໙. ວາເສຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ວາເສຏ຺ຐສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍເມວ ຍາສ຺ສ ນິທາເນ ວຸຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ປນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນຍານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິ ຈ ປທານິ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ກຣິສ຺ສາມ. ອິຈ຺ຉານງ຺ຄໂລຕິ ຄາມສ຺ສ ນາມໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລານໍ ຈງ຺ກີ ຕາຣຸກ຺ໂຂ ໂຕເທຍ຺ໂຍຕິ ໂວຫາຣນາມເມຕໍ. ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ຊາຓຸສ຺ໂສຓີຕິ ເນມິຕ຺ຕິກໍ. ເຕສຸ ກິຣ ເອໂກ ຫິມວນ຺ຕປສ຺ເສ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ປທຸເມ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຕາປໂສ ຕໍ ປທຸມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສຍິຕໍ ທາຣກໍ ທິສ຺ວາ ສໍວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສິ. ໂປກ຺ຂເຣ ສຍິຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂປກ຺ຂຣສາຕີ’’ຕິ ຈສ຺ສ ນາມມກາສິ. ເອກສ຺ສ ຐານນ຺ຕເຣ ເນມິຕ຺ຕິກໍ. ເຕນ ກິຣ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິນາມກໍ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐານໍ ລທ຺ຘໍ, ໂສ ເຕເນວ ປຎ຺ຎາຍິ.

ເຕ ສພ຺ເພປິ ອຎ຺ເຎ ຈ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ກສ຺ມາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ປຏິວສນ຺ຕີຕິ? ເວທສຊ຺ຌາຍນປຣິວີມໍສນຕ຺ຖໍ. ເຕນ ກິຣ ສມເຍນ ໂກສລຊນປເທ ເວທກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເວທານໍ ສຊ຺ຌາຍກຣຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄາເມ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕປິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄຄາມໂຕ ອາຄມ຺ມ ຕຕ຺ຖ ປຏິວສນ຺ຕິ.

ວາເສຏ຺ຐຠາຣທ຺ວາຊານນ຺ຕິ ວາເສຏ຺ຐສ຺ສ ຈ ຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ຈ. ອຍມນ຺ຕຣາກຖາຕິ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາຍກຠາວານຸຣູປໍ ກຖໍ ກເຖນ຺ຕາ ອນຸວິຈຣິໍສຸ, ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອນ຺ຕຣາ ເວມຊ຺ເຌເຍວ ອຍໍ ອຎ຺ຎາ ກຖາ ອຸທປາທີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກຕິ ສໍສຸທ຺ຘກຸຈ຺ຉິໂກ, ສໍສຸທ຺ຘາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ເອວ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ສມເວປາກິນິຍາ ຄຫຓິຍາ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ອຸທຣຄ຺ຄິ ‘‘ຄຫຓີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິ. ຍາວ ສຕ຺ຕມາຕິ ມາຕຸ ມາຕາ, ປິຕຸ ປິຕາຕິ ເອວໍ ປຏິໂລເມນ ຍາວ ສຕ຺ຕ ຊາຕິໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປິຕາມໂຫ ຈ ປິຕາມຫີ ຈ ປິຕາມຫາ, ຕຖາ ມາຕາມໂຫ ຈ ມາຕາມຫີ ຈ ມາຕາມຫາ, ປິຕາມຫາ ຈ ມາຕາມຫາ ຈ ປິຕາມຫາເຍວ. ປິຕາມຫານໍ ຍຸຄໍ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຍຸຄນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ອຠິລາປມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ປິຕາມຫາເຍວ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ຊາຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ກິໍ ໂສ’’ຕິ ເກນຈິ ອນວຎ຺ຎາໂຕ. ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐຕິ ຊາຕິສນ຺ໂທສວາເທນ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ. ວຕສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອາຈາຣສມ຺ປນ຺ໂນ. ສຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິ ຎາເປຕຸໍ ໂພເຘຕຸໍ, ນິຣນ຺ຕຣໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາຍາມາຕິ ຄຈ຺ຉາມ.

໖໐໐. ອນຸຎ຺ຎາຕປຏິຎ຺ຎາຕາຕິ ‘‘ເຕວິຊ຺ຊາ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ເອວໍ ມຍໍ ອາຈຣິເຍຫິ ຈ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ອຕ຺ຕນາ ຈ ປຏິຊານິມ຺ຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສ຺ມາຕິ ຠວາມ. ອຸໂຠຕິ ທ຺ເວປິ ຊນາ. ອຫໍ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ, ຕາຣຸກ຺ຂສ຺ສາຍໍ ມາຓໂວຕິ ອຫໍ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ເຊຏ຺ຐນ຺ເຕວາສີ ອຄ຺ຄສິສ຺ໂສ, ອຍໍ ຕາຣຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ຠຓຕິ ອາຈຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທີເປນ຺ໂຕ.

໖໐໑. ເຕວິຊ຺ຊານນ຺ຕິ ຕິເວທານໍ. ເກວລິໂນຕິ ນິຏ຺ຐງ຺ຄຕາ. ອສ຺ມເສຕິ ອມ຺ຫ ຠວາມ. ອິທານິ ຕໍ ເກວລິຠາວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ປທກສ຺ມາ…ເປ… ສາທິສາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊປ຺ເປຕິ ເວເທ. ກມ຺ມຸນາຕິ ທສວິເຘນ ກຸສລກມ຺ມປຖກມ຺ມຸນາ. ອຍຎ຺ຫິ ປຸພ຺ເພ ສຕ຺ຕວິຘໍ ກາຍວຈີກມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍໂຕ ໂຂ ໂຠ ສີລວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕິວິຘໍ ມໂນກມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ວຕສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຫິ ອາຈາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

໖໐໒-໕. ອິທານິ ຕໍ ວຈນນ຺ຕເຣນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ອຫຎ຺ຈ ກມ຺ມຸນາ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ. ຂຍາຕີຕນ຺ຕິ ອູນຠາວໍ ອຕີຕໍ, ປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເປຈ຺ຈາຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ນມສ຺ສນ຺ຕີຕິ ນໂມ ກໂຣນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸໍ ໂລເກ ສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາເຣ ໂລເກ, ຕໍ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາທິອຕ຺ຖສນ຺ທສ຺ສເນນ ຈກ຺ຂຸ ຫຸຕ຺ວາ ສມຸປ຺ປນ຺ນໍ.

໖໐໖. ເອວໍ ອຠິຕ຺ຖວິຕ຺ວາ ວາເສຏ຺ເຐນ ຍາຈິໂຕ ຠຄວາ ທ຺ເວປິ ຊເນ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ເຕສໍ ໂວ ອຫໍ ພ຺ຍກ຺ຂິສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ອນຸປຸພ຺ພນ຺ຕິ ຕິຏ຺ຐຕຸ ຕາວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈິນ຺ຕາ, ກີຏປຏງ຺ຄຕິຓຣຸກ຺ຂໂຕ ປຠຸຕິ ໂວ ອນຸປຸພ຺ພໍ ພ຺ຍກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາຍ ວິເນຕພ຺ພາ ຫິ ເຕ ມາຓວກາ. ຊາຕິວິຠງ຺ຄນ຺ຕິ ຊາຕິວິຕ຺ຖາຣໍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາ ຫິ ຊາຕິໂຍຕິ ເຕສໍ ເຕສຎ຺ຫິ ປາຓານໍ ຊາຕິໂຍ ອຎ຺ຎາ ອຎ຺ຎາ ນານປ຺ປກາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໐໗. ຕໂຕ ປາຓານໍ ຊາຕິວິຠງ຺ເຄ ກເຖຕພ຺ເພ ‘‘ຕິຓຣຸກ຺ເຂປິ ຊານາຖາ’’ຕິ ອນຸປາທິນ຺ນການໍ ຕາວ ກເຖຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕໍ ກິມຕ຺ຖມິຕິ ເຈ? ອຸປາທິນ຺ເນສຸ ສຸຂຎາປນຕ຺ຖໍ. ອນຸປາທິນ຺ເນສຸ ຫິ ຊາຕິເຠເທ ຄຫິເຕ ອຸປາທິນ຺ເນສຸ ໂສ ປາກຏຕໂຣ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິຓານິ ນາມ ອນ຺ໂຕເຜຄ຺ຄູນິ ພຫິສາຣານິ. ຕສ຺ມາ ຕາລນາຬິເກຣາທໂຍປິ ຕິຓສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຣຸກ຺ຂາ ນາມ ພຫິເຜຄ຺ຄູ ອນ຺ໂຕສາຣາ. ຕິຓານິ ຈ ຣຸກ຺ຂາ ຈ ຕິຓຣຸກ຺ຂາ. ເຕ ອຸປໂຍຄພຫຸວຈເນນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ຕິຓຣຸກ຺ເຂປິ ຊານາຖາ’’ຕິ. ນ ຈາປິ ປຏິຊານເຣຕິ ‘‘ມຍໍ ຕິຓາ, ມຍໍ ຣຸກ຺ຂາ’’ຕິ ເອວມ຺ປິ ນ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ລິງ຺ຄໍ ຊາຕິມຍນ຺ຕິ ອປຏິຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ຈ ເຕສໍ ຊາຕິມຍເມວ ສຓ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕໂນ ມູລຠູຕຕິຓາທິສທິສເມວ ໂຫຕິ. ກິໍ ກາຣຓໍ? ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາ ຫິ ຊາຕິໂຍ, ຍສ຺ມາ ອຎ຺ຎາ ຕິຓຊາຕິ, ອຎ຺ຎາ ຣຸກ຺ຂຊາຕິ; ຕິເຓສຸປິ ອຎ຺ຎາ ຕາລຊາຕິ, ອຎ຺ຎາ ນາຬິເກຣຊາຕີຕິ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

ເຕນ ກິໍ ທີເປຕິ? ຍໍ ຊາຕິວເສນ ນານາ ໂຫຕິ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິຎ຺ຎໍ ປເຣສໍ ວາ ອຸປເທສໍ ວິນາປິ ອຎ຺ຎຊາຕິໂຕ ວິເສເສນ ຄຍ຺ຫຕິ. ຍທິ ຈ ຊາຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠເວຍ຺ຍ, ໂສປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິຎ຺ຎໍ ປເຣສໍ ວາ ອຸປເທສໍ ວິນາ ຂຕ຺ຕິຍໂຕ ເວສ຺ສສຸທ຺ທໂຕ ວາ ວິເສເສນ ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍ, ນ ຈ ຄຍ຺ຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ຊາຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ. ປຣໂຕ ປນ ‘‘ຍຖາ ເອຕາສຸ ຊາຕີສູ’’ຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວຈີເຠເທເນວ ອາວິກຣິສ຺ສຕິ.

໖໐໘. ເອວໍ ອນຸປາທິນ຺ເນສຸ ຊາຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸປາທິນ຺ເນສຸ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕໂຕ ກີເຏ’’ຕິ ເອວມາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກີຏາຕິ ກິມໂຍ. ປຏງ຺ຄາຕິ ປຏງ຺ຄາເຍວ. ຍາວ ກຸນ຺ຖກິປິລ຺ລິເກຕິ ກຸນ຺ຖກິປິລ຺ລິກໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໐໙. ຂຸທ຺ທເກຕິ ກາຬກກຓ຺ຑກາທໂຍ. ມຫລ຺ລເກຕິ ສສພິຬາຣາທໂຍ. ສພ຺ເພ ຫິ ເຕ ອເນກວຓ຺ຓາ.

໖໑໐. ປາທູທເຣຕິ ອຸທຣປາເທ, ອຸທຣໍເຍວ ເຍສໍ ປາທາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທີຆປິຏ຺ຐິເກຕິ ສປ຺ປານຎ຺ຫິ ສີສໂຕ ຍາວ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐາ ປິຏ຺ຐິ ເອວ ໂຫຕິ, ເຕນ ເຕ ‘‘ທີຆປິຏ຺ຐິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕປິ ອເນກປ຺ປກາຣາ ອາສີວິສາທິເຠເທນ.

໖໑໑. ໂອທເກຕິ ອຸທກມ຺ຫິ ຊາເຕ. ມຈ຺ຉາປິ ອເນກປ຺ປກາຣາ ໂຣຫິຕມຈ຺ຉາທິເຠເທນ.

໖໑໒. ປກ຺ຂີຕິ ສກຸເຓ. ເຕ ຫິ ປກ຺ຂານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ‘‘ປກ຺ຂີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຕ຺ເຕຫິ ຍນ຺ຕີຕິ ປຕ຺ຕຍານາ. ເວຫາເສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວິຫງ຺ຄມາ. ເຕປິ ອເນກປ຺ປກາຣາ ກາກາທິເຠເທນ.

໖໑໓. ເອວໍ ຖລຊລາກາສໂຄຈຣານໍ ປາຓານໍ ຊາຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ຕໍ ທສ຺ເສສິ, ຕໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາ ເອຕາສູ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາຍວຓ຺ຓນາວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໖໑໔-໖. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສຍເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເກເສຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຊນາ – ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ມນຸສ຺ເສສຸ ລິງ຺ຄໍ ຊາຕິມຍໍ ປຸຖູ’’ຕິ, ຕໍ ເອວໍ ນຕ຺ຖີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ນ ເກເສຫີຕິ. ນ ຫິ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອີທິສາ ເກສາ ໂຫນ຺ຕິ, ຂຕ຺ຕິຍານໍ ອີທິສາ’’ຕິ ນິຍໂມ ອຕ຺ຖິ ຍຖາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສມິຄາທີນນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ລິງ຺ຄໍ ຊາຕິມຍໍ ເນວ, ຍຖາ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕິສູຕິ ອິທໍ ປນ ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ນິຄມນນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ສ ໂຍຊນາ – ຕເທວ ຍສ຺ມາ ອິເມຫິ ເກສາທີຫິ ນຕ຺ຖິ ມນຸສ຺ເສສຸ ລິງ຺ຄໍ ຊາຕິມຍໍ ປຸຖຸ, ຕສ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທິເຠເທສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ລິງ຺ຄໍ ຊາຕິມຍໍ ເນວ ຍຖາ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕີສູ’’ຕິ.

໖໑໗. ອິທານິ ເອວໍ ຊາຕິເຠເທ ອສນ຺ເຕປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິ ອິທໍ ນານຕ຺ຕໍ ຍຖາ ຊາຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເອຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານານໍ ວິຍ ໂຍນິສິທ຺ຘເມວ ເກສາທິສຓ຺ຐານານຕ຺ຕໍ ມນຸສ຺ເສສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາທີນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີເຣສຸ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ປນ ເອຕສ຺ມິໍ ຍເທຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິ ນານຕ຺ຕວິຘານປຣິຍາຍໍ ໂວກາຣໍ, ຕໍ ໂວກາຣຎ຺ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ສມຎ຺ຎາຍ ປວຸຈ຺ຈຕິ, ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

໖໑໙-໖໒໕. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຠຄວາ ຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ວາທໍ ນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອິທານິ ຍທິ ຊາຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠເວຍ຺ຍ, ອາຊີວສີລາຈາຣວິປນ຺ໂນປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠເວຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ໂປຣາຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາວໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ໂລເກ ຈ ອຎ຺ເຎປິ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ສາ, ຕສ຺ມາ ວາເສຏ຺ຐສ຺ສ ວາທປຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ມນຸສ຺ເສສູ’’ຕິອາທິກາ ອຏ຺ຐ ຄາຖາໂຍ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຄຣກ຺ຂນ຺ຕິ ເຂຕ຺ຕຣກ຺ຂໍ, ກສິກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຖວີ ຫິ ‘‘ໂຄ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕປ຺ປເຠໂທ ຈ ເຂຕ຺ຕໍ. ປຸຖຸສິປ຺ເປນາຕິ ຕນ຺ຕວາຍກມ຺ມາທິນານາສິປ຺ເປນ. ໂວຫາຣນ຺ຕິ ວຓິຊ຺ຊໍ. ປຣເປສ຺ເສນາຕິ ປເຣສໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ເຈນ. ອິສ຺ສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາວຸຘຊີວິກໍ, ອຸສຸຎ຺ຈ ສຕ຺ຕິຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂປໂຣຫິຈ຺ເຈນາຕິ ປຸໂຣຫິຕກມ຺ເມນ.

໖໒໖. ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມເຍນ ຈ ໂລກໂວຫາເຣນ ຈ ອາຊີວສີລາຈາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາວໍ ສາເຘຕ຺ວາ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນ ຊາຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຄຸເຓຫິ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ກຸເລ ຊາໂຕ ໂຍ ຄຸຓວາ, ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ອຍເມຕ຺ຖ ຎາໂຍຕິ ເອວເມຕໍ ຎາຍໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປາເທຕ຺ວາ ປຸນ ຕເທວ ຎາຍໍ ວຈີເຠເທນ ປກາເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ຈາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຫໍ ປນ ຍ຺ວາຍໍ ຈຕູສຸ ໂຍນີສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຊາໂຕ, ຕຕ຺ຣາປິ ວາ ວິເສເສນ ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມຎ຺ຎິຕາຍ ມາຕຣິ ສມ຺ຠູໂຕ, ຕໍ ໂຍນິຊໍ ມຕ຺ຕິສມ຺ຠວໍ ຍາ ຈາຍໍ ‘‘ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໓໐໓; ມ. ນິ. ໒.໔໒໔) ນເຍນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ຘອຸປ຺ປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕາ ໂຍນິ ກຖີຍຕິ, ‘‘ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ມາຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຕໂຕປິ ຊາຕສມ຺ຠູຕຕ຺ຕາ ‘‘ໂຍນິໂຊ ມຕ຺ຕິສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕມ຺ປິ ໂຍນິຊໍ ມຕ຺ຕິສມ຺ຠວໍ ອິມິນາ ຈ ໂຍນິຊມຕ຺ຕິສມ຺ຠວມຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນ ພ຺ຣູມິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ‘‘ໂຠ ໂຠ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ເຕນ ອຎ຺ເຎຫິ ສກິຎ຺ຈເນຫິ ວິສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ໂຠວາທີ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ, ສເຈ ໂຫຕິ ສກິຎ຺ຈໂນ. ໂຍ ປນາຍໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ກຸເລ ຊາໂຕປິ ຣາຄາທິກິຎ຺ຈນາຠາເວນ ອກິຎ຺ຈໂນ, ສພ຺ພຄຫຓປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄນ ຈ ອນາທາໂນ, ອກິຎ຺ຈນໍ ອນາທານໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ພາຫິຕປາໂປຕິ.

໖໒໗. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ‘‘ສພ຺ພສໍໂຍຊນໍ ເຉຕ຺ວາ’’ຕິອາທິກາ ສຕ຺ຕວີສຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ທສວິຘໍ ສໍໂຍຊນໍ. ນ ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ນ ຕສ຺ສຕິ. ຕມຫນ຺ຕິ ຕໍ ອຫໍ ຣາຄາທີນໍ ສງ຺ຄານໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຄາຕິຄໍ, ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ໂຍຄານໍ ອຠາເວນ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໒໘. ນທ຺ຘິນ຺ຕິ ນຍ຺ຫນຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ໂກຘໍ. ວຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ພນ຺ຘນຠາເວນ ປວຕ຺ຕໍ ຕຓ຺ຫໍ. ສນ຺ທານໍ ສຫນຸກ຺ກມນ຺ຕິ ອນຸສຍານຸກ຺ກມສຫິຕໍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິສນ຺ທານໍ, ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ອວິຊ຺ຊາປລິຆສ຺ສ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິຆໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານ຺ນໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໒໙. ອທຸຏ຺ໂຐຕິ ເອວໍ ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ອກ຺ໂກສຎ຺ຈ ປາຓິອາທີຫິ ໂປຖນຎ຺ຈ ອນ຺ທຸພນ຺ຘນາທີຫິ ພນ຺ຘນຎ຺ຈ ໂຍ ອກຸທ຺ຘມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຘິວາເສສິ, ຂນ຺ຕິພເລນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຂນ຺ຕີພລໍ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນີກຠູເຕນ ເຕເນວ ຂນ຺ຕີພລານີເກນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ພລານີກໍ ຕໍ ເອວຣູປໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໐. ວຕນ຺ຕນ຺ຕິ ຘຸຕວເຕນ ສມນ຺ນາຄຕໍ, ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລນ ສີລວນ຺ຕໍ, ຕຓ຺ຫາອຸສ຺ສທາຠາເວນ ອນຸສ຺ສທໍ, ຉຬິນ຺ທ຺ຣິຍທມເນນ ທນ຺ຕໍ, ໂກຏິຍໍ ຐິເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອນ຺ຕິມສາຣີຣໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໑. ໂຍ ນ ລິມ຺ປຕີຕິ ເອວເມວ ໂຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທຸວິເຘປິ ກາເມ ນ ລິມ຺ປຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກາເມ ນ ສຓ຺ຐາຕິ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໒. ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ຂນ຺ຘທຸກ຺ຂສ຺ສ. ປນ຺ນຠາຣນ຺ຕິ ໂອຫິຕກ຺ຂນ຺ຘຠາຣໍ ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວາ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໓. ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຎນ຺ຕິ ຄມ຺ຠີເຣສຸ ຂນ຺ຘາທີສຸ ປວຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕໍ, ຘມ຺ໂມຊປຎ຺ຎາຍ ເມຘາວິໍ, ‘‘ອຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິຍາ, ອຍໍ ສຸຄຕິຍາ, ອຍໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ, ອຍໍ ອມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ເອວໍ ມຄ຺ເຄ ອມຄ຺ເຄ ຈ ເຉກຕາຍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄສ຺ສ ໂກວິທໍ, ອຣຫຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖມນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໔. ອສໍສຏ຺ຐນ຺ຕິ ທສ຺ສນສວນສມຸລ຺ລາປປຣິໂຠຄກາຍສໍສຄ຺ຄານໍ ອຠາເວນ ອສໍສຏ຺ຐໍ. ອຸຠຍນ຺ຕິ ຄິຫີຫິ ຈ ອນຄາເຣຫິ ຈາຕິ ອຸຠເຍຫິປິ ອສໍສຏ຺ຐໍ. ອໂນກສາຣິນ຺ຕິ ອນາລຍຈາຣິໍ, ຕໍ ເອວຣູປໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໕. ນິຘາຍາຕິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂອໂຣເປຕ຺ວາ. ຕເສສຸ ຖາວເຣສຸ ຈາຕິ ຕຓ຺ຫາຕາເສນ ຕເສສຸ ຕຓ຺ຫາຠາເວນ ຖິຣຕາຍ ຖາວເຣສຸ. ໂຍ ນ ຫນ຺ຕີຕິ ໂຍ ເອວໍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ວິຄຕປຏິຆຕາຍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ເນວ ກຎ຺ຈິ ສຍໍ ຫນຕິ, ນ ອຎ຺ເຎນ ຆາເຕຕິ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໖. ອວິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອາຆາຕວເສນ ວິຣຸທ຺ເຘສຸປິ ໂລກິຍມຫາຊເນສຸ ອາຆາຕາຠາເວນ ອວິຣຸທ຺ຘໍ, ຫຕ຺ຖຄເຕ ທຓ຺ເຑ ວາ ສຕ຺ເຖ ວາ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ປເຣສໍ ປຫາຣທານໂຕ ອວິຣຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕທຓ຺ເຑສຸ ຊເນສຸ ນິພ຺ພຸຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ຑໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ‘‘ອຫໍ ມມ’’ນ຺ຕິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສາທາເນສຸ, ຕສ຺ສ ຄຫຓສ຺ສ ອຠາເວນ ອນາທານໍ ຕໍ ເອວຣູປໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໗. ອາຣຄ຺ຄາຕິ ຍສ຺ເສເຕ ຣາຄາທໂຍ ອຍຎ຺ຈ ປຣຄຸຓມກ຺ຂຓລກ຺ຂໂຓ ມກ຺ໂຂ ອາຣຄ຺ຄາ ສາສໂປ ວິຍ ປປຕິໂຕ, ຍຖາ ສາສໂປ ອາຣຄ຺ເຄ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຈິຕ຺ເຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໘. ອກກ຺ກສນ຺ຕິ ອຜຣຸສໍ. ວິຎ຺ຎາປນິນ຺ຕິ ອຕ຺ຖວິຎ຺ຎາປນິໍ. ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຠູຕໍ. ນາຠິສເຊຕິ ຍາຍ ຄິຣາຍ ອຎ຺ຎໍ ກຸຊ຺ຌາປນວເສນ ນ ລຄ຺ຄາເປຍ຺ຍ. ຂີຓາສໂວ ນາມ ເອວຣູປເມວ ຄິຣໍ ຠາເສຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໓໙. ສາຏກາຠຣຓາທີສຸ ທີຆໍ ວາ ຣສ຺ສໍ ວາ, ມຓິມຸຕ຺ຕາທີສຸ ອຓຸໍ ວາ ຖູລໍ ວາ ມຫຄ຺ຆອປ຺ປຄ຺ຆວເສນ ສຸຠໍ ວາ ອສຸຠໍ ວາ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາທິຍຕິ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໐. ນິຣາສາສນ຺ຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫໍ. ວິສໍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວິຍຸຕ຺ຕໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໑. ອາລຍາຕິ ຕຓ຺ຫາ. ອຎ຺ຎາຍ ອກຖໍກຖີຕິ ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຖູນິ ຍຖາຠູຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ໂຉ. ອມໂຕຄຘມນຸປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ ໂອຄເຫຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໒. ອຸໂຠຕິ ທ຺ເວປິ ປຸຎ຺ຎານິ ປາປານິ ຈ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຄນ຺ຕິ ຣາຄາທິເຠທໍ ສງ຺ຄໍ. ອຸປຈ຺ຈຄາຕິ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ຕມຫໍ ວຏ຺ຏມູລໂສເກນ ອໂສກໍ, ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຣາຄຣຊາທີນໍ ອຠາເວນ ວິຣຊໍ, ນິຣຸປກ຺ກິເລສຕາຍ ສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໓. ວິມລນ຺ຕິ ອພ຺ຠາທິມລວິຣຫິຕໍ. ສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສໍ. ວິປ຺ປສນ຺ນນ຺ຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕໍ. ອນາວິລນ຺ຕິ ກິເລສາວິລຕ຺ຕວິຣຫິຕໍ. ນນ຺ທີຠວປຣິກ຺ຂີຓນ຺ຕິ ຕີສຸ ຠເວສຸ ປຣິກ຺ຂີຓຕຓ຺ຫໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໔. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອິມໍຣາຄປລິປຖຎ຺ເຈວ ກິເລສທຸຄ຺ຄຎ຺ຈ ສໍສາຣວຏ຺ຏຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນກໂມຫຎ຺ຈ ອຕີໂຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂອເຆ ຕິຓ຺ໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ປາຣໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ທຸວິເຘນ ຌາເນນ ຌາຍີ, ຕຓ຺ຫາຍ ອຠາເວນ ອເນໂຊ, ກຖໍກຖາຍ ອຠາເວນ ອກຖໍກຖີ, ອຸປາທານານໍ ອຠາເວນ ອນຸປາທິຍິຕ຺ວາ ກິເລສນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸໂຕ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໕. ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອິຘ ໂລເກ, ອຸໂຠປິ ກາເມ ຫິຕ຺ວາ ອນາຄາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພຊຕິ, ຕໍ ປຣິກ຺ຂີຓກາມຎ຺ເຈວ ປຣິກ຺ຂີຓຠວຎ຺ຈ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໖. ໂຍ ອິຘ ໂລເກ ຉທ຺ວາຣິກໍ ຕຓ຺ຫໍ ຊຫິຕ຺ວາ ຆຣາວາເສນ ອນຕ຺ຖິໂກ ອນາຄາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພຊຕິ, ຕຓ຺ຫາຍ ເຈວ ຠວສ຺ສ ຈ ປຣິກ຺ຂີຓຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາຠວປຣິກ຺ຂີຓໍ ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໗. ມານຸສກໍ ໂຍຄນ຺ຕິ ມານຸສກໍ ອາຍຸຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຈວິຘກາມຄຸເຓ ຈ. ທິພ຺ພໂຍເຄປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸປຈ຺ຈຄາຕິ ໂຍ ມານຸສກໍ ໂຍຄໍ ຫິຕ຺ວາ ທິພ຺ພໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ຕໍ ສພ຺ເພຫິ ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫິ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໘. ຣຕິນ຺ຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣຕິໍ. ອຣຕິນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຎວາເສ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຕ຺ຕໍ. ສີຕິຠູຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພຸຕໍ, ນິຣຸປຘິນ຺ຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສໍ, ວີຣນ຺ຕິ ຕໍ ເອວຣູປໍ ສພ຺ພໍ ຂນ຺ຘໂລກໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ວີຣິຍວນ຺ຕໍ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໔໙. ໂຍ ເວທີຕິ ໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ຈຸຕິຎ຺ຈ ປຏິສນ຺ຘິຎ຺ຈ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຊານາຕິ, ຕມຫໍ ອລຄ຺ຄຕາຍ ອສຕ຺ຕໍ, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ຄຕຕ຺ຕາ ສຸຄຕໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ພຸທ຺ຘຕາຍ ພຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໕໐. ຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ເສເຕ ເທວາທໂຍ ຄຕິໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕມຫໍ ອາສວານໍ ຂີຓຕາຍ ຂີຓາສວໍ, ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣຫນ຺ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໕໑. ປຸເຣຕິ ອຕີຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ. ປຈ຺ຉາຕິ ອນາຄເຕສຸ. ມຊ຺ເຌຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ. ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຍສ຺ເສເຕສຸ ຐາເນສຸ ຕຓ຺ຫາຄາຫສງ຺ຂາຕໍ ກິຎ຺ຈນໍ ນຕ຺ຖິ. ຕມຫໍ ຣາຄກິຎ຺ຈນາທີຫິ ອກິຎ຺ຈນໍ. ກສ຺ສຈິ ຄຫຓສ຺ສ ອຠາເວນ ອນາທານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໕໒. ອຈ຺ຉມ຺ຠິຕຕ຺ເຕນ ອຸສຠສທິສຕາຍ ອຸສຠໍ, ອຸຕ຺ຕມຏ຺ເຐນ ປວຣໍ, ວີຣິຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວີຣໍ, ມຫນ຺ຕານໍ ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ເອສິຕຕ຺ຕາ ມເຫສິໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ມາຣານໍ ວິຊິຕຕ຺ຕາ ວິຊິຕາວິນໍ, ນິນ຺ຫາຕກິເລສຕາຍ ນ຺ຫາຕກໍ, ຈຕຸສຈ຺ຈພຸທ຺ຘຕາຍ ພຸທ຺ຘໍ ຕໍ ເອວຣູປໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໕໓. ໂຍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຊານາຕິ, ຉພ຺ພີສຕິເທວໂລກເຠທໍ ສຄ຺ຄໍ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອປາຍຎ຺ຈ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ, ອໂຖ ຊາຕິກ຺ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕມຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໕໔. ເອວໍ ຠຄວາ ຄຸຓໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ເຍ ‘ຊາຕິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’ຕິ ອຠິນິເວສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕ ອິທໍ ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ຕາ, ສາ ຈ ເນສໍ ທິຏ຺ຐິ ທຸທ຺ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມຎ຺ຎາ ເຫສາ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ຍທິທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຂຕ຺ຕິໂຍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວາເສຏ຺ໂຐ’’ຕິ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ປກປ຺ປິຕໍ, ສມຎ຺ຎາ ເຫສາ ໂລກສ຺ມິໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂວຫາຣມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ສມ຺ມຸຈ຺ຈາ ສມຸທາຄຕໍ ສມນຸຎ຺ຎາຍ ອາຄຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຊາຕກາເລເຍວສ຺ສ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ ປກປ຺ປິຕໍ ກຕໍ. ໂນ ເຈຕໍ ເອວໍ ປກປ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ນ ໂກຈິ ກຎ຺ຈິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠາຣທ຺ວາໂຊ’’ຕິ ວາ ຊາເນຍ຺ຍ.

໖໕໕. ເອວໍ ປກປ຺ປິຕຎ຺ເຈຕໍ ທີຆຣຕ຺ຕມນຸສຍິຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕມຊານຕໍ, ‘‘ປກປ຺ປິຕໍ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ, ນາມໂຄຕ຺ຕມຕ຺ຕເມຕໍ ສໍໂວຫາຣຕ຺ຖໍ ປກປ຺ປິຕ’’ນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຫທເຍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕມນຸສຍິຕໍ, ຕສ຺ສ ອນຸສຍິຕຕ຺ຕາ ຕໍ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ຕາ ເຕ ປພ຺ຣຸວນ຺ຕິ ‘‘ຊາຕິຍາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ, ອຊານນ຺ຕາເຍວ ເອວໍ ວທນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໖໕໖-໗. ເອວໍ ‘‘ເຍ ‘ຊາຕິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’ຕິ ອຠິນິເວສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕ ອິທໍ ໂວຫາຣມຕ຺ຕມຊານນ຺ຕາ, ສາ ຈ ເນສໍ ທິຏ຺ຐິ ທຸທ຺ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ນິປ຺ປຣິຍາຍເມວ ຊາຕິວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ກມ຺ມວາທຎ຺ຈ ນິໂຣເປນ຺ໂຕ ‘‘ນ ຊຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກມ຺ມຸນາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ, ກມ຺ມຸນາ ໂຫຕິ ອພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາຍ ອຕ຺ຖວິຕ຺ຖາຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ກສ຺ສໂກ ກມ຺ມຸນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຸນາຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ກສິກມ຺ມາທິນິພ຺ພຕ຺ຕກເຈຕນາກມ຺ມຸນາ.

໖໕໙. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທທສ຺ສາຕິ ‘‘ອິມິນາ ປຈ຺ຈເຍນ ເອວໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທທສ຺ສາວິໂນ. ກມ຺ມວິປາກໂກວິທາຕິ ສມ຺ມານາວມານາຣເຫ ກຸເລ ກມ຺ມວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎາປິ ຫີນປຓີຕຕາ ຫີນປຓີເຕ ກມ຺ເມ ວິປຈ຺ຈມາເນ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ກມ຺ມວິປາກກຸສລາ.

໖໖໐. ‘‘ກມ຺ມຸນາວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ປນ ‘‘ໂລໂກ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຊາ’’ຕິ ວາ ‘‘ສຕ຺ຕາ’’ຕິ ວາ ເອໂກເຍວ ອຕ຺ໂຖ, ວຈນມຕ຺ຕເມວ ນານໍ. ປຸຣິມປເທນ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ອຕ຺ຖິ ພ຺ຣຫ຺ມາ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ…ເປ… ເສຏ຺ໂຐ ສຊິຕາ ວສີ ປິຕາ ຠູຕຠພ຺ຍານ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໔໒) ອິມິສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ນິເສໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກມ຺ມຸນາ ຫິ ວຕ຺ຕຕິ ຕາສຸ ຕາສຸ ຄຕີສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂລໂກ, ຕສ຺ສ ໂກ ສຊິຕາຕິ? ທຸຕິເຍນ ‘‘ເອວໍ ກມ຺ມຸນາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ຈ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເຠເທນ ກມ຺ມຸນາ ເອວ ປວຕ຺ຕຕິ, ສຸຂທຸກ຺ຂານິ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ໂຕ ຫີນປຓີຕາທິຠາວໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕິເຍນ ຕເມວຕ຺ຖໍ ນິຄເມຕິ ‘‘ເອວໍ ສພ຺ພຖາປິ ກມ຺ມນິພນ຺ຘນາ ສຕ຺ຕາ ກມ຺ເມເນວ ພທ຺ຘາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ວິຠາເວຕິ ຣຖສ຺ສາຓີວ ຍາຍໂຕຕິ. ຍຖາ ຣຖສ຺ສ ຍາຍໂຕ ອາຓິ ນິພນ຺ຘນໍ ໂຫຕິ, ນ ຕາຍ ອນິພທ຺ໂຘ ຍາຕິ, ເອວໍ ໂລກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊໂຕ ຈ ປວຕ຺ຕໂຕ ຈ ກມ຺ມໍ ນິພນ຺ຘນໍ, ນ ເຕນ ອນິພທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ.

໖໖໑. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເອວໍ ກມ຺ມນິພນ຺ຘໂນ ໂລໂກ, ຕສ຺ມາ ເສຏ຺ເຐນ ກມ຺ມຸນາ ເສຏ຺ຐຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕເປນາ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕເປນາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນາຕິ ສິກ຺ຂານິສ຺ສິເຕນ ວຸຕ຺ຕາວເສສເສຏ຺ຐຈຣິເຍນ. ສໍຍເມນາຕິ ສີເລນ. ທເມນາຕິ ປຎ຺ຎາຍ. ເອເຕນ ເສຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ກມ຺ມຸນາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ເອຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຸຕ຺ຕມໍ, ຍສ຺ມາ ເອຕໍ ກມ຺ມໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມານ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ພ຺ຣຫ຺ມໍ ອາເນຕີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຠາວໍ ອາເນຕິ ອາວຫຕິ ເທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໖໖໒. ທຸຕິຍຄາຖາຍ ສນ຺ໂຕຕິ ສນ຺ຕກິເລໂສ. ພ຺ຣຫ຺ມາ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ສກ຺ໂກ ຈ. ໂຍ ເອວຣູໂປ, ໂສ ນ ເກວລໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ອປິຈ ໂຂ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ສກ຺ໂກ ຈ ໂສ ວິຊານຕໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ເອວໍ ວາເສຏ຺ຐ ຊານາຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ວາເສຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.