໒. ໂຊຕິທາສຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ເຍ ໂຂ ເຕຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຊຕິທາສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ກາສຸມາຣິກຜລໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ປາທິຍຕ຺ຖຊນປເທ ວິຠວສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ໂຊຕິທາໂສຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ຆຣມາວສນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຠເຊຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄາມສມີເປ ປພ຺ພເຕ ມຫນ຺ຕໍ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເຖຣໍ ຕຕ຺ຖ ວາເສຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ເຖຣສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ປຏິລທ຺ຘສໍເວໂຄ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໑.໕໑-໕໖) –

‘‘ກຓິກາຣໍວ ໂຊຕນ຺ຕໍ, ນິສິນ຺ນໍ ປພ຺ພຕນ຺ຕເຣ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ໂລກເຊຏ຺ຐໍ ນຣາສຠໍ.

‘‘ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ສິເຣ ກຕ຺ວານ ອຎ຺ຊລິໍ;

ກາສຸມາຣິກມາທາຍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສທາສຫໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຜລໍ ອທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຜລທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິເສສໂຕ ວິນຍປິຏເກ ສຸກຸສລຠາວໍ ປຕ຺ວາ ທສວສ຺ສິໂກ ປຣິສຸປຏ຺ຐາໂກ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ພຫູຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອທ຺ຘານປຣິສ຺ສມວິໂນທນຕ຺ຖໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອາຣາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ເອກໍ ປຎ຺ຈຕປໍ ຕປນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຕປນີເຍ ອຎ຺ຎໍ ຕປຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກຸປິໂຕ, ‘‘ໂຠ, ມຸຓ຺ຑກ, ກິໍ ອຎ຺ຎໍ ຕປນີຍ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສ –

‘‘ໂກໂປ ຈ ອິສ຺ສາ ປຣເຫຐນາ ຈ, ມາໂນ ຈ ສາຣມ຺ຠມໂທ ປມາໂທ;

ຕຓ຺ຫາ ອວິຊ຺ຊາ ຠວສງ຺ຄຕີ ຈ, ເຕ ຕປ຺ປນີຍາ ນ ຫິ ຣູປຂນ຺ໂຘ’’ຕິ. –

ຄາຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ມິໍ ຕິຕ຺ຖິຍາຣາເມ ສພ຺ເພ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ຈ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຖໂຣ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕິປາຫໍ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິຠູມິໍເຍວ ຄໂຕ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸປຄເຕສຸ ຎາຕເກສຸ ນານາລທ຺ຘິເກ ຍຎ຺ຎສຸທ຺ຘິເກ ໂອວທນ຺ໂຕ –

໑໔໓. ‘‘ເຍ ໂຂ ເຕ ເວຐມິສ຺ເສນ, ນານຕ຺ເຕນ ຈ ກມ຺ມຸນາ;

ມນຸສ຺ເສ ອຸປຣຸນ຺ຘນ຺ຕິ, ຜຣຸສູປກ຺ກມາ ຊນາ;

ເຕປິ ຕຕ຺ເຖວ ກີຣນ຺ຕິ, ນ ຫິ ກມ຺ມໍ ປນສ຺ສຕິ.

໑໔໔. ‘‘ຍໍ ກໂຣຕິ ນໂຣ ກມ຺ມໍ, ກລ຺ຍາຓໍ ຍທິ ປາປກໍ;

ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ທາຍາໂທ, ຍໍ ຍໍ ກມ຺ມໍ ປກຸພ຺ພຕີ’’ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ເຍຕິ ອນິຍມຸທ຺ເທໂສ. ເຕຕິ ອນິຍມໂຕ ເອວ ປຏິນິທ຺ເທໂສ. ປທທ຺ວຍສ຺ສາປິ ‘‘ຊນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຂຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເວຐມິສ຺ເສນາຕິ ວຣຕ຺ຕຂຓ຺ຑາທິນາ ສີສາທີສຸ ເວຐທາເນນ. ‘‘ເວຘມິສ຺ເສນາ’’ຕິປິ ປາຬິ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ນານຕ຺ເຕນ ຈ ກມ຺ມຸນາຕິ ຫນນຆາຕນຫຕ຺ຖປາທາທິຈ຺ເຉທເນນ ຂຸທ຺ທກເສຬທານາທິນາ ຈ ນານາວິເຘນ ປຣູປຆາຕກມ຺ເມນ. ມນຸສ຺ເສຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຍ ເກຈິ ສຕ຺ເຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸປຣຸນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ວິພາເຘນ຺ຕິ. ຜຣຸສູປກ຺ກມາຕິ ທາຣຸຓປໂຍຄາ, ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊນາຕິ ສຕ຺ຕາ. ເຕປິ ຕຕ຺ເຖວ ກີຣນ຺ຕີຕິ ເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ປຸຄ຺ຄລາ ຍາຫິ ກມ຺ມກາຣຓາຫິ ອຎ຺ເຎ ພາຘິໍສຸ. ຕຕ຺ເຖວ ຕາສຸເຍວ ກາຣຓາສຸ ສຍມ຺ປິ ກີຣນ຺ຕິ ປກ຺ຂິປີຍນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປໍເຍວ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕເຖວ ກີຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ, ຍຖາ ສຍໍ ອຎ຺ເຎສໍ ທຸກ຺ຂໍ ອກໍສຸ, ຕເຖວ ອຎ຺ເຎຫິ ກຣີຍນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ປາປີຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກສ຺ມາ? ນ ຫິ ກມ຺ມໍ ປນສ຺ສຕິ ກມ຺ມຎ຺ຫິ ເອກນ຺ຕໍ ອຸປຈິຕໍ ວິປາກໍ ອທຕ຺ວາ ນ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ອວເສສປຈ຺ຈຍສມວາເຍ ວິປຈ຺ຈເຕວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ‘‘ນ ຫິ ກມ຺ມໍ ປນສ຺ສຕີ’’ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕານໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຍໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ຍໍ ກມ຺ມໍ ກລ຺ຍາຓໍ ກຸສລໍ, ຍທິ ວາ ປາປກໍ ອກຸສລໍ ສຕ຺ໂຕ ກໂຣຕິ, ກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກມ຺ມໍ ຍຖາ ຜລທານສມຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ປກຸພ຺ພຕິ ອຸປຈິໂນຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ທາຍາໂທຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມຜລສ຺ສ ຄຓ຺ຫນໂຕ ເຕນ ເຕນ ກມ຺ເມນ ທາຕພ຺ພວິປາກສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ກມ຺ມສ຺ສກາ, ມາຓວ, ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມທາຍາທາ’’ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໓.໒໘໙). ອິມາ ຄາຖາ ສຸຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຎາຕກາ ກມ຺ມສ຺ສກຕາຍໍ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສູຕິ.

ໂຊຕິທາສຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.