໓. ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕຊ຺ຌາສຍໂຕ ຈສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ຠຄວາ ຫິ ສຸຠາສິຕປ຺ປິໂຍ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຠາສິຕສມຸທາຈາຣປ຺ປກາສເນນ ສຕ຺ຕານໍ ທຸພ຺ຠາສິຕສມຸທາຈາຣໍ ປຏິເສເຘນ຺ໂຕ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕມຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິອາທິ ສງ຺ຄີຕິກາຣວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ…ເປ… ຠທນ຺ເຕຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ເອຕໍ ອປຸພ຺ພໍ, ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ຕສ຺ມາ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນຕ຺ຖມິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ – ຕຕ຺ຣາຕິ ເທສກາລປຣິທີປນໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍໍ ສມຍໍ ວິຫຣຕິ, ຕຕ຺ຣ ສມເຍ, ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ອາຣາເມ ວິຫຣຕິ, ຕຕ຺ຣ ອາຣາເມຕິ ທີເປຕິ. ຠາສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ເຕ ວາ ເທສກາເລ ທີເປຕິ. ນ ຫິ ຠຄວາ ອຍຸຕ຺ເຕ ເທເສ ກາເລ ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ. ‘‘ອກາໂລ ໂຂ, ຕາວ, ພາຫິຍາ’’ຕິອາທິ (ອຸທາ. ໑໐) ເຈຕ຺ຖ ສາຘກໍ. ໂຂຕິ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ອວຘາຣຓາທິກາລຕ຺ເຖ ວາ ນິປາໂຕ. ຠຄວາຕິ ໂລກຄຣຸປຣິທີປນໍ. ຠິກ຺ຂູຕິ ກຖາສວນຍຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລປຣິທີປນໍ. ອາມນ຺ເຕສີຕິ ອາລປິ ອຠາສິ ສມ຺ໂພເຘສິ.

ຠິກ຺ຂໂວຕິ ອາມນ຺ຕນາກາຣປຣິທີປນໍ. ຕຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂນສີລຕາທິຄຸຓໂຍຄສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ເນສໍ ຫີນາຘິກຊນເສວິຕໍ ວຸຕ຺ຕິໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘຕທີນຠາວນິຄ຺ຄຫໍ ກໂຣຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ກຣຸຓາວິປ຺ຜາຣໂສມ຺ມຫທຍນຍນນິປາຕປຸພ຺ພງ຺ຄເມນ ວຈເນນ ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ມຸຂາຠິມຸເຂ ກຣິຕ຺ວາ ເຕເນວ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາທີປເກນ ວຈເນນ ເຕສໍ ໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ຊເນຕິ, ເຕເນວ ຈ ສມ຺ໂພຘນຕ຺ເຖນ ວຈເນນ ສາຘຸກສວນມນສິກາເຣປິ ເຕ ນິໂຍເຊຕິ. ສາຘຸກສວນມນສິກາຣາຍຕ຺ຕາ ຫິ ສາສນສມ຺ປຕ຺ຕິ. ອປເຣສຸປິ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ກສ຺ມາ ຠິກ຺ຂູ ເອວ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເຈ? ເຊຏ຺ຐເສຏ຺ຐາສນ຺ນສທາສນ຺ນິຫິຕຠາວໂຕ. ສພ຺ພປຣິສສາຘາຣຓາ ຫິ ອຍໍ ຘມ຺ມເທສນາ, ນ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກາ. ປຣິສາຍ ຈ ເຊຏ຺ຐາ ຠິກ຺ຂູ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ, ເສຏ຺ຐາ ອນຄາຣິຍຠາວໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຈຣິຍານຸວິຘາຍກຕ຺ຕາ ສກລສາສນປຏິຄ຺ຄາຫກຕ຺ຕາ ຈ. ອາສນ຺ນາ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ເນສຸ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກຕ຺ຕາ, ສທາ ສນ຺ນິຫິຕາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກາວຈຣຕ຺ຕາ. ເຕນ ຠຄວາ ສພ຺ພປຣິສສາຘາຣຓໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ເອວ ອາມນ຺ເຕສິ. ອປິຈ ຠາຊນໍ ເຕ ອິມາຍ ກຖາຍ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕຕິປິ ເຕ ເອວ ອາມນ຺ເຕສິ. ຠທນ຺ເຕຕິ ຄາຣວາຘິວຈນເມຕໍ. ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ເຍ ຠຄວາ ອາມນ຺ເຕສິ, ເຕ ເອວໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປນ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ.

ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫີຕິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ອວຍເວຫິ ວາ. ມຸສາວາທາເວຣມຓິອາທີນິ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຠາສິຕວາຈາຍ ກາຣຓານິ. ສຈ຺ຈວຈນາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອວຍວາ, ກາຣຓຕ຺ເຖ ຈ ອງ຺ຄສທ຺ໂທ. ຈຕູຫີຕິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ໂຫຕິ, ອວຍວຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ສມນຸອາຄຕາ ປວຕ຺ຕາ ຍຸຕ຺ຕາ ຈ. ວາຈາຕິ ສມຸລ຺ລປນວາຈາ. ຍາ ສາ ‘‘ວາຈາ ຄິຣາ ພ຺ຍປ຺ປໂຖ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໖໓໖) ຈ, ‘‘ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໙; ມ. ນິ. ໓.໑໔) ຈ ເອວມາທີສຸ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຍາ ປນ ‘‘ວາຈາຍ ເຈ ກຕໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ກາຍກມ຺ມທ຺ວາຣ) ເອວໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ, ‘‘ຍາ ຈຕູຫິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ອາຣຕິ ວິຣຕິ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສມ຺ມາວາຈາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໒໙໙; ວິຠ. ໒໐໖) ເອວໍ ວິຣຕິ ຈ, ‘‘ຜຣຸສວາຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາເສວິຕາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິກາ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໔໐) ເອວໍ ເຈຕນາ ຈ ວາຈາຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສາ ອິຘ ນ ອຘິປ຺ເປຕາ. ກສ຺ມາ? ອຠາສິຕພ຺ພໂຕ. ສຸຠາສິຕາ ໂຫຕີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເຕນສ຺ສາ ອຕ຺ຖາວຫນຕໍ ທີເປຕິ. ນ ທຸພ຺ຠາສິຕາຕິ ນ ທຸຏ຺ຐຸ ຠາສິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ອນຕ຺ຖານາວຫນຕໍ ທີເປຕິ. ອນວຊ຺ຊາຕິ ວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕຣາຄາທິໂທສວິຣຫິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ກາຣຓສຸທ຺ຘິໍ ວຸຕ຺ຕໂທສາຠາວຎ຺ຈ ທີເປຕິ. ອນນຸວຊ຺ຊາ ຈາຕິ ອນຸວາທວິມຸຕ຺ຕາ. ເຕນສ຺ສາ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕິ. ວິຎ຺ຎູນນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕານໍ. ເຕນ ນິນ຺ທາປສໍສາສຸ ພາລາ ອປ຺ປມາຓາຕິ ທີເປຕິ.

ກຕເມຫິ ຈຕູຫີຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຠິກ຺ຂເວຕິ ເຍສໍ ກເຖຕຸກາໂມ, ຕທາລປນໍ. ຠິກ຺ຂູຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣວາຈາຠາສນກປຸຄ຺ຄລນິທສ຺ສນໍ. ສຸຠາສິຕໍເຍວ ຠາສຕີຕິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ຈຕູສຸ ວາຈງ຺ເຄສຸ ອຎ຺ຎຕຣງ຺ຄນິທ຺ເທສວຈນໍ. ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ວາຈງ຺ຄສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠາສນນິວາຣຓໍ. ເຕນ ‘‘ມຸສາວາທາທໂຍປິ ກທາຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິໍ ນິເສເຘຕິ. ‘‘ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ວາ ມິຈ຺ຉາວາຈປ຺ປຫານໍ ທີເປຕິ, ‘‘ສຸຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຫີນມິຈ຺ຉາວາເຈນ ສຕາ ຠາສິຕພ຺ພວຈນລກ຺ຂຓໍ. ຕຖາ ປາປສ຺ສ ອກຣຓໍ, ກຸສລສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອງ຺ຄປຣິທີປນຕ຺ຖໍ ປນ ອຠາສິຕພ຺ພໍ ປຸພ຺ເພ ອວຕ຺ວາ ຠາສິຕພ຺ພເມວາຫ. ເອສ ນໂຍ ຘມ຺ມໍເຍວາຕິອາທີສຸປິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສຸຠາສິຕໍເຍວ ຠາສຕິ ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປິສຸຓໂທສຣຫິຕໍ ສມຄ຺ຄກຣຓວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຘມ຺ມໍເຍວ ຠາສຕິ ໂນ ອຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ຜໂທສຣຫິຕໍ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕໍ ມນ຺ຕາວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕເຣຫິ ທ຺ວີຫິ ຜຣຸສາລິກຣຫິຕານິ ປິຍສຈ຺ຈວຈນານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອິເມຫິ ໂຂຕິອາທິນາ ປນ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ນິຄເມຕິ. ວິເສສໂຕ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ວາຈາ ສຸຠາສິຕາ ໂຫຕີ’’ຕິ ຠຓນ຺ໂຕ ຍທຎ຺ເຎ ປຏິຎ຺ຎາທີຫິ ອວຍເວຫິ ນາມາທີຫິ ປເທຫິ ລິງ຺ຄວຈນວິຠຕ຺ຕິກາລກາຣກາທີຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄຕໍ ວາຈໍ ‘‘ສຸຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕໍ ຘມ຺ມໂຕ ປຏິເສເຘຕິ. ອວຍວາທິສມ຺ປນ຺ນາປິ ຫິ ເປສຸຎ຺ຎາທິສມນ຺ນາຄຕາ ວາຈາ ທຸພ຺ຠາສິຕາວ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປເຣສຎ຺ຈ ອນຕ຺ຖາວຫຕ຺ຕາ. ອິເມຫິ ປນ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ສເຈປິ ມິລກ຺ຂຸຠາສາປຣິຍາປນ຺ນາ ຆຏເຈຏິກາຄີຕິກປຣິຍາປນ຺ນາ ວາ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ສຸຠາສິຕາ ເອວ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຫິຕສຸຂາວຫຕ຺ຕາ. ສີຫຬທີເປ ມຄ຺ຄປສ຺ເສ ສສ຺ສໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ສີຫຬເຈຏິກາຍ ສີຫຬເກເນວ ຊາຕິຊຣາມຣຓປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຄີຕໍ ຄາຍນ຺ຕິຍາ ສຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສກຠິກ຺ຂູ ເຈຕ຺ຖ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ນິທສ຺ສນໍ. ຕຖາ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປທຸມສຣສມີເປນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປທຸມສເຣ ປທຸມານິ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ –

‘‘ປາໂຕ ຜຸລ຺ລໍ ໂກກນທໍ, ສູຣິຍາໂລເກນ ຠຊ຺ຊິຍເຕ;

ເອວໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຄຕາ ສຕ຺ຕາ, ຊຣາຠິເວເຄນ ມທ຺ທີຍນ຺ຕີ’’ຕິ. –

ອິມໍ ຄີຕໍ ຄາຍນ຺ຕິຍາ ເຈຏິກາຍ ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣ ຈ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ສຕ຺ຕຫິ ປຸຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ວນາ ອາຄມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ມຸສເລນ ຕຓ຺ຑຸເລ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕິຍາ –

‘‘ຊຣາຍ ປຣິມທ຺ທິຕໍ ເອຕໍ, ມິລາຕຉວິຈມ຺ມນິສ຺ສິຕໍ;

ມຣເຓນ ຠິຊ຺ຊຕິ ເອຕໍ, ມຈ຺ຈຸສ຺ສ ຆສມາມິສໍ.

‘‘ກິມີນໍ ອາລຍໍ ເອຕໍ, ນານາກຸຓເປນ ປູຣິຕໍ;

ອສຸຈິສ຺ສ ຠາຊນໍ ເອຕໍ, ກທລິກ຺ຂນ຺ຘສມໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ຄີຕິກໍ ສຸຕ຺ວາ ສຫ ປຸຕ຺ເຕຫິ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ເຎ ຈ ອີທິເສຫິ ອຸປາເຍຫິ ອຣິຍຠູມິໍ ປຕ຺ຕາ ນິທສ຺ສນໍ. ອນຈ຺ຉຣິຍໍ ປເນຕໍ, ຍໍ ຠຄວຕາ ອາສຍານຸສຍກຸສເລນ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ ຄາຖາໂຍ ສຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ອຎ຺ເຎ ຈ ຂນ຺ຘາຍຕນາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ກຖາ ສຸຕ຺ວາ ອເນເກ ເທວມນຸສ຺ສາຕິ. ເອວໍ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ວາຈາ ສເຈປິ ມິລກ຺ຂຸຠາສາປຣິຍາປນ຺ນາ, ຆຏເຈຏິກາຄີຕິກປຣິຍາປນ຺ນາ ວາ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ‘‘ສຸຠາສິຕາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຸຠາສິຕຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ອນວຊ຺ຊາ ຈ ອນນຸວຊ຺ຊາ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ອຕ຺ຖຕ຺ຖິການໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖປຏິສຣຓານໍ, ໂນ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິສຣຓານນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາຕິ ອິທໍ ສຸຠາສິຕລກ຺ຂຓໍ ຠຄວາ ອໂວຈ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ, ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາຕິ ອິທຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓໍ ວຕ຺ວາ ອຖ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເອຕໍ ອໂວຈ ສຕ຺ຖາ. ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພຄາຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສພ຺ພເມຕໍ ສງ຺ຄີຕິກາຣກາ ອາຫໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ອປຣນ຺ຕິ ຄາຖາພນ຺ຘວຈນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ປຈ຺ຉາ ອາຄຕປຣິສໍ ອສ຺ສວນສຸສ຺ສວນອາຘາຣຓທຬ຺ຫີກຣຓາທີນິ ວາ ສນ຺ຘາຍ ຕທຕ຺ຖທີປກເມວ ຈ. ປຸພ຺ເພ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ປຣິຫາປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທີປເນນ ອຕ຺ຖວິເສສທີປກຎ຺ຈ ‘‘ປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ຊາຕສ຺ສ, ກຸຐາຣີ ຊາຍເຕ ມຸເຂ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໖໖໒) ວິຍ. ອິຘ ປນ ຕທຕ຺ຖທີປກເມວ.

໔໕໓. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ໂຕຕິ ພຸທ຺ຘາທໂຍ. ເຕ ຫິ ສຸຠາສິຕໍ ‘‘ອຸຕ຺ຕມໍ ເສຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ປຸພ຺ເພ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກ຺ກມໍ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ປນ ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖໂຣ ຠຄວໂຕ ສຸຠາສິເຕ ປສີທິ.

ໂສ ຍໍ ປສນ຺ນາກາຣໍ ອກາສິ, ຍຎ຺ຈ ວຈນໍ ຠຄວາ ອຠາສິ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ສງ຺ຄີຕິກາຣກາ ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ’’ຕິອາທິມາຫໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຠາຕິ ມນ຺ຕິ ມມ ຠາໂຄ ປກາສຕິ. ປຏິຠາຕຸ ຕນ຺ຕິ ຕວ ຠາໂຄ ປກາສຕຸ. ສາຣຸປ຺ປາຫີຕິ ອນຸຈ຺ຉວິກາຫິ. ອຠິຕ຺ຖວີຕິ ປສໍສິ.

໔໕໔. ນ ຕາປເຍຕິ ວິປ຺ປຏິສາເຣນ ນ ຕາເປຍ຺ຍ. ນ ວິຫິໍເສຍ຺ຍາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຠິນ຺ທນ຺ໂຕ ນ ພາເຘຍ຺ຍ. ສາ ເວ ວາຈາຕິ ສາ ວາຈາ ເອກໍເສເນວ ສຸຠາສິຕາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອປິສຸຓວາຈາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຖເມຕິ.

໔໕໕. ປຏິນນ຺ທິຕາຕິ ຫຏ຺ເຐນ ຫທເຍນ ປຏິມຸຂໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນນ຺ທິຕາ ສມ຺ປິຍາຍິຕາ. ຍໍ ອນາທາຍ ປາປານິ, ປເຣສໍ ຠາສເຕ ປິຍນ຺ຕິ ຍໍ ວາຈໍ ຠາສນ຺ໂຕ ປເຣສໍ ປາປານິ ອປ຺ປິຍານິ ປຏິກ຺ກູລານິ ຜຣຸສວຈນານິ ອນາທາຍ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣໍ ປິຍເມວ ວຈນໍ ຠາສຕິ, ຕໍ ປິຍວາຈເມວ ຠາເສຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມາຍ ຄາຖາຍ ປິຍວຈເນນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວິ.

໔໕໖. ອມຕາຕິ ອມຕສທິສາ ສາທຸຠາເວນ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຫເວ ສາທຸຕຣໍ ຣສານ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໗໓; ສຸ. ນິ. ໑໘໔). ນິພ຺ພານາມຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ວາ ອມຕາ. ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນຕິ ຍາຍໍ ສຈ຺ຈວາຈາ ນາມ, ເອສ ໂປຣາໂຓ ຘມ຺ໂມ ຈຣິຍາ ປເວຓີ, ອິທເມວ ຫິ ໂປຣາຓານໍ ອາຈິຓ຺ຓໍ, ນ ເຕ ອລິກໍ ຠາສິໍສຸ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ສຈ຺ເຈ ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ອຫຸ ສນ຺ໂຕ ປຕິຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ເຈ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ເອວ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປເຣສຎ຺ຈ ອຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ອຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ເອວ ຈ ຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣໍ ວາ ທ຺ວຍໍ ສຈ຺ຈວິເສສນມິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຈ຺ເຈ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ກີທິເສ? ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ຍໍ ປເຣສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖໍ ອນຸປໂຣຘໍ ກໂຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຕິປິ ຈ ອນຸປໂຣຘກຣຕ຺ເຕ ຘມ຺ມໂຕ ອນເປຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໍ, ຍໍ ຘມ຺ມິກເມວ ອຕ຺ຖໍ ສາເຘຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິມາຍ ຄາຖາຍ ສຈ຺ຈວຈເນນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວິ.

໔໕໗. ເຂມນ຺ຕິ ອຠຍໍ ນິຣຸປທ຺ທວໍ. ເກນ ກາຣເຓນາຕິ ເຈ? ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍ, ຍສ຺ມາ ກິເລສນິພ຺ພານໍ ປາເປຕິ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນິພ຺ພານຘາຕູນມຕ຺ຖາຍ ເຂມມຄ຺ຄປ຺ປກາສນໂຕ ເຂມໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ສາ ເວ ວາຈານມຸຕ຺ຕມາຕິ ສາ ວາຈາ ສພ຺ພວາຈານໍ ເສຏ຺ຐາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມາຍ ຄາຖາຍ ມນ຺ຕາວຈເນນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ສຸຠາສິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.