໙. ພລກຖາ

ພລກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໔. ອິທານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຖາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຖາວຕິຍາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ພລກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕວເສນ ປຎ຺ຈ ພລານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕທຎ຺ຎານິປິ ພລານິ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ອປິຈ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິ ພລານີຕິອາທິມາຫ. ສພ຺ພານິປິ ຕໍຕໍປຏິປກ຺ເຂຫິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຫິຣິພລນ຺ຕິອາທີສຸ ປາປໂຕ ຫິຣີຍນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ຫິຣີ, ລຊ຺ຊາເຍຕໍ ນາມໍ. ປາປໂຕ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ, ປາປໂຕ ອຸພ຺ເພຄສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ຫິຣີ, ພຫິທ຺ຘາສມຸຏ຺ຐານໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອຕ຺ຕາຘິປຕິ ຫິຣີ, ໂລກາຘິປຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ລຊ຺ຊາສຠາວສຓ຺ຐິຕາ ຫິຣີ, ຠຍສຠາວສຓ຺ຐິຕໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ສປ຺ປຕິສ຺ສວລກ຺ຂຓາ ຫິຣີ, ວຊ຺ຊຠີຣຸກຠຍທສ຺ສາວິລກ຺ຂຓໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ສາ ເອວ ຫິຣີ ອຫິຣິເກນ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ຫິຣິພລໍ. ຕເທວ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ເປນ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ. ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາເນນ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ປຏິສງ຺ຂານພລໍ. ອຸປປຣິກ຺ຂຓປຎ຺ຎາເຍຕໍ ນາມໍ. ວີຣິຍສີເສນ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນພລໍ ຠາວນາພລໍ. ຕຖາປວຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານເມຕໍ ນາມໍ. ປຣິສຸທ຺ຘານິ ສີລາທີນິ ອນວຊ຺ຊພລໍ. ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນິ ສງ຺ຄຫພລໍ. ສງ຺ຄເຫ ພລນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ທຸກ຺ຂມານໍ ອຘິວາສນໍ ຂນ຺ຕິພລໍ. ຘມ຺ມກຖາຍ ປເຣສໍ ໂຕສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິພລໍ. ອຘິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຘິຄມາປນໍ ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິພລໍ. ກຸສເລສຸ ພຫຸຠາໂວ ອິສ຺ສຣິຍພລໍ. ກຸສເລສຸ ຍຖາຣຸຈິ ປຕິຏ຺ຐານໍ ອຘິຏ຺ຐານພລໍ. ຫິຣິພລາທີນໍ ອຕ຺ໂຖ ມາຕິກາປເທສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊນວເສນ ວິເສສໂຕ ຍຸຊ຺ຊມານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ໂຕ. ສມຖພລໍ ວິປສ຺ສນາພລນ຺ຕິ ພລປ຺ປຕ຺ຕາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ເອວ.

ມາຕິການິທ຺ເທເສ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ສທ຺ຘາພລນ຺ຕິ ມູລພລຏ຺ຐໍ ວຕ຺ວາ ຕເມວ ອປເຣຫິ ນວຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ວິເສເສຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ໂຍ ຫິ ຘມ຺ໂມ ອກມ຺ປິໂຍ ພລປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ສຫຊາເຕ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປກ຺ເຂ ກິເລເສ ປຣິຍາທິຍຕິ, ປຏິເວຘສ຺ສ ອາທິຠູຕໍ ສີລໍ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ວິໂສເຘຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມເຓ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຠສ຺ສຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ໂວທາເປຕິ, ວສິໍ ປາເປນ຺ໂຕ ວິເສສໍ ອຘິຄມາເປຕິ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປາເປນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປຏິເວຘໍ ກາເຣຕິ, ກເມນ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປາເປຕ຺ວາ ສຈ຺ຈາຠິສມຍໍ ກາເຣຕິ, ຜລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິໂຣເຘ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ຕສ຺ມາ ນວຘາ ພລຏ຺ໂຐ ວິເສສິໂຕ. ເອສ ນໂຍ ວີຣິຍພລາທີສຸ ຈຕູສຸ.

ກາມຈ຺ຉນ຺ທໍ ຫິຣີຍຕີຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມຍຸຕ຺ໂຕ ໂຍຄີ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທໂຕ ຫິຣີຍຕິ. ໂອຕ຺ຕປ຺ເປປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອເຕຫິ ສພ຺ພາກຸສເລຫິປິ ຫິຣີຍນາ ໂອຕ຺ຕປ຺ປນາ ວຸຕ຺ຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ. ພ຺ຍາປາທນ຺ຕິອາທີນມ຺ປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິສງ຺ຂາຕີຕິ ອສມ຺ໂມຫວເສນ ອາທີນວໂຕ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຠາເວຕີຕິ ວຑ຺ເຒຕິ. ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ຣາຄາທິວຊ຺ຊໍ. ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ພນ຺ຘຕິ. ຂມຕີຕິ ຕສ຺ສ ໂຍຄິສ຺ສ ຂມຕິ ຣຸຈ຺ຈຕິ. ປຎ຺ຎາເປຕີຕິ ໂຕເສຕິ. ນິຊ຺ຌາເປຕີຕິ ຈິນ຺ຕາເປຕິ. ວສໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ຈິຕ຺ເຕ ປຫຸ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວສໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕິ. ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ວິທຫຕິ. ຠາວນາພລາທີນິ ສພ຺ພານິປິ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິເຍວ. ມາຕິກາວຓ຺ຓນາຍ ອຎ຺ຎຖາ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ພ຺ຍຎ຺ຊນວເສເນວ ປາກຏຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສມຖພລໍ ວິປສ຺ສນາພລຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອວສາເນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕກິເລເສ ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ນ ກມ຺ປຕີຕິອາທິ ຈ ອວິຊ຺ຊາສຫຄຕກິເລເສ ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ນ ກມ຺ປຕີຕິອາທິ ຈ ສມຖພລວິປສ຺ສນາພລານໍ ລກ຺ຂຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເສຂາເສຂພເລສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ສິກ຺ຂຕີຕິ ເສຂພລນ຺ຕິ ເສຂປຸຄ຺ຄໂລ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ສິກ຺ຂຕີຕິ ເສໂຂ, ສາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຕສ຺ສ ເສຂສ຺ສ ພລນ຺ຕິ ເສຂພລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ອເສຂພລນ຺ຕິ ອເສຂປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ນ ສິກ຺ຂຕີຕິ ອເສໂຂ, ສາເຍວ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຕສ຺ສ ອເສຂສ຺ສ ພລນ຺ຕິ ອເສຂພລໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທີສຸ. ສມ຺ມາຎາຓນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ຕມ຺ປິ ຫິ ໂລກິກມ຺ປິ ໂຫນ຺ຕໍ ເສຂສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເສຂພລໍ, ອເສຂສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອເສຂພລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສາ ຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິມຸຕ຺ຕິໍ ອວເສສາ ວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ເສຂາເສຂພລຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຂີຓາສວພເລສຸ ສພ຺ພານິປິ ຎາຓພລານິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ຂີຓາສເວນ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາເຣນ ອນິຈ຺ຈໂຕ. ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ຍຖາສຠາວໂຕ. ປຎ຺ຎາຍາຕິ ສຫວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ສຸທິຏ຺ຐາ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສຸທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາ. ຍນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກວຈນໍ, ເຍນ ກາຣເຓນາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ອາຄມ຺ມາຕິ ປຏິຈ຺ຈ. ປຏິຊານາຕີຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ກໂຣຕິ. ອງ຺ຄາຣກາສູປມາຕິ ມຫາຠິຕາປຏ຺ເຐນ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍາ ອຸປມິຕາ. ກາມາຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາ ຈ ກິເລສກາມາ ຈ.

ວິເວກນິນ຺ນນ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ອຸປຘິວິເວກສງ຺ຂາຕນິພ຺ພານນິນ຺ນໍ. ຕໂຍ ຫິ ວິເວກາ – ກາຍວິເວໂກ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ອຸປຘິວິເວໂກຕິ. ກາຍວິເວໂກ ຈ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານໍ. ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ຈ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕານໍ. ອຸປຘິວິເວໂກ ຈ ນິຣຸປຘີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິສງ຺ຂາຣຄຕານໍ, ນິສ຺ສຣຓວິເວກສງ຺ຂາຕນິພ຺ພານນິນ຺ນໍ ວາ. ປຎ຺ຈ ຫິ ວິເວກາ – ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ຕທງ຺ຄວິເວໂກ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວໂກ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວໂກ ນິສ຺ສຣຓວິເວໂກຕິ. ວິເວກນິນ຺ນນ຺ຕິ ວິເວເກ ນິນ຺ນໍ. ວິເວກໂປຓນ຺ຕິ ວິເວເກ ນຕໍ. ວິເວກປພ຺ຠາຣນ຺ຕິ ວິເວກສີສຠາຣໍ. ທ຺ເວປິ ປຸຣິມສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ວິເວກຏ຺ຐນ຺ຕິ ກິເລເສຫິ ວຊ຺ຊິຕໍ, ທູຣີຠູຕໍ ວາ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພາເນ ອຠິຣຕໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອຠິຣຕໍ ວາ. ພ຺ຍນ຺ຕີຠູຕນ຺ຕິ ວິຄຕນ຺ຕີຠູຕໍ, ເອກເທເສນາປິ ອນລ຺ລີນໍ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ ວິສໍສຏ຺ຐໍ. ສພ຺ພໂສຕິ ສພ຺ພຖາ. ອາສວຏ຺ຐານິເຍຫິ ຘມ຺ເມຫີຕິ ສໍໂຍຄວເສນ ອາສວານໍ ກາຣຓຠູເຕຫິ ກິເລສຘມ຺ເມຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ພ຺ຍນ຺ຕີຠູຕນ຺ຕິ ວິຄຕນິກນ຺ຕິຠູຕໍ, ນິຕ຺ຕຓ຺ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸໂຕ? ສພ຺ພໂສ ອາສວຏ຺ຐານິເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສພ຺ເພຫິ ເຕຠູມກຘມ຺ເມຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຘ ທສຫິ ຂີຓາສວພເລຫິ ຂີຓາສວສ຺ສ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ. ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາພລໍ, ‘‘ອງ຺ຄາຣກາສູປມາ ກາມາ’’ຕິ ສມຸທຍປຫານພລໍ, ‘‘ວິເວກນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຉິກິຣິຍາພລໍ, ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິ ສຕ຺ຕວິຘໍ ມຄ຺ຄຠາວນາພລນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ທສ ອິທ຺ຘິພລານິ ອິທ຺ຘິກຖາຍ ອາວິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ.

ຕຖາຄຕພລນິທ຺ເທເສ ຕຖາຄຕພລານີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ພລານິ. ຍຖາ ວາ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ພລານິ ປຸຎ຺ຎຸສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາຄຕານິ, ຕຖາ ອາຄຕພລານີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ຕຖາຄຕພລໍ – ກາຍພລໍ ຎາຓພລຎ຺ຈ. ເຕສຸ ກາຍພລໍ ຫຕ຺ຖິກຸລານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂປຣາເຓຫິ –

‘‘ກາຬາວກຎ຺ຈ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍໍ, ປຓ຺ຑຣໍ ຕມ຺ພປິງ຺ຄລໍ;

ຄນ຺ຘມງ຺ຄລເຫມຎ຺ຈ, ອຸໂປສຖຉທ຺ທນ຺ຕິເມ ທສາ’’ຕິ. (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໗໖໐; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໔໘; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໒໒);

ອິມານິ ທສ ຫຕ຺ຖິກຸລານິ. ຕຕ຺ຖ ກາຬາວກນ຺ຕິ ປກຕິຫຕ຺ຖິກຸລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສານໍ ກາຍພລໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ກາຬາວກສ຺ສ ຫຕ຺ຖິໂນ ພລໍ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ກາຬາວການໍ ພລໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍສ຺ສ ພລໍ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ປຓ຺ຑຣສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ປຓ຺ຑຣານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຕມ຺ພສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຕມ຺ພານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ປິງ຺ຄລສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ປິງ຺ຄລານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຄນ຺ຘຫຕ຺ຖິໂນ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຄນ຺ຘຫຕ຺ຖີນໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິໂນ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖີນໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ເຫມວຕສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ເຫມວຕານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ອຸໂປສຖສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ອຸໂປສຖານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຉທ຺ທນ຺ຕສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຉທ຺ທນ຺ຕານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພລໍ. ນາຣາຍນສງ຺ຆາຕພລນ຺ຕິປິ ອິທເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕເທຕໍ ປກຕິຫຕ຺ຖິໂນ ຄຓນາຍ ຫຕ຺ຖີນໍ ໂກຏິສຫສ຺ສສ຺ສ, ປຸຣິສຄຓນາຍ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ພລໍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຕາວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາຍພລໍ.

ຎາຓພລໍ ປນ ອິຘ ຕາວ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຈ ປາຬິຍໍ ອາຄຕເມວ ທສພລຎາຓໍ, ມຊ຺ຌິເມ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໐) ອາຄຕໍ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊຎາຓໍ, ອຏ຺ຐສຸ ປຣິສາສຸ ອກມ຺ປນຎາຓໍ, ຈຕຸໂຍນິປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓໍ, ປຎ຺ຈຄຕິປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓໍ, ສໍຍຸຕ຺ຕເກ (ສໍ. ນິ. ໒.໓໓-໓໔) ອາຄຕານິ ເຕສຕ຺ຕຕິ ຎາຓານິ, ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິ ຎາຓານີຕິ ເອວມຎ຺ຎານິປິ ອເນການິ ຎາຓສຫສ຺ສານິ. ເອຕໍ ຎາຓພລໍ ນາມ. ອິຘາປິ ຎາຓພລເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຎາຓຎ຺ຫິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຏ຺ເຐນ ຈ ພລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕຕິ ກາຣຓຎ຺ຈ ກາຣຓໂຕ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຜລໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ປວຕ຺ຕຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ຠຄວາ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍສໍ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕູ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ, ຕໍ ຕໍ ຐານນ຺ຕິ, ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍສໍ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ນ ເຫຕູ ນ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ, ຕໍ ຕໍ ອຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປຊານນ຺ໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປີຕິ ເຍນ ຎາເຓນ. ອິທມ຺ປີຕິ ອິທມ຺ປິ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ເສສປເທສຸປິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອາສຠໍ ຐານນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ ອຸຕ຺ຕມຏ຺ຐານໍ, ອາສຠາ ວາ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘາ, ເຕສໍ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ ຄວສຕເຊຏ຺ຐໂກ ອຸສໂຠ, ຄວສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ, ວຊສຕເຊຏ຺ຐໂກ ວາ ອຸສໂຠ, ວຊສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ, ສພ຺ພຄວເສຏ຺ໂຐ ສພ຺ພປຣິສ຺ສຍສໂຫ ເສໂຕ ປາສາທິໂກ ມຫາຠາຣວໂຫ ອສນິສຕສທ຺ເທຫິປິ ອສນ຺ຕສນີໂຍ ນິສໂຠ, ໂສ ອິຘ ອຸສໂຠຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ຕສ຺ສ ປຣິຍາຍວຈນໍ. ອຸສຠສ຺ສ ອິທນ຺ຕິ ອາສຠໍ. ຐານນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ອວຏ຺ຐານໍ. ອິທໍ ປນ ອາສຠໍ ວິຍາຕິ ອາສຠໍ ຍເຖວ ຫິ ນິສຠສງ຺ຂາໂຕ ອຸສໂຠ ອຸສຠພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ອຈລຏ຺ຐາເນນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຕຖາຄໂຕປິ ທສຫິ ຕຖາຄຕພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕູຫິ ເວສາຣຊ຺ຊປາເທຫິ ອຏ຺ຐປຣິສປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ສເທວເກ ໂລເກ ເກນຈິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ເຕນ ອກມ຺ປິໂຍ ອຈລຏ຺ຐາເນນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ຈ ຕໍ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ນ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ, ອຕ຺ຕນິ ອາໂຣເປຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໒໒; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໔໘).

ປຣິສາສູຕິ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິສມຓຈາຕຸມຫາຣາຊິກຕາວຕິໍສມາຣພ຺ຣຫ຺ມານໍ ວເສນ ອຏ຺ຐສຸ ປຣິສາສຸ. ສີຫນາທໍ ນທຕີຕິ ເສຏ຺ຐນາທໍ ອຉມ຺ຠິຕນາທໍ ນທຕິ, ສີຫນາທສທິສໍ ວາ ນາທໍ ນທຕິ. ອຍມຕ຺ໂຖ ສີຫນາທສຸຕ຺ເຕນ (ມ. ນິ. ໑.໑໔໖ ອາທໂຍ; ທີ. ນິ. ໑.໓໘໑ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ວາ ສີໂຫ ສຫນໂຕ ຫນນໂຕ ຈ ສີໂຫຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ຕຖາຄໂຕ ໂລກຘມ຺ມານໍ ສຫນໂຕ ປຣປ຺ປວາທານໍ ຫນນໂຕ ສີໂຫຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສີຫສ຺ສ ນາທໍ ສີຫນາທໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ສີໂຫ ສີຫພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິສາຣໂທ ວິຄຕໂລມຫໍໂສ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ເອວໍ ຕຖາຄຕສີໂຫປິ ຕຖາຄຕພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຏ຺ຐສຸ ປຣິສາສຸ ວິສາຣໂທ ວິຄຕໂລມຫໍໂສ ‘‘ອິຕິ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໘) ນເຍນ ນານາວິຘເທສນາວິລາສສມ຺ປນ຺ນໍ ສີຫນາທໍ ນທຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕີ’’ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ວິສຸທ຺ຘໍ. ຈກ຺ກສທ຺ໂທ ປນາຍໍ –

ສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ລກ຺ຂເຓ ຈ, ຣຖງ຺ເຄ ອິຣິຍາປເຖ;

ທາເນ ຣຕນຘມ຺ມູຣ, ຈກ຺ກາທີສຸ ຈ ທິສ຺ສຕິ;

ຘມ຺ມຈກ຺ເກ ອິຘ ມໂຕ, ຕມ຺ປິ ທ຺ເວຘາ ວິຠາວເຍ.

‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ການິ, ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໓໑) ຫິ ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕເລສຸ ຈກ຺ການິ ຊາຕານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໕) ເອຕ຺ຖ ລກ຺ຂເຓ. ‘‘ຈກ຺ກໍວ ວຫໂຕ ປທ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໑) ເອຕ຺ຖ ຣຖງ຺ເຄ. ‘‘ຈຕຸຈກ຺ກໍ ນວທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໙) ເອຕ຺ຖ ອິຣິຍາປເຖ. ‘‘ທທໍ ຠຸຎ຺ຊ ມາ ຈ ປມາໂທ, ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ຕຍ ໂກສລາຘິປາ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໗.໑໔໙) ເອຕ຺ຖ ທາເນ. ‘‘ທິພ຺ພໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ ປາຕຸຣໂຫສີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໔໓) ເອຕ຺ຖ ຣຕນຈກ຺ເກ. ‘‘ມຍາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ (ສຸ. ນິ. ໕໖໒) ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ. ‘‘ອິຈ຺ຉາຫຕສ຺ສ ໂປສສ຺ສ, ຈກ຺ກໍ ຠມຕິ ມຕ຺ຖເກ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໑.໑໐໔; ໑.໕.໑໐໓) ເອຕ຺ຖ ອຸຣຈກ຺ເກ. ‘‘ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເຈປິ ຈກ຺ເກນາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໖) ເອຕ຺ຖ ປຫຣຓຈກ຺ເກ. ‘‘ອສນິວິຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໖໑; ສໍ. ນິ. ໒.໑໖໒) ເອຕ຺ຖ ອສນິມຓ຺ຑເລ. ອິຘ ປນາຍໍ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ ມໂຕ.

ຕໍ ປເນຕໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ ປຏິເວຘຎາຓຎ຺ຈ ເທສນາຎາຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາປຠາວິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຣິຍຜລາວຫໍ ປຏິເວຘຎາຓໍ, ກຣຸຓາປຠາວິຕໍ ສາວການໍ ອຣິຍຜລາວຫໍ ເທສນາຎາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຏິເວຘຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຎ຺ຫິ ອຠິນິກ຺ຂມນໂຕ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ນາມ, ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕຸສິຕຠວນໂຕ ວາ ຍາວ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ນາມ, ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ທີປງ຺ກຣທສພລໂຕ ວາ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ນາມ, ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ເທສນາຎາຓມ຺ປິ ປວຕ຺ຕມານໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍາວ ອຎ຺ຎາຕໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ປວຕ຺ຕມານໍ ນາມ, ຜລກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ປຏິເວຘຎາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ເທສນາຎາຓໍ ໂລກິຍໍ. ອຸຠຍມ຺ປິ ປເນຕໍ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓໍ, ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ໂອຣສຎາຓໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ.

ກມ຺ມສມາທານານນ຺ຕິ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກຕານໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມານໍ, ກມ຺ມເມວ ວາ ກມ຺ມສມາທານໍ. ຐານໂສ ເຫຕຸໂສຕິ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເຈວ ເຫຕຸໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຄຕິອຸປຘິກາລປໂຍຄາ ວິປາກສ຺ສ ຐານໍ. ກມ຺ມໍ ເຫຕຸ.

ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິນ຺ຕິ ສພ຺ພຄຕິຄາມິນິຎ຺ຈ ອຄຕິຄາມິນິຎ຺ຈ. ປຏິປທນ຺ຕິ ມຄ຺ຄໍ. ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີຕິ ພຫູສຸປິ ມນຸສ຺ເສສຸ ເອກເມວ ປາຓໍ ຆາເຕນ຺ເຕສຸ ອິມສ຺ສ ເຈຕນາ ນິຣຍຄາມິນີ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມສ຺ສ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄາມິນີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ເອກວຕ຺ຖຸສ຺ມິມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາສງ຺ຂາຕານໍ ປຏິປຕ຺ຕີນໍ ອວິປຣີຕໂຕ ສຠາວໍ ຊານາຕິ.

ອເນກຘາຕຸນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທີຫິ, ກາມຘາຕຸອາທີຫິ ວາ ຘາຕູຫິ ພຫຸຘາຕຸໍ. ນານາຘາຕຸນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ຘາຕູນໍ ວິລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ນານປ຺ປກາຣຘາຕຸໍ. ໂລກນ຺ຕິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂລກໍ. ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີຕິ ຕາສໍ ຕາສໍ ຘາຕູນໍ ອວິປຣີຕໂຕ ສຠາວໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ.

ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕນ຺ຕິ ຫີນປຓີຕາທິອຘິມຸຕ຺ຕີຫິ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຠາວໍ.

ປຣສຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປຘານສຕ຺ຕານໍ. ປຣປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ຕໂຕ ປເຣສໍ ຫີນສຕ຺ຕານໍ. ເອກຕ຺ຖເມວ ວາ ເອຕໍ ປທທ຺ວຍໍ ເວເນຍ຺ຍວເສນ ຠຄວຕາ ທ຺ເວຘາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘາປິ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣຠາວຎ຺ຈ ອປຣຠາວຎ຺ຈ, ວຸທ຺ຘິຎ຺ຈ ຫານິຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ປຐມາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ, ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນໍ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໐໙) ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ, ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຘີນໍ, ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິອາທີນຎ຺ຈ ນວນ຺ນໍ ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕີນໍ. ສໍກິເລສນ຺ຕິ ຫານຠາຄິຍຘມ຺ມໍ. ໂວທານນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິຍຘມ຺ມໍ. ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ຌານາທີຫິ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຕໍ ກາຣຓໍ. ຕໍ ປນ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ, ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໘໒໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປຄຸຓຊ຺ຌານຎ຺ເຈວ ຠວງ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ. ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມຎ຺ຫິ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠວງ຺ເຄນ ປນ ສພ຺ພຊ຺ຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຸພ຺ເພນິວາສທິພ຺ພຈກ຺ຂຸອາສວກ຺ຂຍຎາຓານິ ເຫຏ຺ຐາ ປກາສິຕາເນວ.

ຕຕ຺ຖ ອາສວານໍ ຂຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພກິເລສານໍ ຂຍາ. ອນາສວນ຺ຕິ ອາສວວິຣຫິຕໍ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຈໂຕວຈເນນ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິ, ປຎ຺ຎາວຈເນນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ ປຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຈ ສມາຘິ ຣາຄໂຕ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ປຎ຺ຎາ ອວິຊ຺ຊາຍ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ໂຍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາຘິ, ຕທສ຺ສ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຍາ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາ, ຕທສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຄວິຣາຄາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໕໑໖; ໕໒໐). ອປິເຈຕ຺ຖ ສມຖພລໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ວິປສ຺ສນາພລໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາຕິ ອຘິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຕນາເຍວ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ, ອປຣປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ຎຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາຕິ ອຘິຄນ຺ຕ຺ວາ, ນິປ຺ຜາເທຕ຺ວາ ວາ. ອິເມສໍ ປນ ທສນ຺ນໍ ທສພລຎາຓານໍ ວິຕ຺ຖາໂຣ ອຠິຘມ຺ເມ (ວິຠ. ໘໐໙ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ປຣວາທິກຖາ ໂຫຕິ – ທສພລຎາຓໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ເສວາຍໍ ປເຠໂທຕິ. ນ ຕໍ ຕຖາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎເມວ ຫິ ທສພລຎາຓໍ, ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ທສພລຎາຓຎ຺ຫິ ສກສກກິຈ຺ຈເມວ ຊານາຕິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຕມ຺ປິ, ຕໂຕ ອວເສສມ຺ປິ ຊານາຕິ. ທສພລຎາເຓສຸ ຫິ ປຐມໍ ກາຣຓາກາຣຓເມວ ຊານາຕິ, ທຸຕິຍໍ ກມ຺ມນ຺ຕຣວິປາກນ຺ຕຣເມວ, ຕຕິຍໍ ກມ຺ມປຣິຈ຺ເຉທເມວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຘາຕຸນານຕ຺ຕກາຣຓເມວ, ປຎ຺ຈມໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌາສຍາຘິມຸຕ຺ຕິເມວ, ຉຏ຺ຐໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວເມວ, ສຕ຺ຕມໍ ຌານາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຕສໍ ສໍກິເລສາທິເມວ, ອຏ຺ຐມໍ ປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖຂນ຺ຘສນ຺ຕຕິເມວ, ນວມໍ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິເມວ, ທສມໍ ສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທເມວ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປນ ເອເຕຫິ ຊານິຕພ຺ພຎ຺ຈ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ປຊານາຕິ. ເອເຕສໍ ປນ ກິຈ຺ຈໍ ນ ສພ຺ພໍ ກໂຣຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຌານໍ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອິທ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວາ ວິກຸພ຺ພິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ມຄ຺ໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ກິເລເສ ເຂເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ອປິຈ ປຣວາທີ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ‘‘ທສພລຎາຓໍ ນາເມຕໍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ ອວິຕກ຺ກາວິຈາຣໍ ກາມາວຈຣໍ ຣູປາວຈຣໍ ອຣູປາວຈຣໍ ໂລກິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. ຊານນ຺ໂຕ ‘‘ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ຎາຓານິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣານີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ‘‘ຕໂຕ ປຣານິ ທ຺ເວ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣານີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ‘‘ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ສິຍາ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ, ສິຍາ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ, ສິຍາ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ຕຖາ ‘‘ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ກາມາວຈຣານິ, ຕໂຕ ປຣານິ ທ຺ເວ ຣູປາວຈຣານິ, ຕໂຕ ອວສາເນ ເອກໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປນ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣເມວ ກາມາວຈຣເມວ ໂລກິຍເມວາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ.

ເອວເມຕ຺ຖ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນໍ ຎຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ປຐມໍເຍວ ຐານາຏ຺ຐານຎາເຓນ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕານໍ ອາສວກ຺ຂຍາຘິຄມສ຺ສ ເຈວ ອນຘິຄມສ຺ສ ຈ ຐານາຏ຺ຐານຠູຕໍ ກິເລສາວຣຓາຠາວໍ ປສ຺ສຕິ ໂລກິຍສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານທສ຺ສນໂຕ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາຠາວທສ຺ສນໂຕ ຈ. ອຖ ເນສໍ ກມ຺ມວິປາກຎາເຓນ ວິປາກາວຣຓາຠາວໍ ປສ຺ສຕິ ຕິເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິທສ຺ສນໂຕ. ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິປຏິປທາຎາເຓນ ກມ຺ມາວຣຓາຠາວໍ ປສ຺ສຕິ ອານນ຺ຕຣິກກມ຺ມາຠາວທສ຺ສນໂຕ. ເອວໍ ອນາວຣຓານໍ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸຎາເຓນ ອນຸກູລຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ ຈຣິຍາວິເສສໍ ປສ຺ສຕິ ຘາຕຸເວມຕ຺ຕທສ຺ສນໂຕ. ອຖ ເນສໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕາຎາເຓນ ອຘິມຸຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສຕິ ປໂຍຄໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາປິ ອຘິມຸຕ຺ຕິວເສນ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ. ອເຖວໍ ທິຏ຺ຐອຘິມຸຕ຺ຕີນໍ ຍຖາສຕ຺ຕິ ຍຖາພລໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາເຓນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວທສ຺ສນໂຕ. ເອວໍ ປຣິຎ຺ຎາຕິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕາປິ ປເນເຕ ສເຈ ທູເຣ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ຌານາທິຎາເຓນ ຌານາທີສຸ ວສີຠູຕຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິວິເສເສນ ຂິປ຺ປໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ ເນສໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ປຸພ຺ພຊາຕິວິຠາວນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂານຸຠາວໂຕ ປຕ຺ຕພ຺ເພນ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ສມ຺ປຕິ ຈິຕ຺ຕວິເສສໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓານຸຠາເວນ ອາສວກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ວິຄຕສມ຺ໂມຫຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຕສ຺ມາ ອິມິນານຸກ຺ກເມນ ອິມານິ ທສ ພລານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານີຕິ.

໔໕. ອິທານິ ສພ຺ພພລານິ ລກ຺ຂຓໂຕ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ເກນຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘາພລນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນາຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອກາສິ. ຕຕ຺ຖ ຫິຣີຍຕີຕິອາທິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາ ເທສນາ. ຠາວນາພລາທີສຸ ອຘິຏ຺ຐານພລປຣິຍນ຺ເຕສຸ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ເຕນາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ຕ’’ນ຺ຕິ ຈ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິກເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄນ຺ຕິ ເຕນ ສມາຘິນາ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາເຕຕິ ຕຕ຺ຖ ສມເຖ ສມ຺ປໂຍຄວເສນ ຊາເຕ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ຊາເຕ. ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ເສຂພເລ ເສໂຂ ສິກ຺ຂຕີຕິ ເສຂພລນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ອເສຂພເລ ອເສຂສ຺ສ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ອເສຂພລໍ. ເຕນ ອາສວາ ຂີຓາຕິ ເຕນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ຎາເຓນ ອາສວາ ຂີຓາຕິ ຕໍ ຎາຓໍ ຂີຓາສວພລໍ. ໂລກິເຍນາປິ ຫິ ຎາເຓນ ອາສວາ ຂີຓາ ນາມ ວິປສ຺ສນາຍ ອຠາເວ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄາຠາວໂຕ. ເອວໍ ຂີຓາສວສ຺ສ ພລນ຺ຕິ ຂີຓາສວພລໍ. ຕສ຺ສ ອິຊ຺ຌຕີຕິ ອິທ຺ຘິພລນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິມໂຕ ອິຊ຺ຌຕີຕິ ອິທ຺ຘິເຍວ ພລໍ ອິທ຺ຘິພລໍ. ອປ຺ປເມຍ຺ຍຏ຺ເຐນາຕິ ຍສ຺ມາ ສາວກາ ຐານາຏ຺ຐານາທີນິ ເອກເທເສນ ຊານນ຺ຕິ, ສພ຺ພາກາເຣນ ປຊານນໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕີສຸ ວິຊ຺ຊາສຸ ‘‘ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕາສຸປິ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ເສເສສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຎາຓພເລສຸ ຈ ອຠິຘມ຺ເມ (ວິຠ. ໗໖໐) ຈ ທສສຸປິ ພເລສຸ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓໍ ປນ ສພ຺ພຖາປິ ສາວເກຫິ ອສາຘາຣຓເມວ. ຕສ຺ມາ ທສປິ ພລານິ ສາວເກຫິ ອສາຘາຣຓານີຕິ. ອຘິມຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອຕຸລິຍຏ຺ເຐນ ອປ຺ປເມຍ຺ຍານິ, ຕສ຺ມາເຍວ ຈ ‘‘ອປ຺ປເມຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ຕຖາຄຕພລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ພລກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.