໙. ອນ຺ຕຣາມລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໘. ນວເມ ອນ຺ຕຣາມລາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາສທ຺ໂທ –

‘‘ນທີຕີເຣສຸ ສຓ຺ຐາເນ, ສຠາສຸ ຣຖິຍາສຸ ຈ;

ຊນາ ສງ຺ຄມ຺ມ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ມຎ຺ຈ ຕຎ຺ຈ ກິມນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. –

ອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໒໘) ກາຣເຓ ອາຄໂຕ. ‘‘ອທ຺ທສາ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕຣາ ອິຕ຺ຖີ ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຠາຊນໍ ໂຘວນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໑໔໙) ຂເຓ. ‘‘ອປິຈາຍໍ ຕໂປທາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຫານິຣຍານໍ ອນ຺ຕຣິກາຍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໒໓໑) ວິວເຣ.

‘‘ປີຕວຕ຺ເຖ ປີຕຘເຊ, ປີຕາລງ຺ກາຣຠູສິເຕ;

ປີຕນ຺ຕຣາຫິ ວຄ຺ຄູຫິ, ອປິຬນ຺ຘາວ ໂສຠສີ’’ຕິ. –

ອາທີສຸ (ວິ. ວ. ໖໕໘) ອຸຕ຺ຕຣິສາຏເກ. ‘‘ຍສ຺ສນ຺ຕຣໂຕ ນ ສນ຺ຕິ ໂກປາ’’ຕິອາທີສຸ (ອຸທາ. ໒໐) ຈິຕ຺ເຕ. ອິຘາປິ ຈິຕ຺ເຕ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ອນ຺ຕເຣ ຈິຕ຺ເຕ ຠວາ ອນ຺ຕຣາ. ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕສ຺ສ ມລິນຠາວກຣຓໂຕ ມລາ. ຕຕ຺ຖ ມລໍ ນາມ ທຸວິຘໍ – ສຣີຣມລໍ, ຈິຕ຺ຕມລນ຺ຕິ. ເຕສຸ ສຣີຣມລໍ ເສທຊລ຺ລິກາທິ ສຣີເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ລຄ຺ຄໍ ອາຄນ຺ຕຸກຣຊຎ຺ຈ, ຕໍ ອຸທເກນປິ ນີຫຣຓີຍໍ, ນ ຕຖາ ສໍກິເລສິກໍ. ຈິຕ຺ຕມລໍ ປນ ຣາຄາທິສໍກິເລສິກໍ, ຕໍ ອຣິຍມຄ຺ເຄເຫວ ນີຫຣຓີຍໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂປຣາເຓຫິ –

‘‘ຣູເປນ ສໍກິລິຏ຺ເຐນ, ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ ມາຓວາ;

ຣູເປ ສຸທ຺ເຘ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອນກ຺ຂາຕໍ ມເຫສິນາ.

‘‘ຈິຕ຺ເຕນ ສໍກິລິຏ຺ເຐນ, ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ ມາຓວາ;

ຈິຕ຺ເຕ ສຸທ຺ເຘ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອິຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ມເຫສິນາ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໐໖);

ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຈິຕ຺ຕສໍກິເລສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕໂວທານາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໑໐໐). ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ອິຘາປິ ຈິຕ຺ຕມລວິໂສຘນາຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນ຺ຕຣາມລາ’’ຕິ ອາຫ.

ຍຖາ ເຈເຕ ໂລຠາທໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມລິນຠາວກຣາ ນານປ຺ປກາຣສໍກິເລສວິຘາຍກາຕິ ອນ຺ຕຣາມລາ, ເອວໍ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ສຍິຕ຺ວາ, ໂອຕາຣຄເວສີ ອມິຕ຺ຕສຕ຺ຕຸ ວິຍ ຈິຕ຺ເຕ ເອວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕານໍ ນານາວິຘອນຕ຺ຖາວຫາ, ນານປ຺ປກາຣທຸກ຺ຂນິພ຺ພຕ຺ຕກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ມິຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂໂຕ ອມິຕ຺ຕາ, ສປຕ຺ຕກິຈ຺ຈກຣຓໂຕ ສປຕ຺ຕາ, ຫິໍສນໂຕ ວຘກາ, ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກໂຕ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາ.

ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ອາກາເຣຫິ ໂລຠາທີນໍ ອມິຕ຺ຕາທິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເວຣີປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ອນ຺ຕຣໍ ລຠມາໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເວຣິສ຺ສ ສຕ຺ເຖນ ວາ ສີສໍ ປາເຕຕິ, ອຸປາເຍນ ວາ ມຫນ຺ຕໍ ອນຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ອິເມ ຈ ໂລຠາທໂຍ ປຎ຺ຎາສິຣປາຕເນນ ໂຍນິສມ຺ປຏິປາທເນນ ຈ ຕາທິສໍ ຕໂຕ ພລວຕຣໍ ອນຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ກຖໍ? ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ອິຏ຺ຐາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອາປາຖຄເຕສຸ ຍຖາຣຫໍ ຕານິ ອາຣພ຺ຠ ໂລຠາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາສ຺ສ ປຎ຺ຎາສິຣໍ ປາຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວໍ ຕາວ ປຎ຺ຎາສິຣປາຕນໂຕ ອມິຕ຺ຕາທິສທິສຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂລຠາທໂຍ ປນ ກມ຺ມນິທານາ ຫຸຕ຺ວາ ອຓ຺ຑຊາທິເຠທາ ຈຕສ຺ໂສ ໂຍນິໂຍ ອຸປເນນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ໂຍນິອຸປຄມນມູລການິ ປຎ຺ຈວີສຕິ ມຫາຠຍານິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ກມ຺ມກຣຓານິ ຈ ອາຄຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຍນິສມ຺ປຏິປາທນໂຕປິ ເນສໍ ອມິຕ຺ຕາທິສທິສຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຕິ ໂລຠາທໂຍ ອມິຕ຺ຕາທິສທິສຕາຍ ຈິຕ຺ຕສມ຺ຠູຕຕາຍ ຈ ‘‘ອນ຺ຕຣາອມິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິຈ ອມິຕ຺ເຕຫິ ກາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ ໂລຠາທໂຍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອມິຕ຺ຕາທິຠາໂວ ຈ ໂລຠາທີຫິ ຊາຍຕີຕິ ເຕສໍ ອມິຕ຺ຕາທິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ທິໂສ ທິສໍ ຍນ຺ຕໍ ກຍິຣາ, ເວຣີ ວາ ປນ ເວຣິນໍ;

ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ປາປິໂຍ ນໍ ຕໂຕ ກເຣ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໔໒; ອຸທາ. ໓໓);

ຄາຖາສຸ ອຕ຺ຕໂນ ປເຣສຎ຺ຈ ອນຕ຺ຖໍ ຊເນຕີຕິ ອນຕ຺ຖຊນໂນ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ຍທປິ ລຸທ຺ໂຘ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ອກຸສລໍ; ຍທປິ ລຸທ຺ໂຘ ໂລເຠນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິ, ຕທປິ ອກຸສລໍ, ອິຕິສ຺ສເມ ໂລຠຊາ ໂລຠນິທານາ ໂລຠສມຸທຍາ ໂລຠປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໐).

ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຣຕ຺ໂຕ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາເຄນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ເຈຕສິກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິອາທິ (ອ. ນິ. ໓.໕໔).

ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປໂນຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ໂຂຠໂນ. ໂລໂຠ ຫິ ໂລຠນີເຍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຂເຠນ຺ໂຕ ປໂກເປນ຺ໂຕ ວິປຣິຓາເມນ຺ໂຕ ວິກາຣໍ ອາປາເທນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປສາທາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຠຍມນ຺ຕຣໂຕ ຊາຕໍ, ຕໍ ຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕີຕິ ຕໍ ໂລຠສງ຺ຂາຕໍ ອນ຺ຕຣໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕເຍວ ຊາຕໍ ອນຕ຺ຖຊນນຈິຕ຺ຕປ຺ປໂກປນາທິໍ ຠຍໍ ຠຍເຫຕຸໍ ອຍໍ ພາລມຫາຊໂນ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ ນ ຊານາຕີຕິ.

ລຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຣຕ຺ຖາທິເຠທໍ ອຕ຺ຖໍ ຫິຕໍ ລຸທ຺ຘປຸຄ຺ຄໂລ ຍຖາຠູຕໍ ນ ຊານາຕິ. ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມມ຺ປິ ລຸທ຺ໂຘ ໂລເຠນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ນ ປສ຺ສຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ນ ຊານາຕິ, ປເຄວ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ຣຕ຺ໂຕ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາເຄນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ປຊານາຕິ, ປຣຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ປຊານາຕິ, ອຸຠຍຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິ (ອ. ນິ. ໓.໕໕).

ອນ຺ຘຕມນ຺ຕິ ອນ຺ຘຠາວກຣໍ ຕມໍ. ຍນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິ ເອຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ໂລໂຠ ສຫເຕ ອຠິຠວຕິ ນຣໍ, ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕີຕິ. ຍນ຺ຕິ ວາ ກາຣຓວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ໂລໂຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ນຣໍ ສຫເຕ ອຠິຠວຕິ, ຕສ຺ມາ ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ, ຍ-ຕ-ສທ຺ທານໍ ເອກນ຺ຕສມ຺ພນ຺ຘຠາວໂຕ. ອຖ ວາ ຍນ຺ຕິ ກິຣິຍາປຣາມສນໍ, ‘‘ໂລໂຠ ສຫເຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ໂລຠສ຺ສ ສຫນໍ ອຠິຠວນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕໍ ອນ຺ຘຠາວກຣສ຺ສ ຕມສ຺ສ ຄມນໍ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຍໍ ນຣໍ ໂລໂຠ ສຫເຕ ອຠິຠວຕິ, ຕສ຺ສ ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ຈ ລຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ລຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ໂຍ ຈ ໂລຠໍ ປຫນ຺ຕ຺ວານາຕິ ໂຍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຕທງ຺ຄວເສນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ຈ ຍຖາຣຫໍ ສມຖວິປສ຺ສນາຫິ ໂລຠໍ ປຊຫິຕ຺ວາ ຕຖາ ປຊຫນເຫຕຸ ໂລຠເນຍ຺ເຍ ທິພ຺ເພປິ ຣູປາທິເກ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ນ ລຸພ຺ຠຕິ, ພລວວິປສ຺ສນານຸຠາເວນ ໂລໂຠ ປຫີຍເຕ ຕມ຺ຫາຕິ ຕສ຺ມາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ໂລໂຠ ປຫີຍຕິ ປຊຫີຍຕິ, ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ປຣິຈ຺ຈຊີຍຕິ. ຍຖາ ກິໍ? ອຸທພິນ຺ທູວ ໂປກ຺ຂຣາຕິ ປທຸມິນິປຓ຺ຓໂຕ ອຸທກພິນ຺ທຸ ວິຍ. ເສສຄາຖານມ຺ປິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາ ໂທສສ຺ສ –

‘‘ຍທປິ ທຸຏ຺ໂຐ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ອກຸສລໍ; ຍທປິ ທຸຏ຺ໂຐ ໂທເສນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິ, ຕທປິ ອກຸສລໍ. ອິຕິສ຺ສເມ ໂທສຊາ ໂທສນິທານາ ໂທສສມຸທຍາ ໂທສປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໐).

ຕຖາ –

‘‘ທຸຏ຺ໂຐ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂທເສນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕິ ເຈຕສິກມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໕໕).

ຕຖາ –

‘‘ທຸຏ຺ໂຐ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂທເສນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ປຊານາຕິ, ປຣຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ປຊານາຕິ, ອຸຠຍຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາ ຠູຕໍ ນ ປຊານາຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໕໕) –

ອາທິສຸຕ຺ຕປທານຸສາເຣນ ອນຕ຺ຖຊນນຕາ ອຕ຺ຖຫານິເຫຕຸຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ໂມຫສ຺ສ ‘‘ຍທປິ ມູຬ຺ໂຫ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ’’ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໓.໗໐), ‘‘ມູຬ຺ໂຫ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂມເຫນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ເຈເຕຕີ’’ຕິອາທິນາ(ອ. ນິ. ໓.໕໕), ‘‘ອຕ຺ຕຕ຺ຖມ຺ປິ ຍຖາຠູຕໍ ນ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໓.໕໕) ຈ ອາຄຕສຸຕ຺ຕປທານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕາລປກ຺ກໍວ ພນ຺ຘນາຕິ ຕາລຜລໍ ວິຍ ອຸສຸມຸປ຺ປາເທນ ວຓ຺ຏໂຕ, ຕຕິຍມຄ຺ຄຎາຓຸປ຺ປາເທນ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໂຕ ໂທໂສ ປຫີຍຕິ, ປຣິຈ຺ຈຊີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂມຫໍ ວິຫນ຺ຕິ ໂສ ສພ຺ພນ຺ຕິ ໂສ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ສພ຺ພໍ ອນວເສສໍ ໂມຫໍ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ ວິຫນ຺ຕິ ວິຘມຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ອາທິຈ຺ໂຈວຸທຍໍ ຕມນ຺ຕິ ອາທິຈ຺ໂຈ ວິຍ ອຸທຍໍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕມໍ ອນ຺ຘກາຣໍ.

ນວມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.