໑໐. ເຕວິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໙. ທສເມ ຘມ຺ເມນາຕິ ຎາເຍນ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓນ. ຍາຍ ຫິ ປຏິປທາຍ ເຕວິຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ, ສາ ປຏິປທາ ອິຘ ຘມ຺ໂມຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກາ ປນ ສາ ປຏິປທາຕິ? ຈຣຓສມ຺ປທາ ຈ ວິຊ຺ຊາສມ຺ປທາ ຈ. ເຕວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາທີຫິ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓນ຺ຕິ ພາຫິຕປາປພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ. ປຎ຺ຎາເປມີຕິ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ຊານາເປມິ ປຕິຏ຺ຐເປມິ. ນາຎ຺ຎໍ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນາຕິ ອຎ຺ຎໍ ຊາຕິມຕ຺ຕພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຏ຺ຐກາທີຫິ ລປິຕມຕ຺ຕວິປ຺ປລປນມຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນ ປຎ຺ຎາເປມີຕິ. ອຖ ວາ ລປິຕລາປນມຕ຺ເຕນາຕິ ມນ຺ຕານໍ ອຊ຺ເຌນອຊ຺ຌາປນມຕ຺ເຕນ. ອຸຠຍຖາປິ ຍໍ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສາມເວທາທິເວທຕ຺ຕຍອຊ຺ເຌເນນ ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຠຄວຕາ ຫິ ‘‘ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍເຍວ ເຈເຕ ໂຠວາທິໂນ ອວິຊ຺ຊານິວຸຕາ ‘ເຕວິຊ຺ໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍ ປນ ເຕວິຊ຺ໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ອຍໍ ເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ວິຊ຺ຊາສມ຺ປນ຺ໂນ ຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນເຍວ ໂຫຕິ ຈຣຓສມ຺ປທາຍ ວິນາ ວິຊ຺ຊາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ ຈຣຓສມ຺ປທໍ ອນ຺ໂຕຄຘໍ ກຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊາສີເສເນວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸກາໂມ ‘‘ຘມ຺ເມນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎາເປມີ’’ຕິ ເທສນໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ‘‘ກຖຎ຺ຈາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມນ ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎາເປມີ’’ຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາຍ ປຸຈ຺ຉໍ ກຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ວິຊ຺ຊຕ຺ຕຍໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ອເນກວິຫິຕນ຺ຕິ ອເນກວິຘໍ, ອເນເກຫິ ວາ ປກາເຣຫິ ປວຕ຺ຕິຕໍ, ສໍວຓ຺ຓິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸພ຺ເພນິວາສນ຺ຕິ ສມນນ຺ຕຣາຕີຕຠວໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘສນ຺ຕານໍ. ນິວຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖໍ ອນຸຠູຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ນິວຸຕ຺ຖຘມ຺ມໍ ວາ ນິວຸຕ຺ຖໍ, ໂຄຈຣນິວາເສນ ນິວຸຕ຺ຖໍ, ອຕ຺ຕໂນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຣວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕມ຺ປິ ວາ ຉິນ຺ນວຏຸມການຸສ຺ສຣຓາທີສຸ. ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ‘‘ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ຊາຕິປຏິປາຏິວເສນ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣຕິ, ອນຸເທວ ວາ ສຣຕິ, ຈິຕ຺ເຕ ອຠິນິນ຺ນາມິເຕ ປຣິກມ຺ມສມນນ຺ຕຣໍ ສຣຕິ.

ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ອາຣທ຺ຘປ຺ປກາຣທສ຺ສນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ເຕເນວ ຍ຺ວາຍໍ ປຸພ຺ເພນິວາໂສ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອກມ຺ປິ ຊາຕິ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອກມ຺ປິ ຊາຕິນ຺ຕິ ເອກມ຺ປິ ປຏິສນ຺ຘິມູລກໍ ຈຸຕິປຣິໂຍສານໍ ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນໍ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານໍ. ເອສ ນໂຍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍຕິອາທີສຸ. ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປຕິອາທີສຸ ປນ ປຣິຫາຍມາໂນ ກປ຺ໂປ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ໂປ, ວຑ຺ຒມາໂນ ວິວຏ຺ຏກປ຺ໂປ. ຕຕ຺ຖ ສໍວຏ຺ເຏນ ສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ ຕມ຺ມູລກຕ຺ຕາ, ວິວຏ຺ເຏນ ຈ ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຍານິ ຕານິ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ສໍວຏ຺ໂຏ, ສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີ, ວິວຏ຺ໂຏ, ວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໕໖) ວຸຕ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ, ຕານິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕໂຍ ສໍວຏ຺ຏາ – ເຕໂຊສໍວຏ຺ໂຏ, ອາໂປສໍວຏ຺ໂຏ, ວາໂຍສໍວຏ຺ໂຏຕິ. ຕິສ຺ໂສ ສໍວຏ຺ຏສີມາ – ອາຠສ຺ສຣາ, ສຸຠກິຓ຺ຫາ, ເວຫປ຺ຜລາຕິ. ຍທາ ກປ຺ໂປ ເຕເຊນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ອາຠສ຺ສຣໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິນາ ຑຍ຺ຫຕິ. ຍທາ ອຸທເກນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ສຸຠກິຓ຺ຫໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທເກນ ວິລີຍຕິ. ຍທາ ວາເຕນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ເວຫປ຺ຜລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ວາເຕນ ວິທ຺ຘໍສິຍຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬໍ ເອກໂຕ ວິນສ຺ສຕິ. ອິຕິ ເອວຣູໂປ ອຍໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ກຖໍ? ອມຸຕ຺ຣາສິນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ.

ຕຕ຺ຖ ອມຸຕ຺ຣາສິນ຺ຕິ ອມຸມ຺ຫິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອມຸມ຺ຫິ ຠເວ ວາ ໂຍນິຍາ ວາ ຄຕິຍາ ວາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິຍາ ວາ ສຕ຺ຕາວາເສ ວາ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ວາ ອຫມໂຫສິໍ. ເອວໍນາໂມຕິ ຕິສ຺ໂສ ວາ ຜຸສ຺ໂສ ວາ. ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕຕິ ໂຄຕໂມ ວາ ກສ຺ສໂປ ວາ. ເອວໍວຓ຺ໂຓຕິ ໂອທາໂຕ ວາ ສາໂມ ວາ. ເອວມາຫາໂຣຕິ ສາລິມໍໂສທນາຫາໂຣ ວາ ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊໂນ ວາ. ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີຕິ ອເນກປ຺ປກາຣານໍ ກາຍິກເຈຕສິການໍ ສາມິສນິຣາມິສາທິປ຺ປເຠທານໍ ວາ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ປຏິສໍເວທີ. ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ວສ຺ສສຕປຣິມາຓາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ ວາ ຈຕຸຣາສີຕິກປ຺ປສຕສຫສ຺ສປຣິມາຓາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ ວາ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິນ຺ຕິ ໂສຫໍ ຕໂຕ ຠວໂຕ ໂຍນິໂຕ ຄຕິໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຕ ສຕ຺ຕາວາສໂຕ ສຕ຺ຕນິກາຍໂຕ ວາ ຈຸໂຕ ປຸນ ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຠເວ ໂຍນິຍາ ຄຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິຍາ ສຕ຺ຕາວາເສ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ວາ ອຸທປາທິໍ. ຕຕ຺ຣາປາສິນ຺ຕິ ອຖ ຕຕ຺ຣປິ ຠເວ ໂຍນິຍາ ຄຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິຍາ ສຕ຺ຕາວາເສ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ວາ ປຸນ ອໂຫສິໍ. ເອວໍນາໂມຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຖ ວາ ຍສ຺ມາ ‘‘ອມຸຕ຺ຣາສິ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອາໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິນີຫາຣານຸຣູປໍ ຍຖາພລໍ ສຣຓໍ, ‘‘ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ’’ຕິ ປຏິນິວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອິຘູປປນ຺ໂນ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ອິຘູປປຕ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ‘‘ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາປາສິນ຺ຕິ ຕຕ຺ຣປິ ຠເວ…ເປ… ສຕ຺ຕນິກາເຍ ວາ ອາສິໍ. ເອວໍນາໂມຕິ ທຕ຺ໂຕ ວາ ມິຕ຺ໂຕ ວາ, ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕຕິ ວາເສຏ຺ໂຐ ວາ ກສ຺ສໂປ ວາ. ເອວໍວຓ຺ໂຓຕິ ກາໂຬ ວາ ໂອທາໂຕ ວາ. ເອວມາຫາໂຣຕິ ສຸຘາຫາໂຣ ວາ ສາລິໂອທນາທິອາຫາໂຣ ວາ. ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີຕິ ທິພ຺ພສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ວາ ມານຸສສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ວາ. ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ຕໍຕໍປຣມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕຕິ ໂສຫໍ ຕໂຕ ຠວາທິໂຕ ຈຸໂຕ. ອິຘູປປນ຺ໂນຕິ ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ຈຣິມຠເວ ມນຸສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປປນ຺ໂນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ.

ອິຕີຕິ ເອວໍ. ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ນາມໂຄຕ຺ຕາທິວເສນ ສອຸທ຺ເທສໍ, ວຓ຺ຓາທິວເສນ ສາກາຣໍ. ນາມໂຄຕ຺ເຕນ ຫິ ສຕ຺ຕາ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ອຸທ຺ທິສີຍນ຺ຕິ, ວຓ຺ຓາທີຫິ ‘‘ສາໂມ ໂອທາໂຕ’’ຕິ ນານຕ຺ຕໂຕ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ເທໂສ, ອິຕເຣ ອາກາຣາ. ອຍມສ຺ສ ປຐມາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາຕິ ອຍໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຐມໍ ອຘິຄມວເສນ ປຐມາ, ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ ສຈ຺ຉິກຕາ ໂຫຕິ. ກິໍ ປນາຍໍ ວິທິຕໍ ກໂຣຕິ? ປຸພ຺ເພນິວາສໍ. ອວິຊ຺ຊາຕິ ຕສ຺ເສວ ປຸພ຺ເພນິວາສສ຺ສ ອວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນ ຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທກໂມໂຫ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂມຕິ ສ຺ເວວ ໂມໂຫ ປຏິຈ຺ຉາທກຏ຺ເຐນ ຕໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາໂລໂກຕິ ສາ ເອວ ວິຊ຺ຊາ ໂອຠາສກຣຓຏ຺ເຐນ ອາໂລໂກ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາຕິ ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ, ເສສໍ ປສໍສາວຈນໍ. ໂຍຊນາ ປເນຕ຺ຖ – ອຍໍ ໂຂ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ, ຕສ຺ສ ອຘິຄຕວິຊ຺ຊສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ, ວິນຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຍຖາ ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາຕິ ໂອປມ຺ມຕ຺ເຖ, ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ສຕິຍາ ອວິປ຺ປວາເສນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ. ວີຣິຍາຕາເປນ ອາຕາປິໂນ. ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ອນເປກ຺ຂຕາຍ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ເປສິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕໂມ ວິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ; ເອວເມວ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ປຘານານຸໂຍຄສ຺ສ ອນຸຣູປເມວ ຜລໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ.

ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ວິສຸທ຺ເຘນາຕິ ຈຸຕູປປາຕທສ຺ສເນນ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິເຫຕຸຠາວໂຕ ວິສຸທ຺ຘໍ. ໂຍ ຫິ ຈຸຕິມຕ຺ຕເມວ ປສ຺ສຕິ ນ ອຸປປາຕໍ, ໂສ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂຍ ອຸປປາຕມຕ຺ຕເມວ ປສ຺ສຕິ ນ ຈຸຕິໍ, ໂສ ນວສຕ຺ຕປາຕຸຠາວທິຏ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂຍ ປນ ຕທຸຠຍໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຍສ຺ມາ ທຸວິຘມ຺ປິ ຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອຕິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຕໍ ທສ຺ສນໍ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິເຫຕຸ ໂຫຕິ, ຕທຸຠຍມ຺ປາຍໍ ພຸທ຺ຘປຸຕ຺ໂຕ ປສ຺ສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຸຕູປປາຕທສ຺ສເນນ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິເຫຕຸຠາວໂຕ ວິສຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ເອກາທສອຸປກ຺ກິເລສວິຣຫໂຕ ວາ ວິສຸທ຺ຘໍ. ຍຖາຫ ‘‘ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ – ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫິໍ, ອມນສິກາໂຣ…ເປ… ຖິນມິທ຺ຘໍ, ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ, ອຸປ຺ປິລ຺ລໍ, ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ, ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘວີຣິຍໍ, ອຕິລີນວີຣິຍໍ, ອຠິຊປ຺ປາ, ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາ, ອຕິນິຊ຺ຌາຍິຕຕ຺ຕໍ ຣູປານໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໔໒) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຫິ ເອກາທສຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ອນຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘໍ. ມນຸສ຺ສູປຈາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຣູປທສ຺ສເນນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສກໍ, ມໍສຈກ຺ຂຸໍ ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສກໍ. ເຕນ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ. ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕີຕິ ມນຸສ຺ສມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວິຍ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ທກ຺ຂຕິ ອາໂລເກຕິ.

ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ວາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາປິ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ເຍ ປນ ອາສນ຺ນຈຸຕິກາ ອິທານິ ຈວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ຈວມານາ. ເຍ ຈ ຄຫິຕປຏິສນ຺ຘິກາ ສມ຺ປຕິນິພ຺ພຕ຺ຕາ ວາ, ເຕ ອຸປປຊ຺ຊມານາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເຕ ເອວຣູເປ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຈ ປສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫີເນຕິ ໂມຫນິສ຺ສນ຺ທຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຫີນານໍ ຊາຕິກຸລໂຠຄາທີນໍ ວເສນ ຫີຬິເຕ ປຣິຠູເຕ. ປຓີເຕຕິ ອໂມຫນິສ຺ສນ຺ທຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕພ຺ພິປຣີເຕ. ສຸວຓ຺ເຓຕິ ອໂທສນິສ຺ສນ຺ທຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຏ຺ຐກນ຺ຕມນາປວຓ຺ຓຍຸຕ຺ເຕ. ທຸພ຺ພຓ຺ເຓຕິ ໂທສນິສ຺ສນ຺ທຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນິຏ຺ຐອກນ຺ຕາມນາປວຓ຺ຓຍຸຕ຺ເຕ. ອຠິຣູເປ ວິຣູເປຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຄເຕຕິ ສຸຄຕິຄເຕ, ອໂລຠນິສ຺ສນ຺ທຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາ ອຑ຺ເຒ ມຫທ຺ຘເນ. ທຸຄ຺ຄເຕຕິ ທຸຄ຺ຄຕິຄເຕ, ໂລຠນິສ຺ສນ຺ທຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາ ທລິທ຺ເທ ອປ຺ປນ຺ນປານໂຠຊເນ. ຍຖາກມ຺ມູປເຄຕິ ຍໍ ຍໍ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ, ເຕນ ເຕນ ອຸປຄເຕ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເມຫິ ‘‘ຈວມາເນ’’ຕິອາທີຫິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກິຈ຺ຈໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິມິນາ ປນ ປເທນ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓກິຈ຺ຈໍ.

ຕສ຺ສ ຈ ຎາຓສ຺ສ ອຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກໂມ – ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ເຫຏ຺ຐາ ນິຣຍາຠິມຸຂໍ ອາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເນຣຍິເກ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ມຫນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວມາເນ, ອິທໍ ທສ຺ສນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓກິຈ຺ຈເມວ. ໂສ ຈ ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຕິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ເອຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕີ’’ຕິ, ອຖສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ນາມ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຕໍກມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ອຸປຣິ ເທວໂລກາຠິມຸຂໍ ອາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ນນ຺ທນວນມິສ຺ສກວນຜາຣຸສກວນາທີສຸ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມາເນ, ອິທມ຺ປິ ທສ຺ສນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓກິຈ຺ຈເມວ. ໂສ ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຕິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ເອຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕີ’’ຕິ? ອຖສ຺ສ ‘‘ອິທໍ ນາມ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຕໍກມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓໍ ນາມ. ອິມສ຺ສ ວິສຸໍ ປຣິກມ຺ມໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ຈິມສ຺ສ, ເອວໍ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສປິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປາທກາເນວ ຫິ ອິມານິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ສເຫວ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນາຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິຘ ວິຊ຺ຊາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓວິຊ຺ຊາ. ອວິຊ຺ຊາຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິຈ຺ຉາທິກາ ອວິຊ຺ຊາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຕຕິຍວາເຣ ວິຊ຺ຊາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓວິຊ຺ຊາ. ອວິຊ຺ຊາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ ອວິຊ຺ຊາ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ເອວໍ ໂຂຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຄາຖາສຸ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ໂຍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອເວຕິ ອວຄຈ຺ຉຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຊານາຕິ. ‘‘ໂຍເວທີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂຍ ອເວທິ ວິທິຕໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉພ຺ພີສຕິເທວໂລກສງ຺ຂາຕໍ ສຄ຺ຄໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອປາຍຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ. ອໂຖຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ຊາຕິກ຺ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພານເມວ ວາ ປຕ຺ໂຕ ອຘິຄໂຕ. ຕໂຕ ເອວ ອຠິຎ຺ຎາ ອຠິວິສິຏ຺ຐາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຊານິຕພ຺ພໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ຊານິຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈໂວສາເນນ ໂວສິໂຕ ນິຏ຺ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ. ໂມເນຍ຺ຍຘມ຺ມສມນ຺ນາຄເມນ ມຸນິ, ຂີຓາສໂວ ຍສ຺ມາ ເອຕາຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຫິ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຕໂຕ ຕຕິຍວິຊ຺ຊາຍ ສພ຺ພຖາ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ຈ ເຕວິຊ຺ໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕເມວ ອຫໍ ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມິ, ອຎ຺ຎໍ ປນ ລປິຕລາປນໍ ຍຊຸອາທິມນ຺ຕປທານໍ ອຊ຺ຌາປນປຣໍ ເຕວິຊ຺ຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ນ ວທາມິ, ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ຕໍ ນ ກເຖມີຕິ.

ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ, ປຎ຺ຈມອຏ຺ຐມທສມສຸຕ຺ເຕສຸ ວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ, ອິຕເຣສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທສມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຈມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ຂຸທ຺ທກນິກາຍ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ອິຕິວຸຕ຺ຕກສ຺ສ ຕິກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.