໒. ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈວາຣນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໖. ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈວາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາຍ ຐິຕສ຺ສ ຕີຫິ ອນຸປສ຺ສນາຫິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸ ປຣິປາກຄເຕສຸ ຕທງ຺ຄວເສນ ກິເລສປ຺ປຫາເນນ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວາ ທຸກ຺ຂໂຕ ວາ ອນຕ຺ຕໂຕ ວາ ມນສິກາຣກ຺ຂເຓ ວິປສ຺ສນາຎາຓານຸຠາເວນ ປກຕິຍາວ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຐມໍ ຕາວ ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ໂອຠາໂສ ກຖິໂຕ. ອກຸສໂລ ວິປສ຺ສໂກ ຕສ຺ມິໍ ໂອຠາເສ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ‘‘ນ ຈ ວຕ ເມ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວຣູໂປ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ໂພ, ອທ຺ຘາ ມຄ຺ຄໍ ປຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ຜລໍ ປຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອມຄ຺ຄໍເຍວ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ, ອຜລເມວ ‘‘ຜລ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕສ຺ສ ອມຄ຺ຄໍ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ, ອຜລໍ ‘‘ຜລ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ວິປສ຺ສນາວີຖິ ອຸກ຺ກນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວິກ຺ເຂປມາປນ຺ໂນ ວາ ໂອຠາສເມວ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນາຫິ ມຎ຺ຎມາໂນ ວາ ນິສີທຕິ. ໂສ ໂຂ ປນາຍໍ ໂອຠາໂສ ກສ຺ສຈິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປລ຺ລງ຺ກຏ຺ຐານມຕ຺ຕເມວ ໂອຠາເສນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກສ຺ສຈິ ອນ຺ໂຕຄພ຺ຠໍ, ກສ຺ສຈິ ພຫິຄພ຺ຠມ຺ປິ, ກສ຺ສຈິ ສກລວິຫາຣໍ, ຄາວຸຕໍ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ ໂຍຊນໍ ທ຺ວິໂຍຊນໍ…ເປ… ກສ຺ສຈິ ປຖວິຕລໂຕ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ເອກາໂລກໍ ກຸຣຸມາໂນ. ຠຄວໂຕ ປນ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ໂອຠາເສນ຺ໂຕ ອຸທປາທິ. ອຍຎ຺ຫິ ໂອຠາໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕປິ ອນ຺ຘກາເຣ ຕໍ ຕໍ ຐານໍ ໂອຠາເສນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ໂອຠາໂສ ຘມ຺ໂມຕິ ໂອຠາສໍ ອາວຊ຺ຊຕີຕິ ອຍໍ ໂອຠາໂສ ມຄ຺ຄຘມ຺ໂມ ຜລຘມ຺ໂມຕິ ວາ ຕໍ ຕໍ ໂອຠາສໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕໂຕ ວິກ຺ເຂໂປ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕໂຕ ໂອຠາສໂຕ ຘມ຺ໂມຕິ ອາວຊ຺ຊນກຣຓໂຕ ວາ ໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວິກ຺ເຂໂປ, ໂສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ວິຄ຺ຄຫິຕມານໂສຕິ ເຕນ ເອວໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ວິໂຣຘິຕຈິຕ຺ໂຕ, ເຕນ ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ກາຣຓຠູເຕນ ຕມ຺ມູລກກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິໂຣຘິຕຈິຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສໂກ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິກ຺ເຂປໍ ວາ ຕມ຺ມູລກກິເລເສສຸ ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ອຸປຏ຺ຐານານິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ‘‘ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈວິຄ຺ຄຫິຕມານໂສ’’ຕິ ເອວໍ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍຕິ ເອວໍ ອສ຺ສາທວເສນ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ໂຍຄິໂນ ສເຈ ອຸປປຣິກ຺ຂາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘‘ວິປສ຺ສນາ ນາມ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓາ, ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓານິ, ອິມານິ ຈ ຈິຕ຺ຕານິ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓານິ, ຕສ຺ມາ ນາຍໂມຠາໂສ ມຄ຺ໂຄ, ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາເຍວ ນິພ຺ພານສ຺ສ ໂລກິໂກ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຕໍ ວິກ຺ເຂປໍ ປຣິວຊ຺ຊຍິຕ຺ວາ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາຍ ຐຕ຺ວາ ສາຘຸກໍ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສຕິ. ເອວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ໂສ ສມໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປນ ‘‘ມຄ຺ຄຜລປ຺ປຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອຘິມານິໂກ ໂຫຕິ.

ຍໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຕໍ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວາຕິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມເຓ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ເຕເຍວ. ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ຣູປາຣູປຘມ຺ເມ ຕຸລຍນ຺ຕສ຺ສ ຕີຣຍນ຺ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐອິນ຺ທວຊິຣມິວ ອວິຫຕເວຄໍ ຕິຂິຓໍ ສູຣມຕິວິສທໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຂຸທ຺ທິກາ ປີຕິ, ຂຓິກາ ປີຕິ, ໂອກ຺ກນ຺ຕິກາ ປີຕິ, ອຸພ຺ເພຄາ ປີຕິ, ຜຣຓາ ປີຕີຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຈວິຘາ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປີຕິ ສກລສຣີຣໍ ປູຣຍມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ເນວ ທຣໂຖ, ນ ຄາຣວຕາ, ນ ກກ຺ຂຬຕາ, ນ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ນ ເຄລຎ຺ຎຕາ, ນ ວງ຺ກຕາ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ປນສ຺ສ ກາຍຈິຕ຺ຕານິ ປສ຺ສທ຺ຘານິ ລຫູນິ ມຸທູນິ ກມ຺ມຎ຺ຎານິ ປຄຸຓານິ ສຸວິສທານິ ອຸຊຸການິເຍວ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ອິເມຫິ ປສ຺ສທ຺ຘາທີຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕກາຍຈິຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອມານຸສິໍ ນາມ ຣຕິໍ ອນຸຠວຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ສຸຎ຺ຎາຄາຣໍ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ອມານຸສີ ຣຕີ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ວິປສ຺ສໂຕ.

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ລຠຕີ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ, ອມຕໍ ຕໍ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໓-໔) –

ເອວມສ຺ສ ອິມໍ ອມານຸສິໍ ຣຕິໍ ສາຘຍມານາ ລຫຸຕາທີຫິ ສຫິຕາ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສກລສຣີຣໍ ອຠິສນ຺ທຍມານໍ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຘິໂມກ຺ໂຂ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອຕິສຍປສາທຠູຕາ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປຄ຺ຄໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອສິຖິລມນຈ຺ຈາຣທ຺ຘໍ ສຸປຄ຺ຄຫິຕໍ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວີຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ນິຂາຕາ ອຈລາ ປພ຺ພຕຣາຊສທິສາ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຍໍ ຍໍ ຐານໍ ອາວຊ຺ຊຕິ ສມນ຺ນາຫຣຕິ ມນສິ ກໂຣຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຕໍ ຕໍ ຐານມສ຺ສ ໂອກ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂນ ປຣໂລໂກ ວິຍ ສຕິຍາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໔).

ອຸເປກ຺ຂາຕິ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາ ເຈວ ອາວຊ຺ຊນຸເປກ຺ຂາ ຈ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມເຍ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາ ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາປິ ພລວຕີ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ມໂນທ຺ວາເຣ ອາວຊ຺ຊນຸເປກ຺ຂາປິ. ສາ ຫິສ຺ສ ຕໍ ຕໍ ຐານໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐອິນ຺ທວຊິຣມິວ ປຕ຺ຕປຸເຏ ປກ຺ຂນ຺ທຕຕ຺ຕນາຣາໂຈ ວິຍ ຈ ສູຣາ ຕິຂິຓາ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂາຕິ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ’’ຕິ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ. ວິປສ຺ສນາຎາເຓ ຫິ ຄຍ຺ຫມາເນ ‘‘ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ອາຄຕຕ຺ຕາ ປຸນຣຸຕ຺ຕິໂທໂສ ໂຫຕິ. ຕຕິຍຊ຺ຌານວຓ຺ຓນາຍຎ຺ຈ ‘‘ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວິປສ຺ສນຸເປກ຺ຂານມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກີຠາໂວ. ປຎ຺ຎາ ເອວ ຫິ ສາ, ກິຈ຺ຈວເສນ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ວິປສ຺ສນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ປຸນຣຸຕ຺ຕິໂທໂສ ຈ ນ ໂຫຕິ, ຕຕິຍຊ຺ຌານວຓ຺ຓນາຍ ຈ ສເມຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ປຎ຺ຈສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ‘‘ຎາຓໍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ປຄ຺ຄໂຫ ອຸປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍສຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປນ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ຍຸຄນທ຺ຘວເສນາປິ ຈ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສມປ຺ປວຕ຺ໂຕ ສມາຘິ ປຸນ ສມາຘາເນ ພ຺ຍາປາຣປ຺ປຫານກຣເຓນ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ນິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ໂອຠາສາທິປຏິມຓ຺ຑິຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອາລຍໍ ກຸຣຸມານາ ສຸຂຸມາ ສນ຺ຕາກາຣາ ນິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຍາ ກິເລໂສຕິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ໂອຠາເສ, ເອວໍ ເອເຕສຸປິ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ໂຍຄາວຈໂຣ ‘‘ນ ຈ ວຕ ເມ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວຣູປໍ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພໍ, ເອວຣູປາ ປີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ ສຸຂໍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ປຄ຺ຄໂຫ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຸເປກ຺ຂາ ນິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພາ, ອທ຺ຘາ ມຄ຺ຄໍ ປຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ຜລໍ ປຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອມຄ຺ຄເມວ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ, ອຜລເມວ ‘‘ຜລ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕສ຺ສ ອມຄ຺ຄໍ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ, ອຜລຎ຺ຈ ‘‘ຜລ’’ນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ວິປສ຺ສນາວີຖິ ອຸກ຺ກນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິກນ຺ຕິເມວ ອສ຺ສາເທນ຺ໂຕ ນິສີທຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ໂອຠາສາທໂຍ ອຸປກ຺ກິເລສວຕ຺ຖຸຕາຍ ອຸປກ຺ກິເລສາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ອກຸສລຕ຺ຕາ. ນິກນ຺ຕິ ປນ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ເຈວ ອຸປກ຺ກິເລສວຕ຺ຖຸ ຈ. ວຕ຺ຖຸວເສເນວ ເຈເຕ ທສ, ຄາຫວເສນ ປນ ສມຕິໍສ ໂຫນ຺ຕິ. ກຖໍ? ‘‘ມມ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ຫິ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາໂຫ ໂຫຕິ, ‘‘ມນາໂປ ວຕ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ມານຄ຺ຄາໂຫ, ໂອຠາສໍ ອສ຺ສາທຍໂຕ ຕຓ຺ຫາຄ຺ຄາໂຫ. ອິຕິ ໂອຠາເສ ທິຏ຺ຐິມານຕຓ຺ຫາວເສນ ຕໂຍ ຄາຫາ. ຕຖາ ເສເສສຸປີຕິ ເອວໍ ຄາຫວເສນ ສມຕິໍສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ໂຫນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ, ອນຕ຺ຕໂຕ ມນສິກໂຣໂຕຕິ ວາເຣສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເກກອນຸປສ຺ສນາວເສນ ເຫຕ຺ຖ ເອເກກສ຺ສ ວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ນ ເອກສ຺ເສວ.

ຕີສຸ ອນຸປສ຺ສນາສຸ. ເອວໍ ອເຠທໂຕ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປກ຺ກິເລເສ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ເຠທວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ມນສິກໂຣໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຊຣາມຣຓໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຏ຺ຐານໍ.

໗. ຍສ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕານໍ ສມຕິໍສາຍ ອຸປກ຺ກິເລສານໍ ວເສນ ອກຸສໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ໂຍຄາວຈໂຣ ໂອຠາສາທີສຸ ວິກມ຺ປຕິ, ໂອຠາສາທີສຸ ເອເກກໍ ‘‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ໂອຠາເສ ເຈວ ຎາເຓ ຈາຕິອາທິຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິກມ຺ປຕີຕິ ໂອຠາສາທິເກ ອາຣມ຺ມເຓ ນານາກິເລສວເສນ ວິວິຘາ ກມ຺ປຕິ ເວຘຕິ. ເຍຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປເວຘຕີຕິ ເຍຫິ ປສ຺ສທ຺ຘິສຸເຂຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ນານາກິເລສວເສນ ນານປ຺ປກາເຣນ ເວຘຕິ ກມ຺ປຕິ. ຕສ຺ມາ ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຸເຂ ເຈວ ໂຍຄາວຈໂຣ ວິກມ຺ປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸເປກ຺ຂາວຊ຺ຊນາຍ ເຈວາຕິ ອຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຍ ອາວຊ຺ຊນາຍ ເຈວ ວິກມ຺ປຕິ, ອາວຊ຺ຊນຸເປກ຺ຂາຍ ເຈວ ວິກມ຺ປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໖) ປນ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາວຊ຺ຊນາຍຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸເປກ຺ຂາຍ ຈາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຈ ວິກມ຺ປຕິ, ນິກນ຺ຕິຍາ ຈ ວິກມ຺ປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຸເປກ຺ຂານໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຈ ອຸຠຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີສຸ ຈ ເອເກກິສ຺ສາເຍວ ອາວຊ຺ຊນຸເປກ຺ຂາຍ ສພ຺ຠາວໂຕ ເອເກກາເຍວ ອນຸປສ຺ສນາ ອນິຈ຺ຈໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂໍ, ອນຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຕາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠາວີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ກຸສໂລ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຍຄາວຈໂຣ ໂອຠາສາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ‘‘ອຍໍ ໂຂ ເມ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ໂຂ ປນາຍໍ ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ ຂຍຘມ຺ໂມ ວຍຘມ຺ໂມ ວິຣາຄຘມ຺ໂມ ນິໂຣຘຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອິຕິ ວາ ນໍ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ອຖ ວາ ປນສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ສເຈ ໂອຠາໂສ ອຕ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ. ອນຕ຺ຕາວ ປນາຍໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມາຍໍ ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕາຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕິ. ສເຈ ໂອຠາໂສ ນິຈ຺ໂຈ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ນິຈ຺ໂຈ’’ຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ. ອນິຈ຺ໂຈວ ປນາຍໍ ‘‘ນິຈ຺ໂຈ’’ຕິ ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມາຍໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ໂຈຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ມານໍ ສມຸຄ຺ຆາເຏຕິ. ສເຈ ໂອຠາໂສ ສຸໂຂ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ສຸໂຂ’’ຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ. ທຸກ຺ໂຂວ ປນາຍໍ ‘‘ສຸໂຂ’’ຕິ ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມາຍໍ ອຸປ຺ປາທວຍປຏິປີຬນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ໂຂຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ນິກນ຺ຕິໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ຍຖາ ຈ ໂອຠາເສ, ເອວໍ ເສເສສຸປິ.

ເອວໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ໂອຠາສໍ ‘‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຎາຓໍ…ເປ… ນິກນ຺ຕິໍ ‘‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເອວໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ໂອຠາສາທີສຸ ນ ກມ຺ປຕິ ນ ເວຘຕິ. ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມານິ ທສ ຐານານີຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທສ ຐານານີຕິ ໂອຠາສາທີນິ. ປຎ຺ຎາ ຍສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈິຕາຕິ ຍສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສວິມຸຕ຺ຕາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຈິຕານິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຜຸຏ຺ຐານິ ປຣິຠາວິຕານິ. ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸສໂລ ໂຫຕີຕິ ໂສ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຈິຕທສຏ຺ຐາໂນ ໂຍຄາວຈໂຣ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ຍຖາສຠາວປຏິເວເຘນ ເຉໂກ ໂຫຕິ. ນ ຈ ສມ຺ໂມຫ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸສລຕ຺ຕາເຍວ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐຸຄ຺ຆາຏວເສນ ສມ຺ໂມຫຎ຺ຈ ນ ຄຈ຺ຉຕິ.

ອິທານິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕເມວ ວິຘິໍ ອປເຣນ ປຣິຍາເຍນ ວິຠາເວຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ກິລິສ຺ສຕິ ຈາຕິອາທິຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມນ຺ທປຎ຺ໂຎ ໂຍຄາວຈໂຣ ໂອຠາສາທີສຸ ວິກ຺ເຂປຎ຺ຈ ອວເສສກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ. ມຊ຺ຌິມປຎ຺ໂຎ ວິກ຺ເຂປເມວ ປາປຸຓາຕິ, ນາວເສສກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ, ໂສ ອຘິມານິໂກ ໂຫຕິ. ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ວິກ຺ເຂປໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາປິ ຕໍ ອຘິມານໍ ປຫາຍ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣຠຕິ. ອຕິຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ ນ ວິກ຺ເຂປໍ ປາປຸຓາຕິ, ນ ຈາວເສສກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ວິກ຺ຂິປ຺ປຕິ ເຈວາຕິ ເຕສຸ ມນ຺ທປຎ຺ໂຎ ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈສງ຺ຂາຕໍ ວິກ຺ເຂປຎ຺ເຈວ ປາປຸຓີຍຕິ. ກິລິສ຺ສຕິ ຈາຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິກິເລເສຫິ ກິເລສີຍຕິ ຈ, ອຸປຕາປີຍຕິ ວິພາຘີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈວຕິ ຈິຕ຺ຕຠາວນາຕິ ຕສ຺ສ ມນ຺ທປຎ຺ຎສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕຠາວນາ ກິເລເສສຸເຍວ ຐານໂຕ ປຏິປກ຺ຂາວິຫຕຕ຺ຕາ ຈວຕິ, ປຣິປຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກ຺ຂິປຕິ ນ ກິລິສ຺ສຕີຕິ ມຊ຺ຌິມປຎ຺ໂຎ ວິກ຺ເຂເປນ ວິກ຺ຂິປຕິ, ກິເລເສຫິ ນ ກິລິສ຺ສຕິ. ຠາວນາ ປຣິຫາຍຕີຕິ ຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມປຎ຺ຎສ຺ສ ອຘິມານິກຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ຠາຠາເວນ ວິປສ຺ສນາ ປຣິຫາຍຕິ, ນປ຺ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິກ຺ຂິປຕິ ນ ກິລິສ຺ສຕີຕິ ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎປິ ວິກ຺ເຂເປນ ວິກ຺ຂິປຕິ, ກິເລເສຫິ ນ ກິລິສ຺ສຕິ. ຠາວນາ ນ ປຣິຫາຍຕີຕິ ຕສ຺ສ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ເຕປິ ວິກ຺ເຂເປ ຕໍ ອຘິມານວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຍ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ຠສພ຺ຠາເວນ ວິປສ຺ສນາຠາວນາ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ວິກ຺ຂິປເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ກິລິສ຺ສຕີຕິ ອຕິຕິກ຺ຂປຎ຺ຎສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິກ຺ເຂເປນ ວິກ຺ຂິປຕິ, ນ ຈ ກິເລເສຫິ ກິລິສ຺ສຕິ. ນ ຈວຕິ ຈິຕ຺ຕຠາວນາຕິ ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕຠາວນາ ນ ຈວຕິ, ວິກ຺ເຂປກິເລສາຠາເວນ ຍຖາຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫີຕິອາທີສຸ ອິທານິ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ເຫຕຸຠູເຕຫິ, ກຣຓຠູເຕຫິ ວາ ໂອຠາສາທິເກ ທສ ຐາເນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ເຂເປນ ຈ ວິກ຺ເຂເປນ ຈ ວິຄ຺ຄຫິຕໍ ມານສໍ ວິກ຺ເຂປກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິວິຣຫິໂຕ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ກຸສໂລ ມຫາປຎ຺ໂຎ ໂຍຄາວຈໂຣ ມນ຺ທປຎ຺ຎາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ໂຍຄາວຈຣານໍ ມານສໍ ເອວຎ຺ຈ ເອວຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສງ຺ເຂໂປຕິ ເຈຕ຺ຖ ວິກ຺ເຂປສ຺ສ ເຈວ ກິເລສານຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລີນຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິກ຺ເຂໂປຕິ ‘‘ວິກ຺ຂິປຕິ ນ ກິລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ວຸຕ຺ຕວິກ຺ເຂປວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທ຺ຘຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຍຸຄນທ຺ຘກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.