໑໐. ພຫຸຘີຕຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໖. ທສເມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑຕິ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉາມິສ຺ສ ສງ຺ຄຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ. ນຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກສິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ອຏວິມຸຂາ ຈຣມານາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ຄເຕ ປລາຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ປລ຺ລງ຺ກນ຺ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອູຣຸພທ຺ຘາສນໍ. ອາຠຸຊິຕ຺ວາຕິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ. ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍາຕິ ອຸປຣິມໍ ສຣີຣໍ ອຸຊຸກໍ ຐເປຕ຺ວາ, ອຏ຺ຐາຣສ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ປຏິປາເທຕ຺ວາ. ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິມຸຂໍ ສຕິໍ ຐປຍິຕ຺ວາ, ມຸຂສມີເປ ວາ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຍໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ ນາສິກຄ຺ເຄ ວາ ມຸຂນິມິຕ຺ເຕ ວາ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໓໗). ອຖ ວາ ‘‘ປຣີຕິ ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ໂຐ. ມຸຂນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ. ສຕີຕິ ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ໂຐ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ (ປຏິ. ມ. ໑.໑໖໔) ວຸຕ຺ຕນເຍນເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂໂປ – ‘‘ປຣິຄ຺ຄຫິຕນິຍ຺ຍານໍ ສຕິໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ເອວໍ ນິສີທນ຺ໂຕ ຈ ປນ ຉພ຺ພຓ຺ຓາ ຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ໂທມນສ຺ສາຠິຠູໂຕ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ, ‘‘ສຸເຂນ ວຕາຍໍ ສມໂຓ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ.

ອຊ຺ຊສຏ຺ຐິໍ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຊ຺ຊ ຉທິວສມຕ຺ຕກາ ປຏ຺ຐາຍ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ປາປກາຕິ ລາມກາ ຕິລຂາຓຸກາ. ເຕນ ກິຣ ຕິລເຂຕ຺ເຕ ວປິເຕ ຕທເຫວ ເທໂວ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ຕິເລ ປໍສຸມ຺ຫິ ໂອສີທາເປສິ, ປຸປ຺ຜໍ ວາ ຜລໍ ວາ ຄເຫຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ເຍປິ ວຑ຺ຒິໍສຸ, ເຕສໍ ອຸປຣິ ປາຓກາ ປຕິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓານິ ຂາທິໍສຸ, ເອກປຓ຺ຓທຸປຓ຺ຓາ ຂາຓຸກາ ອວສິສ຺ສິໍສຸ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຂຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕຸໍ ຄໂຕ ເຕ ທິສ຺ວາ – ‘‘ວຑ຺ຒິຍາ ເມ ຕິລາ ຄຫິຕາ, ເຕປິ ນຏ຺ຐາ’’ຕິ ໂທມນສ຺ສຊາໂຕ ອໂຫສິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫິກາຍາຕິ ອຸສ຺ສາເຫນ ກຓ຺ຓນງ຺ຄຸຏ຺ຐາທີນິ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕາ ອຸປ຺ປຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ກິຣ ອນຸປຸພ຺ເພນ ໂຠເຄສຸ ປຣິກ຺ຂີເຓສຸ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາເວນ ຕຸຈ຺ຉໂກຏ຺ຐາ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ສ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຕ຺ຕຫິ ຆເຣຫິ ອາຄຕາ ມູສິກາ ເຕ ຕຸຈ຺ຉໂກຏ຺ເຐ ປວິສິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານກີຬໍ ກີຬນ຺ຕາ ວິຍ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມາຫ.

ອຸປ຺ປາຏເກຫິ ສຎ຺ຉນ຺ໂນຕິ ອຸປ຺ປາຏກປາຓເກຫິ ສຎ຺ຉນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສຍນຕ຺ຖາຍ ສນ຺ຖຕໍ ຕິຓປຓ຺ຓສນ຺ຖາຣໍ ໂກຈິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ. ໂສ ທິວສໍ ອຣຎ຺ເຎ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ສາຍໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິປຊ຺ຊຕິ. ອຖສ຺ສ ອຸປ຺ປາຏກປາຓກາ ສຣີຣໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ນໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຂາທນ຺ຕິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມາຫ.

ວິຘວາຕິ ມຕປຕິກາ. ຍາວ ກິຣ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄເຫ ວິຠວມຕ຺ຕາ ອໂຫສິ, ຕາວ ຕາ ວິຘວາປິ ຫຸຕ຺ວາ ປຕິກຸເລສຸ ວສິຕຸໍ ລຠິໍສຸ. ຍທາ ປນ ໂສ ນິທ຺ຘໂນ ຊາໂຕ, ຕທາ ຕາ ‘‘ປິຕຸຆຣໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ສສ຺ສຸສສຸຣາທີຫິ ນິກ຺ກຑ຺ຒິຕາ ຕໂຕ ຕສ຺ເສວ ຆຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສນ຺ຕິໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂຠຊນກາເລ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ອຍ຺ຍເກນ ສທ຺ຘິໍ ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ປຸຕ຺ເຕ ເປເສນ຺ຕິ, ເຕຫິ ປາຕິຍໍ ຫຕ຺ເຖສຸ ໂອຕາຣິເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫຕ຺ຖສ຺ສ ໂອກາສໍ ນ ລຠຕິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ປິງ຺ຄລາຕິ ກຬາຣປິງ຺ຄລາ. ຕິລກາຫຕາຕິ ກາຬເສຕາທິວຓ຺ເຓຫິ ຕິລເກຫິ ອາຫຕຄຕ຺ຕາ. ໂສຕ຺ຕໍ ປາເທນ ໂພເຘຕີຕິ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕໍ ປາເທນ ປຫຣິຕ຺ວາ ປໂພເຘຕິ. ອຍໍ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມູສິກສທ຺ເທນ ອຸພ຺ພາຬ຺ໂຫ ອຸປ຺ປາຏເກຫິ ຈ ຂຊ຺ຊມາໂນ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ນິທ຺ທໍ ອລຠິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈູສກາເລ ນິທ຺ທາຍຕິ. ອຖ ນໍ ອກ຺ຂີສຸ ນິມ຺ມິລິຕມຕ຺ເຕສ຺ເວວ – ‘‘ກິໍ ກໂຣສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຈ຺ຉາ ຈ ປຸພ຺ເພ ຈ ຄຫິຕສ຺ສ ອິຓສ຺ສ? ວຑ຺ຒິ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕາ, ສຕ຺ຕ ຘີຕໂຣ ໂປເສຕພ຺ພາ. ອິທານິ ອິຓາຍິກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປຣິວາເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉ ກມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ປາເທນ ປຫຣິຕ຺ວາ ປໂພເຘຕິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ອິຓາຍິກາຕິ ເຍສໍ ອເນນ ຫຕ຺ຖໂຕ ອິຓໍ ຄຫິຕໍ. ໂສ ກິຣ ກສ຺ສຈິ ຫຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ ກຫາປຓໍ ກສ຺ສຈິ ທ຺ເວ ກສ຺ສຈິ ທສ…ເປ… ກສ຺ສຈິ ສຕນ຺ຕິ ເອວໍ ພຫູນໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ອິຓໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເຕ ທິວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ເຄຫໂຕ ຕໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ ພລວປຈ຺ຈູເສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ຠຄວາ ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອິມາຫິ ສຕ຺ຕຫິ ຄາຖາຫິ ທຸກ຺ເຂ ກຖິເຕ ‘‘ຍໍ ຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຍາ ທຸກ຺ຂໍ ກຖິຕໍ, ສພ຺ພເມຕໍ ມຍ຺ຫໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຏິຄາຖາຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ວຑ຺ເຒສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕາ ຄາຖາ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວຕິ ປສນ຺ໂນ ສຣເຓສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອລຕ຺ຖາຕິ ລຠິ.

ຕຎ຺ຈ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຠຄວາ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ອາທາຍ ເຊຕວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ເຕນ ເຖເຣນ ປຈ຺ຉາສມເຓນ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ອຄມາສິ. ຣາຊາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ປາສາທາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ ອຸປຣິປາສາທໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວຣາສເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຄນ຺ໂຘທເກນ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ສຕປາກເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຣຊຕທຓ຺ຑໍ ສຸວຓ຺ຓກຏຈ຺ຉຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຸປນາເມສິ. ສຕ຺ຖາ ປຕ຺ຕໍ ປິທຫິ. ຣາຊາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ, ‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ໂທໂສ ອຕ຺ຖິ, ຂມຖາ’’ຕິ ອາຫ. ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊາຕິ. ອຖ ກສ຺ມາ ຍາຄຸໍ ນ ຄຓ຺ຫຖາຕິ? ປລິໂພໂຘ ອຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊາຕິ. ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຄຸໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ເຕເຫວ ລຠິຕພ຺ໂພ ເອສ ປລິໂພໂຘ, ປຏິພໂລ ອຫໍ ປລິໂພຘໍ ທາຕຸໍ, ຄຓ຺ຫຖ, ຠນ຺ເຕຕິ. ສຕ຺ຖາ ອຄ຺ຄເຫສິ. ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖໂຣປິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຉາໂຕ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຍາຄຸໍ ປິວິ. ຣາຊາ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠຄວາ ຕຸມ຺ເຫ ປເວຓິຍາ ອາຄເຕ ໂອກ຺ກາກວໍເສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສິຣິໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂລເກ ອຄ຺ຄຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ໂກ ນາມ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປລິໂພໂຘ’’ຕິ? ມຫາຣາຊ, ເອຕສ຺ສ ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປລິໂພໂຘ ອມ຺ຫາກໍ ປລິໂພຘສທິໂສວາຕິ.

ຣາຊາ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ – ‘‘ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປລິໂພໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ? ອິຓປລິໂພໂຘ, ມຫາຣາຊາຕິ. ກິຕ຺ຕໂກ, ຠນ຺ເຕຕິ? ຄເຓຫິ, ມຫາຣາຊາຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ສຕໍ ສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ຄເຓນ຺ຕສ຺ສ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ. ອເຖກໍ ປຸຣິສໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ, ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຫິ ‘ສພ຺ເພ ພຫຸຘີຕິກພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອິຓາຍິກາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕູ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ເຠຣິໍ ສຸຕ຺ວາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ຣາຊາ ເຕສໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຓ຺ຓານິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ອນູນໍ ຘນມທາສິ. ຕຕ຺ຖ ສຸວຓ຺ຓເມວ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ອໂຫສິ. ປຸນ ຣາຊາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອຎ຺ໂຎປິ ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ປລິໂພໂຘ’’ຕິ. ອິຓໍ ນາມ, ມຫາຣາຊ, ທຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ເອຕາ ປນ ສຕ຺ຕ ທາຣິກາ ມຫາປລິໂພຘາ ມຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຣາຊາ ຍານານິ ເປເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຘີຕໂຣ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕໂຣ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ກຸລຆຣໍ ເປເສຕ຺ວາ, ‘‘ອຎ຺ໂຎປິ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖິ ປລິໂພໂຘ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ? ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ມຫາຣາຊາຕິ. ຣາຊາ ຍານໍ ເປເສຕ຺ວາ, ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ, ອຍ຺ຍິກຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອຎ຺ໂຎປິ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖິ ປລິໂພໂຘ’’ຕິ? ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣາຊາປິ ຈີວຣທຸສ຺ສານິ ທາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມມ ສນ຺ຕກໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ຊານາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອາມ, ມຫາຣາຊາຕິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕາທໂຍປິ ສພ຺ເພ ປຈ຺ຈຍາ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕເຖວ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອາສວກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ. ທສມໍ.

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.