໑໑. ນາລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໘໕. ອານນ຺ທຊາເຕຕິ ນາລກສຸຕ຺ຕໍ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ກິຣ ຠຄວໂຕ ສາວກໍ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ຕຖຕ຺ຕໍ ອຠິກງ຺ຂມາໂນ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ອສິຕສ຺ສ ອິສິໂນ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ນາລໂກ ນາມ ຕາປໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕິຕທິວສໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ‘‘ອຎ຺ຎາຕເມຕ’’ນ຺ຕິອາທີຫິ ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ‘‘ໂມເນຍ຺ຍໍ ເຕ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕໍ ພ຺ຍາກາສິ. ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປນ ຠຄວຕິ ສງ຺ຄີຕິໍ ກໂຣນ຺ເຕນາຍສ຺ມຕາ ມຫາກສ຺ສເປນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕເມວ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເຍນ ຍທາ ຈ ສມາທປິໂຕ ນາລໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ‘‘ອານນ຺ທຊາເຕ’’ຕິອາທິກາ ວີສຕິ ວຕ຺ຖຸຄາຖາໂຍ ວຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ‘‘ນາລກສຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອານນ຺ທຊາເຕຕິ ສມິທ຺ຘິຊາເຕ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ເຕ. ປຕີເຕຕິ ຕຸຏ຺ເຐ. ອຖ ວາ ອານນ຺ທຊາເຕຕິ ປມຸທິເຕ. ປຕີເຕຕິ ໂສມນສ຺ສຊາເຕ. ສຸຈິວສເນຕິ ອກິລິຏ຺ຐວສເນ. ເທວານຎ຺ຫິ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ວສນານິ ຣຊໍ ວາ ມລໍ ວາ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ທຸສ຺ສໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອິຘ ທຸສ຺ສສທິສຕ຺ຕາ ‘‘ທຸສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ທິພ຺ພວຕ຺ຖໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ອສິໂຕ ອິສີຕິ ກຓ຺ຫສຣີຣວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ເອວໍລທ຺ຘນາໂມ ອິສິ. ທິວາວິຫາເຣຕິ ທິວາວິຫາຣຏ຺ຐາເນ. ເສສໍ ປທໂຕ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ປນ – ອຍໍ ກິຣ ສຸທ຺ໂຘທນສ຺ສ ປິຕຸ ສີຫຫນຸຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິໂຕ ສຸທ຺ໂຘທນສ຺ສປິ ອນຠິສິຕ຺ຕກາເລ ສິປ຺ປາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຠິສິຕ຺ຕກາເລ ປຸໂຣຫິໂຕເຍວ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ສາຍໍ ປາຕໍ ຣາຊຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄຕສ຺ສ ຣາຊາ ທຫຣກາເລ ວິຍ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ອກຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມມຕ຺ຕເມວ ກໂຣຕິ. ຘມ຺ມຕາ ກິເຣສາ ປຕ຺ຕາຠິເສການໍ ສກ຺ຍຣາຊູນໍ. ປຸໂຣຫິໂຕ ເຕນ ນິພ຺ພິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊ຺ຊາມຫໍ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ນິຈ຺ຉຍໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ອາຈຣິຍ, ມເມວ ອຸຍ຺ຍາເນ ວສິຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ເຕ ອຫໍ ອຠິຓ຺ຫໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຍາຈິ. ໂສ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ອຸປຏ຺ຐຫິຍມາໂນ ອຸຍ຺ຍາເນເຍວ ວສນ຺ໂຕ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາໂຍ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ໂສ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ຣາຊກຸເລ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕຈາຕຸມຫາຣາຊິກຠວນາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວາວິຫາຣໍ ກໂຣຕິ. ອເຖກທິວສໍ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຕນວິມານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທິພ຺ພຣຕນປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ສມາຘິສຸຂໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິມານທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິໂລເກນ຺ໂຕ ສຏ຺ຐິໂຍຊນາຍ ມຫາວີຖິຍາ ເຈລຸກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕຄຸຓປສໍສິຕານິ ຖຸຕິວຈນານິ ວຕ຺ວາ ກີຬນ຺ເຕ ສກ຺ກປ຺ປມຸເຂ ເທເວ ອທ຺ທສ. ເຕນາຫ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ – ‘‘ອານນ຺ທຊາເຕ…ເປ… ທິວາວິຫາເຣ’’ຕິ.

໖໘໖. ຕໂຕ ໂສ ເອວໍ ທິສ຺ວານ ເທເວ…ເປ… ກິໍ ປຏິຈ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸທຄ຺ເຄຕິ ອພ຺ຠຸນ຺ນຕກາເຍ. ຈິຕ຺ຕິໍ ກຣິຕ຺ວານາຕິ ອາທຣໍ ກຕ຺ວາ. ກລ຺ຍຣູໂປຕິ ຕຸຏ຺ຐຣູໂປ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໖໘໗. ອິທານິ ‘‘ຍທາປິ ອາສີ’’ຕິອາທິຄາຖາ ອຸຕ຺ຕານສມ຺ພນ຺ຘາ ເອວ. ປທຕ຺ໂຖ ປນ ປຐມຄາຖາຍ ຕາວ ສງ຺ຄໂມຕິ ສງ຺ຄາໂມ. ຊໂຍ ສຸຣານນ຺ຕິ ເທວານໍ ຊໂຍ.

ຕສ຺ສາວິຠາວຕ຺ຖໍ ອຍມນຸປຸພ຺ພິກຖາ ເວທິຕພ຺ພາ – ສກ຺ໂກ ກິຣ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ມຈລຄາມວາສີ ເຕຕ຺ຕິໍສມນຸສ຺ສເສຏ຺ໂຐ ມໂຆ ນາມ ມາຓໂວ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ວຕ຺ຕປທານິ ປູເຣຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ສທ຺ຘິໍ ປຣິສາຍ. ຕໂຕ ປຸພ຺ພເທວາ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກເທວປຸຕ຺ຕາ ອາຄຕາ, ສກ຺ກາຣໍ ເນສໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທິພ຺ພປທຸມານິ ອຸປນາເມສຸໍ, ອຸປຑ຺ຒຣຊ຺ເຊນ ຈ ນິມນ຺ເຕສຸໍ. ສກ຺ໂກ ອຸປຑ຺ຒຣຊ຺ເຊນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສກປຣິສໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ສຸຣາມທມຕ຺ເຕ ເຕ ປາເທ ຄເຫຕ຺ວາ ສິເນຣຸປພ຺ພຕປາເທ ຂິປິ. ເຕສໍ ສິເນຣຸສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ທສສຫສ຺ສໂຍຊນໍ ອສຸຣຠວນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠູຕາຍ ຈິຕ຺ຣປາຏລິຍາ ອຸປໂສຠິຕໍ. ຕໂຕ ເຕ ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ‘‘ອໂຫ ເຣ ນຏ຺ຐາ ມຍໍ ປານມທໂທເສນ, ນ ທານິ ມຍໍ ສຸຣໍ ປິວິມ຺ຫາ, ອສຸຣໍ ປິວິມ຺ຫາ, ນ ທານິມ຺ຫາ ສຸຣາ, ອສຸຣາ ທານິ ຊາຕມ຺ຫາ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຠຸຕິ ‘‘ອສຸຣາ’’ອິຈ຺ເຈວ ອຸປ຺ປນ຺ນສມຎ຺ຎາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທ ທານິ ເທເວຫິ ສທ຺ຘິໍ ສງ຺ຄາເມມາ’’ຕິ ສິເນຣຸໍ ປຣິໂຕ ອາໂຣຫິໍສຸ. ຕໂຕ ສກ຺ໂກ ອສຸເຣ ຍຸທ຺ເຘນ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນປິ ສມຸທ຺ເທ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອຕ຺ຕນາ ສທິສໍ ອິນ຺ທປຏິມໍ ມາເປຕ຺ວາ ຐເປສິ. ຕໂຕ ອສຸຣາ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວຕາຍໍ ສກ຺ໂກ ນິຈ຺ຈໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນເທວ ນຄຣໍ ອຄມິໍສຸ. ຕໂຕ ເທວາ ອຕ຺ຕໂນ ຊຍໍ ໂຆເສນ຺ຕາ ມຫາວີຖິຍໍ ເຈລຸກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ຕາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິໍສຸ. ອຖ ອສິໂຕ ອຕີຕານາຄເຕ ຈຕ຺ຕາລີສກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາຍ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອິເມຫິ ປຸພ຺ເພປິ ເອວໍ ກີຬິຕປຸພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕໍ ເທວາສຸຣສງ຺ຄາເມ ເທວວິຊຍໍ ທິສ຺ວາ ອາຫ –

‘‘ຍທາປິ ອາສີ ອສຸເຣຫິ ສງ຺ຄໂມ,

ຊໂຍ ສຸຣານໍ ອສຸຣາ ປຣາຊິຕາ;

ຕທາປິ ເນຕາທິໂສ ໂລມຫໍສໂນ’’ຕິ.

ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກາເລ ເອຕາທິໂສ ໂລມຫໍສໂນ ປໂມໂທ ນ ອາສິ. ກິມພ຺ຠຸຕໍ ທຏ຺ຐຸ ມຣູ ປໂມທິຕາຕິ ອຊ຺ຊ ປນ ກິໍ ອພ຺ຠຸຕໍ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ເທວາ ປມຸທິຕາຕິ.

໖໘໘. ທຸຕິຍຄາຖາຍ ເສເຬນ຺ຕີຕິ ມຸເຂນ ອຸສ຺ເສຬນສທ຺ທໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕິ. ຄາຍນ຺ຕິ ນານາວິຘານິ ຄີຕານິ, ວາທຍນ຺ຕິ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິ ຕູຣິຍສຫສ຺ສານິ, ໂຜເຏນ຺ຕີຕິ ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕິ. ປຸຈ຺ຉາມິ ໂວຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຎາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖປິ ເຕສໍ ວຈນໍ ໂສຕຸກາມຕາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເມຣຸມຸທ຺ຘວາສິເນຕິ ສິເນຣຸມຸທ຺ຘນິ ວສນ຺ເຕ. ສິເນຣຸສ຺ສ ຫິ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ອສຸຣຠວນໍ, ມຊ຺ຌິມຕເລ ທ຺ວິສຫສ຺ສປຣິຕ຺ຕທີປປຣິວາຣາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາທີປາ, ອຸປຣິມຕເລ ທສໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ຕາວຕິໍສຠວນໍ. ຕສ຺ມາ ເທວາ ‘‘ເມຣຸມຸທ຺ຘວາສິໂນ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ມາຣິສາຕິ ເທເວ ອາມນ຺ເຕຕິ, ນິທຸກ຺ຂາ ນິຣາພາຘາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໖໘໙. ອຖສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕຫິ ເທເວຫິ ວຸຕ຺ຕາຍ ຕຕິຍຄາຖາຍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ໂຕ, ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອຣໂຫ ສຕ຺ໂຕ ຣຕນວໂຣຕິ ວຣຣຕນຠູໂຕ. ເຕນມ຺ຫ ຕຸຏ຺ຐາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ມຍໍ ຕຸຏ຺ຐາ. ໂສ ຫິ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕິ, ຍຖາ ມຍຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ເທວຄຓາ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂຠູມິໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມ. ມນຸສ຺ສາປິສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເຍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ປຣິນິພ຺ພາຕຸໍ, ເຕ ທານາທີນິ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ປຣິປູເຣສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຍໍ ກິຣ ເນສໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕຸຏ຺ຐາ ກລ຺ຍຣູປາ’’ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ອິທໍ ປທທ຺ວຍໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອຠິນ຺ນໍ, ຕຖາປິ ‘‘ກິມພ຺ຠຸຕໍ ທຏ຺ຐຸ ມຣູ ປໂມທິຕາ, ກິໍ ເທວສງ຺ໂຆ ອຕິຣິວ ກລ຺ຍຣູໂປ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຫທ຺ວຍສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໖໙໐. ອິທານິ ເຍນ ອຘິປ຺ປາເຍນ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ຊາເຕ ຕຸຏ຺ຐາ ອເຫສຸໍ, ຕໍ ອາວິກໂຣນ຺ເຕຫິ ວຸຕ຺ຕາຍ ຈຕຸຕ຺ຖຄາຖາຍ ສຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓນ ເທວມນຸສ຺ສຄ຺ຄຫຓໍ, ປຊາຄຫເຓນ ເສສຄຕິຄ຺ຄຫຓໍ. ເອວໍ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ປຎ຺ຈສຸປິ ຄຕີສຸ ເສຏ຺ຐຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕິຣຈ຺ຉານາປິ ຫິ ສີຫາທໂຍ ອສນ຺ຕາສາທິຄຸຓຍຸຕ຺ຕາ, ເຕປິ ອຍເມວ ອຕິເສຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ປຊານມຸຕ຺ຕໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ປນ ເຍ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ນາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ, ເຕສຸ ອຸຠຍຫິຕປຏິປນ຺ໂນ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ອຍໍ, ນເຣສຸ ຈ ອຸສຠສທິສຕ຺ຕາ ນຣາສໂຠ. ເຕນສ຺ສ ຖຸຕິໍ ຠຓນ຺ຕາ ອິທມ຺ປິ ປທທ຺ວຍມາຫໍສຸ.

໖໙໑. ປຎ຺ຈມຄາຖາຍ ຕໍ ສທ຺ທນ຺ຕິ ຕໍ ເທເວຫິ ວຸຕ຺ຕວຈນສທ຺ທໍ. ອວສຣີຕິ ໂອຕຣິ. ຕທ ຠວນນ຺ຕິ ຕທາ ຠວນໍ.

໖໙໒. ຉຏ຺ຐຄາຖາຍ ຕໂຕຕິ ອສິຕສ຺ສ ວຈນໂຕ ອນນ຺ຕຣໍ. ອຸກ຺ກາມຸເຂວາຕິ ອຸກ຺ກາມຸເຂ ເອວ, ມູສາມຸເຂຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຸກຸສລສມ຺ປຫຏ຺ຐນ຺ຕິ ສຸກຸສເລນ ສຸວຓ຺ຓກາເຣນ ສງ຺ຆຏ຺ຏິຕໍ, ສງ຺ຆຏ຺ເຏນ຺ເຕນ ຕາປິຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທທ຺ທລ຺ລມານນ຺ຕິ ວິຊ຺ໂຊຕມານໍ. ອສິຕວ຺ຫຍສ຺ສາຕິ ອສິຕນາມສ຺ສ ທຸຕິເຍນ ນາເມນ ກຓ຺ຫເທວິລສ຺ສ ອິສິໂນ.

໖໙໓. ສຕ຺ຕມຄາຖາຍ ຕາຣາສຠໍ ວາຕິ ຕາຣານໍ ອຸສຠສທິສໍ, ຈນ຺ທນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອພ຺ຠາທິອຸປກ຺ກິເລສຣຫິຕໍ. ສຣທຣິວາຕິ ສຣເທ ອິວ. ອານນ຺ທຊາໂຕຕິ ສວນມຕ຺ເຕເນວ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປີຕິຍາ ປີຕິຊາໂຕ. ອລຕ຺ຖ ປີຕິນ຺ຕິ ທິສ຺ວາ ປຸນປິ ປີຕິໍ ລຠິ.

໖໙໔. ຕໂຕ ປຣໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ເທເວຫິ ສທາ ປຍຸຊ຺ຊມານສກ຺ກາຣທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕອຏ຺ຐມຄາຖາຍ ອເນກສາຂນ຺ຕິ ອເນກສລາກໍ. ສຫສ຺ສມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓມຍສຫສ຺ສມຓ຺ຑລຍຸຕ຺ຕໍ. ຉຕ຺ຕນ຺ຕິ ທິພ຺ພເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ. ວີຕິປຕນ຺ຕີຕິ ສຣີຣໍ ພີຊມານາ ປຕນຸປ຺ປຕນໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

໖໙໕. ນວມຄາຖາຍ ຊຏີຕິ ຊຏິໂລ. ກຓ຺ຫສິຣິວ຺ຫໂຍຕິ ກຓ຺ຫສທ຺ເທນ ຈ ສິຣິສທ຺ເທນ ຈ ອວ຺ຫຍມາໂນ. ຕໍ ກິຣ ‘‘ສິຣິກຓ຺ໂຫ’’ຕິປິ ອວ຺ຫຍນ຺ຕິ ອາມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ອາລປນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລຕິ ຣຕ຺ຕກມ຺ພເລ. ອຘິກາຣໂຕ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ກຸມາຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປາຐເສໂສ ວາ ກາຕພ຺ໂພ. ປຸຣິມຄາຖາຍ ຈ ອຫຕ຺ຖປາສຄຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທິສ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ຫຕ຺ຖປາສຄຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ອຸປນີຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຸນ ວຈນໍ ‘‘ທິສ຺ວາ’’ຕິ. ປຸຣິມໍ ວາ ທສ຺ສນປີຕິລາຠາເປກ຺ຂໍ ຄາຖາວສາເນ ‘‘ວິປຸລມລຕ຺ຖ ປີຕິ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ, ອິທໍ ປຏິຄ຺ຄຫາເປກ຺ຂໍ ອວສາເນ ‘‘ສຸມໂນ ປຏິຄ຺ຄເຫ’’ຕິ ວຈນໂຕ. ປຸຣິມຎ຺ຈ ກຸມາຣສມ຺ພນ຺ຘເມວ, ອິທໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສມ຺ພນ຺ຘມ຺ປິ. ທິສ຺ວາຕິ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກ ຄນ຺ຘາຣຣຕ຺ຕກມ຺ພເລ ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ຂໍ ວິຍ ກຸມາຣໍ ‘‘ຉຕ຺ຕໍ ມຣູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຘາຣິຍນ຺ຕໍ ມຸທ຺ຘນິ ທິສ຺ວາ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອິທໍ ມານຸສກໍ ຉຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕິ. ຍເຖວ ຫິ ເທວາ, ເອວໍ ມນຸສ຺ສາປິ ຉຕ຺ຕຈາມຣໂມຣຫຕ຺ຖຕາລວຓ຺ຏວາຬພີຊນິຫຕ຺ຖາ ມຫາປຸຣິສໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ນ ຕສ຺ສ ວຈເນນ ໂກຈິປິ ອຕິສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ສຸນ຺ທຣໍ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕິ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ. ອິສິໍ ກິຣ ວນ຺ທາເປຕຸໍ ກຸມາຣໍ ອຸປເນສຸໍ. ອຖສ຺ສ ປາທາ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອິສິສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂສ ຕມ຺ປິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ.

໖໙໖. ທສມຄາຖາຍໍ ຊິຄີສໂກຕິ ຊິຄີສນ຺ໂຕ ມຄ຺ຄນ຺ໂຕ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ, ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ລກ຺ຂຓມນ຺ຕປາຣຄູຕິ ລກ຺ຂຓານໍ ເວທານຎ຺ຈ ປາຣໍ ຄໂຕ. ອນຸຕ຺ຕຣາຍນ຺ຕິ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ອຍໍ. ໂສ ກິຣ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິມຸຂາຄເຕສຸ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປາທຕເລສຸ ຈກ຺ການິ ທິສ຺ວາ ຕທນຸສາເຣນ ເສສລກ຺ຂຓານິ ຊິຄີສນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອທ຺ຘາຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ເອວມາຫ.

໖໙໗. ເອກາທສາຍໍ ອຖຕ຺ຕໂນ ຄມນນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຣູປຄມນໍ. ອກລ຺ຍຣູໂປ ຄຬຍຕິ ອສ຺ສຸການີຕິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຣູປູປປຕ຺ຕິໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ນ ທານາຫໍ ອສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ໂສຕຸໍ ລຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອຕຸຏ຺ຐຣູໂປ ພລວໂສກາຠິຠເວນ ໂທມນສ຺ສຊາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອສ຺ສູນິ ປາເຕຕິ ຄຬຍຕິ. ‘‘ຄຣຍຕີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຍທິ ປເນສ ຣູປຠເວ ຈິຕ຺ຕໍ ນເມຍ຺ຍ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຍເນວໍ ໂຣທຕີຕິ? ນ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອກຸສລຕາຍ ປເນຕໍ ວິຘິໍ ນ ຊານາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ໂທມນສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິເຍວສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕາ ສມາປຕ຺ຕິລາເຠນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາຕິ ເຈ? ນ, ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ ເອວ. ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ຫິ ກິເລສາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສມາປຕ຺ຕິລາຠີນໍ ປນ ພລວປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ປຣິຫີນຊ຺ຌານຕ຺ຕາ ກຸຕສ຺ສ ອຣູປຄມນນ຺ຕິ ເຈ? ອປ຺ປກສິເຣນ ປຸນາຘິຄມໂຕ. ສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ພລວວີຕິກ຺ກມໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ຕາ ວູປສນ຺ຕມຕ຺ເຕເຍວ ກິເລສເວເຄ ປຸນ ຕໍ ວິເສສໍ ອປ຺ປກສິເຣເນວາຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ‘‘ປຣິຫີນວິເສສາ ອິເມ’’ຕິປິ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕາທິໂສ ຈ ເອໂສ. ໂນ ເຈ ກຸມາເຣ ຠວິສ຺ສຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍຕິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ກຸມາເຣ ອນ຺ຕຣາໂຍ.

໖໙໘. ທ຺ວາທສາຍໍ ນ ໂອຣກາຍນ຺ຕິ ອຍໍ ໂອຣໂກ ປຣິຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ອຸຕ຺ຕຣຄາຖາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ສນ຺ຘາຍາຫ.

໖໙໙. ເຕຣສາຍໍ ສມ຺ໂພຘິຍຄ຺ຄນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ຕຎ຺ຫິ ອວິປຣີຕຠາເວນ ສມ຺ມາ ພຸຊ຺ຌນໂຕ ສມ຺ໂພຘິ, ກຕ຺ຖຈິ ອາວຣຓາຠາເວນ ສພ຺ພຎາຓຸຕ຺ຕມໂຕ ‘‘ອຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຜຸສິສ຺ສຕີຕິ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ. ປຣມວິສຸທ຺ຘທສ຺ສີຕິ ນິພ຺ພານທສ຺ສີ. ຕຎ຺ຫິ ເອກນ຺ຕວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ປຣມວິສຸທ຺ຘໍ. ວິຕ຺ຖາຣິກສ຺ສາຕິ ວິຕ຺ຖາຣິກໍ ອສ຺ສ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ສາສນໍ.

໗໐໐. ຈຸທ຺ທສາຍໍ ອຖນ຺ຕຣາຕິ ອນ຺ຕຣາເຍວ ອສ຺ສ, ສມ຺ໂພຘິປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ໂອຣໂຕ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ໂສສ຺ສນ຺ຕິ ນ ສຸຓິສ຺ສໍ. ອສມຘຸຣສ຺ສາຕິ ອສມວີຣິຍສ຺ສ. ອຏ຺ໂຏຕິ ອາຕຸໂຣ. ພ຺ຍສນໍ ຄໂຕຕິ ສຸຂວິນາສໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຆາວີຕິ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ສພ຺ພໍ ໂທມນສ຺ສຸປ຺ປາທເມວ ສນ຺ຘາຍາຫ. ໂທມນສ຺ເສນ ຫິ ໂສ ອາຕຸໂຣ. ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສຸຂພ຺ຍສນໂຕ ພ຺ຍສນໍ, ສຸຂວິນາສນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ຈ ໂສ ເຈຕສິກອຆຠູເຕນ ອຆາວີ.

໗໐໑. ປນ຺ນຣສາຍໍ ວິປຸລໍ ຊເນຕ຺ວານາຕິ ວິປຸລໍ ຊເນຕ຺ວາ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ນິຄ຺ຄມາຕິ ນິຄ຺ຄໂຕ. ເອວໍ ນິຄ຺ຄໂຕ ຈ ໂສ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ ສຍນ຺ຕິ ສກໍ ຠາຄິເນຍ຺ຍໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຠຄິນິຍາ ປຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມາທເປສີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປາຍຸກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກນິຏ຺ຐຠຄິນິຍາ ຈ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນາລກສ຺ສ ມາຓວກສ຺ສ ອຸປຈິຕປຸຎ຺ຎຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ພເລນ ຎຕ຺ວາ ‘‘ວຸຑ຺ຒິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປມາທມ຺ປິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ນໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ຠຄິນິຍາ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ນາລໂກ’’ຕິ. ‘‘ພຫິ, ຠນ຺ເຕ, ກີຬຕີ’’ຕິ. ‘‘ອາເນຖ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຓາເປຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ສມາທເປສິ ໂອວທິ ອນຸສາສິ. ກຖໍ? ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ໂຆສໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ໂສຬສມຄາຖມາຫ.

໗໐໒. ຕຕ຺ຖ ຍທ ປຣໂຕຕິ ຍທາ ປຣໂຕ. ຘມ຺ມມຄ຺ຄນ຺ຕິ ປຣມຘມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ, ຘມ຺ມໍ ວາ ອຄ຺ຄໍ ສຫ ປຏິປທາຍ ນິພ຺ພານໍ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ສມຓຘມ຺ມໍ.

໗໐໓. ສຕ຺ຕຣສາຍໍ ຕາທິນາຕິ ຕສ຺ສຓ຺ຐິເຕນ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ກິເລສວິກ຺ຂມ຺ຠເນ ສມາຘິລາເຠ ຈ ສຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລເສນ ສມາຫິຕຈິຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນາຄເຕ ປຣມວິສຸທ຺ຘທສ຺ສິນາຕິ ‘‘ອຍໍ ນາລໂກ ອນາຄເຕ ກາເລ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປຣມວິສຸທ຺ຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປສ຺ສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ໂສ ອິສິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ‘‘ອນາຄເຕ ປຣມວິສຸທ຺ຘທສ຺ສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນ ອນາຄເຕ ປຣມວິສຸທ຺ຘທສ຺ສິນາ. ອຸປຈິຕປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈໂຍຕິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣໂຕ ປຠຸຕິ ກຕປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈໂຍ. ປຕິກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຄມຍມາໂນ. ປຣິວສີຕິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕາປສເວເສນ ວສິ. ຣກ຺ຂິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ຣກ຺ຂິຕໂສຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ. ໂສ ກິຣ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ອຸທເກ ນ ນິມຸຊ຺ຊິ ‘‘ອຸທກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິນາເສຍ຺ຍ, ຕໂຕ ຘມ຺ມສ຺ສວນພາຫິໂຣ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ.

໗໐໔. ອຏ຺ຐາຣສາຍໍ ສຸຕ຺ວານ ໂຆສນ຺ຕິ ໂສ ນາລໂກ ເອວໍ ປຣິວສນ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຠຄວຕາ ສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍໍ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ ປວຕ຺ຕິເຕ ຕໍ ‘‘ຠຄວຕາ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຊິນວຣຈກ຺ກວຕ຺ຕເນ ປວຕ຺ຕໂຆສໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖກາມາຫິ ເທວຕາຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣຈິຕໍ ສຸຕ຺ວາ. ຄນ຺ຕ຺ວານ ທິສ຺ວາ ອິສິນິສຠນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາຫໍ ເທວຕາຫິ ໂມເນຍ຺ຍໂກລາຫເລ ກຍິຣມາເນ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອິສິປຕນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ນາລໂກ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ຈ ອຠິສນ຺ຘິນາ ວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ນິສຠສທິສໍ ອິສິນິສຠໍ ຠຄວນ຺ຕໍ. ປສນ຺ໂນຕິ ສຫ ທສ຺ສເນເນວ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ. ໂມເນຍ຺ຍເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ຎາຓຸຕ຺ຕມໍ, ມຄ຺ຄຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມາຄເຕ ອສິຕາວ຺ຫຍສ຺ສ ສາສເນຕິ ອສິຕສ຺ສ ອິສິໂນ ໂອວາທກາເລ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ. ເຕນ ຫິ – ‘‘ຍທາ ວິວຣຕິ ຘມ຺ມມຄ຺ຄໍ, ຕທາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຍໍ ປຣິປຸຈ຺ຉມາໂນ ຈຣສ຺ສຸ ຕສ຺ມິໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອນຸສິຏ຺ໂຐ, ອຍຎ຺ຈ ໂສ ກາໂລ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສມາຄເຕ ອສິຕາວ຺ຫຍສ຺ສ ສາສເນ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ອຍໍ ຕາວ ວຕ຺ຖຸຄາຖາວຓ຺ຓນາ.

໗໐໕. ປຸຈ຺ຉາຄາຖາທ຺ວເຍ ອຎ຺ຎາຕເມຕນ຺ຕິ ວິທິຕໍ ມຍາ ເອຕໍ. ຍຖາຕຖນ຺ຕິ ອວິປຣີຕໍ. ໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍ? ຍໍ ອສິໂຕ ‘‘ສມ຺ໂພຘິຍຄ຺ຄໍ ຜຸສິສ຺ສຕາຍໍ ກຸມາໂຣ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ໂຆສໍ ຍທ ປຣໂຕ ສຸໂຓສິ, ສມ຺ໂພຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິວຣຕິ ຘມ຺ມມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ມໍ ອວຈ, ຕເທຕໍ ມຍາ ອສິຕສ຺ສ ວຈນໍ ອຊ຺ຊ ຠຄວນ຺ຕໍ ສກ຺ຂິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຍຖາຕຖເມວາ’’ຕິ ອຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ. ຕໍ ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍ. ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄຸນ຺ຕິ ເຫມວຕສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ. ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ປາຣຄຕໍ.

໗໐໖. ອນຄາຣິຍຸເປຕສ຺ສາຕິ ອນຄາຣິຍໍ ອຸເປຕສ຺ສ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິກ຺ຂາຈຣິຍໍ ຊິຄີສໂຕຕິ ອຣິເຍຫິ ອາຈິຓ຺ຓໍ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍໍ ປຣິເຍສມານສ຺ສ. ໂມເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ມຸນີນໍ ສນ຺ຕກໍ. ອຸຕ຺ຕມໍ ປທນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມປຏິປທໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

໗໐໗. ອຖສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຠຄວາ ‘‘ໂມເນຍ຺ຍໍ ເຕ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍໍ, ວິວເຣຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ກຣໍ ທຸຣຠິສມ຺ຠວນ຺ຕິ ກາຕຸຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ກຍິຣມານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວິຕຸໍ ສຫິຕຸໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອຫໍ ເຕ ໂມເນຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍໍ, ຍທິ ນໍ ກາຕຸໍ ວາ ອຠິສມ຺ໂຠຕຸໍ ວາ ສຸຂໍ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວໍ ປນ ທຸກ຺ກຣໍ ທຸຣຠິສມ຺ຠວໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາລໂຕ ປຠຸຕິ ກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ. ຕຖາ ຫິ ນໍ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອໂກວ ສາວໂກ ກໂຣຕິ ຈ ສມ຺ໂຠຕິ ຈາຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ໂມເນຍ຺ຍສ຺ສ ທຸກ຺ກຣຠາວໍ ທຸຣຠິສມ຺ຠວຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນາລກສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕ຺ວາ ຕມສ຺ສ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ອາຫ ‘‘ຫນ຺ທ ເຕ ນໍ ປວກ຺ຂາມິ, ສນ຺ຖມ຺ຠສ຺ສຸ ທຬ຺ໂຫ ຠວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫນ຺ທາຕິ ພ຺ຍວສາຍຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ເຕ ນໍ ປວກ຺ຂາມີຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ຕໍ ໂມເນຍ຺ຍໍ ປວກ຺ຂາມິ. ສນ຺ຖມ຺ຠສ຺ສູຕິ ທຸກ຺ກຣກຣຓສມຕ຺ເຖນ ວີຣິຍູປຕ຺ຖມ຺ເຠນ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠຍ. ທຬ຺ໂຫ ຠວາຕິ ທຸຣຠິສມ຺ຠວສຫນສມຕ຺ຖາຍ ອສິຖິລປຣກ຺ກມຕາຍ ຖິໂຣ ໂຫຕິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ອຸປຈິຕປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາໂຣ, ຕສ຺ມາຫໍ ເອກນ຺ຕພ຺ຍວສິໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ ເອວໍ ທຸກ຺ກຣໍ ທຸຣຠິສມ຺ຠວມ຺ປິ ສມານໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ຕໍ ໂມເນຍ຺ຍໍ ປວກ຺ຂາມິ, ສນ຺ຖມ຺ຠສ຺ສຸ ທຬ຺ໂຫ ຠວາຕິ.

໗໐໘. ເອວໍ ປຣມສລ຺ເລຂໍ ໂມເນຍ຺ຍວຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ນາລກໍ ສນ຺ຖມ຺ຠເນ ທຬ຺ຫີຠາເວ ຈ ນິໂຍເຊຕ຺ວາ ປຐມໍ ຕາວ ຄາມູປນິພທ຺ຘກິເລສປ຺ປຫານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສມານຠາຄ’’ນ຺ຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສມານຠາຄນ຺ຕິ ສມຠາຄໍ ເອກສທິສໍ ນິນ຺ນານາກຣຓໍ. ອກ຺ກຸຏ຺ຐວນ຺ທິຕນ຺ຕິ ອກ຺ໂກສຎ຺ຈ ວນ຺ທນຎ຺ຈ.

ອິທານິ ຍຖາ ຕໍ ສມານຠາຄໍ ກຍິຣຕິ, ຕໍ ອຸປາຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ມໂນປໂທສ’’ນ຺ຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ມໂນປໂທສໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ວນ຺ທິໂຕ ສນ຺ໂຕ ອນຸຓ຺ຓໂຕ ຈເຣ, ຣຎ຺ຎາປິ ວນ຺ທິໂຕ ສມາໂນ ‘‘ມໍ ວນ຺ທຕີ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ນາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

໗໐໙. ອິທານິ ອຣຎ຺ຎູປນິພທ຺ຘກິເລສປ຺ປຫານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎິເຕ ທາເຍປິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐວເສນ ອຸຈ຺ຈາວຈາ ນານປ຺ປກາຣາ ອາຣມ຺ມຓາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂາທີນໍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ໂຂ ອຄ຺ຄິສິຂູປມາ ປຣິຬາຫຊນກຏ຺ເຐນ. ຍຖາ ວາ ຑຍ຺ຫມາເນ ວເນ ອຄ຺ຄິສິຂາ ນານປ຺ປກາຣຕາຍ ອຸຈ຺ຈາວຈາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ສຘູມາປິ, ວິຘູມາປິ, ນີລາປິ, ປີຕາປິ, ຣຕ຺ຕາປິ, ຂຸທ຺ທກາປິ, ມຫນ຺ຕາປິ, ເອວໍ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆມນຸສ຺ສາມນຸສ຺ສວິວິຘວິຫງ຺ຄວິຣຸຕປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລວາທິເຠທວເສນ ນານປ຺ປກາຣຕາຍ ທາເຍ ອຸຈ຺ຈາວຈາ ອາຣມ຺ມຓາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ ຠິໍສນກາປິ, ຣຊນີຍາປິ, ໂທສນີຍາປິ, ໂມຫນີຍາປິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ທາເຍ ອຄ຺ຄິສິຂູປມາ’’ຕິ. ເອວໍ ນິຈ຺ຉຣນ຺ເຕສຸ ຈ ອຸຈ຺ຈາວເຈສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຍາ ກາຈິ ອຸຍ຺ຍານວນຈາຣິກໍ ຄຕາ ສມານາ ປກຕິຍາ ວາ ວນຈາຣິນິໂຍ ກຏ຺ຐຫາຣິກາທໂຍ ຣໂຫຄຕໍ ທິສ຺ວາ ຫສິຕລປິຕຣຸທິຕທຸນ຺ນິວຕ຺ຖາທີຫິ ນາຣິໂຍ ມຸນິໍ ປໂລເຠນ຺ຕິ, ຕາ ສຸ ຕໍ ມາ ປໂລຠຍຸໍ, ຕາ ນາຣິໂຍ ຕໍ ມາ ປໂລຠຍຸໍ. ຍຖາ ນ ປໂລເຠນ຺ຕິ, ຕຖາ ກໂຣຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໗໑໐-໑໑. ເອວມສ຺ສ ຠຄວາ ຄາເມ ຈ ອຣຎ຺ເຎ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິວິຘິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສີລສໍວຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ປໂຣປເຣຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມໂຕ ອວເສເສປິ ສຸນ຺ທເຣ ຈ ອສຸນ຺ທເຣ ຈ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ຫິຕ຺ວາ. ຕປ຺ປຫາເນນ ຫິ ເມຖຸນວິຣຕິ ສຸສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ປໂຣປເຣ’’ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອວິຣຸທ຺ໂຘ’’ຕິອາທີນິ ປນ ປທານິ ‘‘ນ ຫເນຍ຺ຍ, ນ ຆາຕເຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕາຍ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓິຍາ ສມ຺ປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປວຓ຺ຓນາ – ປຣປກ຺ຂິເຍສຸ ປາເຓສຸ ອວິຣຸທ຺ໂຘ, ອຕ຺ຕປກ຺ຂິເຍສຸ ອສາຣຕ຺ໂຕ, ສພ຺ເພປິ ສຕຓ຺ຫນິຕ຺ຕຓ຺ຫຕາຍ ຕສຖາວເຣ ປາເຓ ຊີວິຕຸກາມຕາຍ ອມຣິຕຸກາມຕາຍ ສຸຂກາມຕາຍ ທຸກ຺ຂປຏິກູລຕາຍ ຈ ‘‘ຍຖາ ອຫໍ ຕຖາ ເອເຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕສມານຕາຍ ເຕສຸ ວິໂຣຘໍ ວິເນນ຺ໂຕ ເຕເນວ ປກາເຣນ ‘‘ຍຖາ ເອເຕ ຕຖາ ອຫ’’ນ຺ຕິ ປເຣສໍ ສມານຕາຍ ຈ ອຕ຺ຕນິ ອນຸໂຣຘໍ ວິເນນ຺ໂຕ ເອວໍ ອຸຠຍຖາປິ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘວິປ຺ປຫີໂນ ຫຸຕ຺ວາ ມຣຓປຏິກູລຕາຍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປມໍ ກຕ຺ວາ ປາເຓສຸ ເຍ ເກຈິ ຕເສ ວາ ຖາວເຣ ວາ ປາເຓ ນ ຫເນຍ຺ຍ ສາຫຕ຺ຖິກາທີຫິ ປໂຍເຄຫິ, ນ ຆາຕເຍ ອາຓຕ຺ຕິກາທີຫີຕິ.

໗໑໒. ເອວມສ຺ສ ເມຖຸນວິຣຕິປາຓາຕິປາຕວິຣຕິມຸເຂນ ສງ຺ເຂປໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຫິຕ຺ວາ ກາເມ’’ຕິອາທີຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຫິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍາຍໍ ຕຓ຺ຫາ ເອກໍ ລທ຺ຘາ ທຸຕິຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ທ຺ເວ ລທ຺ຘາ ຕຕິຍໍ, ສຕສຫສ຺ສໍ ລທ຺ຘາ ຕທຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ເອວໍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘວິສຍໍ ອິຈ຺ຉນໂຕ ‘‘ອິຈ຺ຉາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂຍ ຈາຍໍ ປຏິລທ຺ຘວິສຍລຸພ຺ຠໂນ ໂລໂຠ. ຕໍ ຫິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉຎ຺ຈ ໂລຠຎ຺ຈ ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ຍສ຺ມິໍ ຈີວຣາທິປຈ຺ຈເຍ ເຕຫິ ອິຈ຺ຉາໂລເຠຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ປຏິພທ຺ໂຘ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ຫິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖໍ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອວິໂຣເຘນ຺ໂຕ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ຈກ຺ຂຸມາ ຫຸຕ຺ວາ ອິມໍ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ປຏິປນ຺ໂນ ຕເຣຍ຺ຍ ນຣກໍ ອິມໍ, ທຸປ຺ປູຣຓຏ຺ເຐນ ນຣກສຎ຺ຎິຕໍ ມິຈ຺ຉາຊີວເຫຕຸຠູຕໍ ອິມໍ ປຈ຺ຈຍຕຓ຺ຫໍ ຕເຣຍ຺ຍ, ອິມາຍ ວາ ປຏິປທາຍ ຕເຣຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໗໑໓. ເອວໍ ປຈ຺ຈຍຕຓ຺ຫາປຫານມຸເຂນ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາມຸເຂນ ປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄສີລໍ ຕທນຸສາເຣນ ຈ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາວ ປຏິປທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອູນູທໂຣ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຘມ຺ເມນ ສເມນ ລທ຺ເຘສຸ ອິຕຣີຕຣຈີວຣາທີສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອາຫາຣໍ ຕາວ ອາຫາເຣນ຺ໂຕ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ອາໂລເປ, ອຠຸຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປິເວ;

ອລໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ, ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໙໘໓) –

ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອູນອຸທໂຣ ອສ຺ສ, ນ ວາຕຠຣິຕຠສ຺ຕາ ວິຍ ອຸທ຺ຘຸມາຕຸທໂຣ, ຠຕ຺ຕສມ຺ມທປຈ຺ຈຍາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອູນູທໂຣ ໂຫນ຺ໂຕປິ ຈ ມິຕາຫາໂຣ ອສ຺ສ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ‘‘ເນວ ທວາຍາ’’ຕິອາທິນາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ຄຸຓໂຕ ໂທສໂຕ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາຫາໂຣ. ເອວໍ ມິຕາຫາໂຣ ສມາໂນປິ ປຈ຺ຈຍຘຸຕງ຺ຄປຣິຍຕ຺ຕິອຘິຄມວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘາຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອສ຺ສ. ເອກໍເສນ ຫິ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເອວໍ ອປ຺ປິຈ຺ເຉນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ ສນ຺ຕຸສ຺ສນາ ປຈ຺ຈຍປ຺ປິຈ຺ຉຕາ. ຘຸຕງ຺ຄຘຣສ຺ເສວ ສໂຕ ‘‘ຘຸຕວາຕິ ມໍ ປເຣ ຊານນ຺ຕູ’’ຕິ ອນິຈ຺ຉນຕາ ຘຸຕງ຺ຄປ຺ປິຈ຺ຉຕາ. ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ເສວ ສໂຕ ‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕຕິ ມໍ ປເຣ ຊານນ຺ຕູ’’ຕິ ອນິຈ຺ຉນຕາ ປຣິຍຕ຺ຕິອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ ມຊ຺ຌນ຺ຕິກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວິຍ. ອຘິຄມສມ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ສໂຕ ‘‘ອຘິຄໂຕ ອຍໍ ກຸສລໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ມໍ ປເຣ ຊານນ຺ຕູ’’ຕິ ອນິຈ຺ຉນຕາ ອຘິຄມປ຺ປິຈ຺ຉຕາ. ສາ ຈ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄມໂຕ ໂອຣໍ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄມຕ຺ຖຎ຺ຫິ ອຍໍ ປຏິປທາຕິ. ເອວໍ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉປິ ຈ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຕຓ຺ຫາໂລລຸປ຺ປໍ ຫິຕ຺ວາ ອໂລລຸໂປ ອສ຺ສ. ເອວໍ ອໂລລຸໂປ ຫິ ສທາ ອິຈ຺ຉາຍ ນິຈ຺ຉາໂຕ ອນິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ນິພ຺ພຸໂຕ, ຍາຍ ອິຈ຺ຉາຍ ຉາຕາ ໂຫນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ຂຸປ຺ປິປາສາຕຸຣາ ວິຍ ອຕິຕ຺ຕາ, ຕາຍ ອິຈ຺ຉາຍ ອນິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ອນິຈ຺ຉຕ຺ຕາ ຈ ນິຈ຺ຉາໂຕ ໂຫຕິ ອນາຕຸໂຣ ປຣມຕິຕ຺ຕິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ນິຈ຺ຉາຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸໂຕ ໂຫຕິ ວູປສນ຺ຕສພ຺ພກິເລສປຣິຬາໂຫຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໗໑໔. ເອວໍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາວປຏິປທໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິນິຏ຺ຐໍ ຘຸຕງ຺ຄສມາທານໍ ເສນາສນວຕ຺ຕຎ຺ຈ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ສ ປິຓ຺ຑຈາຣ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສ ປິຓ຺ຑຈາຣໍ ຈຣິຕ຺ວາຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ວາ ກຕ຺ວາ. ວນນ຺ຕມຠິຫາຣເຍຕິ ອປປຎ຺ຈິໂຕ ຄິຫິປປຎ຺ເຈນ ວນໍ ເອວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂມູເລ ຐິໂຕ ວາ ຫຸຕ຺ວາ. ອາສນູປຄໂຕຕິ ອາສນໍ ອຸປຄໂຕ ວາ ຫຸຕ຺ວາ, ນິສິນ຺ໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຸນີຕິ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປິຓ຺ຑຈາຣໍ ຈຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ສປທານຈາຣີ ເອກາສນິໂກ ປຕ຺ຕປິຓ຺ຑິໂກ ຂລຸປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕິໂກ ຈ ໂຫຕິເຍວ, ເຕຈີວຣິກປໍສຸກູລມ຺ປິ ຈ ສມາທິຍເຕວ, ຕສ຺ມາ ອິມານິປິ ຉ ວຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ວນນ຺ຕມຠິຫາຣເຍ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຣຸກ຺ຂມູລິກງ຺ຄໍ, ‘‘ອາສນູປຄໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ເນສຊ຺ຊິກງ຺ຄໍ. ຍຖາກ຺ກມໍ ປນ ເອເຕສໍ ອນຸໂລມຕ຺ຕາ ອພ຺ໂຠກາສິກຍຖາສນ຺ຖຕິກໂສສານິກງ຺ຄານິ ວຸຕ຺ຕານິເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອວເມຕາຍ ຄາຖາຍ ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄານິ ນາລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ກເຖສິ.

໗໑໕. ສ ຌານປສຸໂຕ ຘີໂຣຕິ ໂສ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸປ຺ປາທເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນສມາປຊ຺ຊນາຘິຏ຺ຐານວຸຏ຺ຐານປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓຫິ ຈ ຌາເນສຸ ປສຸໂຕ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ຘີໂຣຕິ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນ. ວນນ຺ເຕ ຣມິໂຕ ສິຍາຕິ ວເນ ອຠິຣໂຕ ສິຍາ, ຄາມນ຺ຕເສນາສເນ ນາຠິຣເມຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຌາເຍຖ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ, ອຕ຺ຕານມຠິໂຕສຍນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ໂລກິຍຊ຺ຌານປສຸໂຕເຍວ ສິຍາ, ອປິຈ ໂຂ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຣຸກ຺ຂມູເລ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາທິສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌາເນນາປິ ອຕ຺ຕານໍ ອຕີວ ໂຕເສນ຺ໂຕ ຌາເຍຖ. ປຣມສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌາເນເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕີວ ຕຸສ຺ສຕິ, ນ ອຎ຺ເຎນ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຕ຺ຕານມຠິໂຕສຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວມິມາຍ ຄາຖາຍ ຌານປສຸຕຕາຍ ວນນ຺ຕເສນາສນາຠິຣຕິໍ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ກເຖສິ.

໗໑໖. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ນາລກຕ຺ເຖໂຣ ວນນ຺ຕມຠິຫາເຣຕ຺ວາ ນິຣາຫາໂຣປິ ປຏິປທາປູຣເຓ ອຕີວ ອຸສ຺ສຸກ຺ໂກ ອໂຫສິ, ນິຣາຫາເຣນ ຈ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຊີວິຕໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ກິເລເສ ປນ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ເຕນ ອາຫາໂຣ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ, ອຍເມຕ຺ຖ ຎາໂຍ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຠຄວາ ອປຣາປເຣສຸປິ ທິວເສສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕພ຺ພໍ, ກິເລສາ ປນ ນ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິນິຏ຺ຐໍເຍວ ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ຕໍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ຕໂຕ ຣຕ຺ຍາ ວິວສາເນ’’ຕິອາທິກາ ຉ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຕໂຕຕິ ‘‘ສ ປິຓ຺ຑຈາຣໍ ຈຣິຕ຺ວາ, ວນນ຺ຕມຠິຫາຣເຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕປິຓ຺ຑຈາຣວນນ຺ຕາຠິຫາຣໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປິ. ຣຕ຺ຍາ ວິວສາເນຕິ ຣຕ຺ຕິສມຕິກ຺ກເມ, ທຸຕິຍທິວເສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຄາມນ຺ຕມຠິຫາຣເຍຕິ ອາຠິສມາຈາຣິກວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາ, ຕາວ ວິເວກມນຸພ຺ຣູເຫຕ຺ວາ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອວ຺ຫານໍ ນາຠິນນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິມນ຺ຕນໍ, ‘‘ເທຕິ ນຸ ໂຂ ນ ເທຕິ ນຸ ໂຂ ສຸນ຺ທຣໍ ນຸ ໂຂ ເທຕິ ອສຸນ຺ທຣໍ ນຸ ໂຂ ເທຕີ’’ຕິ ເອວຣູປໍ ວິຕກ຺ກໍ ໂຠຊນຎ຺ຈ ປຏິປທາປູຣໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍທິ ປນ ພລກ຺ກາເຣນ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປູເຣຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ໂມ ກາຕພ຺ໂພ, ຘຸຕງ຺ຄໍ ນ ກຸປ຺ປຕິ, ຕທຸປາທາຍ ປນ ຕໍ ຄາມໍ ນ ປວິສິຕພ຺ພໍ. ອຠິຫາຣຎ຺ຈ ຄາມໂຕຕິ ສເຈ ຄາມໍ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ ປາຕິສເຕຫິປິ ຠຕ຺ຕໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ນາຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ, ຕໂຕ ເອກສິຕ຺ຖມ຺ປິ ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ຆຣປຏິປາຏິຍາ ປິຓ຺ຑປາຕເມວ ຈເຣຍ຺ຍາຕິ.

໗໑໗. ນ ມຸນີ ຄາມມາຄມ຺ມ, ກຸເລສຸ ສຫສາ ຈເຣຕິ ໂສ ຈ ໂມນຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ນໂກ ມຸນິ ຄາມໍ ຄໂຕ ສມາໂນ ກຸເລສຸ ສຫສາ ນ ຈເຣ, ສຫໂສກິຕາທິອນນຸໂລມິກໍ ຄິຫິສໍສຄ຺ຄໍ ນ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຆາເສສນໍ ຉິນ຺ນກໂຖ, ນ ວາຈໍ ປຍຸຕໍ ຠເຓຕິ ຉິນ຺ນກໂຖ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂອຠາສປຣິກຖານິມິຕ຺ຕວິຎ຺ຎຕ຺ຕິປຍຸຕ຺ຕໍ ຆາເສສນວາຈໍ ນ ຠເຓຍ຺ຍ. ສເຈ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ, ຄິລາໂນ ສມາໂນ ເຄລຎ຺ຎປຏິພາຫນຕ຺ຖາຍ ຠເຓຍ຺ຍ. ເສນາສນຕ຺ຖາຍ ວາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຐເປຕ຺ວາ ໂອຠາສປຣິກຖານິມິຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕໍ, ອວເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຖາຍ ປນ ອຄິລາໂນ ເນວ ກິຎ຺ຈິ ຠເຓຍ຺ຍາຕິ.

໗໑໘-໙. ອລຕ຺ຖໍ ຍທິທນ຺ຕິ ອິມິສ຺ສາ ປນ ຄາຖາຍ ອຍມຕ຺ໂຖ – ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ລທ຺ເຘ ‘‘ອລຕ຺ຖໍ ຍໍ ອິທໍ ສາຘູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອລທ຺ເຘ ‘‘ນາລຕ຺ຖໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ຕມ຺ປິ ‘‘ສຸນ຺ທຣ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸຠເຍເນວ ລາຠາລາເຠນ ໂສ ຕາທີ ນິພ຺ພິກາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂໍວຸປນິວຕ຺ຕຕິ, ຍຖາປິ ປຸຣິໂສ ຜລຄເວສີ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸປຄມ຺ມ ຜລໍ ລທ຺ຘາປິ ອລທ຺ຘາປິ ອນນຸນີໂຕ ອປ຺ປຏິຫໂຕ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕເຍວ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ກຸລໍ ອຸປຄມ຺ມ ລາຠໍ ລທ຺ຘາປິ ອລທ຺ຘາປິ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ສ ປຕ຺ຕປາຓີ ຕິ ຄາຖາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ.

໗໒໐. ອຸຈ຺ຈາວຈາຕິ ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ – ເອວໍ ຠິກ຺ຂາຈາຣວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາປິ ຕາວຕເກເນວ ຕຸຏ຺ຐິໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຏິປທໍ ອາໂຣເຘຍ຺ຍ. ປຏິປຕ຺ຕິສາຣຎ຺ຫິ ສາສນໍ. ສາ ຈາຍໍ ອຸຈ຺ຈາວຈາ…ເປ… ມຸຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສາ ຈາຍໍ ມຄ຺ຄປຏິປທາ ອຸຕ຺ຕມນິຫີນເຠທໂຕ ອຸຈ຺ຈາວຈາ ພຸທ຺ຘສມເຓນ ປກາສິຕາ. ສຸຂາປຏິປທາ ຫິ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ອຸຈ຺ຈາ, ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ອວຈາ. ອິຕຣາ ທ຺ເວ ເອເກນງ຺ເຄນ ອຸຈ຺ຈາ, ເອເກນ ອວຈາ. ປຐມາ ເອວ ວາ ອຸຈ຺ຈາ, ອິຕຣາ ຕິສ຺ໂສປິ ອວຈາ. ຕາຍ ເຈຕາຍ ອຸຈ຺ຈາຍ ອວຈາຍ ວາ ປຏິປທາຍ ນ ປາຣໍ ທິຄຸຓໍ ຍນ຺ຕິ. ‘‘ທຸຄຸຓ’’ນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ, ເອກມຄ຺ເຄນ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນິພ຺ພານໍ ນ ຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕສໍ ປຸນ ອປ຺ປຫາຕພ຺ພໂຕ. ເອເຕນ ປຣິຫານຘມ຺ມາຠາວໍ ທີເປຕິ. ນຍິທໍ ເອກຄຸຓໍ ມຸຕນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ອິທໍ ປາຣໍ ເອກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍເຍວ ຜຸສນາຣຫມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ເອເກນ ມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພກິເລສປ຺ປຫານາຠາວໂຕ. ເອເຕນ ເອກມຄ຺ເຄເນວ ອຣຫຕ຺ຕາຠາວໍ ທີເປຕິ.

໗໒໑. ອິທານິ ປຏິປທານິສໍສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍສ຺ສ ຈ ວິສຕາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ສ ຈ ເອວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕາຍ ປຏິປທາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕຠາເວນ ວິສຕຕ຺ຕາ ວິສຕາ ຕຓ຺ຫາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ກິເລສໂສຕຈ຺ເຉເທນ ຉິນ຺ນໂສຕສ຺ສ ກຸສລາກຸສລປ຺ປຫາເນນ ກິຈ຺ຈາກິຈ຺ຈປ຺ປຫີນສ຺ສ ຣາຄໂຊ ວາ ໂທສໂຊ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ປຣິຬາໂຫ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ.

໗໒໒. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ສຸຕ຺ວາ ນາລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທປາທິ – ‘‘ຍທິ ເອຕ຺ຕກໍ ໂມເນຍ຺ຍໍ ສຸກຣໍ ນ ທຸກ຺ກຣໍ, ສກ຺ກາ ອປ຺ປກສິເຣນ ປູເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຠຄວາ ‘‘ທຸກ຺ກຣເມວ ໂມເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸນ ‘‘ໂມເນຍ຺ຍໍ ເຕ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸປຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ ອຸປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍໍ, ກຖຍິສ຺ສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຂຸຣຘາຣາ ອຸປມາ ອສ຺ສາຕິ ຂຸຣຘາຣູປໂມ. ຠເວຕິ ຠເວຍ຺ຍ. ໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍ? ໂມເນຍ຺ຍໍ ປຏິປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຂຸຣຘາຣໍ ອຸປມໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເຍສຸ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ຍຖາ ມຘຸທິທ຺ຘໍ ຂຸຣຘາຣໍ ລິຫນ຺ໂຕ, ເຉທໂຕ, ຊິວ຺ຫໍ ຣກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ຘມ຺ເມນ ລທ຺ເຘ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈຍາ ຫິ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ຎາເຍນ ລທ຺ຘຸຎ຺ຈ ອນວຊ຺ຊປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸຎ຺ຈ ນ ສຸເຂນ ສກ຺ກາຕິ ຠຄວາ ປຈ຺ຈຍນິສ຺ສິຕເມວ ພຫຸໂສ ຠຓຕິ. ຊິວ຺ຫາຍ ຕາລຸມາຫຈ຺ຈ, ອຸທເຣ ສຎ຺ຎໂຕ ສິຍາຕິ ຊິວ຺ຫາຍ ຕາລຸໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາປິ ຣສຕຓ຺ຫໍ ວິໂນເທນ຺ໂຕ ກິລິຏ຺ເຐນ ມຄ຺ເຄນ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈເຍ ອເສວນ຺ໂຕ ອຸທເຣ ສໍຍໂຕ ສິຍາ.

໗໒໓. ອລີນຈິຕ຺ໂຕ ຈ ສິຍາຕິ ນິຈ຺ຈໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວນາຍ ອຏ຺ຐິຕກາຣິຕາຍ ອກຸສີຕຈິຕ຺ໂຕ ຈ ຠເວຍ຺ຍ. ນ ຈາປິ ພຫຸ ຈິນ຺ຕເຍຕິ ຎາຕິຊນປທາມຣວິຕກ຺ກວເສນ ຈ ພຫຸໍ ນ ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍ. ນິຣາມຄນ຺ໂຘ ອສິໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣາຍໂຓຕິ ນິກ຺ກິເລໂສ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐີຫິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຠເວ ອນິສ຺ສິໂຕ ສິກ຺ຂາຕ຺ຕຍສກລສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣາຍໂຓ ເອວ ຠເວຍ຺ຍ.

໗໒໔-໕. ເອກາສນສ຺ສາຕິ ວິວິຕ຺ຕາສນສ຺ສ. ອາສນມຸເຂນ ເຈຕ຺ຖ ສພ຺ພອິຣິຍາປຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍໂຕ ສພ຺ພອິຣິຍາປເຖສຸ ເອກີຠາວສ຺ສ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອກາສນສ຺ສາຕິ ຈ ສມ຺ປທານວຈນເມຕໍ. ສມຓູປາສນສ຺ສ ຈາຕິ ສມເຓຫິ ອຸປາສິຕພ຺ພສ຺ສ ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓຠາວນານຸໂຍຄສ຺ສ, ສມຓານໍ ວາ ອຸປາສນຠູຕສ຺ສ ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓເຠທສ຺ເສວ. ອິທມ຺ປິ ສມ຺ປທານວຈນເມວ, ອຸປາສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກາສເນນ ກາຍວິເວໂກ, ສມຓູປາສເນນ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອກຕ຺ຕໍ ໂມນມກ຺ຂາຕນ຺ຕິ ເອວມິທໍ ກາຍຈິຕ຺ຕວິເວກວເສນ ‘‘ເອກຕ຺ຕໍ ໂມນ’’ນ຺ຕິ ອກ຺ຂາຕໍ. ເອໂກ ເຈ ອຠິຣມິສ຺ສສີຕິ ອິທໍ ປນ ອຸຕ຺ຕຣຄາຖາເປກ຺ຂໍ ປທໍ, ‘‘ອຖ ຠາຫິສິ ທສທິສາ’’ຕິ ອິມິນາ ອສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຠາຫິສີຕິ ຠາສິສ຺ສສິ ປກາເສສ຺ສສິ. ອິມໍ ປຏິປທໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສພ຺ພທິສາສຸ ກິຕ຺ຕິຍາ ປາກໂຏ ຠວິສ຺ສສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຸຕ຺ວາ ຘີຣານນ຺ຕິອາທີນໍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ປທານໍ ອຍມຕ຺ໂຖ – ເຍນ ຈ ກິຕ຺ຕິໂຆເສນ ຠາຫິສິ ທສທິສາ ຕໍ ຘີຣານໍ ຌາຍີນໍ ກາມຈາຄິນໍ ນິໂຆສໍ ສຸຕ຺ວາ ອຖ ຕ຺ວໍ ເຕນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍ ຫິຣິຎ຺ຈ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ເຕນ ໂຆເສນ ຫຣາຍມາໂນ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກປຏິປທາ ອຍ’’ນ຺ຕິ ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ປຏິປຕ຺ຕິເມວ ພ຺ຣູເຫຍ຺ຍາສິ. ມາມໂກຕິ ເອວຎ຺ຫິ ສນ຺ເຕ ມມ ສາວໂກ ໂຫຕີຕິ.

໗໒໖. ຕໍ ນທີຫີຕິ ຍໍ ຕໍ ມຍາ ‘‘ຫິຣິຎ຺ຈ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ກຸພ຺ເພຖາ’’ຕິ ວທຕາ ‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອິມິນາ ນທີນິທສ຺ສເນນາປິ ຊານາຖ, ຕພ຺ພິປຣິຍາຍຎ຺ຈ ໂສພ຺ເຠສຸ ຈ ປທເຣສຸຈ ຊານາຖ. ໂສພ຺ເຠສູຕິ ມາຕິກາສຸ. ປທເຣສູຕິ ທຣີສຸ. ກຖໍ? ສຓນ຺ຕາ ຍນ຺ຕິ ກຸໂສພ຺ຠາ, ຕຸຓ຺ຫີ ຍນ຺ຕິ ມໂຫທຘີຕິ. ກຸໂສພ຺ຠາ ຫິ ໂສພ຺ຠປທຣາທິເຠທາ ສພ຺ພາປິ ກຸນ຺ນທິໂຍ ສຓນ຺ຕາ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຍນ຺ຕິ, ຄງ຺ຄາທິເຠທາ ປນ ມຫານທິໂຍ ຕຸຓ຺ຫີ ຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ‘‘ໂມເນຍ຺ຍໍ ປູເຣມີ’’ຕິ ອຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ ອມາມໂກ, ມາມໂກ ປນ ຫິຣິຎ຺ຈ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ນີຈຈິຕ຺ໂຕວ ໂຫຕິ.

໗໒໗-໙. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ຍທູນກໍ…ເປ… ປຓ຺ຑິໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ສເຈ ອຑ຺ຒກຸມ຺ຠູປໂມ ພາໂລ ສຓນ຺ຕຕາຍ, ຣຫໂທ ປູໂຣວ ປຓ຺ຑິໂຕ ສນ຺ຕຕາຍ, ອຖ ກສ຺ມາ ພຸທ຺ຘສມໂຓ ເອວໍ ຘມ຺ມເທສນາພ຺ຍາວໂຏ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸໍ ຠາສຕີຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ເຘນ ‘‘ຍໍ ສມໂຓ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍໍ ພຸທ຺ຘສມໂຓ ພຫຸໍ ຠາສຕິ ອຸເປຕໍ ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍ, ອຕ຺ຖຸເປຕໍ ຘມ຺ມຸເປຕຎ຺ຈ ຫິເຕນ ຈ ສໍຫິຕໍ, ຕໍ ນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ, ອປິຈ ໂຂ ຊານໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ທິວສມ຺ປິ ເທເສນ຺ໂຕ ນິປ຺ປປຎ຺ໂຈວ ຫຸຕ຺ວາ. ຕສ຺ສ ຫິ ສພ຺ພໍ ວຈີກມ຺ມໍ ຎາຓານຸປຣິວຕ຺ຕິ. ເອວໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ອິທມສ຺ສ ຫິຕໍ ອິທມສ຺ສ ຫິຕ’’ນ຺ຕິ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ຊານໍ ໂສ ພຫຸ ຠາສຕິ, ນ ເກວລໍ ພຫຸຠາຓິຕາຍ. ອວສານຄາຖາຍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ – ເອວໍ ຕາວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພຸທ຺ຘສມໂຓ ຊານໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຊານໍ ໂສ ພຫຸ ຠາສຕິ. ເຕນ ເທສິຕໍ ປນ ຘມ຺ມໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິເຍເນວ ຎາເຓນ ໂຍ ຈ ຊານໍ ສໍຍຕຕ຺ໂຕ, ຊານໍ ນ ພຫຸ ຠາສຕິ, ສ ມຸນິ ໂມນມຣຫຕິ, ສ ມຸນິ ໂມນມຊ຺ຌຄາຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຊານນ຺ໂຕ ສໍຍຕຕ຺ໂຕ ຄຸຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຍໍ ຠາສິຕໍ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂາວຫໍ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ຊານໍ ນ ພຫຸ ຠາສຕິ. ໂສ ເອວໍວິໂຘ ໂມນຕ຺ຖໍ ປຏິປນ຺ນໂກ ມຸນິ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທາສງ຺ຂາຕໍ ໂມນໍ ອຣຫຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ອຣຫຕິເຍວ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ສ ມຸນິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓສງ຺ຂາຕໍ ໂມນໍ ອຊ຺ຌຄາ ອິຈ຺ເຈວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ນາລກຕ຺ເຖໂຣ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອໂຫສິ ທສ຺ສເນ ສວເນ ປຸຈ຺ຉາຍາຕິ. ໂສ ຫິ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ວນໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ປຸນ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ໂລລຠາວໍ ນ ຊເນສິ. ອຍມສ຺ສ ທສ຺ສເນ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ. ຕຖາ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ປຸນ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸເຓຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ໂລລຠາວໍ ນ ຊເນສິ. ອຍມສ຺ສ ສວເນ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ. ຕຖາ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫໍ ປຸນ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ໂລລຠາວໍ ນ ຊເນສິ. ອຍມສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາຍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ.

ໂສ ເອວໍ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສມາໂນ ປພ຺ພຕປາທໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເອກວນສຓ຺ເຑ ທ຺ເວ ທິວສານິ ນ ວສິ, ເອກຣຸກ຺ຂມູເລ ທ຺ເວ ທິວສານິ ນ ນິສີທິ, ເອກຄາເມ ທ຺ເວ ທິວສານິ ປິຓ຺ຑາຍ ນ ປາວິສິ. ອິຕິ ວນໂຕ ວນໍ, ຣຸກ຺ຂໂຕ ຣຸກ຺ຂໍ, ຄາມໂຕ ຄາມໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ອນຸຣູປປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ອຖ ຍສ຺ມາ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ປູເຣນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ເຕວ ມາສານິ ຊີວຕິ, ມຊ຺ຌິມໍ ກຕ຺ວາ ປູເຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ, ມນ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ປູເຣນ຺ໂຕ ໂສຬສ ວສ຺ສານິ. ອຍຎ຺ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ ປູເຣສິ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕ ມາເສ ຐຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຍຸສງ຺ຂາຣປຣິກ຺ຂຍໍ ຎຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ນິວາເສຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທິຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ທສພລາຠິມຸໂຂ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຫິງ຺ຄຸລກປພ຺ພຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິຕໂກວ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ຕສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພຸຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຄມາສີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຕ຺ຕນິປາຕ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ນາລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.