໒. ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໓໐. ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິຍໍ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ອາຄມາຘິຄມາຠາວາ ເຎຍ຺ໂຍ ອສ຺ສຸຕວາ ອິຕິ. ຍສ຺ສ ຫິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນສຈ຺ຈປຈ຺ຈຍາກາຣສຕິປຏ຺ຐານາທີສຸ ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາວິນິຈ຺ຉຍວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິປຏິເສຘກໂຣ ເນວ ອາຄໂມ, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ ນ ຈ ອຘິຄໂມ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອາຄມາຘິຄມານໍ ອຠາວາ ເຎຍ຺ໂຍ ອສ຺ສຸຕວາ ອິຕິ. ສຸຕນ຺ຕິ ຫິ ພຸທ຺ຘວຈນາຄໂມ ຈ ສຸຕຜລຕ຺ຕາ ເຫຕຸໂວຫາຣວເສນ ອຘິຄໂມ ຈ, ຕໍ ສຸຕໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຸຕວາ, ນ ສຸຕວາ ອສ຺ສຸຕວາ. ສ຺ວາຍໍ –

ປຸຖູນໍ ຊນນາທີຫິ, ກາຣເຓຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ;

ປຸຖຸຊ຺ຊນນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ, ປຸຖຸວາຍໍ ຊໂນ ອິຕິ.

ໂສ ຫິ ປຸຖູນໍ ນານປ຺ປກາຣານໍ ກິເລສາທີນໍ ຊນນາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຍຖາຫ – ‘‘ປຸຖຸ ກິເລເສ ຊເນນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ອວິຫຕສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິກາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ສຕ຺ຖາຣານໍ ມຸຂຸລ຺ໂລກິກາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ສພ຺ພຄຕີຫິ ອວຸຏ຺ຐິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາຠິສງ຺ຂາເຣ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາໂອເຆຫິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາສນ຺ຕາເປຫິ ສນ຺ຕປ຺ເປນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ນານາປຣິຬາເຫຫິ ປຣິທຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ປຎ຺ຈຫິ ນີວຣເຓຫິ ອາວຸຕາ ນິວຸຕາ ໂອວຸຕາ ປິຫິຕາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ’’ຕິ (ມຫານິ. ໙໔). ປຸຖູນໍ ວາ ຄຓນປຖມຕີຕານໍ ອຣິຍຘມ຺ມປຣມ຺ມຸຂານໍ ນີຈຘມ຺ມສມຸທາຈາຣານໍ ຊນານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ປຸຖຸ ວາ ອຍໍ, ວິສຸໍເຍວ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ ວິສໍສຏ຺ໂຐ ສີລສຸຕາທິຄຸຓຍຸຕ຺ເຕຫິ ອຣິເຍຫິ ຊໂນຕິປິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ເອວເມເຕຫິ ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ເຍ ເຕ –

‘‘ທຸເວ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວຸຕ຺ຕາ, ພຸທ຺ເຘນາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ;

ອນ຺ໂຘ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເອໂກ, ກລ຺ຍາເຓໂກ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ. –

ທ຺ເວ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີຕິອາທີສຸ ອຣິຍາຕິ ອາຣກຕ຺ຕາ ກິເລເສຫິ, ອນເຍ ນ ອິຣິຍນໂຕ, ອເຍ ຈ ອິຣິຍນໂຕ, ສເທວເກນ ຈ ໂລເກນ ອຣຓີຍໂຕ ພຸທ຺ຘາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ພຸທ຺ຘສາວກາ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘາ ເອວ ວາ ອິຘ ອຣິຍາ. ຍຖາຫ – ‘‘ສເທວເກ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ…ເປ… ຕຖາຄໂຕ ອຣິໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໘).

ສປ຺ປຸຣິສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຕຖາຄຕສາວກາ ຈ ‘‘ສປ຺ປຸຣິສາ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຄຸຓໂຍເຄນ ໂສຠນາ ປຸຣິສາຕິ ສປ຺ປຸຣິສາ. ສພ຺ເພເຍວ ວາ ເອເຕ ທ຺ເວຘາປິ ວຸຕ຺ຕາ. ພຸທ຺ຘາປິ ຫິ ອຣິຍາ ຈ ສປ຺ປຸຣິສາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘສາວກາປິ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂຍ ເວ ກຕຎ຺ຎູ ກຕເວທິ ຘີໂຣ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ;

ທຸຂິຕສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈ ກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈໍ, ຕຖາວິຘໍ ສປ຺ປຸຣິສໍ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໗໘);

ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ກຕຎ຺ຎູ ກຕເວທິ ຘີໂຣ’’ຕິ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ ພຸທ຺ຘສາວໂກ, ‘‘ທຸຂິຕສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈ ກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ. ອິທານິ ໂຍ ເຕສໍ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນສີໂລ, ນ ຈ ທສ຺ສເນ ສາຘຸກາຣີ, ໂສ ‘‘ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ຈກ຺ຂຸນາ ອທສ຺ສາວີ ຎາເຓນ ອທສ຺ສາວີຕິ ທຸວິໂຘ. ເຕສຸ ຎາເຓນ ອທສ຺ສາວີ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ. ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ຫິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ວາ ອຣິຍາ ທິຏ຺ຐາປິ ອທິຏ຺ຐາວ ໂຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ຈກ຺ຂູນໍ ວຓ຺ຓມຕ຺ຕຄຫຓໂຕ ນ ອຣິຍຠາວໂຄຈຣໂຕ. ໂສຓສິງ຺ຄາລາທໂຍປິ ຫິ ຈກ຺ຂຸນາ ອຣິເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຈ ເຕ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວິໂນ, ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸນາ ທສ຺ສນໍ ນ ທສ຺ສນໍ, ຎາເຓນ ທສ຺ສນເມວ ທສ຺ສນໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ກິໍ ເຕ, ວກ຺ກລິ, ອິມິນາ ປູຕິກາເຍນ ທິຏ຺ເຐນ, ໂຍ ໂຂ, ວກ຺ກລິ, ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ມໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໗). ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຎາເຓນ ອຣິເຍຫິ ທິຏ຺ຐໍ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຣິຍາຘິຄຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອນຘິຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຣິຍກຣຘມ຺ມານໍ ອຣິຍຠາວສ຺ສ ຈ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘‘ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທຕິ ສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠເທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອກຸສໂລ. ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ –

ທຸວິໂຘ ວິນໂຍ ນາມ, ເອກເມເກຕ຺ຖ ປຎ຺ຈຘາ;

ອຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ອຍໍ, ‘‘ອວິນີໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອຍຎ຺ຫິ ສໍວຣວິນໂຍ ປຫານວິນໂຍຕິ ທຸວິໂຘ ວິນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸວິເຘປິ ວິນເຍ ເອກເມໂກ ວິນໂຍ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສໍວຣວິນໂຍປິ ຫິ ສີລສໍວໂຣ, ສຕິສໍວໂຣ, ຎາຓສໍວໂຣ, ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ, ວີຣິຍສໍວໂຣຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ. ປຫານວິນໂຍປິ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານໍ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານໍ, ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານໍ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປ຺ປຫານໍ, ນິສ຺ສຣຓປ຺ປຫານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໑໑) ອຍໍ ສີລສໍວໂຣ. ‘‘ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໑໓; ມ. ນິ. ໑.໒໙໕; ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໙; ອ. ນິ. ໓.໑໖) ອຍໍ ສຕິສໍວໂຣ.

‘‘ຍານິ ໂສຕານິ ໂລກສ຺ມິໍ, (ອຊິຕາຕິ ຠຄວາ)

ສຕິ ເຕສໍ ນິວາຣຓໍ;

ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມິ, ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘີຍເຣ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໑໐໔໑; ຈູຬນິ. ອຊິຕມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໔) –

ອຍໍ ຎາຓສໍວໂຣ. ‘‘ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔; ອ. ນິ. ໔.໑໑໔; ໖.໕໘) ອຍໍ ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ. ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໖; ອ. ນິ. ໔.໑໑໔; ໖.໕໘) ອຍໍ ວີຣິຍສໍວໂຣ. ສພ຺ໂພປິ ຈາຍໍ ສໍວໂຣ ຍຖາສກໍ ສໍວຣິຕພ຺ພານໍ ວິເນຕພ຺ພານຎ຺ຈ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ສໍວຣຓໂຕ ‘‘ສໍວໂຣ’’, ວິນຍນໂຕ ‘‘ວິນໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ຕາວ ສໍວຣວິນໂຍ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາ ຍໍ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທາທີສຸ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸ ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ທີປາໂລເກນ ວິຍ ຕມສ຺ສ ເຕນ ເຕນ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຕ຺ຖສ຺ສ ປຫານໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ນາມຣູປວວຕ຺ຖາເນນ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ, ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫນ ອເຫຕຸວິສມເຫຕຸທິຏ຺ຐີນໍ, ກງ຺ຂາວິຕຣເຓນ ກຖໍກຖີຠາວສ຺ສ, ກລາປສມ຺ມສເນນ ‘‘ອຫໍ ມມາ’’ຕິ ຄາຫສ຺ສ, ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄວວຕ຺ຖາເນນ ອມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎາຍ, ອຸທຍທສ຺ສເນນ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ, ວຍທສ຺ສເນນ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ, ຠຍທສ຺ສເນນ ສຠເຍ ອຠຍສຎ຺ຎາຍ, ອາທີນວທສ຺ສເນນ ອສ຺ສາທສຎ຺ຎາຍ, ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສເນນ ອຠິຣຕິສຎ຺ຎາຍ, ມຸຎ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາເຓນ ອມຸຎ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຍ, ອຸເປກ຺ຂາຎາເຓນ ອນຸເປກ຺ຂາຍ, ອນຸໂລມຎາເຓນ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍໍ ນິພ຺ພາເນ ຈ ປຏິໂລມຠາວສ຺ສ, ໂຄຕ຺ຣຠຸນາ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕຄາຫສ຺ສ ປຫານໍ, ເອຕໍ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານໍ ນາມ.

ຍໍ ປນ ອຸປຈາຣປ຺ປນາເຠເທນ ສມາຘິນາ ປວຕ຺ຕິຠາວນິວາຣຓໂຕ ຆຏປ຺ປຫາເຣນ ວິຍ ອຸທກປິຏ຺ເຐ ເສວາລສ຺ສ ເຕສໍ ເຕສໍ ນີວຣຓາທິຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ອິທໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານໍ ນາມ. ຍໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍມຄ຺ຄານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ‘‘ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ປຫານາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໒໗໗; ວິຠ. ໖໒໘) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸທຍປກ຺ຂິກສ຺ສ ກິເລສຄ຺ຄຓສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕອປ຺ປວຕ຺ຕິຠາເວນ ປຫານໍ, ອິທໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານໍ ນາມ. ຍໍ ປນ ຜລກ຺ຂເຓ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕໍ ກິເລສານໍ, ອິທໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປ຺ປຫານໍ ນາມ. ຍໍ ສພ຺ພສງ຺ຂຕນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ປຫີນສພ຺ພສງ຺ຂຕໍ ນິພ຺ພານໍ, ອິທໍ ນິສ຺ສຣຓປ຺ປຫານໍ ນາມ. ສພ຺ພມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຫານໍ ຍສ຺ມາ ຈາຄຏ຺ເຐນ ປຫານໍ, ວິນຍນຏ຺ເຐນ ວິນໂຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຫານວິນໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍຕໍປຫານວໂຕ ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິນຍສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕເປຕໍ ‘‘ປຫານວິນໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ປຫານວິນໂຍປິ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວມຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ທຸວິໂຘ, ປເຠທໂຕ ຈ ທສວິໂຘ ວິນໂຍ ຠິນ຺ນສໍວຣຕ຺ຕາ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ຍສ຺ມາ ເອຕສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ອຍໍ ‘‘ອວິນີໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເອສ ນໂຍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ນິນ຺ນານາກາຣຓຎ຺ຫິ ເອຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ. ຍຖາຫ – ‘‘ເຍວ ເຕ ອຣິຍາ, ເຕວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສາ. ເຍວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສາ, ເຕວ ເຕ ອຣິຍາ. ໂຍວ ໂສ ອຣິຍານໍ ຘມ຺ໂມ, ໂສວ ໂສ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຘມ຺ໂມ. ໂຍວ ໂສ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຘມ຺ໂມ, ໂສວ ໂສ ອຣິຍານໍ ຘມ຺ໂມ. ເຍວ ເຕ ອຣິຍວິນຍາ, ເຕວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສວິນຍາ. ເຍວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສວິນຍາ, ເຕວ ເຕ ອຣິຍວິນຍາ. ອຣິເຍຕິ ວາ ສປ຺ປຸຣິເສຕິ ວາ, ອຣິຍຘມ຺ເມຕິ ວາ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມຕິ ວາ, ອຣິຍວິນເຍຕິ ວາ ສປ຺ປຸຣິສວິນເຍຕິ ວາ ເອເສເສ ເອເກ ເອກຏ຺ເຐ ສເມ ສມຠາເຄ ຕຊ຺ຊາເຕ ຕຎ຺ເຎວາ’’ຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິຍາ ກຕເມຫິ ວີສຕິຍາ ອາກາເຣຫິ ອຠິນິເວໂສ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ‘‘ອິຘ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ ນິທ຺ທິສີຕິ? ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ອາວິກາຕຸໍ ປຐມໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ ນິທ຺ທິສີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໓໑. ເອວໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ອຠິນິເວສຸທ຺ເທສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ກສິຓຣູປຎ຺ຈ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິປສ຺ສນາຍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ນິທ຺ເທເສ ປນສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອຠິນິເວໂສ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຘິກາຣຕ຺ຕາ ປາກໂຏຕິ ຕໍ ອວຕ຺ວາ ກສິຓຣູປເມວ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຣູປໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣູປວນ຺ຕໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ອຣູປເມວ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕນິ ຣູປໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຣູປເມວ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣູປສ຺ມິໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ສຸທ຺ຘຣູປເມວ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ກຖິຕໍ. ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ສຎ຺ຎໍ, ສງ຺ຂາເຣ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອິເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ອຣູປໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ກຖິຕໍ. ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕູສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວເສນ ທ຺ວາທສສຸ ຐາເນສຸ ຣູປາຣູປມິສ຺ສໂກ ອຕ຺ຕາ ກຖິໂຕ. ຕາ ປນ ວີສຕິປິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ມຄ຺ຄາວຣຓາ, ນ ສຄ຺ຄາວຣຓາ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ.

ອິທານິ ຕໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ກຖໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຖວີກສິຓນ຺ຕິ ປຖວີມຓ຺ຑລໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ສກລຜຣຓວເສນ ປຖວີກສິຓໍ. ອຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານເມວ ສນ຺ຘາຍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ. ອທ຺ວຍນ຺ຕິ ເອກເມວ. ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສາຕິ ເຕລຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປທີປສ຺ສ. ຌາຍໂຕຕິ ຊລໂຕ. ຍາ ອຈ຺ຈິ, ໂສ ວຓ຺ໂຓຕິອາທິ ອຈ຺ຈິໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ວຓ຺ຓສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາ ຈ ທິຏ຺ຐິ ຍຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູຕິ ຕທຸຠຍໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຣູປວຕ຺ຖຸກາ ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາໂປກສິຓາທີນິ ອາປາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປາທິຕກສິຓນິມິຕ຺ຕາເນວ. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາກາສກສິຓໍ ປນ ຣູປຊ຺ຌານສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ອາກາສກສິຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອຣູປຊ຺ຌານາຣມ຺ມເຓນ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສນ ສໍກິຓ຺ຓໍ ໂຫຕີຕິ ນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຣູປາຘິກາຣຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓກສິຓໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພເມວາຕິ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ເວທນໍ ສຎ຺ຎໍ ສງ຺ຂາເຣ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ເຘ ອຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ຄຫຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກຣເຓ ອສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ ສພ຺ເພ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິມິນາ ຣູເປນ ຣູປວາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຣີຣຣູປມ຺ປິ ກສິຓຣູປມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ. ຉາຍາສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ຉາຍາຍ ສມ຺ປນ຺ໂນ ອວິຣໂຬ. ຕເມນາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອນ-ສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ຕເມຕນ຺ຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ຉາຍາວາຕິ ວິຊ຺ຊມານຈ຺ຉາໂຍ. ຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ອຄ຺ຄຫິເຕປິ ຣູປໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຣູປວຕ຺ຖຸກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອຕ຺ຕນິ ຣູປໍ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ສຣີຣຣູປສ຺ສ ກສິຓຣູປສ຺ສ ຈ ຈິຕ຺ຕນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍ ອຣູປສມຸທາເຍ ອຕ຺ຕນິ ຕໍ ຣູປໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ອຍໍ ຄນ຺ໂຘຕິ ຆາຍິຕຄນ຺ຘໍ ອາຫ. ອິມສ຺ມິໍ ປຸປ຺ເຜຕິ ປຸປ຺ຜນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຄນ຺ຘສ຺ສ ເອວມາຫ.

ຣູປສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຣູປໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ຣູປນິສ຺ສິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອຣູປສມຸທາຍໍ ອຕ຺ຕານໍ ຕສ຺ມິໍ ຣູເປ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ຣູປສ຺ສ ໂອຬາຣິກາຘາຣໍ ກຣຓ຺ຑກມາຫ.

໑໓໒. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ເວທນນ຺ຕິອາທີສຸ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ເວທນາຍ ທິຏ຺ຐິຄຫເຓ ອສຕິປິ ເວທນາຕິ ເອກຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິເຕ ສພ຺ພາສໍ ເວທນານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍຊນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂສ ຫິ ອນຸຠວນວເສນ ເວທນາຍ ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ເວທນໍເຍວ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຎ຺ຎໍ ສງ຺ຂາເຣ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ສຎ຺ຎາທໂຍ ອຣູປຘມ຺ເມ ຣູປຎ຺ຈ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວິຍ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍຖາ ຍຖາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ຄຓ຺ຫາຕິ.

໑໓໓. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ສຎ຺ຎນ຺ຕິອາທີສຸ ສຎ຺ຊານນວເສນ ສຎ຺ຎາຍ ປາກຏຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເສສໍ ເວທນາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໓໔. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ເຈຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເຈຕນາຍ ປຘານຕ຺ຕາ ປາກຏຕ຺ຕາ ຈ ເຈຕນາ ເອວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ຕາຍ ອິຕເຣປິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາວ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ປນ ເຈຕສິກຠາວວເສນ ປາກຏຕ຺ຕາ ເຈຕນໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໑໓໕. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຊານນວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາກຏຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖາປິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຕ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.