໔. ປູຣຬາສສຸຕ຺ຕ-(ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕ)-ວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ປູຣຬາສສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ມຍິ ຄເຕ ກຖາ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ກຖາວສາເນ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ເອສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ ຎຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕມຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິອາທິ ສງ຺ຄີຕິກາຣການໍ ວຈນໍ. ກິໍຊຈ຺ໂຈ ຠວນ຺ຕິອາທິ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ, ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນມ຺ຫີຕິອາທິ ຠຄວໂຕ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ‘‘ປູຣຬາສສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕສທິສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ, ອວຸຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິ ປທານິ ອນາມສນ຺ຕາ. ໂກສເລສູຕິ ໂກສລາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ. ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫິສທ຺ເທນ ‘‘ໂກສລາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ໂກສເລສຸ ຊນປເທ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຍສ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ມຫາປນາທໍ ຣາຊກຸມາຣໍ ນານານາຏກາທີນິ ທິສ຺ວາ ສິຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ອກໂຣນ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ອາຓາເປສິ ‘ໂຍ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ຫສາເປຕິ, ສພ຺ພາຠຣເຓຫິ ນໍ ອລງ຺ກໂຣມີ’ຕິ. ຕໂຕ ນງ຺ຄລານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຫາຊນກາໂຍ ສນ຺ນິປຕິ. ເຕ ຈ ມນຸສ຺ສາ ອຕິເຣກສຕ຺ຕວສ຺ສານິ ນານາກີຬິກາທໂຍ ທສ຺ເສນ຺ຕາປິ ຕໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ ຫສາເປຕຸໍ. ຕໂຕ ສກ຺ໂກ ເທວນຏໍ ເປເສສິ, ໂສ ທິພ຺ພນາຏກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຫສາເປສິ. ອຖ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວສໂນກາສາຠິມຸຂາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ເຕ ປຏິປເຖ ມິຕ຺ຕສຸຫຊ຺ຊາທໂຍ ທິສ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣມກໍສຸ ‘ກຈ຺ຈິ ໂຠ ກຸສລໍ, ກຈ຺ຈິ ໂຠ ກຸສລ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ‘ກຸສລ’ນ຺ຕິ ສທ຺ທໍ ອຸປາທາຍ ໂສ ປເທໂສ ‘ໂກສໂລ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣຕິ ສຸນ຺ທຣິກາຕິ ເອວໍນາມິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ.

ເຕນ ໂຂ ປນາຕິ ເຍນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວິເນຕຸກາໂມ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ຕີເຣ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣນ ວິຫຣຕິ. ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ຕີເຣ ວສຕິ ອຄ຺ຄິຎ຺ຈ ຊຸຫຕິ, ຠາຣທ຺ວາໂຊຕິ ຈສ຺ສ ໂຄຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫຕີຕິ ອາຫຸຕິປກ຺ຂິປເນນ ຊາເລຕິ. ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣຕີຕິ ອຄ຺ຍາຍຕນໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນູປເລປນພລິກມ຺ມາທິນາ ປຍິຣຸປາສຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຊຸຫິຕ຺ວາ ອວເສສໍ ປາຍາສໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຕາວ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປາຍາໂສ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ຠຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ປນ ອວເສໂສ ອຕ຺ຖິ. ຕໍ ຍທິ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ມຸຂໂຕ ຊາຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ເສວ ທເທຍ຺ຍໍ, ເອວໍ ເມ ປິຕຣາ ສຫ ປຸຕ຺ໂຕປິ ສນ຺ຕປ຺ປິໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ສຸວິໂສຘິໂຕ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິມຄ຺ໂຄ ອສ຺ສ, ຫນ຺ທາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຄເວສາມີ’’ຕິ. ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ອນຸວິໂລເກສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລຕິ ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ເສຏ຺ຐຣຸກ຺ຂມູເລ. ສສີສໍ ປາຣຸຕນ຺ຕິ ສຫ ສີເສນ ປາຣຸຕກາຍໍ. ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ເອວມກາສິ, ກິໍ ນາຣາຍນສງ຺ຂາຕພໂລປິ ຫຸຕ຺ວາ ນາສກ຺ຂິ ຫິມປາຕໍ ສີຕວາຕຎ຺ຈ ປຏິພາຫິຕຸນ຺ຕິ? ອຕ຺ເຖຕໍ ກາຣຓໍ. ນ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ສພ຺ພໂສ ກາຍປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກໂຣນ຺ຕິ ເອວ, ອປິຈ ຠຄວາ ‘‘ອາຄເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ສີສໍ ວິວຣິສ຺ສາມິ, ມໍ ທິສ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກຖໍ ປວຕ຺ເຕສ຺ສຕິ, ອຖສ຺ສ ກຖານຸສາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຖາປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ເອວມກາສິ. ທິສ຺ວານ ວາເມນ…ເປ… ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ໂສ ກິຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ອຍໍ ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ປຘານມນຸຍຸຕ຺ໂຕ, ອິມສ຺ສ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ທຕ຺ວາ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ເອວ ອຸປສງ຺ກມິ. ມຸຓ຺ໂຑ ອຍໍ ຠວໍ, ມຸຓ຺ຑໂກ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ ສີເສ ວິວຣິຕມຕ຺ເຕວ ເກສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຸຓ຺ໂຑ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຣິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິຂໍ ອທິສ຺ວາ ຫີເຬນ຺ໂຕ ‘‘ມຸຓ຺ຑໂກ’’ຕິ ອາຫ. ເອວຣູປາ ຫິ ເນສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທິຏ຺ຐິ. ຕໂຕ ວາຕິ ຍຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອທ຺ທສ, ຕມ຺ຫາ ປເທສາ ມຸຓ຺ຑາປີຕິ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ມຸຓ຺ຑິຕສີສາປິ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໕໘. ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນມ຺ຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ນກາໂຣ ປຏິເສເຘ, ໂນກາໂຣ ອວຘາຣເຓ ‘‘ນ ໂນ ສມ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຂຸ. ປາ. ໖.໓; ສຸ. ນິ. ໒໒໖) ວິຍ. ເຕນ ເນວມ຺ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕຕິ ຂຕ຺ຕິໂຍ ນມ຺ຫິ. ນ ເວສ຺ສາຍໂນຕິ ເວສ຺ໂສປິ ນມ຺ຫິ. ອຸທໂກຈິ ໂນມ຺ຫີຕິ ອຎ຺ໂຎປິ ສຸທ຺ໂທ ວາ ຈຓ຺ຑາໂລ ວາ ໂກຈິ ນ ໂຫມີຕິ ເອວໍ ເອກໍເສເນວ ຊາຕິວາທສມຸທາຈາຣໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກສ຺ມາ? ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປຕ຺ຕາ ວິຍ ຫິ ນທິໂຍ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຊຫນ຺ຕິ ປຸຣິມານິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ. ປຫາຣາທສຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕ຺ຖ (ອ. ນິ. ໘.໑໙) ສາຘກໍ. ເອວໍ ຊາຕິວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຍຖາຠູຕມຕ຺ຕານໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຎ຺ຎາຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ, ອກິຎ຺ຈໂນ ມນ຺ຕ ຈຣາມິ ໂລເກ’’ຕິ. ກຖໍ ໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຎ຺ຎາສີຕິ ເຈ? ຠຄວາ ຫິ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ປຣິຎ຺ຎາສິ, ເຕສຸ ຈ ປຣິຎ຺ຎາເຕສຸ ໂຄຕ຺ຕໍ ປຣິຎ຺ຎາຕເມວ ໂຫຕິ. ຣາຄາທິກິຎ຺ຈນານໍ ປນ ອຠາເວນ ໂສ ອກິຎ຺ຈໂນ ມນ຺ຕາ ຊານິຕ຺ວາ ຎາຓານຸປຣິວຕ຺ຕີຫິ ກາຍກມ຺ມາທີຫິ ຈຣຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ໂຄຕ຺ຕໍ…ເປ… ໂລເກ’’ຕິ. ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ເຈສ ຈຣຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ມນ຺ຕໍ ຈຣາມິ ໂລເກ’’ຕິ ຉນ຺ທວເສນ ຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ.

໔໕໙-໖໐. ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ອາວິກຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ເອວໍ ໂອຬາຣິກໍ ລິງ຺ຄມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຸປາຣມ຺ຠໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສງ຺ຆາຏິວາສີ…ເປ… ໂຄຕ຺ຕປຎ຺ຫ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຉິນ຺ນສງ຺ຆຏິຕຏ຺ເຐນ ຕີຓິປິ ຈີວຣານິ ‘‘ສງ຺ຆາຏີ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປຕານິ, ຕານິ ນິວາເສຕິ ປຣິທຫຕີຕິ ສງ຺ຆາຏິວາສີ. ອຄໂຫຕິ ອເຄໂຫ, ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນິວາສາຄາຣໍ ປນ ຠຄວໂຕ ເຊຕວເນ ມຫາຄນ຺ຘກຸຏິກເຣຣິມຓ຺ຑລມາຬໂກສມ຺ພກຸຏິຈນ຺ທນມາລາທິອເນກປ຺ປກາຣໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນິວຸຕ຺ຕເກໂສຕິ ອປນີຕເກໂສ, ໂອຫາຣິຕເກສມສ຺ສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຠິນິພ຺ພຸຕຕ຺ໂຕຕິ ອຕີວ ວູປສນ຺ຕປຣິຬາຫຈິຕ຺ໂຕ, ຄຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ວາ. ອລິປ຺ປມາໂນ ອິຘ ມາຓເວຫີຕິ ອຸປກຣຓສິເນຫສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ເສຫິ ອລິຕ຺ໂຕ ອສໍສຏ຺ໂຐ ເອກນ຺ຕວິວິຕ຺ໂຕ. ອກລ຺ລໍ ມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຍ຺ວາຫໍ ເອວໍ ສງ຺ຆາຏິວາສີ…ເປ… ອລິປ຺ປມາໂນ ອິຘ ມາຓເວຫິ, ຕໍ ມໍ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປາກຕິການິ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ ອຕີຕໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ສມານໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ໂຄຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉສີຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຸປາຣມ຺ຠໍ ໂມເຈນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຫ – ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ເວ, ໂຠ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຠິ ສຫ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນ ຠວ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂນຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ນາຫໍ ໂຠ ອກລ຺ລໍ ປຸຈ຺ຉາມິ. ອມ຺ຫາກຎ຺ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມເຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ສຫ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນຸ ຠວໍ, ຠາຣທ຺ວາໂຊ ນຸ ຠວ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຊາຕິມ຺ປິ ໂຄຕ຺ຕມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອວາຕິ.

໔໖໑-໒. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈິຕ຺ຕມຸທຸຠາວກຣຓຕ຺ຖໍ ມນ຺ເຕສຸ ອຕ຺ຕໂນ ປກຕຎ຺ຎຸຕໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫິ ເຈ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣູສິ…ເປ… ຈຕຸວີສຕກ຺ຂຣ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສເຈ ຕ຺ວໍ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຫໍ’’ຕິ ພ຺ຣູສິ, ມຎ຺ຈ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ພ຺ຣູສິ, ຕສ຺ມາ ຠວນ຺ຕໍ ສາວິຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕິປທໍ ຈຕຸວີສຕກ຺ຂຣໍ, ຕໍ ເມ ພ຺ຣູຫີຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠຄວາ ປຣມຕ຺ຖເວທານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປິຏການໍ ອາທິຠູຕໍ ປຣມຕ຺ຖພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ສພ຺ພພຸທ຺ເຘຫິ ປກາສິຕໍ ອຕ຺ຖສມ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ‘‘ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອິມໍ ອຣິຍສາວິຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຍທິປິ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຎ຺ຎໍ ວເທຍ຺ຍ, ອທ຺ຘາ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ນາຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ສາວິຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອສາຣກຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິເຘວ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ‘‘ສາວິຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉາມິ ຕິປທໍ ຈຕຸວີສຕກ຺ຂຣ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕໂນ ສມຍສິທ຺ຘໍ ສາວິຕ຺ຕິລກ຺ຂຓພ຺ຍຎ຺ຊນກໍ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສເຣນ ນິຈ຺ຉາຣິຕວຈນໍ ສຸຕ຺ວາວ ‘‘ອທ຺ຘາຍໍ ສມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມເຍ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ, ອຫໍ ປນ ອຎ຺ຎາເຓນ ‘ອພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຍ’ນ຺ຕິ ປຣິຠວິໍ, ສາຘຸຣູໂປ ມນ຺ຕປາຣຄູ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓວ ເອໂສ’’ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທ ນໍ ຍຎ຺ຎວິຘິໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຘິຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍນິສ຺ສິຕາ…ເປ… ໂລເກ’’ຕິ ອິມໍ ວິສມຄາຖາປທຕ຺ຕຍມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ກິໍນິສ຺ສິຕາ ກິມຘິປ຺ປາຍາ ກິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕາ ອິສໂຍ ຈ ຂຕ຺ຕິຍາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ມນຸຊາ ເທວຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ຍຎ຺ຎໍ ອກປ຺ປຍິໍສຸ. ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສູຕິ ມກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອກປ຺ປຍິໍສູຕິ ສໍວິທຫິໍສຸ ອກໍສຸ. ປຸຖູຕິ ພຫູ ອນ຺ນປານທານາທິນາ ເຠເທນ ອເນກປ຺ປກາເຣ ປຸຖູ ວາ ອິສໂຍ ມນຸຊາ ຂຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ກິໍນິສ຺ສິຕາ ຍຎ຺ຎມກປ຺ປຍິໍສຸ. ກຖໍ ເນສໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ສມິຊ຺ຌຕີຕິ ອິມິນາຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໔໖໓. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ຍທນ຺ຕຄູ ເວທຄູ ຍຎ຺ຎກາເລ. ຍສ຺ສາຫຸຕິໍ ລເຠ ຕສ຺ສິຊ຺ເຌຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ ອິທໍ ເສສປທທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍທນ຺ຕຄູຕິ ໂຍ ອນ຺ຕຄູ, ໂອກາຣສ຺ສ ອກາໂຣ, ທກາໂຣ ຈ ປທສນ຺ຘິກໂຣ ‘‘ອສາຘາຣຓມຎ຺ເຎສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຂຸ. ປາ. ໘.໙) ມກາໂຣ ວິຍ. ອຍໍ ປນ ອຕ຺ໂຖ – ໂຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ອນ຺ຕຄຕຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຄູ, ຈຕູຫິ ຈ ມຄ຺ຄຎາຓເວເທຫິ ກິເລເສ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ຕາ ເວທຄູ, ໂສ ຍສ຺ສ ອິສິມນຸຊຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຍຎ຺ຎກາເລ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ອາຫາເຣ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ອນ຺ຕມໂສ ວນປຓ຺ຓມູລຜລາທິມ຺ຫິປິ ອາຫຸຕິໍ ລເຠ, ຕໂຕ ກິຎ຺ຈິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ລເຠຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຕໍ ຍຎ຺ຎກມ຺ມໍ ອິຊ຺ເຌ ສມິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ມຫປ຺ຜລໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ພ຺ຣູມີຕິ.

໔໖໔. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ຠຄວໂຕ ປຣມຕ຺ຖໂຍຄຄມ຺ຠີຣໍ ອຕິມຘຸຣຄິຣນິພ຺ພິກາຣສຣສມ຺ປນ຺ນໍ ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ສຣີຣສມ຺ປຕ຺ຕິສູຈິຕຎ຺ຈສ຺ສ ສພ຺ພຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສມ຺ຠາວຍມາໂນ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ‘‘ອທ຺ຘາ ຫິ ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ສງ຺ຄີຕິກາຣານໍ ວຈນໍ, ເສສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອທ຺ຘາ ຫິ ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ຫຸຕມິຊ຺ເຌ, ອຍໍ ອຊ຺ຊ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ອິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ມຫປ຺ຜໂລ ຠວິສ຺ສຕິ ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸມທ຺ທສາມ, ຍສ຺ມາ ຕາທິສໍ ຠວນ຺ຕຣູປໍ ເວທຄຸໍ ອທ຺ທສາມ. ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ຫິ ໂສ ເວທຄູ, ນ ອຎ຺ໂຎ. ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປນ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ເວທຄູນໍ ອນ຺ຕຄູນຎ຺ຈ ອທສ຺ສເນນ ອມ຺ຫາທິສານໍ ຍຎ຺ເຎ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ອຎ຺ໂຎ ຊໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ ປູຣຬາສໍ ຈຣຸກຎ຺ຈ ປູວຎ຺ຈາຕິ.

໔໖໕. ຕໂຕ ຠຄວາ ອຕ຺ຕນິ ປສນ຺ນໍ ວຈນປຏິຄ຺ຄຫຓສຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວິທິຕ຺ວາ ຍຖາສ຺ສ ສຸຏ຺ຐຸ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ປກາເສຕຸກາໂມ ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ມຍິ ປສນ຺ໂນສິ, ຕສ຺ມາ ປນ ອິຫ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ປຸຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ອິທານິ ອິໂຕ ປຸພ຺ພໍ ອຕ຺ເຖນອຕ຺ຖິກປທໍ ປຣປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ – ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຖິໂກ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖຕ຺ຖິກຠາວສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ກິເລສຄ຺ຄິວູປສເມນ ສນ຺ຕໍ, ໂກຘຘູມວິຄເມນ ວິຘູມໍ, ທຸກ຺ຂາຠາເວນ ອນີຆໍ, ອເນກວິຘອາສາຠາເວນ ນິຣາສໍ ອປ຺ເປວິຘ ເອກໍເສນ ອິຘ ຐິໂຕວ ອິຘ ວາ ສາສເນ ອຠິວິນ຺ເທ ລຈ຺ຉສິ ອຘິຄຈ຺ຉິສ຺ສສິ ສຸເມຘໍ ວຣປຎ຺ຎໍ ຂີຓາສວທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຍສ຺ມາ ມຍິ ປສນ຺ໂນສິ, ຕສ຺ມາຕິຫ, ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຖິໂກ ສມາໂນ ອຸປສງ຺ກມ຺ມ ປຸຈ຺ຉ ສນ຺ຕໍ ວິຘູມໍ ອນີຆໍ ນິຣາສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອປ຺ເປວິຘ ອຠິວິນ຺ເທ ສຸເມຘໍ ຂີຓາສວທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໖໖. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຫ – ‘‘ຍຎ຺ເຎ ຣໂຕຫໍ…ເປ… ພ຺ຣູຫິ ເມຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຎ຺ໂຎ ຍາໂຄ ທານນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ຕສ຺ມາ ທານຣໂຕ ອຫໍ, ຕາຍ ເອວ ທານາຣາມຕາຍ ທານໍ ທາຕຸກາໂມ, ນ ປນ ຊານາມິ, ເອວໍ ອຊານນ຺ຕໍ ອນຸສາສຕຸ ມໍ ຠວໍ. ອນຸສາສນ຺ໂຕ ຈ ອຸຕ຺ຕາເນເນວ ນເຍນ ຍຕ຺ຖ ຫຸຕໍ ອິຊ຺ຌເຕ ພ຺ຣູຫິ ເມຕນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ‘‘ຍຖາຫຸຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ.

໔໖໗. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ອາຫ – ‘‘ເຕນ ຫິ…ເປ… ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂອຫິຕໂສຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ອນຸສາສນຕ຺ຖໍ ຕາວ ‘‘ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉີຕິ ຍທິ ຫຸຕສມິທ຺ຘິໍ ທານມຫປ຺ຜລຕໍ ປຈ຺ຈາສີສສິ, ຊາຕິໍ ມາ ປຸຈ຺ຉ. ອກາຣຓຎ຺ຫິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈາຣຓາຍ ຊາຕິ. ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາຕິ ອປິຈ ໂຂ ສີລາທິຄຸຓເຠທໍ ຈຣຓໍ ປຸຈ຺ຉ. ເອຕຎ຺ຫິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈາຣຓາຍ ກາຣຓໍ.

ອິທານິສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ນິທສ຺ສນມາຫ – ‘‘ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຣາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ອິຘ ກຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິ ຊາຍຕິ, ນ ຈ ໂສ ສາລາທິກຏ຺ຐາ ຊາໂຕ ເອວ ອຄ຺ຄິກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ສາປານໂທຓິອາທິກຏ຺ຐາ ຊາໂຕ ນ ກໂຣຕິ, ອປິຈ ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ອຈ຺ຈິອາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລາທີສຸ ຊາໂຕ ເອວ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ຈຓ຺ຑາລກຸລາທີສຸ ຊາໂຕ ນ ໂຫຕິ, ອປິຈ ໂຂ ນີຈາກຸລີໂນປິ ອຸຈ຺ຈາກຸລີໂນປິ ຂີຓາສວມຸນິ ຘິຕິມາ ຫິຣີນິເສໂຘ ອາຊານິໂຍ ໂຫຕິ, ອິມາຍ ຘິຕິຫິຣິປມຸຂາຍ ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຊາຕິມາ ອຸຕ຺ຕມທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ຘິຕິຍາ ຄຸເຓ ຘາຣຍຕິ, ຫິຣິຍາ ໂທເສ ນິເສເຘຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ‘‘ຫິຣິຍາ ຫິ ສນ຺ໂຕ ນ ກໂຣນ຺ຕິ ປາປ’’ນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕ ພ຺ຣູມິ –

‘‘ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉີ ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉ,

ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທ;

ນີຈາກຸລີໂນປິ ມຸນີ ຘິຕີມາ,

ອາຊານິໂຍ ໂຫຕິ ຫິຣີນິເສໂຘ’’ຕິ. –

ເອສ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ອສ຺ສລາຍນສຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ (ມ. ນິ. ໒.໔໐໑ ອາທໂຍ) ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໖໘. ເອວເມຕໍ ຠຄວາ ຈາຕຸວຓ຺ຓິສຸທ຺ຘິຍາ ອນຸສາສິຕ຺ວາ ອິທານິ ຍຕ຺ຖ ຫຸຕໍ ອິຊ຺ຌເຕ, ຍຖາ ຈ ຫຸຕໍ ອິຊ຺ຌເຕ, ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ເຈນາຕິ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ເຈນ. ຕຎ຺ຫິ ປຕ຺ໂຕ ທນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ’’ຕິ. ທມສາ ອຸເປໂຕຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເວທນ຺ຕຄູຕິ ເວເທຫິ ວາ ກິເລສານໍ ອນ຺ຕໍ ຄໂຕ, ເວທານໍ ວາ ອນ຺ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຎາຓໍ ຄໂຕ. ວູສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຕິ ປຸນ ວສິຕພ຺ພາຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຖມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ. ກາເລນ ຕມ຺ຫິ ຫພ຺ຍໍ ປເວຈ຺ເຉຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມຏ຺ຐິຕກາລໍ ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂີຠາວກາລຎ຺ຈ ອຸປລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຕນ ກາເລນ ຕາທິເສ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປເວຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ປເວເສຍ຺ຍ ປຏິປາເທຍ຺ຍ.

໔໖໙-໗໑. ກາເມຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມ ຈ ກິເລສກາເມ ຈ. ສຸສມາຫິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາ, ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈນ຺ໂທວ ຣາຫຸຄ຺ຄຫຓາ ປມຸຕ຺ຕາຕິ ຍຖາ ຈນ຺ໂທ ຣາຫຸຄ຺ຄຫຓາ, ເອວໍ ກິເລສຄ຺ຄຫຓາ ປມຸຕ຺ຕາ ເຍ ອຕີວ ຠາສນ຺ຕິ ເຈວ ຕປນ຺ຕິ ຈ. ສຕາຕິ ສຕິສມ຺ປນ຺ນາ. ມມາຍິຕານີຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມມາຍິຕານິ.

໔໗໒. ໂຍ ກາເມ ຫິຕ຺ວາຕິ ອິໂຕ ປຠຸຕິ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາເມ ຫິຕ຺ວາຕິ ກິເລສກາເມ ປຫາຍ. ອຠິຠຸຍ຺ຍຈາຣີຕິ ເຕສໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ວຕ຺ຖຸກາເມ ອຠິຠຸຍ຺ຍຈາຣີ. ຊາຕິມຣຓສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ນາມ ນິພ຺ພານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຍ ເວທິ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຎາພເລນ ອຎ຺ຎາສິ. ອຸທກຣຫໂທ ວາຕິ ເຍ ອິເມ ອໂນຕຕ຺ຕທໂຫ ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑທໂຫ ຣຖກາຣທໂຫ ຉທ຺ທນ຺ຕທໂຫ ກຸຓາລທໂຫ ມນ຺ທາກິນິທໂຫ ສີຫປ຺ປປາຕທໂຫຕິ ຫິມວຕິ ສຕ຺ຕ ມຫາຣຫທາ ອຄ຺ຄິສູຣິຍສນ຺ຕາເປຫິ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຈໍ ສີຕລາ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸທກຣຫໂທວ ສີໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸຕກິເລສປຣິຬາຫຕ຺ຕາ.

໔໗໓. ສໂມຕິ ຕຸລ຺ໂຍ. ສເມຫີຕິ ວິປສ຺ສິອາທີຫິ ພຸທ຺ເຘຫິ. ເຕ ຫິ ປຏິເວຘສມຕ຺ຕາ ‘‘ສມາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ເຕສໍ ປຏິເວເຘນາຘິຄນ຺ຕພ຺ເພສຸ ຄຸເຓສຸ, ປຫາຕພ຺ເພສຸ ວາ ໂທເສສຸ ເວມຕ຺ຕຕາ, ອທ຺ຘານອາຍຸກຸລປ຺ປມາຓາຠິນິກ຺ຂມນປຘານໂພຘິຣສ຺ມີຫິ ປນ ເນສໍ ເວມຕ຺ຕຕາ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕູຫິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍຫິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ເສນ ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ຕິ, ອຸປຣິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ໂສຬສຫິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍຫິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ເສນ ຈ. ອຍໍ ເນສໍ ອທ຺ຘານເວມຕ຺ຕຕາ. ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈ ວສ຺ສສຕາຍຸກກາເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປຣິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສາຍຸກກາເລ. ອຍໍ ເນສໍ ອາຍຸເວມຕ຺ຕຕາ. ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຍໍ ກຸລເວມຕ຺ຕຕາ. ອຸຈ຺ຈາ ວາ ໂຫນ຺ຕິ ອຏ຺ຐາສີຕິຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓາ, ນີຈາ ວາ ປນ຺ນຣສອຏ຺ຐາຣສຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓາ. ອຍໍ ປມາຓເວມຕ຺ຕຕາ. ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຖສິວິກາທີຫິ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ ເວຫາເສນ ວາ. ຕຖາ ຫິ ວິປສ຺ສິກກຸສນ຺ຘາ ອສ຺ສຣເຖນ ນິກ຺ຂມິໍສຸ, ສິຂີໂກຓາຄມນາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ເຘນ, ເວສ຺ສຠູ ສິວິກາຍ, ກສ຺ສໂປ ເວຫາເສນ, ສກ຺ຍມຸນິ ອສ຺ສປິຏ຺ຐິຍາ. ອຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມເວມຕ຺ຕຕາ. ສຕ຺ຕາຫໍ ວາ ປຘານມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ອຑ຺ຒມາສໍ, ມາສໍ, ທ຺ເວມາສໍ, ເຕມາສໍ, ຈຕຸມາສໍ, ປຎ຺ຈມາສໍ, ຉມາສໍ, ເອກວສ຺ສໍ ທ຺ວິຕິຈຕຸປຎ຺ຈຉວສ຺ສານິ ວາ. ອຍໍ ປຘານເວມຕ຺ຕຕາ. ອສ຺ສຕ຺ໂຖ ວາ ໂພຘິຣຸກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ນິຄ຺ໂຣຘາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ອຍໍ ໂພຘິເວມຕ຺ຕຕາ. ພ຺ຍາມາສີຕິອນນ຺ຕປຠາຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ ວາ ອສີຕິປ຺ປຠາ ວາ ສພ຺ເພສໍ ສມານາ, ອນນ຺ຕປ຺ປຠາ ປນ ທູຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ອາສນ຺ນມ຺ປິ, ເອກຄາວຸຕໍ ທ຺ວິຄາວຸຕໍ ໂຍຊນໍ ອເນກໂຍຊນໍ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕມ຺ປິ, ມງ຺ຄລສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຣີຣປ຺ປຠາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬໍ ອຄມາສິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ມນສາ ຈິນ຺ຕາຍຕ຺ຕາວ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ, ໂຍ ຍຕ຺ຕກມິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຕກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ ຣສ຺ມິເວມຕ຺ຕຕາ. ອິມາ ອຏ຺ຐ ເວມຕ຺ຕຕາ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສສຸ ປຏິເວເຘນາຘິຄນ຺ຕພ຺ເພສຸ ຄຸເຓສຸ, ປຫາຕພ຺ເພສຸ ວາ ໂທເສສຸ ນຕ຺ຖິ ເນສໍ ວິເສໂສ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວເມເຕຫິ ສໂມ ສເມຫິ.

ວິສເມຫິ ທູເຣຕິ ນ ສມາ ວິສມາ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາທໂຍ ອວເສສສພ຺ພສຕ຺ຕາ. ເຕຫິ ວິສເມຫິ ອສທິສຕາຍ ທູເຣ. ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ເກນ ປລ຺ລງ຺ກໍ ສງ຺ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາປິ ຫິ ຄຸເຓຫິ ເອກສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ສາວກາທີສຸ. ເຕນາຫ – ‘‘ວິສເມຫິ ທູເຣ’’ຕິ. ຕຖາຄໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຸຠຍປເທຫິ ທູເຣຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອນນ຺ຕປຎ຺ໂຎຕິ ອປຣິມິຕປຎ຺ໂຎ. ໂລກິຍມນຸສ຺ສານຎ຺ຫິ ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິຘາຍ ອຏ຺ຐມກສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ອຘິກາ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິຘາຍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ. ເອວໍ ຍາວ ອຣຫໂຕ ປຎ຺ຎໍ ອຸປນິຘາຍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ອຘິກາ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຎ຺ຎໍ ປນ ອຸປນິຘາຍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ອຘິກາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ອນນ຺ຕາ ອິຈ຺ເຈວ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ເຕນາຫ – ‘‘ອນນ຺ຕປຎ຺ໂຎ’’ຕິ. ອນູປລິຕ຺ໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິເລເປຫິ ອລິຕ຺ໂຕ. ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາຕິ ອິຘໂລເກ ວາ ປຣໂລເກ ວາ. ໂຍຊນາ ປເນຕ຺ຖ – ສໂມ ສເມຫິ ວິສເມຫິ ທູເຣ ຕຖາຄໂຕ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ອນນ຺ຕປຎ຺ໂຎ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາ, ເຕນ ຕຖາຄໂຕ ອຣຫຕິ ປູຣຬາສນ຺ຕິ.

໔໗໔. ຍມ຺ຫິ ນ ມາຍາຕິ ອຍໍ ປນ ຄາຖາ ອຎ຺ຎາ ຈ ອີທິສາ ມາຍາທິໂທສຍຸຕ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍສຎ຺ຎາປຫານຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ອມໂມຕິ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣສຸ ‘‘ອິທໍ ມມາ’’ຕິ ປຫີນມມາຍິຕຠາໂວ.

໔໗໕. ນິເວສນນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິເວສນໍ. ເຕນ ຫິ ມໂນ ຕີສຸ ຠເວສຸ ນິວິສຕິ, ເຕນ ຕໍ ‘‘ນິເວສນໍ ມນໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ເຖວ ວາ ນິວິສຕິ ຕໍ ຫິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ. ເຕນປິ ‘‘ນິເວສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຣິຄ຺ຄຫາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ ເອວ, ຕາຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຘມ຺ມາ ວາ. ເກຈີຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາປິ. ອນຸປາທິຍາໂນຕິ ເຕສໍ ນິເວສນປຣິຄ຺ຄຫານໍ ອຠາວາ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອນຸປາທິຍມາໂນ.

໔໗໖. ສມາຫິໂຕ ມຄ຺ຄສມາຘິນາ. ອຸທຕາຣີຕິ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ. ຘມ຺ມໍ ຈຎ຺ຎາສີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຈ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອຎ຺ຎາສິ. ປຣມາຍ ທິຏ຺ຐິຍາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ.

໔໗໗. ຠວາສວາຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຌານນິກນ຺ຕິສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສຫຄຕາ ຣາຄາ. ວຈີຕິ ວາຈາ. ຂຣາຕິ ກກ຺ຂຬາ ຜຣຸສາ. ວິຘູປິຕາຕິ ທຑ຺ຒາ. ອຕ຺ຖຄຕາຕິ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕາ. ນ ສນ຺ຕີຕິ ວິຘູປິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕຕ຺ຕາ ຈ. ອຸຠເຍຫິ ປນ ອຸຠຍໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ສພ຺ພຘີຕິ ສພ຺ເພສຸ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີສຸ.

໔໗໘. ມານສຕ຺ເຕສູຕິ ມາເນນ ລຄ຺ເຄສຸ. ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານິຕ຺ວາ. ສເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ສເຫຕຸປຈ຺ຈຍໍ, ສທ຺ຘິໍ ກມ຺ມກິເລເສຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໗໙. ອາສໍ ອນິສ຺ສາຍາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ອນລ຺ລີຍິຕ຺ວາ. ວິເວກທສ຺ສີຕິ ນິພ຺ພານທສ຺ສີ. ປຣເວທິຍນ຺ຕິ ປເຣຫິ ຎາເປຕພ຺ພໍ. ທິຏ຺ຐິມຸປາຕິວຕ຺ໂຕຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິເຠທມ຺ປິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ. ອາຣມ຺ມຓາຕິ ປຈ຺ຈຍາ, ປຸນພ຺ຠວກາຣຓານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໘໐. ປໂຣປຣາຕິ ວຣາວຣາ ສຸນ຺ທຣາສຸນ຺ທຣາ. ປຣາ ວາ ພາຫິຣາ, ອປຣາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ. ສເມຈ຺ຈາຕິ ຎາເຓນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ຘມ຺ມາຕິ ຂນ຺ຘາຍຕນາທໂຍ ຘມ຺ມາ. ອຸປາທານຂເຍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ນິພ຺ພາເນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓວິມຸຕ຺ຕິລາຠີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໘໑. ສໍໂຍຊນໍຊາຕິຂຍນ຺ຕທສ຺ສີຕິ ສໍໂຍຊນກ຺ຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ ຊາຕິກ຺ຂຍນ຺ຕທສ຺ສີ ຈ. ສໍໂຍຊນກ຺ຂຍນ຺ເຕນ ເຈຕ຺ຖ ສອຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ, ຊາຕິກ຺ຂຍນ຺ເຕນ ອນຸປາທິເສສາ ວຸຕ຺ຕາ. ຂຍນ຺ໂຕຕິ ຫິ ອຈ຺ຈນ຺ຕຂຍສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອນຸນາສິກໂລໂປ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ນ ກໂຕ. ໂຍປານຸທີຕິ ໂຍ ອປນຸທິ. ຣາຄປຖນ຺ຕິ ຣາຄາຣມ຺ມຓໍ, ຣາຄເມວ ວາ. ຣາໂຄປິ ຫິ ທຸຄ຺ຄຕີນໍ ປຖຕ຺ຕາ ‘‘ຣາຄປໂຖ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ກມ຺ມປໂຖ ວິຍ. ສຸທ຺ໂຘ ນິໂທໂສ ວິມໂລ ອກາໂຈຕິ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາທິຕາຍ ສຸທ຺ໂຘ. ເຍຫິ ‘‘ຣາຄໂທສາ ອຍໍ ປຊາ, ໂທສໂທສາ, ໂມຫໂທສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕສໍ ອຠາວາ ນິໂທໂສ. ອຏ຺ຐປຸຣິສມລວິຄມາ ວິມໂລ, ອຸປກ຺ກິເລສາຠາວໂຕ ອກາໂຈ. ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ໂຐ ຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສນ ‘‘ສກາໂຈ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຸທ຺ໂຘ ວາ ຍສ຺ມາ ນິທ຺ໂທໂສ, ນິທ຺ໂທສຕາຍ ວິມໂລ, ພາຫິຣມລາຠາເວນ ວິມລຕ຺ຕາ ອກາໂຈ. ສມໂລ ຫິ ‘‘ສກາໂຈ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິມລຕ຺ຕາ ວາ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ, ເຕນ ອກາໂຈ. ອາຄຸກິຣິຍາ ຫິ ອຸປຆາຕກຣຓໂຕ ‘‘ກາໂຈ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໔໘໒. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕານໍ ນານຸປສ຺ສຕີຕິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ວິປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ເຘສຸ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕານໍ ນາມ ນ ປສ຺ສຕິ, ຂນ຺ຘມຕ຺ຕເມວ ປສ຺ສຕິ. ຍາ ຈາຍໍ ‘‘ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາມີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສາ ອຠາວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕານໍ ນານຸປສ຺ສຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ປຎ຺ຎາຍ ຂນ຺ເຘ ປສ຺ສຕິ. ມຄ຺ຄສມາຘິນາ ສມາຫິໂຕ, ກາຍວງ຺ກາທີນໍ ອຠາວາ ອຸຊ຺ຊຸຄໂຕ, ໂລກຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປນີຍໂຕ ຐິຕຕ຺ໂຕ, ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕາຍ ເອຊາຍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເຈໂຕຂິລານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐຏ຺ຐານາຍ ກງ຺ຂາຍ ຈ ອຠາວາ ອເນໂຊ ອຂິໂລ ອກງ຺ໂຂ.

໔໘໓. ໂມຫນ຺ຕຣາຕິ ໂມຫກາຣຓາ ໂມຫປຈ຺ຈຍາ, ສພ຺ພກິເລສານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈ ຎາຓທສ຺ສີຕິ ສຈ຺ຉິກຕສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາໂຓ. ຕຎ຺ຫິ ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຎາຓໍ, ຕຎ຺ຈ ຠຄວາ ປສ຺ສິ, ‘‘ອຘິຄຕໍ ເມ’’ຕິ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈ ຎາຓທສ຺ສີ’’ຕິ. ສມ຺ໂພຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ອນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ອສາຘາຣຓໍ. ສິວນ຺ຕິ ເຂມໍ ນິຣຸປທ຺ທວໍ ສສ຺ສິຣິກໍ ວາ. ຍກ຺ຂສ຺ສາຕິ ປຸຣິສສ຺ສ. ສຸທ຺ຘີຕິ ໂວທານຕາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ໂມຫນ຺ຕຣາຠາເວນ ສພ຺ພໂທສາຠາໂວ, ເຕນ ສໍສາຣກາຣຓສມຸຈ຺ເຉໂທ ອນ຺ຕິມສຣີຣຘາຣິຕາ, ຎາຓທສ຺ສິຕາຍ ສພ຺ພຄຸຓສມ຺ຠໂວ. ເຕນ ອນຸຕ຺ຕຣາ ສມ຺ໂພຘິປຕ຺ຕິ, ອິໂຕ ປຣຎ຺ຈ ປຫາຕພ຺ພມຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ວາ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ – ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍກ຺ຂສ຺ສ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ.

໔໘໔. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ຠຄວຕິ ປສນ຺ໂນ ປສນ຺ນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຫຸຕຎ຺ຈ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍມຫໍ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອາຣພ຺ຠ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ອຊຸຫໍ, ຕໍ ເມ ຫຸຕໍ ສຈ຺ຈໍ ວາ ໂຫຕິ, ອລິກໍ ວາຕິ ນ ຊານາມິ. ອຊ຺ຊ ປນ ອິທໍ ຫຸຕຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ ຫຸຕມຕ຺ຖຸ ສຈ຺ຈໍ, ສຈ຺ຈຫຸຕເມວ ອຕ຺ຖູຕິ ຍາຈນ຺ໂຕ ຠຓຕິ. ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸນໍ ອລຕ຺ຖໍ, ຍສ຺ມາ ອິເຘວ ຐິໂຕ ຠວນ຺ຕຣູປໍ ເວທຄຸໍ ອລຕ຺ຖໍ. ພ຺ຣຫ຺ມາ ຫິ ສກ຺ຂິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ຫິ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣຫ຺ມາ, ຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ເມ ຠຄວາ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈ ຠຸຎ຺ຊຕຸ ເມ ຠຄວາ ປູຣຬາສນ຺ຕິ ຕໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ອຸປນາເມນ຺ໂຕ ອາຫ.

໔໘໗. ອຖ ຠຄວາ ກສິຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄາຖາທ຺ວຍມຠາສິ. ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ອຍໍ ອຕ຺ຕນາ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ກມ຺ປິ ຈຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ເກວລິນໍ ມເຫສິໍ ຂີຓາສວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວູປສນ຺ຕໍ ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫສ຺ສູ’ຕິ ຠຓຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຄາຖາຍ ອຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕໍ ຎາຕຸກາໂມ ອາຫ ‘‘ສາຘາຫໍ ຠຄວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສາຘູຕິ ອາຍາຈນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຕຖາຕິ ເຍນ ຕ຺ວມາຫ, ເຕນ ປກາເຣນ. ວິຊຎ຺ຎນ຺ຕິ ຊາເນຍ຺ຍໍ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ຍຎ຺ຎກາເລ ປຣິເຍສມາໂນ ອຸປຏ຺ຐເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ. ປປ຺ປຸຍ຺ຍາຕິ ປຕ຺ວາ. ຕວ ສາສນນ຺ຕິ ຕວ ໂອວາທໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາຘາຫໍ ຠຄວາ ຕວ ໂອວາທໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາ ວິຊຎ຺ຎໍ ອາໂຣເຈຫິ ເມ ຕໍ ເກວລິນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຍ ທກ຺ຂິຓໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ມາທິສສ຺ສ, ຍໍ ຈາຫໍ ຍຎ຺ຎກາເລ ປຣິເຍສມາໂນ ອຸປຏ຺ຐເຫຍ຺ຍໍ, ຕຖາຣູປໍ ເມ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ທສ຺ເສຫິ, ສເຈ ຕ຺ວໍ ນ ຠຸຎ຺ຊສີຕິ.

໔໘໘-໙໐. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ປາກເຏນ ນເຍນ ຕຖາຣູປໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສາຣມ຺ຠາ ຍສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖາຕ຺ຕຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີມນ຺ຕານໍ ວິເນຕາຣນ຺ຕິ ສີມາຕິ ມຣິຍາທາ ສາຘຸຊນວຸຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສາ ອນ຺ຕາ ປຣິໂຍສານາ ອປຣຠາຄາຕິ ກຕ຺ວາ ສີມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິເລສາ, ເຕສໍ ວິເນຕາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີມນ຺ຕາຕິ ພຸທ຺ຘເວເນຍ຺ຍາ ເສກ຺ຂາ ຈ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຈ, ເຕສໍ ວິເນຕາຣນ຺ຕິປິ ເອເກ. ຊາຕິມຣຓໂກວິທນ຺ຕິ ‘‘ເອວໍ ຊາຕິ ເອວໍ ມຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸສລໍ. ໂມເນຍ຺ຍສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນໍ, ກາຍໂມເນຍ຺ຍາທິສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ. ຠກຸຏິໍ ວິນຍິຕ຺ວານາຕິ ຍໍ ເອກຈ຺ເຈ ທຸພ຺ພຸທ຺ຘິໂນ ຍາຈກໍ ທິສ຺ວາ ຠກຸຏິໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ວິນຍິຕ຺ວາ, ປສນ຺ນມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຊລິກາຕິ ປຄ຺ຄຫິຕອຎ຺ຊລິໂນ ຫຸຕ຺ວາ.

໔໙໑. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຖມຍມາໂນ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຠວ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາຍາໂຄຕິ ອາຍຊິຕພ຺ໂພ, ຕໂຕ ຕໂຕ ອາຄມ຺ມ ວາ ຍຊິຕພ຺ພເມຕ຺ຖາຕິປິ ອາຍາໂຄ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມານໍ ອຘິຏ຺ຐານຠູໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອິໂຕ ປຸຣິມຄາຖາສຸ ຈ ຍໍ ນ ວຓ຺ຓິຕໍ, ຕໍ ສກ຺ກາ ອວຓ຺ຓິຕມ຺ປິ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາເຍວ ນ ວຓ຺ຓິຕໍ. ອິໂຕ ປຣໍ ປນ ກສິຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ປູຣຬາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.