໕. ວິຣາຄກຖາ

ວິຣາຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໘. ອິທານິ ມຄ຺ຄປໂຍຊນປຣິໂຍສານາຍ ເມຕ຺ຕາກຖາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ກຖິຕາຍ ວິຣາຄສງ຺ຂາຕມຄ຺ຄປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ວິຣາຄກຖາຍ ອປຸພ຺ພຕ຺ຖານຸວຓ຺ຓນາ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ຕາວ ‘‘ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ມຫາວ ໒໓) ວຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປທານໍ ອຕ຺ຖໍ ນິທ຺ທິສິຕຸກາເມນ ວິຣາໂຄ ມຄ຺ໂຄ, ວິມຸຕ຺ຕິ ຜລນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທໂສ ຐປິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ປຐມໍ ວຈນຕ຺ຖໍ ຕາວ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ກຖໍ ວິຣາໂຄ ມຄ຺ໂຄຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ ວິຣຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເສສານິ ມຄ຺ຄຎາຓນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານິ. ວິຣາໂຄຕິ ຍສ຺ມາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຣາໂຄ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຈ ວິຣາໂຄ ຍສ຺ມາ ວິຣາຄາຣມ຺ມໂຓ…ເປ… ວິຣາເຄ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ຕສ຺ມາ ຈ ວິຣາໂຄຕິ ເອວໍ ‘‘ວິຣາຄາຣມ຺ມໂຓ’’ຕິອາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວຈນານໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ວິຣາຄາຣມ຺ມໂຓຕິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມໂຓ. ວິຣາຄໂຄຈໂຣຕິ ນິພ຺ພານວິສໂຍ. ວິຣາເຄ ສມຸທາຄໂຕຕິ ນິພ຺ພາເນ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ. ວິຣາເຄ ຐິໂຕຕິ ປວຕ຺ຕິວເສນ ນິພ຺ພາເນ ຐິໂຕ. ວິຣາເຄ ປຕິຏ຺ຐິໂຕຕິ ອນິວຕ຺ຕນວເສນ ນິພ຺ພາເນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ.

ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ວິຣາໂຄຕິ ນິພ຺ພານໍ ວິຣາຄເຫຕຸຕ຺ຕາ ວິຣາໂຄ. ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕາຊາຕາຕິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ຊາຕາ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຠາເວນ ວາ ຊາຕາ. ເຕ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສພ຺ເພວ ຜສ຺ສາທໂຍ ຘມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ວິຣາຄາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິຣາຄາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ສຫຊາຕານີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຫຊາຕານິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທີນິ ສຕ຺ຕ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ. ວິຣາຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວິຣາໂຄ ມຄ຺ໂຄຕິ ວິຣາຄໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວິຣາຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ວິຣາໂຄ ນາມ, ມຄ຺ຄນຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເກກມ຺ປິ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ມຄ຺ໂຄຕິ ນາມໍ ລຠຕິ. ອິຕິ ເອເກກສ຺ສ ອງ຺ຄສ຺ສ ມຄ຺ຄຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາປິ ມຄ຺ຄຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາເຍວ ຈ ເອເຕນ ມຄ຺ເຄນາຕິ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ພຸທ຺ຘາ ຈາຕິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາປິ ສງ຺ຄຫິຕາ. ເຕປິ ຫິ ‘‘ທ຺ເວເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸທ຺ຘາ ຕຖາຄໂຕ ຈ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຈາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໒.໕໗) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘາເຍວ. ອຄຕນ຺ຕິ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ອຄຕປຸພ຺ພໍ. ທິສນ຺ຕິ ສກລາຍປຏິປຕ຺ຕິຍາ ທິສ຺ສຕິ ອປທິສ຺ສຕິ ອຠິສນ຺ທຫີຍຕີຕິ ທິສາ, ສພ຺ພພຸທ຺ເຘຫິ ວາ ປຣມໍ ສຸຂນ຺ຕິ ທິສ຺ສຕິ ອປທິສ຺ສຕິ ກຖີຍຕີຕິ ທິສາ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂໍ ວາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ ອຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ທິສາ. ຕໍ ທິສໍ. ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ໂຍ ໂສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ຘມ຺ມສມູໂຫ, ໂສ ເອເຕນ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຄມນຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຣປ຺ປວາທານນ຺ຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສມຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຈ ອິໂຕ ອຎ຺ຎລທ຺ຘິການໍ. ອຄ຺ໂຄຕິ ເຕສໍ ເສສມຄ຺ຄານໍ ວິສິຏ຺ໂຐ. ເສຏ຺ໂຐຕິ ເສສມຄ຺ຄໂຕ ອຕິວິຍ ປສໍສນີໂຍ. ໂມກ຺ໂຂຕິ ມຸເຂ ສາຘຸ, ເສສມຄ຺ຄານໍ ອຠິມຸເຂ ອຍເມວ ສາຘູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຕ຺ຕໂມຕິ ເສສມຄ຺ເຄ ອຕິວິຍ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ. ປວໂຣຕິ ເສສມຄ຺ຄໂຕ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ສໍຠຊນີໂຍ. ອິຕີຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຕສ຺ມາ ຠຄວຕາ ‘‘ມຄ຺ຄານໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ເສຏ຺ໂຐ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຠຄວຕາ –

‘‘ມຄ຺ຄານຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ເສຏ຺ໂຐ, ສຈ຺ຈານໍ ຈຕຸໂຣ ປທາ;

ວິຣາໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ຘມ຺ມານໍ, ທ຺ວິປທານຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸມາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໗໓);

ຕໍ ອິຘ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມຄ຺ຄານໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ເສຏ຺ໂຐ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສວາເຣສຸປິ ອິມິນາ ຈ ນເຍນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທສ຺ສນວິຣາໂຄຕິອາທີສຸ ທສ຺ສນສງ຺ຂາໂຕ ວິຣາໂຄ ທສ຺ສນວິຣາໂຄ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ຐໂຕ ພລສ຺ສ ວິສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອິຘ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໂຕ ພລໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິອາທິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ອຕ຺ຖວິຠາວນາ, ນ ວິຣາຄສ຺ສ. ຕຖຏ຺ເຐນ ສຈ຺ຈາຕິ ສຈ຺ຈຎາຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສີລວິສຸທ຺ຘີຕິ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວາ. ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘີຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສງ຺ກປ຺ປາ. ວິມຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນາຕິ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌກິເລເສຫິ ມຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ. ວິຊ຺ຊາຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິ. ອມໂຕຄຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປຣິໂຍສານຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄຕິ ມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຫິ ມຄ຺ຄີຍຕີຕິ ມຄ຺ໂຄ.

ອິມສ຺ມິໍ ວິຣາຄນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓເຍວ. ວິມຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທເສ ຜລກ຺ຂເຓ. ຕສ຺ມາ ຉນ຺ທມນສິກາຣາປິ ມຄ຺ຄຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ.

໒໙. ວິຣາຄນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວິມຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທເສປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຜລໍ ປເນຕ຺ຖ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນິສ຺ສຣຓວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ. ‘‘ສຫຊາຕານິ ສຕ຺ຕງ຺ຄານີ’’ຕິອາທີນິ ວຈນານິ ອິຘ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ສຍໍ ຜລວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຈາຄຏ຺ເຐນ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ວິຣາຄກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.