໑໐. ສຸຎ຺ຎກຖາ

ສຸຎ຺ຎກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໖. ອິທານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣພລປຣິໂຍສານາຍ ພລກຖາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຎ຺ຎຕາປຣິໂຍສານາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ສຸຎ຺ຎຕາກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ຕາວ ອຖາຕິ ວຈໂນປາທາເນ ນິປາໂຕ. ເອເຕນ ອາຍສ຺ມາຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອຸປາທານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ໂຂຕິ ປທປູຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ຠຄວາ, ຕຕ຺ຖ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຍນ ວາ ກາຣເຓນ ຠຄວາ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ເຕເນວ ກາຣເຓນ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເກນ ຈ ກາຣເຓນ ຠຄວາ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ? ນານປ຺ປກາຣຄຸຓວິເສສາຘິຄມາຘິປ຺ປາເຍນ, ສາທຸຜລູປໂຠຄາຘິປ຺ປາເຍນ ທິຊຄເຓຫິ ນິຈ຺ຈຜລິຕມຫາຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ, ເຕນ ກາຣເຓນ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ຈ ຄໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຸປສງ຺ກມນປຣິໂຍສານທີປນໍ. ອຖ ວາ ເອວຎ຺ຈ ຄໂຕ ຕໂຕ ອາສນ຺ນຕຣໍ ຐານໍ ຠຄວໂຕ ສມີປສງ຺ຂາຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອຠິວາເທຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ. ອິທານິ ເຍນຏ຺ເຐນ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄໂຕ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ທສນຂສໂມຘານສມຸຊ຺ຊລໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສິ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ ‘‘ວິສມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໗໐) ວິຍ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນິສິນ຺ໂນ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ນິສີທີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ວາ ເອຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ນິສີທີຕິ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫິ ເທວມນຸສ຺ສາ ຄຣຸຏ຺ຐານີຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາສນກຸສລຕາຍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ເຖໂຣ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ຕສ຺ມາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ກຖໍ ນິສິນ຺ໂນ ປນ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ? ຉ ນິສຊ຺ຊໂທເສ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຕິທູຣໍ ອຈ຺ຈາສນ຺ນໍ ອຸປຣິວາຕໍ ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທສໍ ອຕິສມ຺ມຸຂໍ ອຕິປຈ຺ຉາຕິ. ອຕິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ຫິ ສເຈ ກເຖຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ເທນ ກເຖຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ນິສິນ຺ໂນ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ກໂຣຕິ. ອຸປຣິວາເຕ ນິສິນ຺ໂນ ສຣີຣຄນ຺ເຘນ ພາຘຕິ. ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທເສ ນິສິນ຺ໂນ ອຄາຣວໍ ປກາເສຕິ. ອຕິສມ຺ມຸຂາ ນິສິນ຺ໂນ ສເຈ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຈກ຺ຂຸນາ ຈກ຺ຂຸໍ ອາຫຈ຺ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ອຕິປຈ຺ຉາ ນິສິນ຺ໂນ ສເຈ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຄີວໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຍມ຺ປິ ເອເຕ ຉ ນິສຊ຺ຊໂທເສ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທີ’’ຕິ. ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕໍ ອໂວຈ.

ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປຏິປນ຺ເນຫິ ເຕຫິ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ‘‘ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ’’ຕິ ກຖີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຫິໍ ຕຫິໍ ຕາທິສານໍ ວຈນານໍ ພຫຸກຕ຺ຕາ ເຕສໍ ສພ຺ເພສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ອາເມຑິຕວຈນໍ ກຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພານິ ຕານິ ວຈນານິ ສງ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາຕິ ກິຕ຺ຕເກນ ປຣິມາເຓນ. ນຸ-ອິຕິ ສໍສຍຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາຕິ ‘‘ກາຣໂກ ເວທໂກ ສຍໍວສີ’’ຕິ ເອວໍ ໂລກປຣິກປ຺ປິເຕນ ອຕ຺ຕນາ ຈ ອຕ຺ຕາຠາວໂຕເຍວ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ ຈ ສຸຎ຺ຎໍ. ສພ຺ພໍ ຈກ຺ຂາທິ ໂລກິຍໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ, ຕໍເຍວ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂລໂກ ນາມ. ຍສ຺ມາ ຈ ອຕ຺ຕາ ຈ ເອຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕນິຍຎ຺ຈ ເອຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣປິ ຈ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິເຍຫິ ສຸຎ຺ໂຎ ເອວ, ປຸຈ຺ຉານຸຣູເປນ ປນ ໂລກິໂຍວ ຘມ຺ໂມ ວຸຕ຺ໂຕ. ສຸຎ຺ໂຎຕິ ຈ ຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍສາຣສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ໂລເກ ຈ ‘‘ສຸຎ຺ຎໍ ຆຣໍ, ສຸຎ຺ໂຎ ຆໂຏ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຆຣສ຺ສ ຆຏສ຺ສ ຈ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຆເຣ ຆເຏ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຠຄວຕາ ຈ ‘‘ອິຕິ ຍຎ຺ຫິ ໂຂ ຕຕ຺ຖ ນ ໂຫຕິ, ເຕນ ຕໍ ສຸຎ຺ຎໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຍໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ອວສິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ສນ຺ຕໍ ອິທມຕ຺ຖີຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຖາ ຎາຍຄນ຺ເຖ ຈ ສທ຺ທຄນ຺ເຖ ຈ ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ.

໔໗. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທເສ ສຸຎ຺ຎສຸຎ຺ຎນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈວີສຕິ ມາຕິກາປທານິ ສຸຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ເຘນ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ເຕສໍ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ. ຕຕ຺ຖ ມາຕິກາຍ ຕາວ ສຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຕໍ ສຸຎ຺ຎໍ, ນ ອຎ຺ເຎນ ອຸປປເທນ ວິເສສິຕນ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎສຸຎ຺ຎໍ. ອສຸກນ຺ຕິ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເຈຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕເມວ ວາ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ນປຸໍສກວຈນໍ ກຕໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ສງ຺ຂາໂຣເຍວ ເສສສງ຺ຂາເຣຫິ ສຸຎ຺ໂຎຕິ ສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎໍ. ຊຣາຠງ຺ຄວເສນ ວິຣູໂປ ປຣິຓາໂມ ວິປຣິຓາໂມ, ເຕນ ວິປຣິຓາເມນ ສຸຎ຺ຎໍ ວິປຣິຓາມສຸຎ຺ຎໍ. ອຄ຺ຄຎ຺ຈ ຕໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິເຍຫິ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣຫິ ວາ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ອຄ຺ຄສຸຎ຺ຎໍ. ລກ຺ຂຓເມວ ເສສລກ຺ຂເຓຫິ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓສຸຎ຺ຎໍ. ເນກ຺ຂມ຺ມາທິນາ ວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ສຸຎ຺ຎໍ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນສຸຎ຺ຎໍ. ຕທງ຺ຄສຸຎ຺ຎາທີສຸປິ ຈຕູສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ. ພຫິທ຺ຘາ ຈ ຕໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ພຫິທ຺ຘາສຸຎ຺ຎໍ. ຕທຸຠຍໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທີຫິ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ທຸຠໂຕສຸຎ຺ຎໍ. ສມາໂນ ຠາໂຄ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຠາຄໍ, ສຠາຄຎ຺ຈ ຕໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ສຠາຄສຸຎ຺ຎໍ, ສທິສສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຄຕໍ ສຠາຄໍ ວິສຠາຄໍ, ວິສຠາຄຎ຺ຈ ຕໍ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ວິສຠາຄສຸຎ຺ຎໍ, ວິສທິສສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ສຠາຄສຸຎ຺ຎໍ ວິສຠາຄສຸຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຣຓສຸຎ຺ຎານນ຺ຕຣໍ ລິຂິຕໍ. ເນກ຺ຂມ຺ມາທິເອສນາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິນາ ສຸຎ຺ຎາຕິ ເອສນາສຸຎ຺ຎໍ. ປຣິຄ຺ຄຫສຸຎ຺ຎາທີສຸ ຕີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອກາຣມ຺ມເຓ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ນານາຣມ຺ມຓວິກ຺ເຂປາຠາວໂຕ ເອກຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍ ນານຕ຺ເຕນ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ເອກຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ. ຕພ຺ພິປຣີເຕນ ນານຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍ ເອກຕ຺ເຕນ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ນານຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ. ເນກ຺ຂມ຺ມາທິຂນ຺ຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິນາ ສຸຎ຺ຎາຕິ ຂນ຺ຕິສຸຎ຺ຎໍ. ອຘິຏ຺ຐານສຸຎ຺ເຎ ປຣິໂຍຄາຫນສຸຎ຺ເຎ ຈ ເອເສວ ນໂຍ. ປຣິໂຍຄຫນສຸຎ຺ຎນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ສມ຺ປຊານສ຺ສາຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ. ປວຕ຺ຕປຣິຍາທານນ຺ຕິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານໍ. ສພ຺ພສຸຎ຺ຎຕານນ຺ຕິ ສພ຺ພສຸຎ຺ຎານໍ. ປຣມຕ຺ຖສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາຠາວໂຕ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖຠູຕໍ ສຸຎ຺ຎໍ.

໔໘. ມາຕິການິທ຺ເທເສ ນິຈ຺ເຈນ ວາຕິ ຠງ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນິຈ຺ຈສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິຈ຺ເຈນ ຈ ສຸຎ຺ຎໍ. ຘຸເວນ ວາຕິ ວິຊ຺ຊມານກາເລປິ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ຖິຣສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ ຘຸເວນ ຈ ສຸຎ຺ຎໍ. ສສ຺ສເຕນ ວາຕິ ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ສ ສພ຺ພກາເລ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ ສສ຺ສເຕນ ຈ ສຸຎ຺ຎໍ. ອວິປຣິຓາມຘມ຺ເມນ ວາຕິ ຊຣາຠງ຺ຄວເສນ ອວິປຣິຓາມປກຕິກສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ເມນ ຈ ສຸຎ຺ຎໍ. ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຍ ເອວ ວຸຕ຺ຕາຍປິ ນິຈ຺ຈສຸຎ຺ຎຕຎ຺ຈ ສຸຂສຸຎ຺ຎຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິຘ ນິຈ຺ເຈນ ວາຕິອາທີນິປິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອນິຈ຺ຈສ຺ເສວ ຫິ ປີຬາໂຍເຄນ ທຸກ຺ຂຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຈສຸຎ຺ຎຕາຍ ວຸຕ຺ຕາຍ ສຸຂສຸຎ຺ຎຕາປິ ວຸຕ຺ຕາວ ໂຫຕິ. ຣູປາທໂຍ ປເນຕ຺ຖ ຉ ວິສຍາ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຉ ວິຎ຺ຎາຓານິ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທໂຍ ຉ ຜສ຺ສາ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາທໂຍ ຉ ເວທນາ ຉ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິອາທີສຸ ປຸນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣກໍ, ປູເຣຕິ ຈສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ, ປຸຊ຺ຊຎ຺ຈ ຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ວິປາກໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈາຕິ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ, ປຸຎ຺ຎໍ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ປຸຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂໂຕ ອປຸຎ຺ຎໍ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ນ ອິຎ຺ຊໍ ອເນຎ຺ຊໍ, ອເນຎ຺ຊໍ ຠວໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີຕິ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ທານສີລຠາວນາວເສນ ປວຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ, ຠາວນາວເສເນວ ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາຕິ ເຕຣສ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາ ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາ, ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ ຠາວນາວເສເນວ ປວຕ຺ຕາ ຈຕສ຺ໂສ ອຣູປາວຈຣເຈຕນາຕິ ຕໂຍປິ ສງ຺ຂາຣາ ເອກູນຕິໍສ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕິ. ກາຍສງ຺ຂາໂຣຕິອາທີສຸ ກາຍໂຕ ວາ ປວຕ຺ໂຕ, ກາຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ວຈີສງ຺ຂາຣຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ຕິໂກ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທີນໍ ທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຫິ ກາຍທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ, ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາ, ອຠິຎ຺ຎາເຈຕນາ ຈາຕິ ເອກວີສຕິ ເຈຕນາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນາມ, ຕາ ເອວ ຈ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ວຈີທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ນາມ, ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພາປິ ເອກູນຕິໍສ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນາມ. ອຕີຕາ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທີສຸ ສພ຺ເພປິ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມາ ສກກ຺ຂຓໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ອຕີຕາ ສງ຺ຂາຣາ, ສກກ຺ຂຓໍ ອປ຺ປຕ຺ຕາ ອນາຄຕາ ສງ຺ຂາຣາ, ສກກ຺ຂຓໍ ປຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ສງ຺ຂາຣາຕິ.

ວິປຣິຓາມສຸຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິປຣິຓາໂມ ສຸເຂນ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ປຐມໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ. ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຍໍ ຠາໂວ ສຠາໂວ, ສຍເມວ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໂຕ ວາ ຠາໂວ ສຠາໂວ, ອຕ຺ຕໂຕເຍວ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຍໍ ວິນາ ສຍເມວ ຠາໂວ, ອຕ຺ຕໂຕ ເອວ ວາ ຠາໂວ ເອຕສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖີຕິ ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎໍ, ສຍເມວ ຠາເວນ, ອຕ຺ຕໂຕ ເອວ ວາ ຠາເວນ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ສກສ຺ສ ຠາໂວ ສຠາໂວ. ປຖວີຘາຕຸອາທີສຸ ຫິ ອເນເກສຸ ຣູປາຣູປຘມ຺ເມສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ປຣໍ ອຸປາທາຍ ສໂກ ນາມ. ຠາໂວຕິ ຈ ຘມ຺ມປຣິຍາຍວຈນເມຕໍ. ເອກສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ໂຎ ຠາວສງ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສກສ຺ສ ອຎ຺ເຎນ ຠາເວນ ສຸຎ຺ຎໍ, ສໂກ ອຎ຺ເຎນ ຠາເວນ ສຸຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ເອກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ເອກສຠາວຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎສຠາເວເນວ ສຸຎ຺ຎໍ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ສຸຎ຺ຎສຸຎ຺ຎຕາຍ ເອວ ສຸຎ຺ຎໍ, ນ ອຎ຺ຎາຫິ ປຣິຍາຍສຸຎ຺ຎຕາຫິ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສເຈ ປນ ເກຈິ ວເທຍ຺ຍຸໍ ‘‘ສໂກ ຠາໂວ ສຠາໂວ, ເຕນ ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຠາໂວຕິ ຘມ຺ໂມ, ໂສ ປຣໍ ອຸປາທາຍ ສປເທນ ວິເສສິໂຕ ສຠາໂວ ນາມ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ‘‘ຊາຕໍ ຣູປໍ ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຣູປສ຺ສ ອວິຊ຺ຊມານຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ. ເອວໍ ສຕິ ‘‘ຊາຕໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ນ ຫິ ອຸປ຺ປາທຣຫິຕໍ ຊາຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ນິພ຺ພານຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປາທຣຫິຕໍ, ຕໍ ຊາຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ຈ ອຸປ຺ປາທຣຫິຕານິ ຊາຕານິ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕເນເວຕ຺ຖ ‘‘ຊາຕາ ຊາຕິ ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎາ, ຊາຕໍ ຊຣາມຣຓໍ ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຠວເມວ ອວສານໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຍທິ ອຸປ຺ປາທຣຫິຕສ຺ສາປິ ‘‘ຊາຕ’’ນ຺ຕິວຈນໍ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ‘‘ຊາຕາ ຊາຕິ, ຊາຕໍ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ອຸປ຺ປາທຣຫິເຕສຸ ຊາຕິຊຣາມຣເຓສຸ ‘‘ຊາຕ’’ນ຺ຕິວຈນໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຠາເວນ ສຸຎ຺ຎໍ ອວິຊ຺ຊມານ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ອຸປ຺ປາທຣຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ຊາຕ’’ນ຺ຕິວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ຈ ‘‘ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິວຈນໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕນ ໂລກວຈເນນ ຈ ຠຄວໂຕ ວຈເນນ ຈ ຎາຍສທ຺ທຄນ຺ຖວຈເນນ ຈ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ອເນກາຫິ ຈ ຍຸຕ຺ຕີຫິ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ວຈນໍ ກຈວຣມິວ ຉຑ຺ຑິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ຍມຫໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ? ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ວທາມີ’’ຕິອາທີຫິ (ສໍ. ນິ. ໓.໙໔) ອເນເກຫິ ພຸທ຺ຘວຈນປ຺ປມາເຓຫິ ອເນກາຫິ ຈ ຍຸຕ຺ຕີຫິ ຘມ຺ມາ ສກກ຺ຂເຓ ວິຊ຺ຊມານາ ເອວາຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ວິຄຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠງ຺ຄໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ ອຕີຕໍ ຣູປໍ. ວິປຣິຓຕຎ຺ເຈວ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ຊຣາຠງ຺ຄວເສນ ວິຣູປໍ ປຣິຓາມໍ ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ວຕ຺ຕມານສ຺ເສວ ວິປຣິຓາມສພ຺ຠາວໂຕ ອຕີຕສ຺ສ ວິປຣິຓາມາຠາວໂຕ ເຕນ ວິປຣິຓາເມນ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊາຕາ ເວທນາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ປນ ອນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ສກຠາເວນ ອນຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ ອິຘ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຊາຕາ ຊາຕິ, ຊາຕໍ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິອາທິເກ ທ຺ເວ ນເຍ ປຫາຍ ຠວາທິກເມວ ນຍໍ ປຣິໂຍສານໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕໍ.

ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ອຄ຺ເຄ ຠວໍ. ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕິວິຍ ປສໍສນີຍໍ. ວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕິສຍຠູຕໍ. ວິເສຏ຺ຐນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ຕິຘາປິ ປສຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພານໍ ສມ຺ມາປຏິປທາຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ປທໍ ນາມ. ຍທິທນ຺ຕິ ຍໍ ອິທໍ. ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນິພ຺ພານໍ ນິທສ຺ເສຕິ. ຍສ຺ມາ ນິພ຺ພານໍ ອາຄມ຺ມ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣານໍ ສມໂຖ ໂຫຕິ, ຂນ຺ຘູປຘິກິເລສູປຘິອຠິສງ຺ຂາຣູປຘິກາມຄຸຓູປຘິສງ຺ຂາຕານໍ ອຸປຘີນໍ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ຕຓ຺ຫານໍ ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ສຠາວລກ຺ຂເຓນ ນິຄມິຕໍ.

ລກ຺ຂເຓສຸ ຫິ ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາລສ຺ສ ພາລລກ຺ຂຓານິ ພາລນິມິຕ຺ຕານິ ພາລາປທານານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາໂລ ທຸຈ຺ຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕີ ຈ ໂຫຕິ ທຸພ຺ຠາສິຕຠາສີ ຈ ທຸກ຺ກຏກມ຺ມກາຣີ ຈ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ພາລສ຺ສ ພາລລກ຺ຂຓານິ ພາລນິມິຕ຺ຕານິ ພາລາປທານານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໓; ມ. ນິ. ໓.໒໔໖) ວຸຕ຺ຕໍ. ປຓ຺ຑິເຕຫິ ພາລສ຺ສ ພາໂລຕິ ສລ຺ລກ຺ຂຓໂຕ ຕິວິຘໍ ພາລລກ຺ຂຓໍ. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕລກ຺ຂຓານິ ປຓ຺ຑິຕນິມິຕ຺ຕານິ ປຓ຺ຑິຕາປທານານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິໂຕ ສຸຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕີ ຈ ໂຫຕິ ສຸຠາສິຕຠາສີ ຈ ສຸກຕກມ຺ມກາຣີ ຈ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕລກ຺ຂຓານິ ປຓ຺ຑິຕນິມິຕ຺ຕານິ ປຓ຺ຑິຕາປທານານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໓; ມ. ນິ. ໓.໒໕໓) ວຸຕ຺ຕໍ. ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ສລ຺ລກ຺ຂຓໂຕ ຕິວິຘໍ ປຓ຺ຑິຕລກ຺ຂຓໍ.

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ວໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໗-໔໘) ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປ຺ປາໂທ ເອວ ສງ຺ຂຕມິຕິ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ. ເອວມິຕຣທ຺ວເຍປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເສສທ຺ວິນ຺ນໍ, ຐິຕິກ຺ຂເຓ ເສສທ຺ວິນ຺ນໍ, ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈ ເສສທ຺ວິນ຺ນໍ ອຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ເປຍ຺ຍາລມຸເຂນ ຊາຕິຍາ ຈ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປາທາທິລກ຺ຂຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິປຣິຓາມສຸຎ຺ຎຕາຍ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ຫິຕ຺ວາ ຠວປຣິໂຍສານສ຺ເສວ ນຍສ຺ສ ວຈເນນ ຈ ອຸປ຺ປາທາທີນໍ ອຸປ຺ປາທາທິອວຈນສມເຍນ ຈ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ລກ຺ຂຓໂສເຕ ປຕິຕຕ຺ຕາ ປນ ໂສຕປຕິຕໍ ກຕ຺ວາ ລິຂິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຈ ອຠິຘມ຺ເມ (ຘ. ສ. ໕໖໒-໕໖໕) ອເຫຕຸກວິປາກມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ສງ຺ຄຫວາເຣ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ຌານງ຺ຄໍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓໂສເຕ ປຕິຕ຺ວາ ຄຕນ຺ຕິ ນ ອຸທ຺ຘຏນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘາປິ ໂສຕປຕິຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຖ ວາ ຊາຕິຊຣາມຣຓວນ຺ຕານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ‘‘ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ໑.໗໓; ໒.໔) ວິຍ ເຕສໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ວິກ຺ຂມ຺ຠິໂຕ ເຈວ ສຸຎ຺ໂຎ ຈາຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິໂຕ ເຈວ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອຠາວໂຕ ເຕເນວ ວິກ຺ຂມ຺ຠນສງ຺ຂາເຕນ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ສຸຎ຺ໂຎ ຈ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນສຸປິ ເຈຕ຺ຖ ຕທງ຺ຄວເສນ ຈ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ຈ ປຫີນໍ ທູຣີກຕເມວ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ທູຣີກຣຓຏ຺ເຐນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຕທງ຺ຄສຸຎ຺ໂຎຕິ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ປຫີໂນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ເຕນ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ຂາເຕນ ອງ຺ເຄນ ສຸຎ຺ໂຎ. ອຖ ວາ ໂຍ ໂກຈິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອຠາວໂຕ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ເຕນ ອງ຺ເຄນ ສຸຎ຺ໂຎ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອງ຺ຄສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຠາວມຕ຺ເຕເນວ ເຈຕ຺ຖ ອຸປຈາຣປ຺ປນາຌານວເສນ ຈ ວິປສ຺ສນາວເສນ ຈ ຕທງ຺ຄສຸຎ຺ຎຕາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ປຫານທີປກສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ອຠາເວນ ປນ ວິວຏ຺ຏນານຸປສ຺ສນໍເຍວ ປຣິໂຍສານໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ເຈວ ສຸຎ຺ໂຎ ຈາຕິອາທີສຸ ວິກ຺ຂມ຺ຠເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ປຫີນານິປິ ເຈຕ຺ຖ ສມຸທາຈາຣາຠາວໂຕ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ສມຸຈ຺ເຉໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕໍຕໍສມຸຈ຺ເຉທກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ວາ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເນກ຺ຂມ຺ມາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິສ຺ສຣຓສຸຎ຺ເຎສຸ ຈ ອິຘ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທປຫາເນສຸ ປເນຕ຺ຖ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິມຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສຏມຕ຺ຕຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈສຸປິ ເອເຕສຸ ສຸຎ຺ເຎສຸ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິເຍວ ວິກ຺ຂມ຺ຠນຕທງ຺ຄສມຸຈ຺ເຉທປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິສ຺ສຣຓນາເມນ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕໍ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ພຫິທ຺ຘາຠູຕໍ. ທຸຠໂຕສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຸຠຍສຸຎ຺ຎໍ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕາທີສຸປິ ຫິ ໂຕ-ອິຕິວຈນໍ ໂຫຕິເຍວ.

ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນາທີນິ ຉອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນາທີນໍ ຠາເວນ ສຠາຄານິ. ປເຣຫິ ວິສຠາຄານິ. ວິຎ຺ຎາຓກາຍາຕິອາທີສຸ ເຈຕ຺ຖ ກາຍວຈເນນ ວິຎ຺ຎາຓາທີນິເຍວ ວຸຕ຺ຕານິ. ເນກ຺ຂມ຺ເມສນາທີສຸ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິເຍວ ຕທຕ຺ຖິເກຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ ເອສີຍນ຺ຕີຕິ ເອສນາ. ອຖ ວາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນໍ ເອສນາປິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີຫິ ສຸຎ຺ຎາ, ກິໍ ປນ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ປຣິຄ຺ຄຫາທີສຸ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິເຍວ ປຸພ຺ພຠາເຄ ເອສິຕານິ ອປຣຠາເຄ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຣິຄ຺ຄໂຫຕິ, ປຣິຄ຺ຄຫິຕານິ ປຕ຺ຕິວເສນ ປຏິລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ປຏິລາໂຠຕິ, ປຏິລທ຺ຘານິ ຎາຓວເສນ ປຏິວິຊ຺ຌີຍນ຺ຕີຕິ ປຏິເວໂຘຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອກຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ນານຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ສກິໍເຍວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເອກຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນານຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາວ ສກິໍ ນິຄມນໍ ກຕໍ. ກສ຺ມາ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ເຈ? ວຸຕ຺ຕປຣິຍາເຍເນເວຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ຎາຍຕີຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ເອກຕ຺ຕໍ, ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ນານຕ຺ຕໍ, ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ນານຕ຺ຕໍ, ເນກ຺ຂມ຺ເມກຕ຺ເຕນ ສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຂນ຺ຕິອາທີສຸ ເນກ຺ຂມ຺ມາທີນິເຍວ ຂມນໂຕ ຣຸຈ຺ຈນໂຕ ຂນ຺ຕີຕິ, ໂຣຈິຕານິເຍວ ປວິສິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນໂຕ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ, ປວິສິຕ຺ວາ ຐິຕານໍ ຍຖາຣຸຈິເມວ ເສວນໂຕ ປຣິໂຍຄາຫນນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ. ອິຘ ສມ຺ປຊາໂນຕິອາທິໂກ ປຣມຕ຺ຖສຸຎ຺ຎນິທ຺ເທໂສ ປຣິນິພ຺ພານຎາຓນິທ຺ເທເສ ວຓ຺ຓິໂຕເຍວ.

ອິເມສຸ ຈ ສພ຺ເພສຸ ສຸຎ຺ເຎສຸ ສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎໍ ວິປຣິຓາມສຸຎ຺ຎໍ ລກ຺ຂຓສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎອສມ຺ມິສ຺ສຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ອກຸສລປກ຺ຂິການໍ ກຸສລປກ຺ຂິເກນ ສຸຎ຺ຎຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕນ ອກຸສເລ ອາທີນວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ກຸສລປກ຺ຂິການໍ ອກຸສລປກ຺ຂິເກນ ສຸຎ຺ຎຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕນ ກຸສເລ ອານິສໍສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທີຫິ ສຸຎ຺ຎຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິທາຊນນຕ຺ຖໍ. ອຄ຺ຄສຸຎ຺ຎໍ ປຣມຕ຺ຖສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ນິພ຺ພາເນ ອຸສ຺ສາຫຊນນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເຕສຸ ອຄ຺ຄສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ປຣມຕ຺ຖສຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ທ຺ເວ ສຸຎ຺ຎານິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກເມວ ນິພ຺ພານໍ ອຄ຺ຄປຣມຕ຺ຖວເສນ ສອຸປາທິເສສອນຸປາທິເສສວເສນ ຈ ທ຺ວິຘາ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕານິ ທ຺ເວ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍສຸຎ຺ຎໂຕ ສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎໂຕ ຈ ສຠາຄານິ. ‘‘ສຸຎ຺ຎສຸຎ຺ຎໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສຸຎ຺ຎໍ ພຫິທ຺ຘາສຸຎ຺ຎໍ ທຸຠໂຕສຸຎ຺ຎໍ ສຠາຄສຸຎ຺ຎໍ ວິສຠາຄສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ຉ ສຸຎ຺ຎານິ ສຸຎ຺ຎສຸຎ຺ຎເມວ ໂຫຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິເຠທໂຕ ປນ ຉຘາ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕານິ ຉ ຈ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທິສຸຎ຺ຎໂຕ ສຠາຄານິ. ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓສຸຎ຺ຎານິ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນຕທງ຺ຄສມຸຈ຺ເຉທປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິສ຺ສຣຓສຸຎ຺ຎານິ, ເອສນາປຣິຄ຺ຄຫປຏິລາຠປຏິເວຘສຸຎ຺ຎານິ, ເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕສຸຎ຺ຎານິ, ຂນ຺ຕິອຘິຏ຺ຐານປຣິໂຍຄາຫນສຸຎ຺ຎານິ ຈາຕິ ສຕ຺ຕຣສ ສຸຎ຺ຎານິ ອຕ຺ຕນິ ອວິຊ຺ຊມາເນຫິ ເຕຫິ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊມານານໍ ວເສນ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓສຸຎ຺ຎານິ ປນ ອິຕເຣນ ອິຕເຣນ ອສມ຺ມິສ຺ສວເສນ ສຠາຄານິ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນາທີນິ ປຎ຺ຈ ກຸສລປກ຺ເຂນ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຠາຄານິ, ເອສນາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຂນ຺ຕິອາທີນິ ຈ ຕີຓິ ອກຸສລປກ຺ເຂນ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຠາຄານິ, ເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕສຸຎ຺ຎານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂວເສນ ສຠາຄານິ.

ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ສມາເສນ, ຕິຘາ ທ຺ເວຘາ ຕເຖກຘາ;

ສຸຎ຺ຎາຕິ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຖວິທູ, ວຓ຺ຓຍນ຺ຕີຘ ສາສເນ.

ກຖໍ? ສພ຺ເພ ຕາວ ໂລກິຍາ ຘມ຺ມາ ຘຸວສຸຠສຸຂອຕ຺ຕວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ຘຸວສຸຠສຸຂອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎາ. ມຄ຺ຄຜລຘມ຺ມາ ຘຸວສຸຂຕ຺ຕວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ຘຸວສຸຂຕ຺ຕສຸຎ຺ຎາ. ອນິຈ຺ຈຕ຺ຕາເຍວ ສຸເຂນ ສຸຎ຺ຎາ. ອນາສວຕ຺ຕາ ນ ສຸເຠນ ສຸຎ຺ຎາ. ນິພ຺ພານຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ໂຎ. ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນ ສພ຺ເພປິ ສງ຺ຂຕາ ຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຠາວໂຕ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎາ. ອສງ຺ຂໂຕ ນິພ຺ພານຘມ຺ໂມ ເຕສໍ ສງ຺ຂາຣານມ຺ປິ ອຠາວໂຕ ສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ໂຎ. ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕາ ປນ ສພ຺ເພປິ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎາຕິ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປກາສິນິຍາ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ຄອຏ຺ຐກຖາຍ

ສຸຎ຺ຎກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຍຸຄນທ຺ຘວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ມຊ຺ຌິມວຄ຺ຄສ຺ສ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ.