໑໐. ພນ຺ຘນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໑. ທສເມ ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ຎາຕິ ອິທໍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສຸກຕກາຣຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕາ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣຎ຺ໂຎ ກິຣ ສກ຺ເກນ ກຸສຣາຊສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ອຏ຺ຐວງ຺ໂກ ມຓິ ປເວຓິຍາ ອາຄໂຕ. ຣາຊາ ອລງ຺ກຣຓກາເລ ຕໍ ມຓິໍ ອາຫຣຖາຕິ ອາຫ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ຐປິຕຏ຺ຐາເນ ນ ປສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ອນ຺ໂຕຆຣຈາຣິໂນ ‘‘ມຓິໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ເທຖາ’’ຕິ ພນ຺ຘາເປສິ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ເຕ ທິສ຺ວາ ມຓິປຏິສາມການໍ ເອກໍ ອຸປາຍໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຕ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ ເຖໂຣ, ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ປຏິສາມກມນຸສ຺ສາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ອຸທກຈາຏິໍ ຐເປຕ຺ວາ ສາຓິຍາ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ອາຫໍສຸ – ‘‘ສາຏກໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖໍ ໂອຕາເຣຖາ’’ຕິ. ມຓິໂຈໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຣາຊຠຓ຺ຑໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ ວາ ວລຎ຺ເຊຕຸໍ ວາ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ. ໂສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຓິໍ ອຸປກຈ຺ຉເກ ຐເປຕ຺ວາ ສາຏກໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອາຄມ຺ມ ອຸທກຈາຏິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ມຫາຊເນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ຣາຊມນຸສ຺ສາ ຈາຏິຍໍ ຫຕ຺ຖໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ມຓິໍ ທິສ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອທໍສຸ. ‘‘ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ກິຣ ທສ຺ສິຕນເຍນ ມຓິ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ ມຫາຊໂນ ໂກລາຫລໍ ອກາສິ. ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ກາຣຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາໂຣເຈນ຺ຕາ ອິມໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ – ‘‘ອນຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ອານນ຺ໂທ ມນຸສ຺ສານໍ ຫຕ຺ຖາຣຸຬ຺ຫມຓິໍ ອາຫຣາເປຍ຺ຍ, ຍຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ປຓ຺ຑິຕາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕານມ຺ປິ ຫຕ຺ຖາຣຸຬ຺ຫໍ ຠຓ຺ຑໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອທໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອຸກ຺ກຏ຺ເຐ ສູຣມິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມນ຺ຕີສຸ ອກຸຕູຫລໍ;

ປິຍຎ຺ຈ ອນ຺ນປານມ຺ຫິ, ອຕ຺ເຖ ຊາເຕ ຈ ປຓ຺ຑິຕ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໙໒) –

ມຫາສາຣຊາຕກໍ ກເຖສິ.

ນ ຕໍ ທຬ຺ຫນ຺ຕິ ຕໍ ພນ຺ຘນໍ ຖິຣນ຺ຕິ ນ ກເຖນ຺ຕິ. ຍທາຍສນ຺ຕິ ຍໍ ອາຍສາ ກຕໍ. ສາຣຕ຺ຕຣຕ຺ຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕຣຕ຺ຕາ, ສາຣຕ຺ເຕນ ວາ ຣຕ຺ຕາ ສາຣຕ຺ຕຣຕ຺ຕາ, ສາຣໍ ອິທນ຺ຕິ ມຎ຺ຎນາຍ ຣຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເປກ຺ຂາຕິ ອາລໂຍ ນິກນ຺ຕິ. ອາຫູຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ໂອຫາຣິນນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ອາກຑ຺ຒນກໍ. ສິຖິລນ຺ຕິ ນ ອາຍສາທິພນ຺ຘນໍ ວິຍ ອິຣິຍາປຖໍ ນິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ເຕນ ຫິ ພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ປຣເທສມ຺ປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ. ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎາເຓນ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.