໘. ກລ຺ຍາຓສີລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໗. ອຏ຺ຐເມ ກລ຺ຍາຓສີໂລຕິ ສຸນ຺ທຣສີໂລ, ປສຕ຺ຖສີໂລ, ປຣິປຸຓ຺ຓສີໂລ. ຕຕ຺ຖ ສີລປາຣິປູຣີ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ ໂຫຕິ ສມ຺ມເທວ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ອາທີນວທສ຺ສເນນ, ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອານິສໍສທສ຺ສເນນ. ອິຘ ປນ ສພ຺ພປຣິພນ຺ຘວິປ຺ປມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພາກາຣປຣິປຸຓ຺ຓສ຺ສ ມຄ຺ຄສີລສ຺ສ ຜລສີລສ຺ສ ຈ ວເສນ ກລ຺ຍາຓຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມຕິ ສພ຺ເພ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຕສ຺ມາ ກລ຺ຍາຓາ ສຕິປຏ຺ຐານາທິໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ເອຕສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎຕິ ຈ ມຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎາວເສເນວ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ເອວ ຫິ ສີລາທິຘມ຺ມາ ເອກນ຺ຕກລ຺ຍາຓາ ນາມ ອກຸປ຺ປສຠາວຕ຺ຕາ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລວເສນ ກລ຺ຍາຓສີໂລ, ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຘມ຺ມວເສນ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ, ມຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎາວເສນ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອເສກ຺ຂາ ເອວ ເຕ ສີລຘມ຺ມປຎ຺ຎາຕິ ເອເກ. ອປເຣ ປນ ຠຓນ຺ຕິ – ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ ມຄ຺ຄຜລສີລໍ ກລ຺ຍາຓສີລໍ ນາມ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກລ຺ຍາຓສີໂລ’’ຕິ ອິມິນາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສກທາຄາມີ ຈ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ຫິ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ ນາມ. ອນາຄາມິມຄ຺ຄຜລຘມ຺ມາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຘມ຺ມາ ຈ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອິມິນາ ຕຕິຍມຄ຺ຄຏ຺ຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໂຍ ອຣິຍາ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາກິຈ຺ຈສ຺ສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຄ຺ຄຜເລ ປຎ຺ຎາ ກລ຺ຍາຓປຎ຺ຎາ ນາມ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣຫາ ‘‘ກລ຺ຍາຓປຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວເມວ ປຸຄ຺ຄລາ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ກິໍ ອິມິນາ ປປຎ຺ເຈນ? ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຜລຘມ຺ມາ ອິຘ ກລ຺ຍາຓສີລາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຍມມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ. ຘມ຺ມວິຠາເຄນ ຫິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ, ນ ຘມ຺ມວິຠາໂຄຕິ.

ເກວລີຕິ ເອຕ຺ຖ ເກວລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເກນຈິ ອໂວມິສ຺ສກຕາຍ ສພ຺ພສງ຺ຂຕວິວິຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ, ຕສ຺ສ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ອຣຫາ ເກວລີ. ອຖ ວາ ປຫານຠາວນາປາຣິປູຣິຍາ ປຣິໂຍສານອນວຊ຺ຊຘມ຺ມປາຣິປູຣິຍາ ຈ ກລ຺ຍາຓກຏ຺ເຐນ ອພ຺ຍາເສກສຸຂຕາຍ ຈ ເກວລໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ, ຕທຘິຄເມນ ເກວລີ ຂີຓາສໂວ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວສິຕ຺ວາ ປຣິໂຍສາເປຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ວຸສິຕວາ. ອຸຕ຺ຕເມຫິ ອຄ຺ຄຠູເຕຫິ ວາ ອເສກ຺ຂຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສີລວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເກນຏ຺ເຐນ ສີລໍ? ສີລນຏ຺ເຐນ ສີລໍ. ກິມິທໍ ສີລນໍ ນາມ? ສມາຘານໍ, ສຸສີລ຺ຍວເສນ ກາຍກມ຺ມາທີນໍ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ອຸປຘາຣຓໍ, ຌານາທິກຸສລຘມ຺ມານໍ ປຕິຏ຺ຐານວເສນ ອາຘາຣຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ສີລຕິ, ສີເລຕີຕິ ວາ ສີລໍ. ອຍໍ ຕາວ ສທ຺ທລກ຺ຂຓນເຍນ ສີລຏ຺ໂຐ. ອປເຣ ປນ ‘‘ສິຣຏ຺ໂຐ ສີລຏ຺ໂຐ, ສີຕລຏ຺ໂຐ ສີລຏ຺ໂຐ, ສິວຏ຺ໂຐ ສີລຏ຺ໂຐ’’ຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ຕຍິທໍ ປາຣິປູຣິໂຕ ອຕິສຍໂຕ ວາ ສີລໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສີລວາ, ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລວເສນ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຊຏ຺ຐກສີລໍ, ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອາຈຣິຍານໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອປເຣນ ປນ ຠຓນ຺ຕິ – ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ໂຕ. ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ ເອວ ຫິ ສີລໍ, ອິຕເຣສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ຉທ຺ວາຣຣກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມວ, ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິ ຘມ຺ເມນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປາທນມຕ຺ຕເມວ, ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ປຏິລທ຺ຘປຈ຺ຈເຍ ‘‘ອິທມຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ. ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣວ ສີລໍ. ຍສ຺ສ ໂສ ຠິນ຺ໂນ, ໂສ ສີສຈ຺ຉິນ຺ໂນ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຫຕ຺ຖປາເທ ‘‘ເສສານິ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ສ ປນ ໂສ ອໂຣໂຄ, ອຈ຺ຉິນ຺ນສີໂສ ວິຍ ປຸຣິໂສ, ຕານິ ປຸນ ປາກຕິການິ ກຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ສີລວາຕິ ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລເມວ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸໍ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທສີລໍ. ຕຎ຺ຫິ ໂຍ ນໍ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕິ, ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ໂມເຈຕິ ອາປາຍິກາທີຫິ ທຸກ຺ເຂຫີຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ. ສໍວຣຓໍ ສໍວໂຣ, ກາຍວາຈາຫິ ອວີຕິກ຺ກໂມ. ປາຕິໂມກ຺ຂເມວ ສໍວໂຣ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ, ເຕນ ສໍວຸໂຕ ປິຫິຕກາຍວາໂຈຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ. ອິທມສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວປຣິທີປນໍ. ວິຫຣຕີຕິ ຕທນຸຣູປວິຫາຣສມງ຺ຄິຠາວປຣິທີປນໍ. ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສ຺ສ, ອຸປຣິ ວິເສສານຸໂຍຄສ຺ສ ຈ ອຸປກາຣກຘມ຺ມປຣິທີປນໍ. ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສີລໂຕ ອຈວນຘມ຺ມຕາປຣິທີປນໍ. ສມາທາຍາຕິ ສິກ຺ຂາປທານໍ ອນວເສສໂຕ ອາທານປຣິທີປນໍ. ສິກ຺ຂຕີຕິ ສິກ຺ຂາຍ ສມງ຺ຄິຠາວປຣິທີປນໍ. ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຘມ຺ມປຣິທີປນໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ກິເລສານໍ ພລວຠາວໂຕ ປາປກິຣິຍາຍ ສຸກຣຠາວໂຕ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ຈ ທຸກ຺ກຣຠາວໂຕ ພຫຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປາເຍສຸ ປຕນສີໂລຕິ ປາຕີ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ອນິຈ຺ຈຕາຍ ວາ ຠວາທີສຸ ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຆຏິຍນ຺ຕໍ ວິຍ ອນວຏ຺ຐາເນນ ປຣິພ຺ຠມນໂຕ ຄມນສີໂລຕິ ປາຕີ, ມຣຓວເສນ ວາ ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫິ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ປາຕນສີໂລຕິ ປາຕີ, ສຕ຺ຕສນ຺ຕາໂນ, ຈິຕ຺ຕເມວ ວາ. ຕໍ ປາຕິນໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຕ ໂມກ຺ເຂຕີຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ວິໂມກ຺ເຂນ ສຕ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ຈິຕ຺ຕໂວທານາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໐໐) ‘‘ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໐໖) ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ອວິຊ຺ຊາທິນາ ເຫຕຸນາ ສໍສາເຣ ປຕຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປາຕິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໒໔; ໕.໕໒໐) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ປາຕິໂນ ສຕ຺ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາທິສໍກິເລສຕ຺ຕຍໂຕ ໂມກ຺ໂຂ ເອເຕນາຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ‘‘ກຓ຺ເຐກາໂລ’’ຕິອາທີນໍ ວິຍສ຺ສ ສມາສສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຖ ວາ ປາເຕຕິ ວິນິປາເຕຕິ ທຸກ຺ເຂຕິ ປາຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ຈິຕ຺ເຕນ ນີຍຕິ ໂລໂກ, ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິກສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໖໒). ຕສ຺ສ ປາຕິໂນ ໂມກ຺ໂຂ ເອເຕນາຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ປຕຕິ ວາ ເອເຕນ ອປາຍທຸກ຺ເຂ ສໍສາຣທຸກ຺ເຂ ຈາຕິ ປາຕິ, ຕຓ຺ຫາທິສໍກິເລໂສ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ຕຓ຺ຫາ ຊເນຕິ ປຸຣິສໍ (ສໍ. ນິ. ໑.໕໖-໕໗), ຕຓ຺ຫາທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໑໕, ໑໐໕; ຈູຬນິ. ປາຣາຍນານຸຄີຕິຄາຖານິທ຺ເທສ ໑໐໗) ຈ ອາທິ. ຕໂຕ ປາຕິໂຕ ໂມກ຺ໂຂຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອຖ ວາ ປຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປາຕິ, ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ພາຫິຣານິ ຈ ອາຍຕນານິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ຉສຸ ໂລໂກ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຉສຸ ກຸພ຺ພຕິ ສນ຺ຖວ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໗໐). ຕໂຕ ຉອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາຍຕນສງ຺ຂາຕໂຕ ປາຕິໂຕ ໂມກ຺ໂຂຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອຖ ວາ ປາໂຕ ວິນິປາໂຕ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປາຕີ, ສໍສາໂຣ. ຕໂຕ ໂມກ຺ໂຂຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອຖ ວາ ສພ຺ພໂລກາຘິປຕິຠາວໂຕ ຘມ຺ມິສ຺ສໂຣ ຠຄວາ ປຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຸຈ຺ຈຕິ ເອເຕນາຕິ ໂມກ຺ໂຂ, ປຕິໂນ ໂມກ຺ໂຂ ເຕນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ປຕິໂມກ຺ໂຂ, ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ສພ຺ພຄຸຓານໍ ວາ ມູລຠາວໂຕ ອຸຕ຺ຕມຏ຺ເຐນ ປຕິ ຈ ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ໂມກ຺ໂຂ ຈາຕິ ປຕິໂມກ຺ໂຂ, ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ມຸຂເມຕໍ ປມຸຂເມຕ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໑໓໕) ວິຕ຺ຖາໂຣ.

ອຖ ວາ ປອິຕິ ປກາເຣ, ອຕີຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຕສ຺ມາ ປກາເຣຫິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕີຕິ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ອິທຎ຺ຫິ ສີລໍ ສຍໍ ຕທງ຺ຄວເສນ, ສມາຘິສຫິຕໍ ປຎ຺ຎາສຫິຕຎ຺ຈ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ຈ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ໂມເຈຕີຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ. ປຕິ ປຕິ ໂມກ຺ໂຂຕິ ວາ ປຕິໂມກ຺ໂຂ, ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ວີຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໂທສໂຕ ປຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂມກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິໂມກ຺ໂຂ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ໂຂ. ໂມກ຺ໂຂຕິ ວາ ນິພ຺ພານໍ, ຕສ຺ສ ໂມກ຺ຂສ຺ສ ປຏິພິມ຺ພຠູຕນ຺ຕິ ປຕິໂມກ຺ຂໍ. ປາຕິໂມກ຺ຂສີລສໍວໂຣ ຫິ ສູຣິຍສ຺ສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໍ ວິຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຸທຍຠູໂຕ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ ວິຍ ໂຫຕິ ຍຖາຣຫໍ ກິເລສນິພ຺ພາປນໂຕຕິ ປຕິໂມກ຺ຂໍ, ປຕິໂມກ຺ຂໍ ເອວ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ. ອຖ ວາ ໂມກ຺ຂໍ ປຕິ ວຕ຺ຕຕິ ໂມກ຺ຂາຠິມຸຂນ຺ຕິ ປຕິໂມກ຺ຂໍ, ປຕິໂມກ຺ຂເມວ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສໍວຣຕິ ປິທຫຕິ ເອເຕນາຕິ ສໍວໂຣ, ປາຕິໂມກ຺ຂເມວ ສໍວໂຣຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ຕໂຕ ຕໂຕ ວີຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໂຕ ວິຣຕິໂຍ ເຈຕນາ ວາ, ເຕນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ວິຠງ຺ເຄ –

‘‘ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕ ອຸປຄໂຕ ສມຸປຄໂຕ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໑໑).

ວິຫຣຕີຕິ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣນ ວິຫຣຕິ, ອິຣິຍຕິ, ວຕ຺ຕຕິ. ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ເວຬຸທານາທິມິຈ຺ຉາຊີວສ຺ສ ກາຍປາຄພ຺ຠິຍາທີນຎ຺ຈ ອກຣເຓນ, ສພ຺ພໂສ ອນາຈາຣໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ກາຍິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມ, ວາຈສິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸສາຣຸປ຺ປອາຈາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເວສິຍາທິອໂຄຈຣໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕາທິອຕ຺ຖໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕໂຄຈເຣນ ຈ ສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ. ອປິຈ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖຣິ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸນິວຕ຺ໂຖ ສຸປາຣຸໂຕ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຊາຄຣິຍານຸຍຸຕ຺ໂຕ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ປວິວິຕ຺ໂຕ ອສໍສຏ຺ໂຐ ອາຠິສມາຈາຣິເກສຸ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣີ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣພຫຸໂລ ວິຫຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອາຈາຣສມ຺ປນ຺ໂນ.

ໂຄຈໂຣ ປນ – ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ, ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ, ອຸປນິພນ຺ຘໂຄຈໂຣຕິ ຕິວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ທສກຖາວຕ຺ຖຸຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂໂຓ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ອສຸຕໍ ສຸຓາຕິ, ສຸຕໍ ປຣິໂຍທເປຕິ, ກງ຺ຂໍ ວິຕຣຕິ, ທິຏ຺ຐິໍ ອຸຊຸກໍ ກໂຣຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕິ, ຍສ຺ສ ຈ ອນຸສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ສີເລນ, ສຸເຕນ, ຈາເຄນ, ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ອຍໍ ອຸປນິສ຺ສຍໂຄຈໂຣ. ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ວີຖິໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ຍຸຄມຕ຺ຕທສ຺ສາວີ ສໍວຸໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຫຕ຺ຖິໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ອສ຺ສໍ, ນ ຣຖໍ, ນ ປຕ຺ຕິໍ, ນ ອິຕ຺ຖິໍ, ນ ປຸຣິສໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ອຸທ຺ຘໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ອໂຘ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ, ນ ທິສາວິທິສາ ເປກ຺ຂມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ອາຣກ຺ຂໂຄຈໂຣ. ອຸປນິພນ຺ຘໂຄຈໂຣ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂຄຈໂຣ ສໂກ ເປຕ຺ຕິໂກ ວິສໂຍ? ຍທິທໍ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໒).

ອິຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ອາຈາຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອິມາຍ ຈ ໂຄຈຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ.

ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກສຸ ອຓຸປ຺ປມາເຓສຸ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປນ຺ນເສຂິຍອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທິເຠເທສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສນສີໂລ. ໂຍ ຫິ ຠິກ຺ຂຸ ປຣມາຓຸມຕ຺ຕໍ ວຊ຺ຊໍ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິໂຍຊນສຕສຫສ຺ສຸພ຺ເພຘສິເນຣຸປພ຺ພຕຣາຊສທິສໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ, ໂຍປິ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພລຫຸກໍ ທຸພ຺ຠາສິຕມຕ຺ຕໍ ປາຣາຊິກສທິສໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ, ອຍໍ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ ນາມ. ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອນວເສສໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂຕິ ວຕ຺ຕຕິ, ປູເຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ກລ຺ຍາຓສີໂລຕິ ອິມິນາ ປກາເຣນ ກລ຺ຍາຓສີໂລ ສມາໂນ. ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານວເສນ ຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ສີລໍ ‘‘ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓສີໂລ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານວເສເນວ ນິຄເມຕ຺ວາ ‘‘ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ນິທ຺ທິສິຕຸກາເມນ ‘‘ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອິທໍ ສີລໍ ອຘິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ‘‘ອິຕິ ກລ຺ຍາຓສີໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍານນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ປຸນ ກລ຺ຍາຓສີໂລຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຄາຖາສຸ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ທຸຏ຺ຐຸ ກຕໍ, ທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິຣິມນນ຺ຕິ ຫິຣິມນ຺ຕໍ ຫິຣິສມ຺ປນ຺ນໍ, ສພ຺ພໂສ ປາປປວຕ຺ຕິຍາ ຊິຄຸຈ຺ຉນສຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິຣິມນນ຺ຕິ ວາ ຫິຣິສຫິຕຈິຕ຺ຕໍ. ຫິຣິຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ສພ຺ພໂສ ທຸຈ຺ຈຣິຕາຠາວສ຺ສ ເຫຕຸໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສີລຕໍ ເຫຕຸໂຕ ວິຠາເວຕິ. ສມ຺ໂພຘີຕິ ອຣິຍຎາຓໍ, ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຠຊນ຺ຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິຄາມິໂນ, ໂພຘິປກ຺ຂິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸສ຺ສທນ຺ຕິ ຣາຄຸສ຺ສທາທິຣຫິຕໍ. ‘‘ຕຖາວິຘ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ‘‘ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຍຖາ ຍຖາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາວິຘໍ ຕາທິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂເຫຕຸໂນ ວາ. ອິເຘວ ຂຍມຕ຺ຕໂນຕິ ອາສວກ຺ຂຍາຘິຄເມນ ອຕ຺ຕໂນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂເຫຕຸໂນ ສມຸທຍປກ຺ຂິຍສ຺ສ ກິເລສຄຓສ຺ສ ອິເຘວ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ຂຍໍ ອນຸປ຺ປາທໍ ປຊານາຕິ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ເສວ ວາ ອິເຘວ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘນ ຂຍໍ ຂີຓຠາວໍ ປຊານາຕິ. ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ເຕຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສີລາທິຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ອສິຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອສິຕໍ, ກຕ຺ຖຈິ ອນິສ຺ສິຕໍ. ສພ຺ພໂລກສ຺ສາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຏ຺ຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.