໑. ອຄ຺ຄປ຺ປສາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໙໐. ປຎ຺ຈມວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ອຄ຺ຄສທ຺ໂທ ອາທິໂກຏິໂກຏ຺ຐາສເສຏ຺ເຐສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຕຖາ ເຫສ ‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ, ສມ຺ມ ໂທວາຣິກ, ອາວຣາມິ ທ຺ວາຣໍ ນິຄຓ຺ຐານໍ ນິຄຓ຺ຐີນໍ (ມ. ນິ. ໒.໗໐). ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໕໐; ປາຣາ. ໑໕) ຈ ອາທີສຸ ອາທິມ຺ຫິ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ເຕເນວ ອງ຺ຄຸລຄ຺ເຄນ ຕໍ ອງ຺ຄຸລຄ຺ຄໍ ປຣາມເສຍ຺ຍ (ກຖາ. ໔໔໑). ອຸຈ຺ຉຄ຺ຄໍ ເວຬຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ຈ ອາທີສຸ ໂກຏິຍໍ. ‘‘ອມ຺ພິລຄ຺ຄໍ ວາ ມຘຸຣຄ຺ຄໍ ວາ ຕິຕ຺ຕກຄ຺ຄໍ ວາ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໗໔). ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫາຣຄ຺ເຄນ ວາ ປຣິເວຓຄ຺ເຄນ ວາ ຠາເຊຕຸ’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໓໑໘) ຈ ອາທີສຸ ໂກຏ຺ຐາເສ. ‘‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຄ຺ໂຄ ຈ ເສຏ຺ໂຐ ຈ ອຸຕ຺ຕໂມ ຈ ປວໂຣ ຈ (ອ. ນິ. ໔.໙໕). ອຄ຺ໂຄຫມສ຺ມິ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ ຈ ອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໑; ມ. ນິ. ໓.໒໐໗) ເສຏ຺ເຐ. ສ຺ວາຍມິຘາປິ ເສຏ຺ເຐເຍວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ອຄ຺ເຄສຸ ເສຏ຺ເຐສຸ ປສາທາ, ອຄ຺ຄຠູຕາ ເສຏ຺ຐຠູຕາ ວາ ປສາທາ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຸຣິມສ຺ມິຎ຺ຈ ອຕ຺ເຖ ອຄ຺ຄສທ຺ເທນ ພຸທ຺ຘາທິຣຕນຕ຺ຕຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕສຸ ຠຄວາ ຕາວ ອສທິສຏ຺ເຐນ, ຄຸຓວິສິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ, ອສມສມຏ຺ເຐນ ຈ ອຄ຺ໂຄ. ໂສ ຫິ ມຫາຠິນີຫາຣໍ ທສນ຺ນໍ ປາຣມີນໍ ປວິຈຍຎ຺ຈ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເຕຫິ ໂພຘິສມ຺ຠາຣຄຸເຓຫິ ເຈວ ພຸທ຺ຘຄຸເຓຫິ ຈ ເສສຊເນຫິ ອສທິໂສຕິ ອສທິສຏ຺ເຐນ ອຄ຺ໂຄ. ເຍ ຈສ຺ສ ຄຸຓາ ມຫາກຣຸຓາທໂຍ, ເຕ ເສສສຕ຺ຕານໍ ຄຸເຓຫິ ວິສິຏ຺ຐາຕິ ຄຸຓວິສິຏ຺ຐຏ຺ເຐນປິ ສພ຺ພສຕ຺ຕຸຕ຺ຕມຕາຍ ອຄ຺ໂຄ. ເຍ ປນ ປຸຣິມກາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ສພ຺ພສຕ຺ເຕຫິ ອສມາ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຍເມວ ຣູປກາຍຄຸເຓຫິ ເຈວ ຘມ຺ມກາຍຄຸເຓຫິ ຈ ສໂມຕິ ອສມສມຏ຺ເຐນປິ ອຄ຺ໂຄ. ຕຖາ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາວໂຕ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ສຠາວໂຕ ພຫຸຊນຫິຕສຸຂາວຫໂຕ ອທຸຕິຍອສຫາຍາທິຠາວໂຕ ຈ ຠຄວາ ໂລເກ ອຄ຺ໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຕຸຠາໂວ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ, ກຕມສ຺ສ ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ? ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ.

‘‘ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ໂສ.

‘‘ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ພຫຸຊນ…ເປ… ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ.

‘‘ເອກປຸຄ຺ຄໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອທຸຕິໂຍ ອສຫາໂຍ ອປ຺ປຏິໂມ ອປ຺ປຏິສໂມ ອປ຺ປຏິຠາໂຄ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ອສໂມ ອສມສໂມ ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄ. ກຕໂມ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ? ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໗໐-໑໗໒, ໑໗໔).

ຘມ຺ມສງ຺ຆາປິ ອຎ຺ຎຘມ຺ມສງ຺ເຆຫິ ອສທິສຏ຺ເຐນ ວິສິຏ຺ຐຄຸຓຕາຍ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາວາທິນາ ຈ ອຄ຺ຄາ. ຕຖາ ຫິ ເຕສໍ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິຄຸຓວິເສເສຫິ ອຎ຺ຎຘມ຺ມສງ຺ຆາ ສທິສາ ອປ຺ປຕຣນິຫີນາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ເສຏ຺ຐາ. ສຍເມວ ຈ ປນ ເຕຫິ ວິສິຏ຺ຐຄຸຓຕາຍ ເສຏ຺ຐາ. ຕຖາ ທຸລ຺ລຠຸປ຺ປາທອຈ຺ຉຣິຍຠາວພຫຸຊນຫິຕສຸຂາວຫາ ອທຸຕິຍອສຫາຍາທິສຠາວາ ຈ ເຕ. ຍທຄ຺ເຄນ ຫິ ຠຄວາ ທຸລ຺ລຠປາຕຸຠາໂວ, ຕທຄ຺ເຄນ ຘມ຺ມສງ຺ຆາປີຕິ. ອຈ຺ຉຣິຍາທິຠາເວປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ອຄ຺ເຄສຸ ເສຏ຺ເຐສຸ ອຸຕ຺ຕເມສຸ ປວເຣສຸ ຄຸຓວິສິຏ຺ເຐສຸ ປສາທາຕິ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ.

ທຸຕິຍສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ເຖ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ອຄ຺ເຄສຸ ພຸທ຺ຘາທີສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຄ຺ຄຠູຕາ ປສາທາ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ເຍ ປນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອາຄຕາ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາ, ເຕ ເອກນ຺ເຕເນວ ອຄ຺ຄຠູຕາ ປສາທາຕິ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ຍຖາຫ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໒໗). ອຄ຺ຄວິປາກຕ຺ຕາປິ ເຈເຕ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ‘‘ອຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ ປສນ຺ນານໍ ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ’’ຕິ.

ຍາວຕາຕິ ຍຕ຺ຕກາ. ສຕ຺ຕາຕິ ປາຓິໂນ. ອປທາຕິ ອປາທກາ. ທ຺ວິປທາຕິ ທ຺ວິປາທກາ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວາ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ, ນ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໗) ເອຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຈ ‘‘ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໒; ສໍ. ນິ. ໒.໑໒) ເອຕ຺ຖ ຠູຕານຎ຺ຈ ສມ຺ຠເວສີນຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຈ ‘‘ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ອຸທກໂຕ ວາ ມິຖຸເຠທໂຕ ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໕໒; ອຸທາ. ໗໖; ມຫາວ. ໒໘໖) ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິໂຕ ຈ ອຸທກໂຕ ຈ ມິຖຸເຠທໂຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເອວໍ ‘‘ອປທາ ວາ…ເປ… ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອປທາ ຈ ທ຺ວິປທາ ຈາຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑນວເສນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວາ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ, ນ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

ຣູປິໂນຕິ ຣູປວນ຺ໂຕ. ນ ຣູປິໂນຕິ ອຣູປິໂນ. ສຎ຺ຎິໂນຕິ ສຎ຺ຎາວນ຺ໂຕ. ນ ສຎ຺ຎິໂນຕິ ອສຎ຺ຎິໂນ. ເນວສຎ຺ຎິນາສຎ຺ຎິໂນ ນາມ ຠວຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ກາມຠໂວ, ຣູປຠໂວ, ອຣູປຠໂວ, ເອກໂວກາຣຠໂວ, ຈຕຸໂວກາຣຠໂວ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ, ສຎ຺ຎີຠໂວ, ອສຎ຺ຎີຠໂວ, ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຠໂວຕິ ນວວິເຘປິ ຠເວ ສຕ຺ເຕ ອນວເສສໂຕ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຣູປິຄ຺ຄຫເຓນ ກາມຠໂວ ຣູປຠໂວ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ ເອກໂວກາຣຠໂວ ຈ ທສ຺ສິໂຕ, ອຣູປິຄ຺ຄຫເຓນ ອຣູປຠໂວ ຈຕຸໂວກາຣຠໂວ ຈ ທສ຺ສິໂຕ. ສຎ຺ຎີຠວາທໂຍ ປນ ສຣູເປເນວ ທສ຺ສິຕາ. ອປທາທິຄ຺ຄຫເຓນ ກາມຠວປຎ຺ຈໂວກາຣຠວສຎ຺ຎີຠວານໍ ເອກເທໂສ ທສ຺ສິໂຕຕິ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຍຖາ ອທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ ‘‘ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິ ທ຺ວິປທານໍ ຄຫຓເມວ ອກຕ຺ວາ ອປທາທິຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ ຕາວ ເສຏ຺ຐຕຣວເສນ ທ຺ວິປທຄ຺ຄຫຓເມວ ກຕໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ໂລເກ ເສຏ຺ໂຐ ນາມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ອປທຈຕຸປ຺ປທພຫຸປ຺ປເທສຸ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວິປເທສຸເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຕເຣສຸ ທ຺ວິປເທສຸ? ມນຸສ຺ເສສຸ ເຈວ ເທເວສຸ ຈ. ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສກລໂລກໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ຕິສຫສ຺ສິມຫາສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໑໗໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ເທເວສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ວເສ ວຕ຺ຕນໂກ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຕສ຺ສ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ວາ ອາຣາມິໂກ ວາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ຕໂຕປິ ເສຏ຺ຐຕຣວເສເນສ ‘‘ທ຺ວິປທານໍ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິຘ ປນ ອນວເສສປຣິຍາທານວເສນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາວຕ຺ຕກາ ຫິ ສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕຠາວປຣິຍາປນ຺ນາ ອປທາ ວາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎິໂນ ວາ, ຕຖາຄໂຕ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ. ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ, ມກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ອຄ຺ໂຄ ອກ຺ຂາຍຕີຕິ ປທວິຠາໂຄ.

ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕີຕິ ອຄ຺ເຄ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ນານໍ ໂຍ ປສາໂທ, ໂສ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ໂກຏິຠູໂຕ ວາ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ວິປາໂກປິ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ໂກຏິຠູໂຕ ອຸຬາຣຕໂມ ປຓີຕຕໂມ ໂຫຕິ. ໂສ ປນ ປສາໂທ ທຸວິໂຘ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣເຠທໂຕ. ເຕສຸ ໂລກິຍສ຺ສ ຕາວ –

‘‘ເຍ ເກຈິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຕາເສ, ນ ເຕ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ອປາຍຠູມິໍ;

ປຫາຍ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ເທວກາຍໍ ປຣິປູເຣສ຺ສນ຺ຕິ. (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໒; ສໍ. ນິ. ໑.໓໗);

‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ;

ວຣເມວ ຫິ ສາ ປີຕິ, ກສິເຓນປິ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ.

‘‘ສຕໍ ຫຕ຺ຖີ ສຕໍ ອສ຺ສາ, ສຕໍ ອສ຺ສຕຣີ ຣຖາ;

ສຕໍ ກຎ຺ຎາສຫສ຺ສານິ, ອາມຸກ຺ກມຓິກຸຓ຺ຑລາ;

ເອກສ຺ສ ປທວີຕິຫາຣສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ’’. (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໒; ຈູຬວ. ໓໐໕);

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓຄມນໍ ໂຫຕິ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓຄມນເຫຕຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕ ອຎ຺ເຎ ເທເວ ທສຫິ ຐາເນຫິ ອຘິຄຓ຺ຫນ຺ຕິ – ທິພ຺ເພນ ອາຍຸນາ, ທິພ຺ເພນ ວຓ຺ເຓນ, ທິພ຺ເພນ ສຸເຂນ, ທິພ຺ເພນ ຍເສນ, ທິພ຺ເພນ ອາຘິປເຕຍ຺ເຍນ, ທິພ຺ເພຫິ ຣູເປຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ສທ຺ເທຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ຄນ຺ເຘຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ຣເສຫິ, ທິພ຺ເພຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໑) –

ເອວມາທີນໍ ສຸຕ຺ຕປທານໍ ວເສນ ປສາທສ຺ສ ຜລວິເສສໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອປາຍທຸກ຺ຂວິນິວຕ຺ຕເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຠເວສຸ ສຸຂວິປາກທາຍໂກຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ປນ ສາມຎ຺ຎຜລວິປາກທາຍໂກ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂວິນິວຕ຺ຕໂກ ຈ. ສພ຺ໂພປິ ຈາຍໍ ປສາໂທ ປຣມ຺ປຣາຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ວິນິວຕ຺ເຕຕິເຍວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸຊຸຄຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ, ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໑໐; ໒໖).

ຘມ຺ມາຕິ ສຠາວຘມ຺ມາ. ສງ຺ຂຕາຕິ ສເມຈ຺ຈ ສມ຺ຠຸຍ຺ຍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕາຕິ ສງ຺ຂຕາ, ສປ຺ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ. ເຫຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຈ ນ ເກຫິຈິ ກຕາຕິ ອສງ຺ຂຕາ, ອປ຺ປຈ຺ຈຍນິພ຺ພານໍ. ສງ຺ຂຕານໍ ປຏິໂຍຄິຠາເວນ ‘‘ອສງ຺ຂຕາ’’ຕິ ປຸຖຸວຈນໍ. ວິຣາໂຄ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ ໂຍ ວິຣາຄສງ຺ຂາໂຕ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ໂມ, ໂສ ສຠາເວເນວ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຠາວໂຕ ສນ຺ຕຕຣປຓີຕຕຣຠາວໂຕ ຄມ຺ຠີຣາທິຠາວໂຕ ມທນິມ຺ມທນາທິຠາວໂຕ ຈ ອຄ຺ຄໍ ເສຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປວຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ໂຍ ອຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມທນິມ຺ມທໂນຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ນິພ຺ພານເວວຈນານິເຍວ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ອາຄມ຺ມ ມານມທປຸຣິສມທາທິໂກ ສພ຺ໂພ ມໂທ ນິມ຺ມທີຍຕິ ປມທ຺ທີຍຕິ, ກາມປິປາສາທິກາ ສພ຺ພາ ປິປາສາ ວິນີຍຕິ, ກາມາລຍາທິກາ ສພ຺ເພປິ ອາລຍາ ສມຸຄ຺ຆາຕີຍນ຺ຕິ, ສພ຺ເພປິ ກມ຺ມວຏ຺ຏກິເລສວຏ຺ຏວິປາກວຏ຺ຏາ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐສຕເຠທາ ສພ຺ພາປິ ຕຓ຺ຫາ ຂີຍຕິ, ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ວິຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ມທນິມ຺ມທໂນ…ເປ… ນິໂຣໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍາ ປເນສາ ຕຓ຺ຫາ ຠເວນ ຠວໍ, ຜເລນ ກມ຺ມໍ ວິນຕິ ສໍສິພ຺ພຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ວານໍ ເອຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ, ເອຕສ຺ມິໍ ວາ ອຘິຄເຕ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ໂຫຕີຕິ ນິພ຺ພານໍ.

ອຄ຺ໂຄ ວິປາໂກ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ –

‘‘ເຍ ເກຈິ ຘມ຺ມໍ ສຣຓໍ ຄຕາເສ…ເປ…. (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໒; ສໍ. ນິ. ໑.໓໗);

‘‘ຘມ຺ໂມຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ…ເປ….

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຘມ຺ມໍ ສຣຓຄມນໍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມໍ ສຣຓຄມນເຫຕຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ…ເປ… ທິພ຺ເພຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໑) –

ເອວມາທີນໍ ສຸຕ຺ຕປທານໍ ວເສນ ຘມ຺ເມ ປສາທສ຺ສ ຜລວິເສສໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວເມຕ຺ຖ ອສງ຺ຂຕຘມ຺ມວເສເນວ ອຄ຺ຄຠາໂວ ອາຄໂຕ, ສພ຺ພສງ຺ຂຕນິສ຺ສຣຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຣິຍມຄ຺ຄວເສນປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠເຕວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໓໔).

‘‘ມຄ຺ຄານຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ເສຏ຺ໂຐ’’ຕິ ຈ. (ຘ. ປ. ໒໗໓).

ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາຕິ ຊນສມູຫສງ຺ຂາຕາ ຍາວຕາ ໂລເກ ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາ. ຕຖາຄຕສາວກສງ຺ໂຆຕິ ອຏ຺ຐອຣິຍປຸຄ຺ຄລສມູຫສງ຺ຂາໂຕ ທິຏ຺ຐິສີລສາມຎ຺ເຎນ ສໍຫໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາວກສງ຺ໂຆ. ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິອາທິຄຸຓວິເສເສນ ເຕສໍ ສງ຺ຆານໍ ອຄ຺ໂຄ ເສຏ຺ໂຐ ອຸຕ຺ຕໂມ ປວໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທິທນ຺ຕິ ຍານິ ອິມານິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານີຕິ ຍຸຄຬວເສນ ປຐມມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ປຐມຜລຏ຺ໂຐຕິ ອິທເມກໍ ຍຸຄຬໍ, ຍາວ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຈຕຸຕ຺ຖຜລຏ຺ໂຐຕິ ອິທເມກໍ ຍຸຄຬນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ. ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາຕິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລວເສນ ເອໂກ ປຐມມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ເອໂກ ປຐມຜລຏ຺ໂຐຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິໂສຕິ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວາ ເອກຕ຺ຖານິ ເອຕານິ ປທານິ, ເວເນຍ຺ຍວເສນ ປເນວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆຕິ ຍານິມານິ ຍຸຄວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ, ປາເຏກ຺ກໂຕ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ, ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ.

ອາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິອາທີສຸ ອາເນຕ຺ວາ ຫຸນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫຸນໍ, ທູຣໂຕປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສີລວນ຺ເຕສຸ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຫປ຺ຜລຠາວກຣຓໂຕ ຕໍ ອາຫຸນໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ. ອຖ ວາ ທູຣໂຕປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ສາປເຕຍ຺ຍມ຺ປິ ເອຕ຺ຖ ຫຸນິຕພ຺ພໍ, ສກ຺ກາທີນມ຺ປິ ອາຫວນໍ ອຣຫຕີຕິ ວາ ອາຫວນີໂຍ. ໂຍ ຈາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອາຫວນີໂຍ ນາມ ອຄ຺ຄິ, ຍຕ຺ຖ ຫຸຕໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ, ໂສ ເຈ ຫຸຕສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຕາຍ ອາຫວນີໂຍ, ສງ຺ໂຆວ ອາຫວນີໂຍ. ສງ຺ເຆ ຫຸຕຎ຺ຫິ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊນ຺ຕຸ, ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈເຣ ວເນ;

ເອກຎ຺ຈ ຠາວິຕຕ຺ຕານໍ, ມຸຫຸຕ຺ຕມປິ ປູຊເຍ;

ສາ ເອວ ປູຊນາ ເສຍ຺ໂຍ, ຍຎ຺ເຈ ວສ຺ສສຕໍ ຫຸຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໐໗);

ຕຍິທໍ ນິກາຍນ຺ຕເຣ ‘‘ອາຫວນີໂຍ’’ຕິ ປທໍ ອິຘ ‘‘ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ປນ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕເມວ ນານໍ, ຕສ຺ມາ ເອວມຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ກຕາ.

ປາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປາຫຸນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທິສາວິທິສໂຕ ອາຄຕານໍ ປິຍມນາປານໍ ຎາຕິມິຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສກ຺ກາເຣນ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ອາຄນ຺ຕຸກທານໍ, ຕມ຺ປິ ຐເປຕ຺ວາ ເຕ ຕຖາຣູເປ ປາຫຸນເກ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ເຫສ ເອກພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣປິ ທິສ຺ສຕິ ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓຎ຺ຈ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປທຕ຺ໂຖ – ‘‘ປິຍມນາປຕ຺ຕກເຣຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປາຫຸນມສ຺ສ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ປາຫຸນຎ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ. ເຍສໍ ປນ ປາຫວນີໂຍຕິ ປາຬິ, ເຕສໍ ຍສ຺ມາ ສງ຺ໂຆ ປຸພ຺ພກາຣໍ ອຣຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ໂຆ ສພ຺ພປຐມໍ ອາເນຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ຫຸນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປາຫວນີໂຍ, ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ວາ ອາຫວນໍ ອຣຫຕີຕິ ປາຫວນີໂຍ. ສ຺ວາຍມິຘ ເຕເນວ ອຕ຺ເຖນ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ທກ຺ຂິຓາ’’ຕິ ປຣໂລກໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພທານໍ, ຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອຣຫຕິ ທກ຺ຂິຓາຍ ວາ ຫິໂຕ ມຫປ຺ຜລຠາວກຣເຓນ ວິໂສຘນໂຕຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ. ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ສິຣສິ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໂລເກນ ກຣິຍມານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ອຣຫຕີຕິ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ. ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາຕິ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ ອສທິສໍ ປຸຎ຺ຎວິຣູຫນຏ຺ຐານໍ. ຍຖາ ຫິ ຣຕ຺ຕສາລີນໍ ວາ ຍວານໍ ວາ ວິຣູຫນຏ຺ຐານໍ ‘‘ຣຕ຺ຕສາລິກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ຍວກ຺ເຂຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ສງ຺ໂຆ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວິຣູຫນຏ຺ຐານໍ. ສງ຺ຆໍ ນິສ຺ສາຍ ຫິ ໂລກສ຺ສ ນານປ຺ປກາຣຫິຕສຸຂນິພ຺ພຕ຺ຕການິ ປຸຎ຺ຎານິ ວິຣູຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ໂຆ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ອິຘາປິ –

‘‘ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຆໍ ສຣຓໍ ຄຕາເສ…ເປ…. (ທີ. ນິ. ໒.໓໓໒; ສໍ. ນິ. ໑.໓໗);

‘‘ສງ຺ໂຆຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ…ເປ…’’.

‘‘ສາຘຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓຄມນໍ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆໍ ສຣຓຄມນເຫຕຸ ໂຂ ເທວານມິນ຺ທ…ເປ… ທິພ຺ເພຫິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພຫີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໑) –

ອາທີນໍ ສຸຕ຺ຕປທານໍ ວເສນ ສງ຺ເຆ ປສາທສ຺ສ ຜລວິເສສໂຍໂຄ, ເຕນສ຺ສ ອຄ຺ຄຕາ ອຄ຺ຄວິປາກຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ອນຸຕ຺ຕຣິຍປຏິລາໂຠ ສຕ຺ຕມຠວາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສມຸຈ຺ເຉໂທ ອນຸຕ຺ຕຣສຸຂາຘິຄໂມຕິ ເອວມາທິອຸຬາຣຜລນິປ຺ຜາທນວເສນ ອຄ຺ຄວິປາກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຄາຖາສຸ ອຄ຺ຄໂຕຕິ ອຄ຺ເຄ ຣຕນຕ຺ຕເຍ, ອຄ຺ຄຠາວໂຕ ວາ ປສນ຺ນານໍ. ອຄ຺ຄໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຄ຺ຄສຠາວໍ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕໍ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ຣຕນຕ຺ຕຍສ຺ສ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓໍ ອຸຕ຺ຕມສຠາວໍ, ທສພລາທິສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິຄຸຓສຠາວໍ ວາ ວິຊານຕໍ ວິຊານນ຺ຕານໍ. ເອວໍ ສາຘາຣຓໂຕ ອຄ຺ຄປ຺ປສາທວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອສາຘາຣຓໂຕ ຕໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຄ຺ເຄ ພຸທ຺ເຘ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປສນ຺ນານນ຺ຕິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ອິຕຣປ຺ປສາເທນ ຈ ປສນ຺ນານໍ ອຘິມຸຕ຺ຕານໍ. ວິຣາຄູປສເມຕິ ວິຣາເຄ ອຸປສເມ ຈ, ສພ຺ພສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ສພ຺ເພສໍ ກິເລສານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິຣາຄເຫຕຸຠູເຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕອຸປສມເຫຕຸຠູເຕ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸເຂຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຠາເວນ ສງ຺ຂາຣູປສມສຸຂຠາເວນ ຈ ສຸເຂ.

ອຄ຺ຄສ຺ມິໍ ທານໍ ທທຕນ຺ຕິ ອຄ຺ເຄ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ທານໍ ເທນ຺ຕານໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖ ຘຣມານໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ປຣິນິພ຺ພຸຕຎ຺ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຘາຕຸເຈຕິຍາທິເກ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ພຸທ຺ເຘ ທານໍ ທທນ຺ຕິ ນາມ. ‘‘ຘມ຺ມໍ ປູເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ ຘມ຺ມຘເຣ ປຸຄ຺ຄເລ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຘມ຺ເມ ທານໍ ທທນ຺ຕິ ນາມ. ຕຖາ ອຣິຍສງ຺ຆໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕາ ປູເຊນ຺ຕາ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕາ ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອິຕຣສ຺ມິມ຺ປິ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕາ ສງ຺ເຆ ທານໍ ທທນ຺ຕິ ນາມ. ອຄ຺ຄໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີຕິ ເອວໍ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ ອຸຬາຣໍ ປຣິຈ຺ຈາຄໍ ອຸຬາຣຎ຺ຈ ປູຊາສກ຺ກາຣໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕານໍ ທິວເສ ທິວເສ ອຄ຺ຄໍ ອຸຬາຣໍ ກຸສລໍ ອຸປຈີຍຕິ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອຄ຺ຄວິປາກຕາຍ ອຄ຺ຄຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຄ຺ຄໍ ອາຍູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄໍ ອາຍູຕິ ທິພ຺ພໍ ວາ ມານຸສໍ ວາ ອຄ຺ຄໍ ອຸຬາຣຕມໍ ອາຍຸ. ປວຑ຺ຒຕີຕິ ອຸປຣູປຣິ ພ຺ຣູຫຕິ. ວຓ຺ໂຓຕິ ຣູປສມ຺ປທາ. ຍໂສຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປທາ. ກິຕ຺ຕີຕິ ຖຸຕິໂຆໂສ. ສຸຂນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ເຈຕສິກຎ຺ຈ ສຸຂໍ. ພລນ຺ຕິ ກາຍພລໍ ຎາຓພລຎ຺ຈ.

ອຄ຺ຄສ຺ສ ທາຕາຕິ ອຄ຺ຄສ຺ສ ຣຕນຕ຺ຕຍສ຺ສ ທາຕາ, ອຖ ວາ ອຄ຺ຄສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທານໍ ອຸຬາຣໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຕ຺ເຕຕາ. ອຄ຺ຄຘມ຺ມສມາຫິໂຕຕິ ອຄ຺ເຄນ ປສາທຘມ຺ເມນ ທານາທິຘມ຺ເມນ ຈ ສມາຫິໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຈລປ຺ປສາທຍຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ວາ ວິປາກຠູເຕຫິ ພຫຸຊນສ຺ສ ປິຍມນາປຕາທິຘມ຺ເມຫິ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ປໂມທຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຠາວໍ ເສຏ຺ຐຠາວໍ ອຘິຄໂຕ, ອຄ຺ຄຠາວໍ ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄຜລໍ ອຘິຄໂຕ ປໂມທຕິ ອຠິຣມຕິ ປຣິຕຸສ຺ສຕີຕິ.

ປຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.