຫິ ປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ສເຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອຕ຺ຖິ ປນາວຸໂສ, ມຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖິ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ມຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖິ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ, ກຕມາ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ, ອຍໍ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປຐມອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທຸຕິຍອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ຣາຄວິນໂຍ ໂທສວິນໂຍ ໂມຫວິນໂຍ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຘິວຈນໍ – ‘ຣາຄວິນໂຍ ໂທສວິນໂຍ ໂມຫວິນໂຍ’’’ຕິ? ‘‘ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຘິວຈນໍ – ‘ຣາຄວິນໂຍ ໂທສວິນໂຍ ໂມຫວິນໂຍ’ຕິ. ອາສວານໍ ຂໂຍ ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ອມຕໍ, ອມຕ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອມຕໍ, ກຕໂມ ອມຕຄາມິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ອມຕຄາມິມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສສ຺ສາມິ ວິຠຊິສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ? ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ເຂ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ? ໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ໂປ, ອພ຺ຍາປາທສງ຺ກປ຺ໂປ, ອວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ໂປ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຈາ? ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຈາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ? ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ເວຣມຓີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ມິຈ຺ຉາອາຊີວໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາອາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ…ເປ… ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສູກສຸຕ຺ຕໍ

໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາລິສູກໍ ວາ ຍວສູກໍ ວາ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ [ເຠຈ຺ຉຕິ (ກ.)], ໂລຫິຕໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສູກສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ວຕ ຠິກ຺ຂຸ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາລິສູກໍ ວາ ຍວສູກໍ ວາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ໂລຫິຕໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສມ຺ມາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສູກສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ວຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສມ຺ມາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນນ຺ທິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍນາ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາ’’ຕິ?

‘‘ອຏ຺ຐິເມ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍນາ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍນາ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ນນ຺ທິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ …ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປຑ຺ຒຎ຺ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ກິມຕ຺ຖິໂຍ ຈ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ, ວິຠງ຺ໂຄ ສູກນນ຺ທິຍາຕິ.

໒. ວິຫາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມວິຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຑ຺ຒມາສໍ ປຏິສລ຺ລິຍິຕຸໍ. ນມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອຑ຺ຒມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຍນ ສ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫາເຣນ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຫຣາມິ, ຕສ຺ສ ປເທເສນ ວິຫາສິໍ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາມິ – ‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສມ຺ມາສມາຘິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ທປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ວິຕກ຺ກປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສຎ຺ຎາປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ໂທ ຈ ອວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ວິຕກ຺ໂກ ຈ ອວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ຈ ອວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ໂທ ຈ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ຈ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິ ອາຍາມໍ [ວາຍາມໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຐາເນ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕ’’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍວິຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລິຍິຕຸໍ. ນມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ເຕມາສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຍນ ສ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫາເຣນ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຫຣາມິ, ຕສ຺ສ ປເທເສນ ວິຫາສິໍ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາມິ – ‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ມິຈ຺ຉາສມາຘິວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ, ສມ຺ມາສມາຘິປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສມ຺ມາສມາຘິວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ທປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ທວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ວິຕກ຺ກປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ວິຕກ຺ກວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສຎ຺ຎາປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ສຎ຺ຎາວູປສມປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ໂທ ຈ ອວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ວິຕກ຺ໂກ ຈ ອວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ຈ ອວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ຉນ຺ໂທ ຈ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວູປສນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ຈ ວູປສນ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕໍ; ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິ ອາຍາມໍ [ວາຍາມໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຐາເນ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາປິ ເວທຍິຕ’’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ເສກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ເສກ຺ໂຂ, ເສກ຺ໂຂ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເສກ຺ໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ເສກ຺ຂາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ເສກ຺ເຂນ ສມ຺ມາສມາຘິນາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເສກ຺ໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຐມອຸປ຺ປາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຕິຍອຸປ຺ປາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປຐມປຣິສຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຣິໂຍທາຕາ ອນງ຺ຄຓາ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຣິໂຍທາຕາ ອນງ຺ຄຓາ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທຸຕິຍປຣິສຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຣິໂຍທາຕາ ອນງ຺ຄຓາ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຣິໂຍທາຕາ ອນງ຺ຄຓາ ວິຄຕູປກ຺ກິເລສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸຄຕວິນຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປຐມກຸກ຺ກຸຏາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມາ ຈ ຠທ຺ໂທ ປາຏລິປຸຕ຺ເຕ ວິຫຣນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຏາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຠທ຺ໂທ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຠທ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’ນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ, ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ, ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ໂຄ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຸຕິຍກຸກ຺ກຸຏາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໙. ປາຏລິປຸຕ຺ຕນິທານໍ. ‘‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’ນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ, ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ, ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຕຕິຍກຸກ຺ກຸຏາຣາມສຸຕ຺ຕໍ

໒໐. ປາຏລິປຸຕ຺ຕນິທານໍ. ‘‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’ນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໂມ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ກຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ! ຠທ຺ທໂກ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ, ອຸມ຺ມງ຺ໂຄ, ຠທ຺ທກໍ ປຏິຠານໍ, ກລ຺ຍາຓີ ປຣິປຸຈ຺ຉາ. ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ຠທ຺ທ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໂມ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ກຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ຕີຓິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕານິ ເອກນິທານານິ.ວິຫາຣວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ວິຫາຣາ ຈ ເສກ຺ໂຂ ຈ, ອຸປ຺ປາທາ ອປເຣ ທຸເວ;

ປຣິສຸທ຺ເຘນ ທ຺ເວ ວຸຕ຺ຕາ, ກຸກ຺ກຸຏາຣາເມນ ຕໂຍຕິ.

໓. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ

໑. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ສມ຺ມຕ຺ຕຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມຕ຺ຕໍ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອກຸສລຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໒໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອກຸສເລ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ, ກຸສເລ ຈ ຘມ຺ເມ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມປຏິປທາສຸຕ຺ຕໍ

໒໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປທຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ສມ຺ມາປຏິປທຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປທາ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປທາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍປຏິປທາສຸຕ຺ຕໍ

໒໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຄິຫິໂນ ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປທໍ ນ ວຓ຺ເຓມິ. ຄິຫິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ນາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລໍ’’.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປທາ. ຄິຫິໂນ ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປທໍ ນ ວຓ຺ເຓມິ. ຄິຫິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ນາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລໍ.

‘‘ຄິຫິໂນ ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ສມ຺ມາປຏິປທໍ ວຓ຺ເຓມິ. ຄິຫິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລໍ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປທາ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປທາ. ຄິຫິໂນ ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ສມ຺ມາປຏິປທໍ ວຓ຺ເຓມິ. ຄິຫິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມອສປ຺ປຸຣິສສຸຕ຺ຕໍ

໒໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອສປ຺ປຸຣິສຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ສປ຺ປຸຣິສຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ, ມິຈ຺ຉາວາໂຈ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ, ມິຈ຺ຉາສຕິ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ສມ຺ມາວາໂຈ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອສປ຺ປຸຣິສສຸຕ຺ຕໍ

໒໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອສປ຺ປຸຣິສຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ອສປ຺ປຸຣິເສນ ອສປ຺ປຸຣິສຕຣຎ຺ຈ. ສປ຺ປຸຣິສຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ສປ຺ປຸຣິເສນ ສປ຺ປຸຣິສຕຣຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ’’.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິເສນ ອສປ຺ປຸຣິສຕໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ, ມິຈ຺ຉາຎາຓີ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິເສນ ອສປ຺ປຸຣິສຕໂຣ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິເສນ ສປ຺ປຸຣິສຕໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ, ສມ຺ມາຎາຓີ, ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິເສນ ສປ຺ປຸຣິສຕໂຣ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກຸມ຺ຠສຸຕ຺ຕໍ

໒໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ອນາຘາໂຣ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິໂຍ ໂຫຕິ, ສາຘາໂຣ ທຸປ຺ປວຕ຺ຕິໂຍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຘາຣໍ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ, ສາຘາຣໍ ທຸປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ. ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຘາໂຣ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຘາໂຣ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ອນາຘາໂຣ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິໂຍ ໂຫຕິ, ສາຘາໂຣ ທຸປ຺ປວຕ຺ຕິໂຍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕໍ ອນາຘາຣໍ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ, ສາຘາຣໍ ທຸປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ

໒໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘິໍ ເທເສສ຺ສາມິ ສອຸປນິສໍ ສປຣິກ຺ຂາຣໍ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ສມ຺ມາສມາຘິ ສອຸປນິໂສ ສປຣິກ຺ຂາໂຣ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສຕິ [ສມ຺ມາສມາຘິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]. ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມຫິ ສຕ຺ຕຫງ຺ເຄຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ສປຣິກ຺ຂາຣຕາ [ສປຣິກ຺ຂຕາ (ສີ. ປີ.)] – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ສມ຺ມາສມາຘິ ສອຸປນິໂສ ອິຕິປິ ສປຣິກ຺ຂາໂຣ ອິຕິປີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ເວທນາສຸຕ຺ຕໍ

໒໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ. ອິມາສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາເວຕພ຺ໂພ. ກຕໂມ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິມາສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາເວຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອຸຕ຺ຕິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕິໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ກຕເມ ນຸ ໂຂ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’’ຕິ? ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອຸຕ຺ຕິຍ! ປຎ຺ຈິເມ ໂຂ, ອຸຕ຺ຕິຍ, ກາມຄຸຓາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ – ອິເມ ໂຂ, ອຸຕ຺ຕິຍ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ. ອິເມສໍ ໂຂ, ອຸຕ຺ຕິຍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ ປຫານາຍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາເວຕພ຺ໂພ. ກຕໂມ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມສໍ ໂຂ, ອຸຕ຺ຕິຍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ ປຫານາຍ ອຍໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາເວຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ທສມໍ.

ມິຈ຺ຉຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ, ທຸເວ ປຏິປທາປິ ຈ;

ອສປ຺ປຸຣິເສນ ທ຺ເວ ກຸມ຺ໂຠ, ສມາຘິ ເວທນຸຕ຺ຕິເຍນາຕິ.

໔. ປຏິປຕ຺ຕິວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມປຏິປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໓໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍປຏິປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໓໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ວິຣທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໓໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ວິຣທ຺ໂຘ, ວິຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ອາຣທ຺ໂຘ, ອາຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ວິຣທ຺ໂຘ, ວິຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ. ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ອາຣທ຺ໂຘ, ອາຣທ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປາຣງ຺ຄມສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ອປ຺ປກາ ເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ອຖາຍໍ ອິຕຣາ ປຊາ, ຕີຣເມວານຸຘາວຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ສມ຺ມທກ຺ຂາເຕ, ຘມ຺ເມ ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕິໂນ;

ເຕ ຊນາ ປາຣເມສ຺ສນ຺ຕິ, ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ວິປ຺ປຫາຍ, ສຸກ຺ກໍ ຠາເວຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ໂອກາ ອໂນກມາຄມ຺ມ, ວິເວເກ ຍຕ຺ຖ ທູຣມໍ.

‘‘ຕຕ຺ຣາຠິຣຕິມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ຈິຕ຺ຕກ຺ເລເສຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ສມ຺ໂພຘິຍງ຺ເຄສຸ, ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອາທານປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ, ອນຸປາທາຍ ເຍ ຣຕາ;

ຂີຓາສວາ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ, ເຕ ໂລເກ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ປຐມສາມຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ