໖. ສຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສຠິຍສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍເມວ ຍາສ຺ສ ນິທາເນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາກ຺ກເມປິ ຈສ຺ສ ປຸພ຺ພສທິສໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ອປຸພ຺ພໍ, ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິ ປທານິ ປຣິຫຣນ຺ຕາ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ. ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປຕິ ເວຬຸວນນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຸຍ຺ຍານສ຺ສ ນາມໍ. ຕໍ ກິຣ ເວຬູຫິ ຈ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ ອຏ຺ຐາຣສຫຕ຺ເຖນ ຈ ປາກາເຣນ, ໂຄປຸຣທ຺ວາຣຏ຺ຏາລກຍຸຕ຺ຕໍ ນີໂລຠາສໍ ມໂນຣມໍ, ເຕນ ‘‘ເວຬຸວນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກລນ຺ທການຎ຺ເຈຕ຺ຖ ນິວາປໍ ອທໍສຸ, ເຕນ ‘‘ກລນ຺ທກນິວາໂປ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກລນ຺ທກາ ນາມ ກາຬກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຣາຊາ ຕຕ຺ຖ ອຸຍ຺ຍານກີຬນຕ຺ຖໍ ອາຄໂຕ ສຸຣາມເທນ ມຕ຺ໂຕ ທິວາເສຍ຺ຍໍ ສຸປິ. ປຣິຊໂນປິສ຺ສ ‘‘ສຸຕ຺ໂຕ ຣາຊາ’’ຕິ ປຸປ຺ຜຜລາທີຫິ ປໂລຠິຍມາໂນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ສຸຣາຄນ຺ເຘນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມາ ສຸສິຣຣຸກ຺ຂາ ກຓ຺ຫສປ຺ໂປ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອຠິມຸໂຂ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ຊີວິຕໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ກາຬກເວເສນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຓ຺ຓມູເລ ສທ຺ທມກາສິ. ຣາຊາ ປຏິພຸຊ຺ຌິ, ກຓ຺ຫສປ຺ໂປ ນິວຕ຺ໂຕ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ມມ ກາຬກາຍ ຊີວິຕໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ກາຬການໍ ຕຕ຺ຖ ນິວາປໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ອຠຍໂຆສນຎ຺ຈ ໂຆສາເປສິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ‘‘ກລນ຺ທກນິວາໂປ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ.

ສຠິຍສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສາຕິ ສຠິໂຍຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ, ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ພາຫິຣ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປາທາຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸຣາຓສາໂລຫິຕາຍ ເທວຕາຍາຕິ ນ ມາຕາ ນ ປິຕາ, ອປິຈ ໂຂ ປນສ຺ສ ມາຕາ ວິຍ ປິຕາ ວິຍ ຈ ຫິຕຊ຺ຌາສຍຕ຺ຕາ ໂສ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ປຸຣາຓສາໂລຫິຕາ ເທວຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ກິຣ ກສ຺ສເປ ຠຄວຕິ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ຕໂຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມຸຂສາວການໍ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຣິຍານຸຣູປານິ ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕຊນປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຈ ເຈຕິຍວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ຈ ນຄຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອປເຣນ ຈ ສມເຍນ ຕາວຕກມ຺ປິ ອຣຎ຺ເຎ ວິປ຺ປວາສໍ ອໂຣຈຍມານາ ຕຕ຺ເຖວ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣິໍສຸ, ເອວໍ ວິຫຣນ຺ຕາປິ ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ວິເສສໍ ອຘິຄມິໍສຸ. ຕໂຕ ເນສໍ ອໂຫສິ – ‘‘ມຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຊີວິເຕ ສາເປກ຺ຂາ ໂຫມ, ຊີວິເຕ ສາເປກ຺ເຂນ ຈ ນ ສກ຺ກາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກາລກິຣິຍາປິ ທຸກ຺ຂາ, ຫນ຺ທ ມຍໍ ນິສ຺ເສຓິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ອນເປກ຺ຂາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣມາ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ.

ອຖ ເນສໍ ມຫາເຖໂຣ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕທເຫວ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຣິວາຣໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉາກາສິ. ໂສ ອິທ຺ຘິຍາ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອໂນຕຕ຺ເຕ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣູສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ປຸນ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ປເທສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອໂນຕຕ຺ຕອຸທກຎ຺ຈ ນາຄລຕາທນ຺ຕໂປຓຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສຖາວຸໂສ ມມານຸຠາວໍ, ອຍໍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໂຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ, ອິທໍ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ອຸທກທນ຺ຕໂປຓໍ ອາຠຕໍ, ອິມໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຖ, ເອວາຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ສທາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ກຕກິຈ຺ຈາ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ສຫ ສລ຺ລາປມຕ຺ຕມ຺ປິ ອມ຺ຫາກໍ ປປຎ຺ໂຈ, ມາ ທານິ ຕຸມ຺ເຫ ປຸນ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ໂສ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ເຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປກ຺ກາມິ.

ຕໂຕ ເຕສໍ ເອໂກ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ໂຎ ອນາຄາມີ ອໂຫສິ. ໂສປິ ຕເຖວ ອກາສິ, ອິຕເຣນ ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຕເຖວ ອຄມາສິ. ໂສ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາຍມນ຺ໂຕ ປພ຺ພຕໍ ອາຣຸຫນທິວສໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ກິຎ຺ຈິ ວິເສສໍ ອນຘິຄນ຺ຕ຺ວາວ ກາລກໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣປິ ຕໍ ທິວສເມວ ປຣິນິພ຺ພາຍິ, ອນາຄາມີ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຉສຸ ກາມາວຈຣເທວໂລເກສຸ ອນຸໂລມປຏິໂລເມນ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ສາ ກິຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ຘີຕາ, ຕໍ ມາຕາປິຕໂຣ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຘີຕາ ສມຍນ຺ຕຣໍ ຊານາຕູ’’ຕິ ເອກສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕສຸໍ. ຕສ຺ເສໂກ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊິ. ສາ ເຕນ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕໍ ຄພ຺ຠິນິໍ ທິສ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊິກາ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໍສຸ. ສາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຠາຍໍ ວິຊາຍິ, ເຕນສ຺ສ ‘‘ສຠິໂຍ’’ຕ຺ເວວ ນາມໍ ອກາສິ. ໂສປິ ສຠິໂຍ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນານາສຕ຺ຖານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາວາທີ ຫຸຕ຺ວາ ວາທກ຺ຂິຕ຺ຕຕາຍ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ວິຈຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສທິສໍ ວາທິໍ ອທິສ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ອສ຺ສມໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣາທໂຍ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ວສຕິ.

ອຖ ຠຄວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣຕິ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ສຠິໂຍ ປນ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ນ ຊານາຕິ. ອຖ ໂສ ສຸທ຺ຘາວາສພ຺ຣຫ຺ມາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອິມາຫໍ ວິເສສໍ ກສ຺ສານຸຠາເວນ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ສມຓຘມ຺ມກິຣິຍໍ ເຕ ຈ ສຫາເຍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ເຕສຸ ເອໂກ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ເອໂກ ອິທານິ ກຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸທີເປ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທມ຺ປິ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທ ນໍ ພຸທ຺ຘຸປເສວນາຍ ນິໂຍເຊມີ’’ຕິ ວີສຕິ ປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຕສ຺ສ ອສ຺ສມມາຄມ຺ມ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສຠິຍ, ສຠິຍາ’’ຕິ ປກ຺ໂກສິ. ໂສ ນິທ຺ທາຍມາໂນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ໂອຠາສໍ ທິສ຺ວາ ປຎ຺ຊລິໂກ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໂຕ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມາ ອາຫ – ‘‘ອຫໍ ສຠິຍ ຕວຕ຺ຖາຍ ວີສຕິ ປຎ຺ເຫ ອາຫຣິໍ, ເຕ ຕ຺ວໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫ. ໂຍ ຈ ເຕ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອິເມ ປຎ຺ເຫ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ອິມໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸຣາຓສາໂລຫິຕາຍ ເທວຕາຍ ປຎ຺ຫາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ອຸທ຺ເທສມຕ຺ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ວິຠງ຺ເຄນ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຈ ເນ ສຠິໂຍ ເອກວຈເນເນວ ປທປຏິປາຏິຍາ ອຸຄ຺ຄເຫສິ. ອຖ ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຊານນ຺ໂຕປິ ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ນາຈິກ຺ຂິ. ‘‘ອຕ຺ຖໍ ຄເວສມາໂນ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ສຍເມວ ສຕ຺ຖາຣໍ ຎສ຺ສຕິ. ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຕຸຈ຺ຉຠາວ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປນາຘິປ຺ປາເຍນ ເອວມາຫ – ‘‘ໂຍ ເຕ ສຠິຍ…ເປ… ຈເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ເຖຣຄາຖາສຸ ປນ ຈຕຸກ຺ກນິປາເຕ ສຠິຍຕ຺ເຖຣາປທານໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕາ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ສາ ຈສ຺ສ ມາຕາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໍ ຊິຄຸຈ຺ຉມານາ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມເທວຕາຍ ເຕ ປຎ຺ຫາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ’’ຕິ.

ເຍ ເຕຕິ ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພານໍ ອຸທ຺ເທສປຈ຺ຈຸທ຺ເທໂສ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄມເນນ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ຈ ສມຓາ ເຈວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ. ສງ຺ຆິໂນຕິ ຄຓວນ຺ໂຕ. ຄຓິໂນຕິ ສຕ຺ຖາໂຣ, ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂນ ມຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຏິຎ຺ຎາຕາໂຣ. ຄຓາຈຣິຍາຕິ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທິວເສນ ປພ຺ພຊິຕຄຫຏ຺ຐຄຓສ຺ສ ອາຈຣິຍາ. ຎາຕາຕິ ອຠິຎ຺ຎາຕາ, ວິສ຺ສຸຕາ ປາກຏາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍສສ຺ສິໂນຕິ ລາຠປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ນາ. ຕິຕ຺ຖກຣາຕິ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕຫິ ໂອຕຣິຕພ຺ພານໍ ໂອຄາຫິຕພ຺ພານໍ ທິຏ຺ຐິຕິຕ຺ຖານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ. ສາຘຸສມ຺ມຕາ ພຫຸຊນສ຺ສາຕິ ‘‘ສາຘໂວ ເອເຕ ສນ຺ໂຕ ສປ຺ປຸຣິສາ’’ຕິ ເອວໍ ພຫຸຊນສ຺ສ ສມ຺ມຕາ.

ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ກຕເມ ເຕຕິ ເຈ-ອິຈ຺ເຈຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ປູຣໂຓຕິ ນາມໍ, ກສ຺ສໂປຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ໂສ ກິຣ ຊາຕິຍາ ທາໂສ, ທາສສຕໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ຊາໂຕ. ເຕນສ຺ສ ‘‘ປູຣໂຓ’’ຕິ ນາມມກໍສຸ. ປລາຍິຕ຺ວາ ປນ ນຄ຺ເຄສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ສໂປ ອຫ’’ນ຺ຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິ. ມກ຺ຂລີຕິ ນາມໍ, ໂຄສາລາຍ ຊາຕຕ຺ຕາ ໂຄສາໂລຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສປິ ກິຣ ຊາຕິຍາ ທາໂສ ເອວ, ປລາຍິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິ. ອຊິໂຕຕິ ນາມໍ, ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ເກສກມ຺ພລໍ ຘາເຣຕິ, ເຕນ ເກສກມ຺ພໂລຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິ. ປກຸໂຘຕິ ນາມໍ, ກຈ຺ຈາຍໂນຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປິຈ຺ຉວເສນ ອຸທເກ ຊີວສຎ຺ຎາຍ ຈ ນ຺ຫານມຸຂໂຘວນາທິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ໂສປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິ. ສຎ຺ຈໂຍຕິ ນາມໍ, ເພລຏ຺ໂຐ ປນສ຺ສ ປິຕາ, ຕສ຺ມາ ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິ. ນິຄຓ຺ໂຐຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊານາເມນ, ນາຏປຸຕ຺ໂຕຕິ ປິຕຸນາເມນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນາໂຏຕິ ກິຣ ນາມສ຺ສ ປິຕາ, ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ, ໂສປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິ. ສພ຺ເພປິ ປຎ຺ຈສຕປຎ຺ຈສຕສິສ຺ສປຣິວາຣາ ອເຫສຸໍ. ເຕຕິ ເຕ ຉ ສຕ຺ຖາໂຣ. ເຕ ປຎ຺ເຫຕິ ເຕ ວີສຕິ ປຎ຺ເຫ. ເຕຕິ ເຕ ຉ ສຕ຺ຖາໂຣ. ນ ສມ຺ປາຍນ຺ຕີຕິ ນ ສມ຺ປາເທນ຺ຕິ. ໂກປນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອາວິລຠາວໍ. ໂທສນ຺ຕິ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕຕໍ, ຕທຸຠຍມ຺ເປຕໍ ມນ຺ທຕິກ຺ຂເຠທສ຺ສ ໂກຘສ຺ເສວາຘິວຈນໍ. ອປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອປ຺ປຕີຕຕາ, ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີຕິ ກາຍວຈີວິກາເຣນ ປກາເສນ຺ຕິ, ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

ຫີນາຍາຕິ ຄຫຏ຺ຐຠາວາຍ. ຄຫຏ຺ຐຠາໂວ ຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປນິຘາຍ ສີລາທິຄຸຓຫີນໂຕ ຫີນກາມສຸຂປຏິເສວນໂຕ ວາ ‘‘ຫີໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຈ຺ຈາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ອາວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາ. ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ກາເມ ປຏິເສເວຍ຺ຍໍ. ອິຕິ ກິຣສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປຏິຎ຺ຎານມ຺ປິ ປພ຺ພຊິຕານໍ ຕຸຈ຺ຉກຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອໂຫສິ. ອຸປ຺ປນ຺ນປຣິວິຕກ຺ກວເສເນວ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວີມໍສມານສ຺ສ ອຖ ໂຂ ສຠິຍສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ສມໂຓ’’ຕິ ຈ ‘‘ເຍປິ ໂຂ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ສມໂຓ ໂຂ ທຫໂຣຕິ ນ ອຸຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈາຕິ ເອວມາທິ. ຕຕ຺ຖ ຊິຓ຺ຓາຕິອາທີນິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ເຖຣາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມຓຘມ຺ເມ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕາ. ຣຕ຺ຕຎ຺ຎູຕິ ຣຕນຎ຺ຎູ, ‘‘ນິພ຺ພານຣຕນໍ ຊານາມ ມຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສກາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ໂລເກນາປິ ສມ຺ມຕາ, ພຫຸຣຕ຺ຕິວິທູ ວາ. ຈິຣໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຈິຣປພ຺ພຊິຕາ. ນ ອຸຎ຺ຎາຕພ຺ໂພຕິ ນ ອວຊານິຕພ຺ໂພ, ນ ນີຈໍ ກຕ຺ວາ ຊານິຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ປຣິໂຠຕພ຺ໂພຕິ ນ ປຣິຠວິຕພ຺ໂພ, ‘‘ກິເມສ ຎສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໑໖. ກງ຺ຂີ ເວຈິກິຈ຺ຉີຕິ ສຠິໂຍ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທມາໂນ ເອວໍ ຠຄວໂຕ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິທມູປສມສູຈິຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ສມ຺ຠາວຍມາໂນ ວິຄຕຸທ຺ຘຈ຺ໂຈ ຫຸຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ກງ຺ຂີ ເວຈິກິຈ຺ຉີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ລເຠຍ຺ຍໍ ນຸ ໂຂ ອິເມສໍ ພ຺ຍາກຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຫານໍ ພ຺ຍາກຣຓກງ຺ຂາຍ ກງ຺ຂີ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສິມສ຺ສ ຈ ປຎ຺ຫສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ເອວໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ເວຈິກິຈ຺ຉີ. ທຸພ຺ພລວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ວາ ເຕສໍ ປຎ຺ຫານໍ ອຕ຺ເຖ ກງ຺ຂນໂຕ ກງ຺ຂີ, ພລວຕິຍາ ວິຈິນນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຉຕິເຍວ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐາຕຸນ຺ຕິ ເວຈິກິຈ຺ຉີ. ອຠິກງ຺ຂມາໂນຕິ ອຕິວິຍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ເຕສນ຺ຕກໂຣຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຫານໍ ອນ຺ຕກໂຣ. ຠວນ຺ໂຕວ ເອວໍ ຠວາຫີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ເຫ ເມ ປຸຏ຺ໂຐ…ເປ… ພ຺ຍາກໂຣຫິ ເມ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ເຫ ເມຕິ ປຎ຺ເຫ ມຍາ. ປຸຏ຺ໂຐຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ. ອນຸປຸພ຺ພນ຺ຕິ ປຎ຺ຫປຏິປາຏິຍາ ອນຸຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖານຸຣູປໍ ປາຬິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ. ພ຺ຍາກໂຣຫິ ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ ພ຺ຍາກໂຣຫິ.

໕໑໗. ທູຣໂຕຕິ ໂສ ກິຣ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕໂຍຊນສຕມຄ຺ຄໂຕ ອາຄໂຕ. ເຕນາຫ – ຠຄວາ ‘‘ທູຣໂຕ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ, ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວາ ສາສນໂຕ ອາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ທູຣໂຕ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ນໍ ອາຫ.

໕໑໘. ປຸຈ຺ຉ ມນ຺ຕິ ອິມາຍ ປນສ຺ສ ຄາຖາຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ມນສິຈ຺ຉສີຕິ ມນສາ ອິຈ຺ຉສິ.

ຍໍ ວຕາຫນ຺ຕິ ຍໍ ວຕ ອຫໍ. ອຕ຺ຕມໂນຕິ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໂສມນສ຺ເສຫິ ຜຸຏຈິຕ຺ໂຕ. ອຸທຄ຺ໂຄຕິ ກາເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ຈ ອພ຺ຠຸນ຺ນໂຕ. ອິທໍ ປນ ປທໍ ນ ສພ຺ພປາເຐສຸ ອຕ຺ຖິ. ອິທານິ ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຕ຺ຕມໂນ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ປມຸທິໂຕ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ’’ຕິ.

໕໑໙. ກິໍ ປຕ຺ຕິນນ຺ຕິ ກິໍ ປຕ຺ຕໍ ກິມຘິຄຕໍ. ໂສຣຕນ຺ຕິ ສຸວູປສນ຺ຕໍ. ‘‘ສຸຣຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຣຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທນ຺ຕນ຺ຕິ ທມິຕໍ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ວິພຸທ຺ໂຘ, ພຸທ຺ຘໂພທ຺ຘພ຺ໂພ ວາ. ເອວໍ ສຠິໂຍ ເອເກກາຍ ຄາຖາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ຄາຖາຫິ ວີສຕິ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາ ປນສ຺ສ ເອກເມກໍ ປຎ຺ຫໍ ເອກເມກາຍ ຄາຖາຍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ວີສຕິຍາ ຄາຖາຫິ ພ຺ຍາກາສິ.

໕໒໐. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຠິນ຺ນກິເລໂສ ປຣມຕ຺ຖຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ຈ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອສ຺ສ ‘‘ກິໍ ປຕ຺ຕິນມາຫຸ ຠິກ຺ຂຸນ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ປຊ຺ເຊນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ອຕ຺ຕນາ ຠາວິເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຣິນິພ຺ພານຄໂຕ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ໂຕ, ປຣິນິພ຺ພານຄຕຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ວິຕິຓ຺ຓກງ຺ໂຂ ວິປຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຫານິພຸທ຺ຘິອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕອປຸຎ຺ຎປຸຎ຺ຎເຠທໍ ວິຠວຎ຺ຈ ຠວຎ຺ຈ ວິປ຺ປຫາຍ, ມຄ຺ຄວາສໍ ວຸສິຕວາ ຂີຓປຸນພ຺ຠໂວຕິ ຈ ເອເຕສໍ ຖຸຕິວຈນານໍ ອຣໂຫ, ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ.

໕໒໑. ຍສ຺ມາ ປນ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຣຕຠາເວນ ນານປ຺ປກາຣກິເລສວູປສເມນ ຈ ໂສຣໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂໂກ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທຸຕິຍປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ, ນ ທຸມ຺ມໂນ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາຍ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ອຸເປກ຺ຂໂກ, ເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕາຍ ສຕິຍາ ສຕິມາ, ນ ໂສ ຫິໍສຕິ ເນວ ຫິໍສຕິ ກຎ຺ຈິ ຕສຖາວຣາທິເຠທໍ ສຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໂລເກ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ໂລເກ, ຕິຓ຺ໂຓຆຕ຺ຕາ ຕິຓ຺ໂຓ, ສມິຕປາປຕ຺ຕາ ສມໂຓ, ອາວິລສງ຺ກປ຺ປປ຺ປຫານາ ອນາວິໂລ. ຍສ຺ສ ຈິເມ ຣາຄໂທສໂມຫມານທິຏ຺ຐິກິເລສທຸຈ຺ຈຣິຕສງ຺ຂາຕາ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທາ ເກຈິ ໂອຬາຣິກາ ວາ ສຸຂຸມາ ວາ ນ ສນ຺ຕິ, ໂສ ອິມາຍ ອຸເປກ຺ຂາວິຫາຣິຕາຍ ສຕິເວປຸລ຺ລຕາຍ ອຫິໍສກຕາຍ ຈ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຣຕຠາເວນ ອິມິນາ ໂອຆາທິນານປ຺ປກາຣກິເລສວູປສເມນ ຈ ໂສຣໂຕຕິ.

໕໒໒. ຍສ຺ມາ ຈ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ນິພ຺ຠໂຍ ນິພ຺ພິກາໂຣ ທນ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຕຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາທີນິ ຉຬິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຄຈຣຠາວນາຍ ອນິຈ຺ຈາທິຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວາສນາຠາວນາຍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎຄນ຺ຘໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຈ ຠາວິຕານິ, ຕານິ ຈ ໂຂ ຍຖາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ໂຄຈຣຠາວນາຍ, ເອວໍ ປນ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພໂລເກຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເວກລ຺ລຕາ ເວກລ຺ລຕາຍ ວາ ສມ຺ຠໂວ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນາຠິຊ຺ຌາທິວເສນ ຠາວິຕານີຕິ ເອວໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌ ຎຕ຺ວາ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອິມໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສກສນ຺ຕຕິກ຺ຂນ຺ຘໂລກໍ ປຣສນ຺ຕຕິກ຺ຂນ຺ຘໂລກຎ຺ຈ ອທນ຺ຘມຣຓໍ ມຣິຕຸກາໂມ ກາລໍ ກງ຺ຂຕິ, ຊີວິຕກ຺ຂຍກາລໍ ອາຄເມຕິ ປຕິມາເນຕິ, ນ ຠາຍຕິ ມຣຓສ຺ສ. ຍຖາຫ ເຖໂຣ –

‘‘ມຣເຓ ເມ ຠຍໍ ນຕ຺ຖິ, ນິກນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ຊີວິເຕ’’; (ເຖຣຄາ. ໒໐);

‘‘ນາຠິກງ຺ຂາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິກງ຺ຂາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໖໐໖);

ຠາວິໂຕ ສ ທນ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂສ ທນ຺ໂຕຕິ.

໕໒໓. ຍສ຺ມາ ປນ ພຸທ຺ໂຘ ນາມ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ກິເລສນິທ຺ທາ ວິພຸທ຺ໂຘ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກປ຺ປານີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປານີຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ. ຕາ ຫິ ຕຖາ ຕຖາ ວິກປ຺ປນໂຕ ‘‘ກປ຺ປານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວິເຈຍ຺ຍາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິຠາເວນ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ. ເກວລານີຕິ ສກລານິ. ສໍສາຣນ຺ຕິ ໂຍ ຈາຍໍ –

‘‘ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ປຏິປາຏິ, ຘາຕຸອາຍຕນານ ຈ;

ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕມານາ, ສໍສາໂຣຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. –

ເອວໍ ຂນ຺ຘາທິປຏິປາຏິສງ຺ຂາໂຕ ສໍສາໂຣ, ຕໍ ສໍສາຣຎ຺ຈ ເກວລໍ ວິເຈຍ຺ຍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຂນ຺ຘານໍ ມູລຠູເຕສຸ ກມ຺ມກິເລເສສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຈາຕິ ເອວໍ ຕີສຸປິ ວຏ຺ເຏສຸ ວິປສ຺ສນໍ ອາຫ. ທຸຠຍໍ ຈຸຕູປປາຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິໍ ອຸປປາຕນ຺ຕິ ອິມຎ຺ຈ ອຸຠຍໍ ວິເຈຍ຺ຍ ຎຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ຈຸຕູປປາຕຎາຓໍ ອາຫ. ວິຄຕຣຊມນງ຺ຄຓໍ ວິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຣາຄາທິຣຊານໍ ວິຄມາ ອງ຺ຄຓານໍ ອຠາວາ ມລານຎ຺ຈ ວິຄມາ ວິຄຕຣຊມນງ຺ຄຓໍ ວິສຸທ຺ຘໍ. ປຕ຺ຕໍ ຊາຕິຂຍນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ຕໍ. ຕມາຫຸ ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຕໍ ອິມາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປສ຺ສນາຍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓເຠທາຍ ພຸທ຺ຘິຍາ ສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອິມາຍ ຈ ວິຄຕຣຊາທິຕາຍ ກິເລສນິທ຺ທາ ວິພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕາຍ ປຏິປທາຍ ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘມາຫຸ.

ອຖ ວາ ກປ຺ປານິ ວິເຈຍ຺ຍ ເກວລານີຕິ ‘‘ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອມຸຕ຺ຣາສິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ອິຕິວຸ. ໙໙; ປາຣາ. ໑໒) ນເຍນ ວິຈິນິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ປຐມວິຊ຺ຊມາຫ. ສໍສາຣໍ ທຸຠຍໍ ຈຸຕູປປາຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິໍ ອຸປປາຕນ຺ຕິ ອິມຎ຺ຈ ອຸຠຍໍ ສໍສາຣໍ ‘‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິຈິນິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ທຸຕິຍວິຊ຺ຊມາຫ. ອວເສເສນ ຕຕິຍວິຊ຺ຊມາຫ. ອາສວກ຺ຂຍຎາເຓນ ຫິ ວິຄຕຣຊາທິຕາ ຈ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕີຕິ. ຕມາຫຸ ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ເອວໍ ວິຊ຺ຊຕ຺ຕຍເຠທພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ພຸທ຺ຘມາຫູຕິ.

໕໒໕. ເອວໍ ປຐມຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທຸຕິຍຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫສຸປິ ຍສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຠາວໍ ເສຏ຺ຐຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ ປຣມຕ຺ຖພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພາຫິຕສພ຺ພປາໂປ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ພາຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ ພາຫິຕ຺ວາ ສພ຺ພປາປການິ ຐິຕຕ຺ໂຕ, ຐິໂຕ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ວິມໂລ, ວິມລຠາວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຠາວໍ ເສຏ຺ຐຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘສມາຘິວິກ຺ເຂປກຣກິເລສມເລນ ອຄ຺ຄຜລສມາຘິນາ ສາຘຸສມາຫິໂຕ, ສໍສາຣເຫຕຸສມຕິກ຺ກເມນ ສໍສາຣມຕິຈ຺ຈ ປຣິນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈຕາຍ ເກວລີ, ໂສ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ອນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ອສິໂຕ, ໂລກຘມ຺ເມຫິ ນິພ຺ພິກາຣຕ຺ຕາ ‘‘ຕາທີ’’ຕິ ຈ ປວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ຖຸຕິຣໂຫ ສ ພ຺ຣຫ຺ມາ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ.

໕໒໖. ຍສ຺ມາ ປນ ສມິຕປາປຕາຍ ສມໂຓ, ນ຺ຫາຕປາປຕາຍ ນ຺ຫາຕໂກ, ອາຄູນໍ ອກຣເຓນ ຈ ນາໂຄຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕໂຕ ອປຣາຫິ ຕີຫິ ຄາຖາຫິ ຕໂຍ ປຎ຺ເຫ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ສມິຕາວີຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ກິເລເສ ສເມຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ສມໂຓ ປວຸຈ຺ຈເຕ ຕຖຕ຺ຕາຕິ ຕຖາຣູໂປ ສມໂຓ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຎ຺ໂຫ ພ຺ຍາກໂຕ ໂຫຕິ, ເສສໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຓ ສຠິຍສ຺ສ ພຫຸມານຊນນຕ຺ຖໍ ຖຸຕິວຈນໍ. ໂຍ ຫິ ສມິຕາວີ, ໂສ ປຸຎ຺ຎປາປານໍ ອປຏິສນ຺ຘິກຣເຓນ ປຫາຍ ປຸຎ຺ຎປາປໍ ຣຊານໍ ວິຄເມນ ວິຣໂຊ, ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຎຕ຺ວາ ອິມໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ຊາຕິມຣຓໍ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ ຕາທິ ຈ ໂຫຕິ.

໕໒໗. ນິນ຺ຫາຍ…ເປ… ນ຺ຫາຕໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ໂຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາສງ຺ຂາເຕ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ອາຍຕນໂລເກ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫານິ ສພ຺ພປາປການິ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ນິນ຺ຫາຍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຕາຍ ນິນ຺ຫາຕປາປກຕາຍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິກປ຺ເປຫິ ກປ຺ປິເຍສຸ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ກປ຺ປໍ ນ ເອຕິ, ຕໍ ນ຺ຫາຕກມາຫູຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໕໒໘. ຈຕຸຕ຺ຖຄາຖາຍປິ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກຕິ ໂຍ ໂລເກ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ປາປສງ຺ຂາຕໍ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ, ນາໂຄ ປວຸຈ຺ຈເຕ ຕຖຕ຺ຕາຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຎ຺ໂຫ ພ຺ຍາກໂຕ ໂຫຕິ, ເສສໍ ປຸພ຺ພນເຍເນວ ຖຸຕິວຈນໍ. ໂຍ ຫິ ມຄ຺ເຄນ ປຫີນອາຄຸຕ຺ຕາ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ, ໂສ ກາມໂຍຄາທິເກ ສພ຺ພໂຍເຄ ທສສຎ຺ໂຎຊນເຠທານິ ຈ ສພ຺ພພນ຺ຘນານິ ວິສຊ຺ຊ ຊຫິຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຂນ຺ຘາທີສຸ ເກນຈິ ສງ຺ເຄນ ນ ສຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວີຫິ ຈ ວິມຸຕ຺ຕີຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ຕາທິ ຈ ໂຫຕີຕິ.

໕໓໐. ເອວໍ ທຸຕິຍຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕຕິຍຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫສຸປິ ຍສ຺ມາ ‘‘ເຂຕ຺ຕານີ’’ຕິ ອາຍຕນານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ຈກ຺ຂຸເປຕໍ ຈກ຺ຂາຍຕນໍເປຕໍ…ເປ… ເຂຕ຺ຕມ຺ເປຕໍ ວຕ຺ຖຸເປຕ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໕໙໖-໕໙໘). ຕານິ ວິເຊຍ຺ຍ ວິເຊຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ, ວິເຈຍ຺ຍ ວາ ອນິຈ຺ຈາທິຠາເວນ ວິຈິນິຕ຺ວາ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ເກວລານິ ອນວເສສານິ, ວິເສສໂຕ ປນ ສງ຺ຄເຫຕຸຠູຕໍ ທິພ຺ພໍ ມານຸສກຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມເຂຕ຺ຕໍ, ຍໍ ທິພ຺ພໍ ທ຺ວາທສາຍຕນເຠທໍ ຕຖາ ມານຸສກຎ຺ຈ, ຍຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມເຂຕ຺ຕໍ ຉຬາຍຕເນ ຈກ຺ຂາຍຕນາທິທ຺ວາທສາຍຕນເຠທໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິເຊຍ຺ຍ ວິເຈຍ຺ຍ ວາ. ຍໂຕ ຍເທຕໍ ສພ຺ເພສໍ ເຂຕ຺ຕານໍ ມູລພນ຺ຘນໍ ອວິຊ຺ຊາຠວຕຓ຺ຫາທິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພເຂຕ຺ຕມູລພນ຺ຘນາ ປມຸຕ຺ໂຕ. ເອວເມເຕສໍ ເຂຕ຺ຕານໍ ວິຊິຕຕ຺ຕາ ວິຈິນິຕຕ຺ຕາ ວາ ເຂຕ຺ຕຊິໂນ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຂຕ຺ຕານີ’’ຕິ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປຐມປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ‘‘ກມ຺ມໍ ເຂຕ຺ຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ພີຊໍ, ຕຓ຺ຫາ ສ຺ເນໂຫ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໗) ວຈນໂຕ ກມ຺ມານິ ເຂຕ຺ຕານີຕິ ວທນ຺ຕິ. ທິພ຺ພໍ ມານຸສກຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ເທວູປຄໍ ກມ຺ມໍ ທິພ຺ພໍ, ມນຸສ຺ສູປຄໍ ກມ຺ມໍ ມານຸສກໍ, ພ຺ຣຫ຺ມູປຄໍ ກມ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໕໓໑. ຍສ຺ມາ ປນ ສກຏ຺ເຐນ ໂກສສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ໂກສານີ’’ຕິ ກມ຺ມານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕສຎ຺ຈ ລຸນນາ ສມຸຈ຺ເຉທນາ ກຸສໂລ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂກສານີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ທຸຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວິປສ຺ສນາຍ ວິສຍໂຕ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈ ອນິຈ຺ຈາທິຠາເວນ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມສງ຺ຂາຕານິ ໂກສານິ ວິເຈຍ຺ຍ ເກວລານິ, ວິເສສໂຕ ປນ ສງ຺ຄເຫຕຸຠູຕໍ ອຏ຺ຐກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາເຠທໍ ທິພ຺ພໍ ມານຸສກຎ຺ຈ ນວມຫຄ຺ຄຕກຸສລເຈຕນາເຠທຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂກສໍ ວິເຈຍ຺ຍ. ຕໂຕ ອິມາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊາຠວຕຓ຺ຫາທິເຠທາ ສພ຺ພໂກສານໍ ມູລພນ຺ຘນາ ປມຸຕ຺ໂຕ, ເອວເມເຕສໍ ໂກສານໍ ລຸນນາ ‘‘ກຸສໂລ’’ຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖຕ຺ຕາ ຕາທີ ຈ ໂຫຕີຕິ. ອຖ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມານຎ຺ຈ ນິວາສຏ຺ເຐນ ອສິໂກສສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ໂກສານີ’’ຕິ ຕໂຍ ຠວາ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ຈ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວເມຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

໕໓໒. ຍສ຺ມາ ຈ ນ ເກວລໍ ປຓ຺ຑຕີຕິ ອິມິນາວ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ປຓ຺ຑຣານິ ອິໂຕ ອຸປຄໂຕ ປວິຈຍປຎ຺ຎາຍ ອລ຺ລີໂນຕິປິ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທຸຠຍານີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຕຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ຈາຕິ ເອວໍ ອຸຠຍານິ ອນິຈ຺ຈາທິຠາເວນ ວິເຈຍ຺ຍ. ປຓ຺ຑຣານີຕິ ອາຍຕນານິ. ຕານິ ຫິ ປກຕິປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຣຸຬ຺ຫິຍາ ຈ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕານິ ວິເຈຍ຺ຍ ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ນິທ຺ຘນ຺ຕມລຕ຺ຕາ ສຸທ຺ຘິປຎ຺ໂຎ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ ຕຖຕ຺ຕາ, ຍສ຺ມາ ຕານິ ປຓ຺ຑຣານິ ປຎ຺ຎາຍ ອິໂຕ ໂຫຕິ, ເສສມສ຺ສ ຖຸຕິວຈນໍ. ໂສ ຫິ ປາປປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຕໍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກໍ ອຸປາຕິວຕ຺ໂຕ ຕາທີ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ຖຸໂຕ.

໕໓໓. ຍສ຺ມາ ປນ ‘‘ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ, ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ເຕນ ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຸນີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອສຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍ຺ວາຍໍ ອກຸສລກຸສລປ຺ປເຠໂທ ອສຕຎ຺ຈ ສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ, ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສພ຺ພໂລເກ ປວິຈຍຎາເຓນ ອສຕຎ຺ຈ ສຕຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຕສ຺ສ ຎາຕຕ຺ຕາ ເອວ ຣາຄາທິເຠທໂຕ ສຕ຺ຕວິຘໍ ສງ຺ຄໍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິເຠທໂຕ ທຸວິຘໍ ຊາລຎ຺ຈ ອຕິຈ຺ຈ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ໂສ ເຕນ ໂມນສງ຺ຂາເຕນ ປວິຈຍຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມຸນິ. ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ປູຊນີໂຍຕິ ອິທໍ ປນສ຺ສ ຖຸຕິວຈນໍ. ໂສ ຫິ ຂີຓາສວມຸນິຕ຺ຕາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປູຊາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ຖຸໂຕ.

໕໓໕. ເອວໍ ຕຕິຍຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫສຸປິ ຍສ຺ມາ ໂຍ ຈຕູຫິ ມຄ຺ຄຎາຓເວເທຫິ ກິເລສກ຺ຂຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄໂຕ, ໂສ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເວທຄູ ນາມ ໂຫຕິ. ໂຍ ຈ ສພ຺ພສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຕ຺ຖສຎ຺ຎິຕານິ ເວທານິ, ຕາເຍວ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ກິຈ຺ຈໂຕ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິເຈຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫາເນນ ຕເມວ ສພ຺ພໍ ເວທມຕິຈ຺ຈ ຍາ ເວທປຈ຺ຈຍາ ວາ ອຎ຺ຎຖາ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເວທນາ, ຕາສຸ ສພ຺ພເວທນາສຸ ວີຕຣາໂຄ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທໍ ປຕ຺ຕິນ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເວທານີ’’ຕິ ຄາຖາຍ ປຐມປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຍສ຺ມາ ວາ ໂຍ ປວິຈຍປຎ຺ຎາຍ ເວທານິ ວິເຈຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫາເນນ ສພ຺ພໍ ເວທມຕິຈ຺ຈ ວຕ຺ຕຕິ, ໂສ ສຕ຺ຖສຎ຺ຎິຕານິ ເວທານິ ຄໂຕ ຎາໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ. ໂຍ ເວທນາສຸ ວີຕຣາໂຄ, ໂສປິ ເວທນາສຎ຺ຎິຕານິ ເວທານິ ຄໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ. ເວທານິ ຄໂຕຕິປິ ເວທຄູ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທໍ ປຕ຺ຕິນ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປຐມປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ.

໕໓໖. ຍສ຺ມາ ປນ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘‘ອນຸວິທິໂຕ’’ຕິ ອນຸພຸທ຺ໂຘ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ຈ ອນຸວິຈ຺ຈ ປປຎ຺ຈນາມຣູປໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິເຠທໍ ປປຎ຺ຈໍ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີຫິ ອນຸວິຈ຺ຈ ອນຸວິທິຕ຺ວາ, ນ ເກວລຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ໂຣຄມູລໍ, ປຣສນ຺ຕາເນ ຈ ອິມສ຺ສ ນາມຣູປໂຣຄສ຺ສ ມູລໍ ອວິຊ຺ຊາຠວຕຓ຺ຫາທິໍ, ຕເມວ ວາ ປປຎ຺ຈໍ ອນຸວິຈ຺ຈ ຕາຍ ຠາວນາຍ ສພ຺ເພສໍ ໂຣຄານໍ ມູລພນ຺ຘນາ, ສພ຺ພສ຺ມາ ວາ ໂຣຄານໍ ມູລພນ຺ຘນາ, ອວິຊ຺ຊາຠວຕຓ຺ຫາທິເຠທາ, ຕສ຺ມາ ເອວ ວາ ປປຎ຺ຈາ ປມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸວິຈ຺ຈາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ທຸຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ.

໕໓໗. ‘‘ກຖຎ຺ຈ ວີຣິຍວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມາ ໂຍ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພປາປເກຫິ ວິຣໂຕ, ຕຖາ ວິຣຕຕ຺ຕາ ຈ ອາຍຕິໍ ອປຏິສນ຺ຘິຕາຍ ນິຣຍທຸກ຺ຂໍ ອຕິຈ຺ຈ ຐິໂຕ ວີຣິຍວາໂສ ວີຣິຍນິເກໂຕ, ໂສ ຂີຓາສໂວ ‘‘ວີຣິຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຣໂຕ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຕຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ປຘານວາ ຘີໂຣ ຕາທີຕິ ອິມານິ ປນສ຺ສ ຖຸຕິວຈນານິ. ໂສ ຫິ ປຘານວາ ມຄ຺ຄຌານປຘາເນນ, ຘີໂຣ ກິເລສາຣິວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ຖຕາຍ, ຕາທີ ນິພ຺ພິກາຣຕາຍ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ຖຸໂຕ. ເສສໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໕໓໘. ‘‘ອາຊານິໂຍ ກິນ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມາ ປຫີນສພ຺ພວງ຺ກໂທໂສ ກາຣຓາກາຣຓຎ຺ຎູ ອສ຺ໂສ ວາ ຫຕ຺ຖີ ວາ ‘‘ອາຊານິໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂລເກ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ຈ ຕສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ເຕ ໂທສາ ປຫີນາ ເອວ, ຂີຓາສວສ຺ສ ປນ ເຕ ປຫີນາ, ຕສ຺ມາ ໂສ ‘‘ອາຊານິໂຍ’’ຕິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ຈາຕິ ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາສຎ຺ໂຎຊນສງ຺ຂາຕານິ ຍສ຺ສ ອສ຺ສຸ ລຸນານິ ພນ຺ຘນານິ ປຎ຺ຎາສຕ຺ເຖນ ຉິນ຺ນານິ ປທາລິຕານິ. ສງ຺ຄມູລນ຺ຕິ ຍານິ ເຕສຸ ເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ສງ຺ຄສ຺ສ ສຊ຺ຊນາຍ ອນຕິກ຺ກມນາຍ ມູລໍ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ວາ ຍສ຺ສ ອສ຺ສຸ ລຸນານິ ຣາຄາທີນິ ພນ຺ຘນານິ ຍານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສງ຺ຄມູລານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ສພ຺ພສ຺ມາ ສງ຺ຄານໍ ມູລຠູຕາ ສພ຺ພສງ຺ຄານໍ ວາ ມູລຠູຕາ ພນ຺ຘນາ ປມຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອາຊານິໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖຕ຺ຕາ ຕາທິ ຈ ໂຫຕີຕິ.

໕໔໐. ເອວໍ ຈຕຸຕ຺ຖຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຎ຺ຈມຄາຖາຍ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ເຫສຸປິ ຍສ຺ມາ ຍໍ ຉນ຺ທຊ຺ເຌນມຕ຺ເຕນ ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ ໂສຕ຺ຕິຍໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ, ໂວຫາຣມຕ຺ຕໂສຕ຺ຕິໂຍ ໂສ. ອຣິໂຍ ປນ ພາຫຸສຈ຺ເຈນ ນິສ຺ສຸຕປາປຕາຍ ຈ ປຣມຕ຺ຖໂສຕ຺ຕິໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິທໍ ປຕ຺ຕິນ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສຸຕ຺ວາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ປຐມປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສຸຕມຍປຎ຺ຎາກິຈ຺ຈວເສນ ສຸຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພກິຈ຺ຈວເສນ ວາ ສຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນູປຄໍ ສພ຺ພຘມ຺ມໍ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊໍ ຍທຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ, ອິມາຍ ປຏິປທາຍ ກິເລເສ ກິເລສຏ຺ຐານິເຍ ຈ ຘມ຺ເມ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຠິຠູຕິ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ, ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສພ຺ພຘມ຺ມໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ໂລເກ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊໍ ຍທຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ, ອຠິຠຸໍ ສຸຕວຕ຺ຕາ ໂສຕ຺ຕິໂຍຕິ ອາຫຸ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຍ ອກຖໍກຖີ ກິເລສພນ຺ຘເນຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ຣາຄາທີຫິ ອີເຆຫິ ອນີໂຆ ຈ ໂຫຕິ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີສຸ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອກຖໍກຖິໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ອນີຆໍ ສພ຺ພຘິ ນິສ຺ສຸຕປາປກຕ຺ຕາປິ ‘‘ໂສຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ອາຫູຕິ.

໕໔໑. ຍສ຺ມາ ປນ ຫິຕກາເມນ ຊເນນ ອຣຓີຍໂຕ ອຣິໂຍ ໂຫຕິ, ອຠິຄມນີຍໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ເຍຫິ ຄຸເຓຫິ ໂສ ອຣຓີໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ‘‘ເຉຕ຺ວາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ທຸຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຈຕ຺ຕາຣິ ອາສວານິ ທ຺ເວ ຈ ອາລຍານິ ປຎ຺ຎາສຕ຺ເຖນ ເຉຕ຺ວາ ວິທ຺ວາ ວິຎ຺ຎູ ວິຠາວີ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓີ ໂສ ປຸນພ຺ຠວວເສນ ນ ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍໍ, ກຎ຺ຈິ ໂຍນິໍ ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ກາມາທິເຠທຎ຺ຈ ສຎ຺ຎໍ ຕິວິຘໍ. ກາມຄຸຓສງ຺ຂາຕຎ຺ຈ ປງ຺ກໍ ປນຸຊ຺ຊ ປນຸທິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິກປ຺ປານໍ ອຎ຺ຎຕຣມ຺ປິ ກປ຺ປໍ ນ ເອຕິ, ເອວໍ ອາສວຈ຺ເຉທາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄຕໍ ຕມາຫຸ ອຣິໂຍຕິ. ຍສ຺ມາ ວາ ປາປເກຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິໂຍ ໂຫຕິ ອນເຍ ຈ ອນິຣີຍນາ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ທຸຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ອາສວາທໂຍ ຫິ ປາປກາ ຘມ຺ມາ ອນຍສມ຺ມຕາ, ເຕ ຈາເນນ ຉິນ຺ນາ ປນຸນ຺ນາ, ນ ຈ ເຕຫິ ກມ຺ປຕິ, ອິຈ຺ຈສ຺ສ ເຕ ອາຣກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ເຕສຸ ອິຣີຍຕິ ຕສ຺ມາ ອາຣກາສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ ປາປກາ ຘມ຺ມາຕິ ອິມິນາປຕ຺ເຖນ. ອນເຍ ນ ອິຣີຍຕີຕິ ອິມິນາປຕ຺ເຖນ ຕມາຫຸ ອຣິໂຍຕິ ຈ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ວິທ຺ວາ ໂສ ນ ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ຖຸຕິວຈນເມວ ໂຫຕິ.

໕໔໒. ‘‘ກຖໍ ຈຣຓວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍສ຺ມາ ຈຣເຓຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ໂຕ ‘‘ຈຣຓວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ອິຘາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຕຕິຍປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອິຘາຕິ ໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຈຣເຓສູຕິ ສີລາທີສຸ ເຫມວຕສຸຕ຺ເຕ (ສຸ. ນິ. ໑໕໓ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕປນ຺ນຣສຘມ຺ເມສຸ. ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕຕິ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຕ຺ໂຕ. ໂຍ ຈຣຓນິມິຕ຺ຕໍ ຈຣຓເຫຕຸ ຈຣຓປຈ຺ຈຍາ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈຣຓວາ ໂສຕິ ໂສ ອິມາຍ ຈຣເຓຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພປຕ຺ຕິຍາ ຈຣຓວາ ໂຫຕີຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຎ຺ໂຫ ພ຺ຍາກໂຕ ໂຫຕິ, ເສສມສ຺ສ ຖຸຕິວຈນໍ. ໂຍ ຫິ ຈຣເຓຫິ ປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ, ໂສ ກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ ເຉໂກ, ສພ຺ພທາ ຈ ອາຊານາຕິ ນິພ຺ພານຘມ຺ມໍ, ນິຈ຺ຈໍ ນິພ຺ພານນິນ຺ນຈິຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ຂນ຺ຘາທີສຸ ນ ສຊ຺ຊຕິ. ທ຺ວີຫິ ຈ ວິມຸຕ຺ຕີຫິ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ປຏິຆາ ຍສ຺ສ ນ ສນ຺ຕີຕິ.

໕໔໓. ຍສ຺ມາ ປນ ກມ຺ມາທີນໍ ປຣິພ຺ພາຊເນນ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທຸກ຺ຂເວປກ຺ກ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາຍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ວິປາໂກ ເອວ ເວປກ຺ກໍ, ທຸກ຺ຂໍ ເວປກ຺ກມສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂເວປກ຺ກໍ. ປວຕ຺ຕິທຸກ຺ຂຊນນໂຕ ສພ຺ພມ຺ປິ ເຕຘາຕຸກກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອຕີຕໍ. ອໂຘຕິ ອນາຄຕໍ. ຕິຣິຍໍ ວາປິ ມຊ຺ເຌຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕຎ຺ຫິ ນ ອຸທ຺ຘໍ ນ ອໂຘ, ຕິຣິຍໍ ອຸຠິນ຺ນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ, ເຕນ ‘‘ມຊ຺ເຌ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິພ຺ພາຊຍິຕ຺ວາຕິ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ນິທ຺ຘເມຕ຺ວາ. ປຣິຎ຺ຎຈາຣີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈຣນ຺ໂຕ. ອຍໍ ຕາວ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ. ອຍໍ ປນ ອຘິປ຺ປາຍໂຍຊນາ – ໂຍ ຕິຍທ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນມ຺ປິ ທຸກ຺ຂຊນກໍ ຍທຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຕຓ຺ຫາວິຊ຺ຊາສິເນເຫ ໂສເສນ຺ໂຕ ອປຏິສນ຺ຘິຊນກຠາວກຣເຓນ ປຣິພ຺ພາຊຍິຕ຺ວາ ຕຖາ ປຣິພ຺ພາຊິຕຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ຕໍ ກມ຺ມໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ຈຣຓໂຕ ປຣິຎ຺ຎຈາຣີ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ກມ຺ມເມວ, ມາຍໍ ມານມໂຖປິ ໂລຠໂກຘໍ ອິເມປິ ຘມ຺ເມ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ປຣິຎ຺ຎຈາຣີ, ປຣິຍນ຺ຕມກາສິ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປສ຺ສ ຈ ປຣິຍນ຺ຕມກາສິ ປຣິພ຺ພາເຊສິ ອິຈ຺ເຈວຕ຺ໂຖ. ອິເມສໍ ກມ຺ມາທີນໍ ປຣິພ຺ພາຊເນນ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກມາຫຸ. ປຕ຺ຕິປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປນສ຺ສ ຖຸຕິວຈນໍ.

໕໔໔. ເອວໍ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ສຠິຍສ຺ສ ‘‘ຍານິ ຈ ຕີຓີ’’ຕິອາທີສຸ ອຠິຕ຺ຖວນຄາຖາສຸ ໂອສຣຓານີຕິ ໂອຄຫຓານິ ຕິຕ຺ຖານິ, ທິຏ຺ຐິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕານິ ຍສ຺ມາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ສຫ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວຸຕ຺ຕທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິຄຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສຏ຺ຐິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ຕານິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍສມຓານໍ ປວາທຠູຕານິ ສຕ຺ຖານິ ສິຕານິ ອຸປທິສິຕພ຺ພວເສນ, ນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປນ ຍເທຕໍ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິໂສ’’ຕິ ສຎ຺ຎກ຺ຂຣໍ ໂວຫາຣນາມໍ, ຍາ ຈາຍໍ ມິຈ຺ຉາປຣິວິຕກ຺ການຸສ຺ສວາທິວເສນ ‘‘ເອວຣູເປນ ອຕ຺ຕນາ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ພາລານໍ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕທຸຠຍນິສ຺ສິຕານິ ເຕສໍ ວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂານິ. ຕານິ ຈ ຠຄວາ ວິເນຍ຺ຍ ວິນຍິຕ຺ວາ ໂອຆຕມຄາ ໂອຆຕມໍ ໂອຆນ຺ຘກາຣໍ ອຄາ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ‘‘ໂອຆນ຺ຕມຄາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂອຆານໍ ອນ຺ຕໍ ອຄາ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ຍານິ ຈ ຕີຓິ…ເປ… ຕມຄາ’’ຕິ.

໕໔໕. ຕໂຕ ປຣໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ປາຣຎ຺ຈ ນິພ຺ພານໍ ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ຂາຠາວໂຕ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ຈ ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ, ‘‘ອນ຺ຕຄູສິ ປາຣຄູ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ອຖ ວາ ປາຣຄູ ຠຄວາ ນິພ຺ພານໍ ຄຕຕ຺ຕາ, ຕໍ ອາລປນ຺ໂຕ ອາຫ, ‘‘ປາຣຄູ ອນ຺ຕຄູສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມ຺ມາ ຈ ພຸທ຺ໂຘ ສາມຎ຺ຈ ພຸທ຺ໂຘຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ຕໍ ມຎ຺ເຎຕິ ຕເມວ ມຎ຺ຎາມິ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຈ຺ຈາທເຣນ ຠຓຕິ. ຊຸຕິມາຕິ ປເຣສມ຺ປິ ອນ຺ຘກາຣວິຘມເນນ ຊຸຕິສມ຺ປນ຺ໂນ. ມຸຕິມາຕິ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍເຎຍ຺ຍຎາຓສມຕ຺ຖາຍ ມຸຕິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປນ຺ໂນ. ປຫູຕປຎ຺ໂຎຕິ ອນນ຺ຕປຎ຺ໂຎ. ອິຘ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓມຘິປ຺ເປຕໍ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກຣາຕິ ອາມນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາຫ. ອຕາເຣສິ ມນ຺ຕິ ກງ຺ຂາໂຕ ມໍ ຕາເຣສິ.

໕໔໖-໙. ຍໍ ເມຕິອາທິຄາຖາຍ ນມກ຺ກາຣກຣຓໍ ຠຓຕິ. ຕຕ຺ຖ ກງ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວີສຕິປຎ຺ຫນິສ຺ສິຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ໂສ ຫິ ເຕນ ກງ຺ຂິໂຕ ອໂຫສິ. ໂມນປເຖສູຕິ ຎາຓປເຖສຸ. ວິນຬີກຕາຕິ ວິຄຕນຬາ ກຕາ, ອຸຈ຺ຉິນ຺ນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນາຄ ນາຄສ຺ສາຕິ ເອກໍ ອາມນ຺ຕນວຈນໍ, ເອກສ຺ສ ‘‘ຠາສໂຕ ອນຸໂມທນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຘມ຺ມເທສນ’’ນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ. ສພ຺ເພ ເທວາຕິ ອາກາສຏ຺ຐາ ຈ ຠູມຏ຺ຐາ ຈ. ນາຣທປພ຺ພຕາຕິ ເຕປິ ກິຣ ທ຺ເວ ເທວຄຓາ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ, ເຕປິ ອນຸໂມທນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພໍ ປສາເທນ ຈ ນມກ຺ກາຣກຣຓໍ ຠຓຕິ.

໕໕໐-໕໓. ອນຸໂມທນາຣຫໍ ພ຺ຍາກຣຓສມ຺ປທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນໂມ ເຕ’’ຕິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ. ປຸຣິສາຊຎ຺ຎາຕິ ປຸຣິເສສຸ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນໍ. ປຏິປຸຄ຺ຄໂລຕິ ປຏິຠາໂຄ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸວໍ ພຸທ຺ໂຘ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິເວເຘນ, ສຕ຺ຖາ ອນຸສາສນິຍາ ສຕ຺ຖວາຫຕາຍ ຈ, ມາຣາຠິຠູ ຈຕຸມາຣາຠິຠເວນ, ມຸນິ ພຸທ຺ຘມຸນິ. ອຸປຘີຕິ ຂນ຺ຘກິເລສກາມຄຸຓາຠິສງ຺ຂາຣເຠທາ ຈຕ຺ຕາໂຣ. ວຄ຺ຄູຕິ ອຠິຣູປໍ. ປຸຎ຺ເຎ ຈາຕິ ໂລກິເຍ ນ ລິມ຺ປສິ ເຕສໍ ອກຣເຓນ, ປຸພ຺ເພ ກຕານມ຺ປິ ວາ ອາຍຕິໍ ຜລູປໂຠຄາຠາເວນ. ຕໍນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິເລເປນ. ວນ຺ທຕິ ສຕ຺ຖຸໂນຕິ ເອວໍ ຠຓນ຺ໂຕ ໂຄປ຺ຜເກສຸ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວນ຺ທິ.

ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິໂຍ ເອວ. ອາກງ຺ຂຕີຕິ ອິຈ຺ຉຕິ. ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ຕາຕິ ອຠິຣາຘິຕຈິຕ຺ຕາ. ອປິຈ ເມຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລເວມຕ຺ຕຕາ ວິທິຕາຕິ ອປິຈ ມຍາ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິວາເສ ປຸຄ຺ຄລນານຕ຺ຕໍ ວິທິຕໍ, ນ ສພ຺ເພເນວ ປຣິວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ເກນ ປນ ນ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ? ອຄ຺ຄິເຍຫິ ຊຏິເລຫິ, ສາກິເຍນ ຊາຕິຍາ, ລິງ຺ຄໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ອາຄເຕນ. ອວິຊຫິຕ຺ວາ ອາຄໂຕປິ ຈ ໂຍ ມຄ຺ຄຜລປຏິລາຠາຍ ເຫຕຸສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕາທິໂສວ ສຠິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ‘‘ຕວ ປນ, ສຠິຍ, ຕິຕ຺ຖິຍວຕ຺ຕປູຣຓຕ຺ຖາຍ ປຣິວາສກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖຕ຺ຖິໂກ ຕ຺ວໍ ‘ມຄ຺ຄຜລປຏິລາຠາຍ ເຫຕຸສມ຺ປນ຺ໂນ’ຕິ ວິທິຕເມຕໍ ມຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ອປິຈ ເມຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລເວມຕ຺ຕຕາ ວິທິຕາ’’ຕິ. ສຠິໂຍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອາທຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ຕຖາຣູປໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ຈ ອິຘ ນ ວຓ຺ຓິຕໍ, ຍໂຕ ປຸພ຺ເພ ວຓ຺ຓິຕານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ສຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.