໙. ສຸນ຺ທຣິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໕. ນວເມ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ອຄ຺ຄິຊຸຫເຓນ ເອວໍລທ຺ຘນາໂມ. ສຸນ຺ທຣິກາຍາຕິ ເອວໍນາມິກາຍ ນທິຍາ. ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫຕີຕິ ອາຫຸຕິໍ ປກ຺ຂິປເນນ ຊາເລຕິ. ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣຕີຕິ ອຄ຺ຍາຍຕນໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນຸປເລປນພລິກມ຺ມາທິນາ ປຍິຣຸປາສຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຫຸຕາວເສສໍ ປາຍາສໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຕາວ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປາຍາໂສ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ຠຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ປນ ອວເສໂສ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຍທິ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ມຸຂໂຕ ຊາຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທເທຍ຺ຍໍ, ເອວໍ ເມ ປິຕຣາ ສຫ ປຸຕ຺ໂຕປິ ສນ຺ຕປ຺ປິໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ສຸວິໂສຘິໂຕ ຈສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ອນຸວິໂລເກສິ, ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?

ຣຸກ຺ຂມູເລຕິ ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ເຊຏ຺ຐກຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູເລ. ສສີສໍ ປາຣຸຕໍ ນິສິນ຺ນນ຺ຕິ ສຫ ສີເສນ ປາຣຸຕກາຍໍ ນິສິນ຺ນໍ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິ? ຠຄວາ ກິຣ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອິມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວຣູປໍ ອຄ຺ຄປາຍາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ມຫາພ຺ຣຫ຺ມານໍ ໂຠເຊມີ’’ຕິ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຌາເປນ຺ໂຕ ອຜລໍ ກໂຣຕິ…ເປ… ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ເຄ ເຈວ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ຜລານິ ເທມີຕິ. ຕສ຺ມາ ກາລສ຺ເສວ ວຸຏ຺ຐາຍ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ. ອຖ ກສ຺ມາ ສສີສໍ ປາຣຸປີຕິ? ຫິມປາຕສ຺ສ ຈ ສີຕວາຕສ຺ສ ຈ ປຏິພາຫຓຕ຺ຖໍ, ປຏິພໂລວ ເອຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຘິວາເສຕຸໍ. ສເຈ ປນ ອປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິສີເທຍ຺ຍ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທູຣໂຕວ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເອວໍ ສຕິ ກຖາ ນປ຺ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ອິຕິ ຠຄວາ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອາຄເຕ ສີສໍ ວິວຣິສ຺ສາມິ, ອຖ ມໍ ໂສ ທິສ຺ວາ ກຖໍ ປວຕ຺ເຕສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສາຫໍ ກຖານຸສາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຖາປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ເອວມກາສິ.

ອຸປສງ຺ກມີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ອຍໍ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປຘານມນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ອິມສ຺ສ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ທຕ຺ວາ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ. ມຸຓ຺ໂຑ ອຍໍ ຠວໍ, ມຸຓ຺ຑໂກ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ ສີເສ ວິວຣິຕມຕ຺ເຕ ນີຈເກສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຸຓ຺ໂຑ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປວຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ສິຂໍ ອທິສ຺ວາ ຫີເຬນ຺ໂຕ ‘‘ມຸຓ຺ຑໂກ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕວາຕິ ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອທ຺ທສ, ຕມ຺ຫາວ ປເທສາ. ມຸຓ຺ຑາປິ ຫີຕິ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ມຸຓ຺ຑິຕສີສາປິ ໂຫນ຺ຕິ.

ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ ຍທິ ທານສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຕໍ ປຈ຺ຈາສີສສິ, ຊາຕິໍ ມາ ປຸຈ຺ຉ. ອກາຣຓໍ ຫິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຠາວສ຺ສ ຊາຕິ. ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາຕິ ອປິຈ ໂຂ ສີລາທິຄຸຓເຠທໍ ຈຣຓໍ ປຸຈ຺ຉ. ເອຕໍ ຫິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ. ອິທານິສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອິຘ ກຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິ ຊາຍຕິ, ນ ຈ ໂສ ສາລາທິກຏ຺ຐາ ຊາໂຕວ ອຄ຺ຄິກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ສາປານ-ໂທຓິອາທິກຏ຺ຐາ ຊາໂຕ ນ ກໂຣຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ອຈ຺ຈິຍາທິຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຍໂຕ ວາ ຕໂຕ ວາ ຊາໂຕ ກໂຣຕິເຍວ. ເອວໍ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລາທີສຸ ຊາໂຕວ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ຈຓ຺ຑາລກຸລາທີສຸ ຊາໂຕ ນ ໂຫຕິ, ອປິຈ ໂຂ ນີຈກຸລິໂນປິ ອຸຈ຺ຈກຸລິໂນປິ ຂີຓາສວ-ມຸນິ ຘິຕິມາ ຫິຣີນິເສໂຘ ອາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອິມາຍ ຘິຕິຫິຣິປໂມກ຺ຂາຍ ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຊາຕິມາ ອຸຕ຺ຕມທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ຘິຕິຍາ ຄຸເຓ ຘາເຣຕິ, ຫິຣິຍາ ໂທເສ ນິເສເຘຕີຕິ. ອປິເຈຕ຺ຖ ມຸນີຕິ ໂມນຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຘິຕິມາຕິ ວີຣິຍວາ. ອາຊານີໂຍຕິ ກາຣຓາກາຣຓຊານນໂກ. ຫິຣີນິເສໂຘຕິ ຫິຣິຍາ ປາປານິ ນິເສເຘຕ຺ວາ ຐິໂຕ.

ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕຕິ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ. ທມສາ ອຸເປໂຕຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນ ອຸເປໂຕ. ເວທນ຺ຕຄູຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຄ຺ຄເວທານໍ ອນ຺ຕໍ, ຈຕູຫິ ວາ ມຄ຺ຄເວເທຫິ ກິເລສານໍ ອນ຺ຕໍ ຄໂຕ. ວຸສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວຸຕ຺ໂຖ. ຍຎ຺ໂຎປນີໂຕຕິ ອຸປນີຕຍຎ຺ໂຎ ປຏິຍາທິຕຍຎ຺ໂຎ ຈ. ຕມຸປວ຺ຫເຍຖາຕິ ເຍນ ຍຎ຺ໂຎ ປຏິຍາທິໂຕ, ໂສ ຕໍ ປຣມຕ຺ຖພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອວ຺ຫເຍຍ຺ຍ. ‘‘ອິນ຺ທມວ຺ຫຍາມ, ໂສມມວ຺ຫຍາມ, ວຣຸຓມວ຺ຫຍາມ, ອີສານມວ຺ຫຍາມ, ຍາມມວ຺ຫຍາມາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອວ຺ຫານໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ. ກາເລນາຕິ ອວ຺ຫຍນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກກາເລເຍວ ຕໍ ອຸປວ຺ຫເຍຍ຺ຍ. ໂສ ຊຸຫຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍຕິ ໂຍ ເອວໍ ກາເລ ຂີຓາສວໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈຕຸປຈ຺ຈຍທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ, ໂສ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ຊຸຫຕິ ນາມ, ນ ອເຈຕເນ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ.

ອິຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ກຖໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ປສີທິຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ປສາທໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອທ຺ຘາ ສຸຍິຏ຺ຐນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອທ຺ຘາ ມມ ຍິທໍ ອິທານິ ສຸຍິຏ຺ຐຎ຺ຈ ສຸຫຸຕຎ຺ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຸພ຺ເພ ປນ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຌາປິຕໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ອໂຫສີຕິ. ອຎ຺ໂຎ ຊໂນຕິ ‘‘ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ອນ຺ຘພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຫພ຺ຍເສສນ຺ຕິ ຫຸຕເສສໍ. ຠຸຎ຺ຊຕຸ ຠວນ຺ຕິອາທິ ປຸຣິມສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ນ ຂ຺ວາຫນ຺ຕິ ນ ໂຂ ອຫໍ. ກສ຺ມາ ປເນວມາຫາຕິ? ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ໂຠຊເນ ອຸປຫຏມຕ຺ເຕວ ‘‘ສຕ຺ຖາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຈຕູສຸ ມຫາທີເປສຸ ທ຺ວີສຸ ປຣິຕ຺ຕທີປສຫສ຺ເສສຸ ເທວຕາ ປຸປ຺ຜຜລາທີນິ ເຈວ ສປ຺ປິນວນີຕເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີນິ ຈ ອາທາຍ ມຘຸປຏລໍ ປີເຬຕ຺ວາ ມຘຸໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິໂຍ ວິຍ ທິພ຺ພານຸຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕຊເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ຂິປິໍສຸ. ເຕນ ຕໍ ສຸຂຸມຕ຺ຕໍ ຄຕໍ, ມນຸສ຺ສານຎ຺ຈ ໂອຬາຣິກໍ ວຕ຺ຖູຕິ ເຕສໍ ຕາວ ໂອຬາຣິກວຕ຺ຖຸຕາຍ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂຄຍູເສ ປນ ຕິລພີຊານິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກຕ຺ຕາ ໂອຬາຣິກມິສ຺ສກໍ ຊາຕໍ, ເທວານຎ຺ຈ ສຸຂຸມໍ ວຕ຺ຖູຕິ ເຕສໍ ສຸຂຸມວຕ຺ຖຸຕາຍ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກຂີຓາສວສ຺ສາປິ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ນ ປຣິຓມຕິ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີຂີຓາສວສ຺ສ ປນ ສມາປຕ຺ຕິພເລນ ປຣິຓາເມຍ຺ຍ. ຠຄວໂຕ ປນ ປາກຕິເກເນວ ກມ຺ມຊເຕເຊນ ປຣິຓາເມຍ຺ຍ.

ອປ຺ປຫຣິເຕຕິ ອຫຣິເຕ. ສເຈ ຫິ ຫຣິເຕສຸ ຕິເຓສຸ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ສິນິທ຺ຘປາຍາເສນ ຕິຓານິ ປູຕີນິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ພຸທ຺ຘາ ຈ ຠູຕຄາມສິກ຺ຂາປທໍ ນ ວີຕິກ຺ກມນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຍຕ຺ຖ ປນ ຄລປ຺ປມາຓານິ ມຫາຕິຓານິ, ຕາທິເສ ຐາເນ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອປ຺ປາຓເກຕິ ສປ຺ປາຓກສ຺ມິໍ ຫິ ປຣິຕ຺ຕເກ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປາຓກາ ມຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຍໍ ປນ ຄມ຺ຠີຣໍ ມຫາອຸທກໍ ໂຫຕິ, ປາຕິສເຕປິ ປາຕິສຫສ຺ເສປິ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕ ນ ອາລຸຬຕິ, ຕຖາຣູເປ ອຸທເກ ວຏ຺ຏຕິ. ໂອປິລາເປສີຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ນິມຸຊ຺ຊາເປສິ. ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕີຕິ ເອວຣູປໍ ສທ຺ທໍ ກໂຣຕິ. ກິໍ ປເນສ ປາຍາສສ຺ສ ອານຸຠາໂວ, ອຸທາຫຸ ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ? ຕຖາຄຕສ຺ສ. ອຍໍ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ປາຍາສໍ ໂອປິລາເປຕ຺ວາ ອຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຖ ຠຄວາ – ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ອຖສ຺ສາຫໍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຄຫຓໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສາສເນ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອມຕປານໍ ປາເຍສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐານພເລນ ເອວມກາສິ.

ທາຣຸ ສມາທຫາໂນຕິ ທາຣຸໍ ຌາປຍມາໂນ. ພຫິທ຺ຘາ ຫິ ເອຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ທາຣຸຊ຺ຌາປນໍ ນາມ ອຣິຍຘມ຺ມໂຕ ພຫິທ຺ຘາ. ຍທິ ເອເຕນ ສຸທ຺ຘິ ຠເວຍ຺ຍ, ເຍ ທວຑາຫກາທໂຍ ພຫູນິ ທາຣູນິ ຌາເປນ຺ຕິ, ເຕ ປຐມຕຣໍ ສຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ. ກຸສລາຕິ ຂນ຺ຘາທີສຸ ກຸສລາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວຸຊ຺ຊລຍາມິ ໂຊຕິນ຺ຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານສ຺ມິໍເຍວ ຎາຓໂຊຕິໍ ຊາເລມິ. ນິຈ຺ຈຄ຺ຄິນີຕິ ອາວຊ຺ຊນປຏິພທ຺ເຘນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ນິຈ຺ຈໍ ປຊ຺ຊລິຕຄ຺ຄິ. ນິຈ຺ຈສມາຫິຕຕ຺ໂຕຕິ ນິຈ຺ຈໍ ສມ຺ມາ ຐປິຕຈິຕ຺ໂຕ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣາມີຕິ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ຈຣິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ວທຕິ.

ມາໂນ ຫິ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຂາຣິຠາໂຣຕິ ຍຖາ ຂາຣິຠາໂຣ ຂນ຺ເຘນ ວຍ຺ຫມາໂນ ອຸປຣິ ຐິໂຕປິ ອກ຺ກນ຺ຕກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປຖວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຜຸເສຕິ, ເອວເມວ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລາທີນິ ມານວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸສ຺ສາປິໂຕ ມາໂນປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອິສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ສໍສີທາເປຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມາໂນ ຫິ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຂາຣິຠາໂຣ’’ຕິ. ໂກໂຘ ຘູໂມຕິ ຕວ ຎາຓຄ຺ຄິສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສຏ຺ເຐນ ໂກໂຘ ຘຸໂມ. ເຕນ ຫິ ເຕ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ໂຐ ຎາຓຄ຺ຄິ ນ ວິໂຣຈຕິ. ຠສ຺ມນິ ໂມສວຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິໂຣຊຏ຺ເຐນ ມຸສາວາໂທ ຉາຣິກາ ນາມ. ຍຖາ ຫິ ຉາຣິກາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ອຄ຺ຄິ ນ ໂຊເຕຕິ, ເອວໍ ເຕ ມຸສາວາເທນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຎາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຊິວ຺ຫາ ສຸຊາຕິ ຍຖາ ຕຸຍ຺ຫໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕໂລຫກຏ຺ຐມຕ຺ຕິກາສຸ ອຎ຺ຎຕຣມຍາ ຍາຄຍຊນຕ຺ຖາຍ ສຸຊາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມຍາຄໍ ຍຊນຕ຺ຖາຍ ປຫູຕຊິວ຺ຫາ ສຸຊາຕິ ວທຕິ. ຫທຍໍ ໂຊຕິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຍຖາ ຕຸຍ຺ຫໍ ນທີຕີເຣ ໂຊຕິຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມຍາຄສ຺ສ ຍຊນຏ຺ຐານຕ຺ເຖນ ສຕ຺ຕານໍ ຫທຍໍ ໂຊຕິຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ.

ຘມ຺ໂມ ຣຫໂທຕິ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣິຕ຺ວາ ຘູມຉາຣິກເສທກິລິຏ຺ຐສຣີໂຣ ສຸນ຺ທຣິກໍ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍສິ, ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ສຸນ຺ທຣິກາສທິເສນ ພາຫິເຣນ ຣຫເທນ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄຘມ຺ໂມ ປນ ມຍ຺ຫໍ ຣຫໂທ, ຕຕ຺ຣາຫໍ ປາຓສຕມ຺ປິ ປາຓສຫສ຺ສມ຺ປິ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິປິ ເອກປ຺ປຫາເຣນ ນ຺ຫາເປມິ. ສີລຕິຕ຺ໂຖຕິ ຕສ຺ສ ປນ ເມ ຘມ຺ມຣຫທສ຺ສ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ຕິຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນາວິໂລຕິ ຍຖາ ຕຸຍ຺ຫໍ ສຸນ຺ທຣິກາ ນທີ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ເອກໂຕ ນ຺ຫາຍນ຺ເຕຫິ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍວາລິກາ ອາລຸຬາ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ຣຫໂທ, ອເນກສຕສຫສ຺ເສສຸປິ ປາເຓສຸ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍນ຺ເຕສຸ ໂສ ອນາວິໂລ ວິປ຺ປສນ຺ໂນວ ໂຫຕິ. ສພ຺ຠິ ສຕໍ ປສຕ຺ໂຖຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປຓ຺ຑິຕານໍ ປສຏ຺ໂຐ. ອຸຕ຺ຕມຕ຺ເຖນ ວາ ໂສ ສພ຺ຠີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປສຕ຺ຖຕ຺ຕາ ສຕໍ ປສຕ຺ໂຖ. ຕຣນ຺ຕິ ປາຣນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອິທານິ ອຣິຍມຄ຺ຄຣຫທສ຺ສ ອງ຺ຄານິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຈ຺ຈໍ ຘມ຺ໂມຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຈີສຈ຺ຈໍ. ຘມ຺ໂມຕິ ອິມິນາ ທິຏ຺ຐິສງ຺ກປ຺ປວາຍາມສຕິສມາຘໂຍ ທສ຺ເສຕິ. ສໍຍໂມຕິ ອິມິນາ ກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ ຄຫິຕາ. ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ອິມິນາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ຄຫິຕໍ. ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມຄ຺ໂຄ ເຈວ ເຫຕຸ ຈາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໐໓໙). ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ປນ ຄຫິຕາຍ ຕຄ຺ຄຕິກຕ຺ຕາ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ. ຘມ຺ໂມຕິ ອິມິນາ ວາຍາມສຕິສມາຘໂຍ. ສໍຍໂມຕິ ອິມິນາ ວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ. ເອວມ຺ປິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ, ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນິພ຺ພານໍ. ຘມ຺ໂມຕິປເທນ ທິຏ຺ຐິ ສງ຺ກປ຺ໂປ ວາຍາໂມ ສຕິ ສມາຘີຕິ ປຎ຺ຈງ຺ຄານິ ຄຫິຕານິ. ສໍຍໂມຕິ ວາຈາ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ອາຊີໂວຕິ ຕີຓິ. ເອວມ຺ປິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ເອຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນາມ. ມຊ຺ເຌ ສິຕາຕິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉເທ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ນິສ຺ສິຕາ. ພ຺ຣຫ຺ມປຕ຺ຕີຕິ ເສຏ຺ຐປຕ຺ຕິ. ສ ຕຸຊ຺ຊຸຠູເຕສຸ ນໂມ ກໂຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ສ ຕ຺ວໍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ ຂີຓາສເວສຸ ນໂມ ກໂຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕມຫໍ ນຣໍ ຘມ຺ມສາຣີຕິ ພ຺ຣູມີຕິ ໂຍ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕມຫໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ‘‘ຘມ຺ມສາຣີ ເອໂສ ຘມ຺ມສາຣິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ’’ຕິ ຈ ‘‘ກຸສລຘມ຺ເມຫິ ອກຸສລຘມ຺ເມ ສາເຣຕ຺ວາ ຐິໂຕ’’ຕິ ວາຕິ ວທາມີຕິ. ນວມໍ.