໔. ໂມຆຣາຊຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຉວິປາປກ ຈິຕ຺ຕຠທ຺ທກາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂມຆຣາຊຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ລູຂຈີວຣຘຣານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ອາກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປຓິຘານໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວິຊ຺ຊາສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມາຓເວ ວິຊ຺ຊາສິປ຺ປານິ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຍາວຕາ ຣູປິໂນ ສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ຉຫິ ຄາຖາຫິ ອຠິຕ຺ຖວິຕ຺ວາ ຠາຊນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມຘຸໍ ອຸປນາເມສິ. ສຕ຺ຖາ ມຘຸໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸໂມທນໍ ອກາສິ.

ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຏ຺ຐວາຫນສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ອມຈ຺ໂຈ ຫຸຕ຺ວາ ເຕນ ສຕ຺ຖຸ ອານຍນຕ຺ຖໍ ປຸຣິສສຫສ຺ເສນ ເປສິໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ສມຓຘມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂມຆຣາຊາຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ພາວຣີພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄຫິຕສິປ຺ໂປ ສໍເວຄຊາໂຕ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕາປສສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ອຊິຕາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເປສິໂຕ ເຕສໍ ປນ຺ນຣສໂມ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິໂຍສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໔.໖໔-໘໓) –

‘‘ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ຕຸ ຠຄວາ, ສຍມ຺ຠູ ອປຣາຊິໂຕ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິພ຺ຍູຬ຺ໂຫ, ຣຖິຍໍ ປຏິປຊ຺ຊຖ.

‘‘ສິສ຺ເສຫິ ສມ຺ປຣິວຸໂຕ, ຆຣມ຺ຫາ ອຠິນິກ຺ຂມິໍ;

ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານຫໍ ຕຕ຺ຖ, ອທ຺ທສໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ອຠິວາທິຍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສິເຣ ກຕ຺ວານ ອຎ຺ຊລິໍ;

ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ສນ຺ຖວິໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ຍາວຕາ ຣູປິໂນ ສຕ຺ຕາ, ອຣູປີ ວາ ອສຎ຺ຎິໂນ;

ສພ຺ເພ ເຕ ຕວ ຎາຓມ຺ຫິ, ອນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ສໂມຄຘາ.

‘‘ສຸຂຸມຈ຺ຉິກຊາເລນ, ອຸທກໍ ໂຍ ປຣິກ຺ຂິເປ;

ເຍ ເກຈິ ອຸທເກ ປາຓາ, ອນ຺ໂຕຊາເລ ຠວນ຺ຕິ ເຕ.

‘‘ເຍສຎ຺ຈ ເຈຕນາ ອຕ຺ຖິ, ຣູປິໂນ ຈ ອຣູປິໂນ;

ສພ຺ເພ ເຕ ຕວ ຎາຓມ຺ຫິ, ອນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ສໂມຄຘາ.

‘‘ສມຸທ຺ຘຣສິມໍ ໂລກໍ, ອນ຺ຘກາຣສມາກຸລໍ;

ຕວ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ກງ຺ຂາໂສຕໍ ຕຣນ຺ຕິ ເຕ.

‘‘ອວິຊ຺ຊານິວຸເຕ ໂລເກ, ອນ຺ຘກາເຣນ ໂອຕ຺ຖເຏ;

ຕວ ຎາຓມ຺ຫິ ໂຊຕນ຺ເຕ, ອນ຺ຘກາຣາ ປຘໍສິຕາ.

‘‘ຕຸວໍ ຈກ຺ຂູສິ ສພ຺ເພສໍ, ມຫາຕມປນູທໂນ;

ຕວ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ນິພ຺ພາຍຕິ ພຫຸຊ຺ຊໂນ.

‘‘ປຸຏກໍ ປູຣຍິຕ຺ວານ, ມຘຸຂຸທ຺ທມເນຬກໍ;

ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ, ອຸປເນສິໍ ມເຫສິໂນ.

‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິ ມຫາວີໂຣ, ສຫຕ຺ເຖນ ມຫາ ອິສິ;

ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ເວຫາສໍ ນຠມຸຄ຺ຄມິ.

‘‘ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຐິໂຕ ສຕ຺ຖາ, ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ນຣາສໂຠ;

ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທນ຺ໂຕ, ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສຖ.

‘‘ເຍນິທໍ ຖວິຕໍ ຎາຓໍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ໂຐ ຈ ໂຖມິໂຕ;

ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ, ທຸຄ຺ຄຕິໍ ໂສ ນ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຈຕຸທ຺ທສຎ຺ຈ ຂຕ຺ຕຸໍ ໂສ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ;

ປຖພ຺ຍາ ຣຊ຺ຊໍ ອຏ຺ຐສຕໍ, ວສຸຘໍ ອາວສິສ຺ສຕິ.

‘‘ປຎ຺ເຈວ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ;

ປເທສຣຊ຺ຊໍ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ມຫິຍາ ກາຣຍິສ຺ສຕິ.

‘‘ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານ ປາຣຄູ;

ໂຄຕມສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ສາສເນ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ.

‘‘ຄມ຺ຠີຣໍ ນິປຸຓໍ ອຕ຺ຖໍ, ຎາເຓນ ວິຈິນິສ຺ສຕິ;

ໂມຆຣາຊາຕິ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ສມ຺ປນ຺ນໍ, ກຕກິຈ຺ຈມນາສວໍ;

ໂຄຕໂມ ສຕ຺ຖວາຫຄ຺ໂຄ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສ຺ສຕິ.

‘‘ຫິຕ຺ວາ ມານຸສກໍ ໂຍຄໍ, ເຉຕ຺ວານ ຠວພນ຺ຘນໍ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖລູຂໍ ສຸຕ຺ຕລູຂໍ ຣຊນລູຂນ຺ຕິ ວິເສເສນ ຕິວິເຘນປິ ລູເຂນ ສມນ຺ນາຄຕໍ ປໍສຸກູລໍ ຘາເຣສິ. ເຕນ ນໍ ສຕ຺ຖາ ລູຂຈີວຣຘຣານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ອປຣຠາເຄ ປຸຣິມກມ຺ມປ຺ປຈ຺ຈຍາ ປຣິຫາຣສ຺ສ ອກຣຓໂຕ ເຖຣສ຺ສ ສຣີເຣ ທທ຺ທຸປີຬກາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິໍສຸ. ໂສ ‘‘ເສນາສນໍ ທຸສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຫມນ຺ເຕປິ ມຄຘກ຺ເຂຕ຺ເຕສຸ ປລາລສນ຺ຖາຣານິ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ເສຕິ. ຕໍ ເອກທິວສໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ສຕ຺ຖາ ປຏິສນ຺ຖາຣວເສນ ‘‘ຉວິປາປກາ’’ຕິອາທິນາ ປຐມຄາຖາຍ ປຸຈ຺ຉິ.

໒໐໗. ຕຕ຺ຖ ຉວິປາປກາຕິ ທທ຺ທຸກຈ຺ຉຸປີຬກາຫິ ຠິນ຺ນຈ຺ຉວິຠາວໂຕ ຫີນຈ຺ຉວິກ ທຸຏ຺ຐຈ຺ຉວິກ. ຈິຕ຺ຕຠທ຺ທກາຕິ ອນວເສສກິເລສປ຺ປຫາເນນ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣເສວນາຍ ຈ ຠທ຺ທຈິຕ຺ຕ ສຸນ຺ທຣຈິຕ຺ຕ. ໂມຆຣາຊາຕິ ຕສ຺ສ ອາລປນໍ. ສຕຕໍ ສມາຫິໂຕຕິ ອຄ຺ຄຜລສມາຘິນາ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອຠິຓ຺ຫໍ ສມາຫິຕມານໂສ. ເຫມນ຺ຕິກສີຕກາລຣຕ຺ຕິໂຍຕິ ເຫມນ຺ຕສມເຍ ສີຕກາລຣຕ຺ຕິໂຍ. ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ‘‘ເຫມນ຺ຕິກາ ສີຕກາລຣຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິປິ ປາຬິ. ຕຕ຺ຖ ເຫມນ຺ຕິກາຕິ ເຫມນ຺ໂຕຄຘາ ເຫມນ຺ຕປຣິຍາປນ຺ນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິກ຺ຂຸ ຕ຺ວໍ ສີຕິ ຠິກ຺ຂຸ ໂກ ຕ຺ວໍ ອສິ, ເອວໍຠູໂຕ ປເຣສຸ ຕວ ເສນາສນໍ ກຕ຺ວາ ອເທນ຺ເຕສຸ ສງ຺ຆິກຎ຺ຈ ເສນາສນໍ ອປວິສນ຺ໂຕ. ກຖໍ ກຣິສ຺ສສີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ສີຕກາເລ ກຖໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປວຕ຺ເຕສີຕິ ສຕ຺ຖາ ປຸຈ຺ຉິ. ເອວໍ ປນ ປຸຏ຺ໂຐ ເຖໂຣ ສຕ຺ຖຸ ຕມຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໒໐໘. ‘‘ສມ຺ປນ຺ນສສ຺ສາ ມຄຘາ, ເກວລາ ອິຕິ ເມ ສຸຕໍ;

ປລາລຈ຺ຉນ຺ນໂກ ເສຍ຺ຍໍ, ຍຖຎ຺ເຎ ສຸຂຊີວິໂນ’’ຕິ. – ຄາຖມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປນ຺ນສສ຺ສາຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນສສ຺ສາ. ມຄຘາຕິ ມຄຘຣຏ຺ຐໍ ວທຕິ. ມຄຘາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ‘‘ມຄຘາ’’ຕ຺ເວວ ພຫຸວຈເນນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກວລາຕິ ອນວເສສາ. ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ເອວໍ ມຍາ ສຸຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອທິຏ຺ໂຐ ປເທໂສ, ຕສ຺ສ ວເສນ ສຸຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ເອທິເສ ກາເລ ມຄເຘສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ມຍາ ວສິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປລາລຈ຺ຉນ຺ນໂກ ເສຍ຺ຍໍ, ຍຖຎ຺ເຎ ສຸຂຊີວິໂນຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ສຸຂຊີວິໂນ ຠິກ຺ຂູ ເສນາສນສປ຺ປາຍໍ ລທ຺ຘາ ສຸນ຺ທເຣຫິ ອຕ຺ຖຣຓປາວຸຣເຓຫິ ສຸເຂນ ສຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ປລາລສນ຺ຖາຣເມວ ເຫຏ຺ຐາ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ປລາລຈ຺ຉທເນເນວ ຉາທິຕສຣີຣຕາຍ ປລາລຈ຺ຉນ຺ນໂກ ເສຍ຺ຍໍ ສຍິໍ, ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຍຖາລາຠສນ຺ໂຕສໍ ວິຠາເວຕິ.

ໂມຆຣາຊຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.