໓. ທຸຕິຍສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໔. ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘຎາຓໂຍຊນກ຺ກເມ ຈ ອຍໍ ຣູປສ຺ສ ອສ຺ສາໂທຕິ ປຫານປ຺ປຏິເວໂຘຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ‘‘ອຍໍ ຕຓ຺ຫາສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຣູປສ຺ສ ອສ຺ສາໂທ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສມຸທຍປ຺ປຫານສງ຺ຂາໂຕ ສມຸທຍສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວໂຘ. ສມຸທຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ສມຸທຍສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘຎາຓໍ. ອຣິຍສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓຎາຓມ຺ປິ ຫິ ‘‘ເຍ ເກຈິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໐) ວິຍ ‘‘ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ຣູປສ຺ສ ອາທີນໂວຕິ ປຣິຎ຺ຎາປຏິເວໂຘຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ‘‘ອຍໍ ຣູປສ຺ສ ອາທີນໂວ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ທຸກ຺ຂປຣິຎ຺ຎາສງ຺ຂາໂຕ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວໂຘ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘຎາຓໍ. ອິທໍ ຣູປສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປຏິເວໂຘຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ‘‘ອິທໍ ຣູປສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິໂຣຘສຈ຺ຉິກິຣິຍາສງ຺ຂາໂຕ ນິໂຣຘສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວໂຘ. ນິໂຣຘສຈ຺ຈນ຺ຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘຎາຓໍ. ຍາ ອິເມສຸ ຕີສຸ ຐາເນສູຕິ ອິເມສຸ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ຕີສຸ ສມຸທຍທຸກ຺ຂນິໂຣເຘສຸ ປຏິເວຘວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຍາ ທິຏ຺ຐິ ໂຍ ສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ໂຍຊນາ. ຠາວນາປຏິເວໂຘຕິ ອຍໍ ມຄ຺ຄຠາວນາສງ຺ຂາໂຕ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວໂຘ. ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘຎາຓໍ.

໑໕. ປຸນ ອປເຣນ ປຣິຍາເຍນ ສຈ຺ຈານິ ຈ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ກຕິຫາກາເຣຫິ ສຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ນາ ຊຣາມຣຓາທິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ຊາຕິອາທິກໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ເອສນ຺ຕິ, ຕຖາ ເອສນ຺ຕາ ຈ ຊຣາມຣຓາທິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ຊາຕິອາທິກໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ‘‘ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວວຕ຺ຖເປນ຺ໂຕ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ຈ ເອສນາ ໂສ ຈ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ສຈ຺ຈານໍ ເອສນຕ຺ຕາ ປຣິຄ຺ຄຫຕ຺ຕາ ຈ ‘‘ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ເອສນຏ຺ເຐນ ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ເຐນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຈ ວິຘິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫ ລພ຺ຠຕິເຍວ, ສາວການໍ ປນ ອນຸສ຺ສວວເສນ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫ ລພ຺ຠຕິ. ປຏິເວຘຏ຺ເຐນາຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຕຖາ ເອສິຕານໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕານຎ຺ຈ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເອກປຏິເວຘຏ຺ເຐນ.

ກິໍນິທານນ຺ຕິອາທີສຸ ນິທານາທີນິ ສພ຺ພານິ ກາຣຓເວວຈນານິ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ຜລໍ ນິເທຕິ ‘‘ຫນ຺ທ ນໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອປ຺ເປຕິ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ນິທານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ຜລໍ ຕໂຕ ສມຸເທຕິ, ຊາຍຕິ, ປຠວຕິ; ຕສ຺ມາ ສມຸທໂຍ, ຊາຕິ, ປຠໂວຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ກິໍ ນິທານໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ກິໍນິທານໍ. ໂກ ສມຸທໂຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ກິໍສມຸທຍໍ. ກາ ຊາຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ກິໍຊາຕິກໍ. ໂກ ປຠໂວ ເອຕສ຺ສາຕິ ກິໍປຠວໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕສ຺ສ ຊາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ນິທານຎ຺ເຈວ ສມຸທໂຍ ຈ ຊາຕິ ຈ ປຠໂວ ຈ, ຕສ຺ມາ ຊາຕິນິທານນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ. ຊຣາມຣຓສມຸທຍນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ຊຣາມຣຓນິໂຣຘນ຺ຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ. ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ. ອິມິນາວ ນເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໖. ນິໂຣຘປ຺ປຊານນາຕິ ອາຣມ຺ມຓກຣເຓນ ນິໂຣຘສ຺ສ ປຊານນາ. ຊາຕິ ສິຍາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ສິຍາ ສມຸທຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຠວປຈ຺ຈຍາ ປຎ຺ຎາຍນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ຊຣາມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອວິຊ຺ຊາ ສິຍາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈນ຺ຕິ ປນ ອາສວສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍຏ຺ເຐນາຕິ.

ສຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.