໓. ເຫຣຎ຺ຎການິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອໂຫຣຕ຺ຕາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ເຫຣຎ຺ຎການິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ປເຣສໍ ຠຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຊີວນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຸຊາຕສ຺ສ ນາມ ສຕ຺ຖຸສາວກສ຺ສ ປໍສຸກູລໍ ປຣິເຍສນ຺ຕສ຺ສ ອຸປຑ຺ຒທຸສ຺ສໍ ປຣິຈ຺ຈຊິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ຄາມໂຠຊກສ຺ສ ໂຈຣໂວສາສກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ເຫຣຎ຺ຎການີຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ຣຎ຺ຎາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄາມໂຠຊກຏ຺ຐາເນ ຐປິໂຕ ເຊຕວນປຏິຄ຺ຄຫເຓ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ອຕ຺ຕໂນ ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ທາເປຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໐.໓໑-໔໐) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣຠຄວໂຕ, ສຸຊາໂຕ ນາມ ສາວໂກ;

ປໍສຸກູລໍ ຄເວສນ຺ໂຕ, ສງ຺ກາເຣ ຈຣເຕ ຕທາ.

‘‘ນຄເຣ ຫໍສວຕິຍາ, ປເຣສໍ ຠຕໂກ ອຫໍ;

ອຸປຑ຺ຒທຸສ຺ສໍ ທຕ຺ວານ, ສິຣສາ ອຠິວາທຍິໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ເຕຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ;

ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອໂຫສຫໍ.

‘‘ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ;

ອຸປຑ຺ຒທຸສ຺ສທາເນນ, ໂມທາມິ ອກຸໂຕຠໂຍ.

‘‘ອິຈ຺ຉມາໂນ ຈຫໍ ອຊ຺ຊ, ສການນໍ ສປພ຺ພຕໍ;

ໂຂມທຸສ຺ເສຫິ ຉາເທຍ຺ຍໍ, ອຑ຺ຒທຸສ຺ສສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ທານມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ອຑ຺ຒທຸສ຺ສສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກນິຏ຺ຐຠາຕຣໍ ຕໂຕ ກມ຺ມໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕຸກາໂມ ຕສ຺ມິໍເຍວ ກມ຺ເມ ອຠິຣຕໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ໂຈເທນ຺ໂຕ –

໑໔໕. ‘‘ອຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອໂຫຣຕ຺ຕາ, ຊີວິຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ;

ອາຍຸ ຂີຍຕິ ມຈ຺ຈານໍ, ກຸນ຺ນທີນໍວ ໂອທກໍ.

໑໔໖. ‘‘ອຖ ປາປານິ ກມ຺ມານິ, ກຣໍ ພາໂລ ນ ພຸຊ຺ຌຕິ;

ປຈ຺ຉາສ຺ສ ກຏຸກໍ ໂຫຕິ, ວິປາໂກ ຫິສ຺ສ ປາປໂກ’’ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຈຍນ຺ຕີຕິ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິ, ລຫຸໍ ລຫຸໍ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອໂຫຣຕ຺ຕາຕິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ. ຊີວິຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ຂຓິກນິໂຣຘວເສນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ຂເຓ ຂເຓ, ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ, ຊາຍສິ ຈ ຊິຍ຺ຍສິ ຈ ມິຍ຺ຍສິ ຈ ຈວສິ ຈ ອຸປປຊ຺ຊສິ ຈາ’’ຕິ. ອາຍຸ ຂີຍຕິ ມຈ຺ຈານນ຺ຕິ ມຣິຕພ຺ພສຠາວຕ຺ຕາ ມຈ຺ຈາຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຍຸ ‘‘ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໑; ສໍ. ນິ. ໒.໑໔໓; ອ. ນິ. ໗.໗໔) ເອວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລປຣມາຍຸ ຂີຍຕິ ຂຍຎ຺ຈ ສມ຺ເຠທຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍຖາ ກິໍ? ກຸນ຺ນທີນໍວ ໂອທກໍ ຍຖາ ນາມ ກຸນ຺ນທີນໍ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍານໍ ຂຸທ຺ທກນທີນໍ ອຸທກໍ ຈິຣໍ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ລຫຸຕຣໍ ຂີຍຕິ, ອາຄຕມຕ຺ຕໍເຍວ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຍຸ ລຫຸຕຣໍ ຂີຍຕິ ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸທກເມວ ‘‘ໂອທກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຖາ ມໂນເຍວ ມານສນ຺ຕິ.

ອຖ ປາປານິ ກມ຺ມານິ, ກຣໍ ພາໂລ ນ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອວໍ ສໍສາເຣ ອນິຈ຺ເຈປິ ສມາເນ ພາໂລ ໂລຠວເສນ ວາ ໂກຘວເສນ ວາ ປາປານິ ກມ຺ມານິ ກໂຣຕິ, ກໂຣນ຺ໂຕປິ ນ ພຸຊ຺ຌຕິ, ປາປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ປາປໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ອພຸຊ຺ຌນໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ອິມສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເອວຣູໂປ ທຸກ຺ໂຂ ວິປາໂກ’’ຕິ ປນ ອຊານນໂຕ ‘‘ນ ພຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຉາສ຺ສ ກຏຸກໍ ໂຫຕີຕິ ຍທິປິ ປາປສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອາຍູຫນກ຺ຂເຓ ‘‘ອິມສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເອວຣູໂປ ວິປາໂກ’’ຕິ ນ ພຸຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ປນ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສ ພາລສ຺ສ ກຏຸກໍ ອນິຏ຺ຐໍ ທຸກ຺ຂເມວ ໂຫຕິ. ວິປາໂກ ຫິສ຺ສ ປາປໂກ ຍສ຺ມາ ອສ຺ສ ປາປກມ຺ມສ຺ສ ນາມ ວິປາໂກ ປາປໂກ ນິຫີໂນ ອນິຏ຺ໂຐ ເອວາຕິ. ອິມໍ ປນ ໂອວາທໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ຣາຊານໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ສທຕ຺ຖໍ ນິປ຺ຜາເທສິ.

ເຫຣຎ຺ຎການິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.