໙. ນນ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ນນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ປູຊາສກ຺ກາຣພຫຸລໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອວຣູໂປ ສາວໂກ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຓິຘານໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ວິນຕາຍ ນາມ ນທິຍາ ມຫນ຺ໂຕ ກຈ຺ຉໂປ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ນທິຍາ ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຕີເຣ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຕາເຣຕຸກາໂມ ສຕ຺ຖຸ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໍ ອຠິຣຸຫິ. ໂສ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ເວເຄນ ໂສຕໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ສີຆຕຣໍ ປຣຕີຣເມວ ປາເປສິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອນຸໂມທນໍ ວທນ຺ໂຕ ຠາວິນິໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກເຖຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາປຊາປຕິຍາ ໂຄຕມິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ຎາຕິສງ຺ຆໍ ນນ຺ເທນ຺ໂຕ ຊາໂຕຕິ ນນ຺ໂທຕ຺ເວວ ນາມໍ ອກໍສຸ. ຕສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ສຕ຺ຖາ ປວຕ຺ຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ໂລການຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຎາຕິສມາຄເມ ໂປກ຺ຂຣວສ຺ສໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣຊາຕກໍ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໖໕໕ ອາທໂຍ) ກເຖຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ‘‘ອຸຕ຺ຕິຏ຺ເຐ ນປ຺ປມຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໑໖໘) ຄາຖາຍ ປິຕຣໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນິເວສນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ມໍ ຈເຣ ສຸຈຣິຕ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໑໖໙) ຄາຖາຍ ມຫາປຊາປຕິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ຣາຊານໍ ສກທາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕຕິເຍ ທິວເສ ນນ຺ທກຸມາຣສ຺ສ ອຠິເສກນິເວສນປ຺ປເວສນວິວາຫມງ຺ຄເລສຸ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ນນ຺ທກຸມາຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ມງ຺ຄລໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕໍ ອຄເຫຕ຺ວາວ ວິຫາຣໍ ຄໂຕ ຕໍ ປຕ຺ຕຫຕ຺ຖໍ ວິຫາຣໍ ອາຄຕໍ ອນິຈ຺ຉມານໍເຍວ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ຕຖາ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາເຍວ ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິຕໍ ຎຕ຺ວາ ອຸປາເຍນ ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ. ໂສ ໂຍນິໂສ ປຏິສງ຺ຂາຍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໙.໑໔໘-໑໖໓) –

‘‘ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ຕຸ ຠຄວາ, ສຍມ຺ຠູ ໂລກນາຍໂກ;

ວິນຕານທິຍາ ຕີຣໍ, ອຸປາຄຈ຺ຉິ ຕຖາຄໂຕ.

‘‘ອຸທກາ ອຠິນິກ຺ຂມ຺ມ, ກຈ຺ຉໂປ ວາຣິໂຄຈໂຣ;

ພຸທ຺ຘໍ ຕາເຣຕຸກາໂມຫໍ, ອຸເປສິໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ອຠິຣູຫຕຸ ມໍ ພຸທ຺ໂຘ, ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ມຫາມຸນິ;

ອຫໍ ຕໍ ຕາຣຍິສ຺ສາມິ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ຕຸວໍ.

‘‘ມມ ສງ຺ກປ຺ປມຎ຺ຎາຍ, ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ມຫາຍໂສ;

ອຠິຣູຫິຕ຺ວາ ເມ ປິຏ຺ຐິໍ, ອຏ຺ຐາສິ ໂລກນາຍໂກ.

‘‘ຍໂຕ ສຣາມິ ອຕ຺ຕານໍ, ຍໂຕ ປຕ຺ໂຕສ຺ມິ ວິຎ຺ຎຸຕໍ;

ສຸຂໍ ເມ ຕາທິສໍ ນຕ຺ຖິ, ຜຸຏ຺ເຐ ປາທຕເລ ຍຖາ.

‘‘ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອຕ຺ຖທສ຺ສີ ມຫາຍໂສ;

ນທິຕີຣມ຺ຫິ ຐຕ຺ວານ, ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສຖ.

‘‘ຍາວຕາ ວຕ຺ຕເຕ ຈິຕ຺ຕໍ, ຄງ຺ຄາໂສຕໍ ຕຣາມຫໍ;

ອຍຎ຺ຈ ກຈ຺ຉໂປ ຣາຊາ, ຕາເຣສິ ມມ ປຎ຺ຎວາ.

‘‘ອິມິນາ ພຸທ຺ຘຕຣເຓນ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕວຕາຍ ຈ;

ອຏ຺ຐາຣເສ ກປ຺ປສເຕ, ເທວໂລເກ ຣມິສ຺ສຕິ.

‘‘ເທວໂລກາ ອິຘາຄນ຺ຕ຺ວາ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ເອກາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ, ກງ຺ຂາໂສຕໍ ຕຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍຖາປິ ຠທ຺ທເກ ເຂຕ຺ເຕ, ພີຊໍ ອປ຺ປມ຺ປິ ໂຣປິຕໍ;

ສມ຺ມາຘາຣໍ ປເວຈ຺ຉນ຺ເຕ, ຜລໍ ໂຕເສຕິ ກສ຺ສກໍ.

‘‘ຕເຖວິທໍ ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘເທສິຕໍ;

ສມ຺ມາຘາຣໍ ປເວຈ຺ຉນ຺ເຕ, ຜລໍ ມໍ ໂຕສຍິສ຺ສຕິ.

‘‘ປຘານປຫິຕຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ອຸປສນ຺ໂຕ ນິຣູປຘິ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ອຏ຺ຐາຣເສ ກປ຺ປສເຕ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຕຣຓາຍ ອິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ‘‘ອໂຫ ສຕ຺ຖຸ ອຸປາຍໂກສລ຺ລໍ, ເຍນາຫໍ ຠວປງ຺ກໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານຖເລ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຫີນສໍກິເລສໍ ປຏິລທ຺ຘຎ຺ຈ ສຸຂໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕໂສມນສ຺ໂສ ອຸທານວເສນ –

໑໕໗. ‘‘ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາ, ມຓ຺ຑນໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊິສໍ;

ອຸທ຺ຘໂຕ ຈປໂລ ຈາສິໍ, ກາມຣາເຄນ ອຏ຺ຏິໂຕ.

໑໕໘. ‘‘ອຸປາຍກຸສເລນາຫໍ, ພຸທ຺ເຘນາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ;

ໂຍນິໂສ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ຠເວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທພ຺ພຫິ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣາຕິ ອນຸປາຍມນສິກາຣໂຕ ອສຸຠໍ ກາຍໍ ສຸຠໂຕ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ສຸຠໂຕ ມນສິກາຣເຫຕຸ, ອສຸຠໍ ກາຍໍ ສຸຠສຎ຺ຎາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຓ຺ຑນນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖູປຄາທິອາຠຣເຓຫິ ເຈວ ມາລາຄນ຺ຘາທີຫິ ຈ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອລງ຺ກຣຓໍ. ອນຸຍຸຎ຺ຊິສນ຺ຕິ ອນຸຍຸຎ຺ຊິໍ, ສຣີຣສ຺ສ ວິຠູສນປ຺ປສຸໂຕ ອໂຫສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທ຺ຘໂຕຕິ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕຣູປໂຍພ຺ພນມທາທີຫິ ອຸທ຺ຘໂຕ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ. ຈປໂລຕິ ວນມກ຺ກໂຏ ວິຍ ອນວຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ໂລໂລ, ກາຍມຓ຺ຑນວຕ຺ຖມຓ຺ຑນາທິຈາປລ຺ເຍ ຍຸຕ຺ຕຕາຍ ວາ ຈປໂລ ຈ. ອາສິນ຺ຕິ ອໂຫສິໍ. ກາມຣາເຄນາຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ຉນ຺ທຣາເຄນ ອຏ຺ຏິໂຕ ປີຬິໂຕ ວິພາຘິໂຕ ອາສິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ອຸປາຍກຸສເລນາຕິ ວິເນຍ຺ຍານໍ ທມນູປາຍຈ຺ເຉເກນ ໂກວິເທນ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ເຫຕຸຠູເຕນ. ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ຫິ ເອຕໍ ກຣຓວຈນໍ. ປລຸຏ຺ຐມກ຺ກຏີເທວຈ຺ຉຣາທສ຺ສເນນ ຫິ ອຸປກ຺ກິຕວາທໂຈທນາຍ ອຕ຺ຕໂນ ກາມຣາຄາປນຍນໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຠຄວາ ຫິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ປຐມໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ອຸປາທາຍ ‘‘ຍຖາຍໍ ມກ຺ກຏີ, ເອວໍ ກກຸຏປາທິນິໂຍ ອຸປາທາຍ ຊນປທກລ຺ຍາຓີ’’ຕິ ມຫຕິຍາ ອາຓິຍາ ຂຸທ຺ທກໍ ອາຓິໍ ນີຫຣນ຺ໂຕ ຉຑ຺ຑໂກ ວິຍ, ສິເນຫປາເນນ ສຣີຣໍ ກິເລເທຕ຺ວາ ວມນວິເຣຈເນຫິ ໂທສໍ ນີຫຣນ຺ໂຕ ຠິສກ຺ໂກ ວິຍ ຈ ກກຸຏປາທິນິທສ຺ສເນນ ຊນປທກລ຺ຍາຓິຍໍ ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຸນ ອຸປກ຺ກິຕວາເທນ ກກຸຏປາທິນີສຸປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຣາເຊຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ສມຖວິປສ຺ສນານຸໂຍເຄນ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຍນິໂສ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ຠເວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທພ຺ພຫິ’’ນ຺ຕິ. ອຸປາເຍນ ຎາເຍນ ສມ຺ມເທວ ສມຖວິປສ຺ສນາຍ ວິສຸທ຺ຘິປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠເວ ສໍສາຣປງ຺ເກ ນິມຸຄ຺ຄຎ຺ຈ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຫຕ຺ເຖນ ອຸຕ຺ຕາຣິໍ, ນິພ຺ພານຖເລ ປຕິຏ຺ຐາເປສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ ເຖໂຣ ປຸນທິວເສ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ຍໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ປາຏິໂຠໂຄ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຈ຺ຉຣາສຕານໍ ປຏິລາຠາຍ ກກຸຏປາທານໍ, ມຸຎ຺ຈາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕສ຺ມາ ປຏິສ຺ສວາ’’ຕິ (ອຸທາ. ໒໒). ຠຄວາປິ, ‘‘ຍເທວ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທ, ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ອຖາຫໍ ມຸຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມາ ປຏິສ຺ສວາ’’ຕິ (ອຸທາ. ໒໒) ອາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ສວິເສສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕໍ ຎຕ຺ວາ ຕໍ ຄຸຓໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ, ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣານໍ ຍທິທໍ ນນ຺ໂທ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໑໙, ໒໓໐) ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຠາເວນ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ເຖໂຣ ຫິ ‘‘ຍເມວາຫໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອສໍວຣໍ ນິສ຺ສາຍ ອິມໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕເມວາຫໍ ສຸຏ຺ຐຸ ນິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ ພລວຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ໂປ ຕຕ຺ຖ ຈ ກຕາຘິກາຣຕ຺ຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣ ອຸກ຺ກໍສປາຣມິໍ ອຄມາສີຕິ.

ນນ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.