໔. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຈຕຸກ຺ກໍ

໒໔໖. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຈຕຸກ຺ເກປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາຕິ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍວເສນ ສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາປິ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາ ທສ຺ສິຕາ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຠໂວ ນິປ຺ປເທໂສ, ອຸປາທານໍ ສປ຺ປເທສໍ, ສປ຺ປເທສຘມ຺ໂມ ຈ ນິປ຺ປເທສຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ນິປ຺ປເທສຘມ຺ໂມ ສປ຺ປເທສຘມ຺ມສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາປິ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ; ເຫຏ຺ຐາ ວາ ເທສນາຍ ປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອວໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ ອຕ຺ຖິ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ນາມຣູປໍ ນຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ສຬາຍຕນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ‘‘ຉຏ຺ຐາຍຕນປຈ຺ຈຍາປິ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ ຕເທວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເອສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຈຕຸກ຺ເກ ວິເສໂສ.

ອວິຊ຺ຊາມູລກນຍມາຕິກາ.

ສງ຺ຂາຣາທິມູລກນຍມາຕິກາ

໒໔໗. ອິທານິ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາຕິ ສງ຺ຂາຣມູລກນໂຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາປິ ຍຖາ ອວິຊ຺ຊາມູລເກ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕຸກ຺ການິ ໂສຬສ ຈ ວາຣາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຐມຈຕຸກ຺ເກ ປນ ປຐມວາຣເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເທສນາ ສໍຂິຕ຺ຕາ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓມູລກາທີສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສ຺ເວວ ເຕສຸ ສງ຺ຂາຣມູລກາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ນເຍສຸ ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍວເສນ ອວິຊ຺ຊາຍ ສງ຺ຂາຣາທິປຈ຺ຈຍຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓປິ ປຈ຺ຈຍາກາຣຈກ຺ກສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠວມູລກາ ຊາຕິຊຣາມຣຓມູລກາ ວາ ນຍາ ນ ວຸຕ຺ຕາ? ກິໍ ຠວປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ ນ ໂຫຕີຕິ? ໂນ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ປນ ວຸຈ຺ຈມາເນສຸ ນ ໂກຈິ ຠວປຣິຍາປນ຺ໂນ ຘມ຺ໂມ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ມາ ອປຸພ຺ພສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຠວມູລໂກ ນໂຍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຠວຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ອວິຊ຺ຊາປິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ນ ຈ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອວິຊ຺ຊາ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາວ ຊາຕິຊຣາມຣຓມູລກາປິ ນຍາ ນ ຄຫິຕາ. ອປິຈ ຠເວ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິປິ ອນ຺ໂຕຄຘານິ. ນ ເຈຕານິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຠວມູລກາ ຊາຕິຊຣາມຣຓມູລກາ ວາ ນຍາ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ.

ອກຸສລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໔໘-໒໔໙. ອິທານິ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ກຸສລຕ຺ຕິກໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມາຕິກາຍ ປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ກຸສລໍ ຠາຊິຕໍ, ຕຖາ ອິຘ ມາຕິກາຍ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຐມໍ ກຸສລໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ອກຸສລຘມ຺ມວເສນ ມາຕິກາຍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິກ຺ເຂປປຏິປາຏິຍາວ ອວິຊ຺ຊາທີນິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ຄານິ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໓໖໕) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ກາມຸປາທານສ຺ສ ຈ ສມ຺ຠໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ເອຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕເທວ ທສ຺ເສຕຸໍ ທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຠວນິທ຺ເທເສ ຈ ຍສ຺ມາ ອຸປາທານໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ອຸປາທານໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອຸປາທານສ຺ສ ອຸປາທານປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ຈ ຕເທວ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຊາຕິອາທິນິທ຺ເທເສສຸ ຍສ຺ມາ ເອເຕ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ຊາຕິອາທໂຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ, ປາລິຈ຺ຈໍ, ວລິຕ຺ຕຈຕາ, ຈຸຕິ, ຈວນຕາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໐. ເອວໍ ປຐມວາຣໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຸນ ທຸຕິຍວາເຣ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ປຐມວາເຣນ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ທສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ສມເຍ ອປເຣນປິ ນເຍນ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິສຸໍ ສມຍວວຕ຺ຖານວາຣໍ ອວຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາໂຣຕິອາທິນາວ ນເຍນ ເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຜສ຺ສນ຺ຕິ ອິທໍ ຍສ຺ມາ ຜສ຺ໂສປິ ນາມປຣິຍາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ຜສ຺ສສ຺ສ ນາມໂຕ ນີຫຣຓຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໒. ຕຕິຍວາເຣ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕສ຺ມິໍ ປວຕ຺ຕມາເນ ຍສ຺ມາ ເຕນຸປຕ຺ຖທ຺ຘານໍ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ອຸປຈິຕຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂາຍຕນສ຺ສ ອຸປຈໂຍຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ກມ຺ມຊຣູປສ຺ສປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາປິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ກມ຺ມຊໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ທ຺ເວວ ສນ຺ຕຕິໂຍ ຄຫິຕາ, ອິຕຣາປິ ປນ ທ຺ເວ ສນ຺ຕຕິໂຍ ຄເຫຕພ຺ພາ. ຕາສມ຺ປິ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວ.

໒໕໔. ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ປນ ຍສ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓປິ ມຫາຠູຕຣູປປຈ຺ຈຍາ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ, ຫທຍຣູປປຈ຺ຈຍາ ຉຏ຺ຐາຍຕນໍ, ນາມປຈ຺ຈຍາ ຈ ປຈ຺ຉາຊາຕສຫຊາຕາທິວເສນ ຍຖານຸຣູປໍ ສພ຺ພານິປິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ? ຈກ຺ຂາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໕໖. ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໒໖໔. ຕຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ຍສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສ ຈ ໂຫຕິ, ຕໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ນາມນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໗໒. ຈຕຸຕ຺ຖຈຕຸກ຺ເກ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ນາມນິທ຺ເທເສ ກິຎ຺ຈາປິ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຜສ຺ສໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ນາມ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ອນນ຺ຕຣາຕີຕປທນິທ຺ເທເສ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຜສ຺ສໍ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ຍເທວ ຫິ ນາມໍ ຜສ຺ສສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ, ຜສ຺ໂສປິ ຕສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ຍຖາ ຈາຍໍ ຈຕຸຈຕຸກ຺ໂກ ໂສຬສວາຣປ຺ປເຠໂທ ອວິຊ຺ຊາມູລໂກ ປຐມນໂຍ ເອຕສ຺ມິໍ ປຐມາກຸສລຈິຕ຺ເຕ ປກາສິໂຕ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣມູລກາທໂຍ ອຏ຺ຐ ນຍາປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປາຬິ ປນ ສໍຂິຕ຺ຕາ. ເອວເມວ ຕສ຺ມິໍ ປຐມາກຸສລຈິຕ຺ເຕເຍວ ນວ ນຍາ, ຉຕ຺ຕິໍສ ຈຕຸກ຺ການິ, ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຘິກຎ຺ຈ ວາຣສຕໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒໘໐. ອິທານິ ອິມິນາວ ນເຍນ ເສສາກຸສລຈິຕ຺ເຕສຸປິ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຸປາທານຏ຺ຐາເນ ອຸປາທານໍ ວິຍ ທຬ຺ຫນິປາຕິນາ ອຘິໂມກ຺ເຂນ ປທໍ ປູຣິຕໍ. ໂທມນສ຺ສສຫຄເຕສຸ ຈ ຍສ຺ມາ ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາປິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐາເນ ຕຓ຺ຫາ ວິຍ ພລວກິເລເສນ ປຏິເຆນ ປທໍ ປູຣິຕໍ. ອຸປາທານຏ຺ຐາເນ ອຘິໂມກ຺ເຂເນວ. ວິຈິກິຈ຺ຉາສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ສນ຺ນິຏ຺ຐານາຠາວໂຕ ອຘິໂມກ຺ໂຂປິ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐາເນ ພລວກິເລສຠູຕາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປທໍ ປູຣິຕໍ. ອຸປາທານຏ຺ຐານໍ ປຣິຫີນເມວ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐາເນ ພລວກິເລເສນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ປທໍ ປູຣິຕໍ. ອຸປາທານຏ຺ຐາເນ ອຘິໂມກ຺ເຂເນວ. ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ຈ ວິເສສມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປາຬິ ສໍຂິຕ຺ຕາ. ໂຍ ຈາຍໍ ວິເສໂສ ທສ຺ສິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ເກວລໍ ອຘິໂມກ຺ຂນິທ຺ເທໂສວ ອປຸພ຺ໂພ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ອາຄຕເມວ.

ອຘິໂມກ຺ຂນິທ຺ເທເສ ປນ ອຘິມຸຈ຺ຈນວເສນ ອຘິໂມກ຺ໂຂ. ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ ວາ ເຕນ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉຕາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິໂມກ຺ໂຂ. ອຘິມຸຈ຺ຈນາກາໂຣ ອຘິມຸຈ຺ຈນາ. ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ຕສ຺ມິໍ ວາ ອາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາ. ສພ຺ພຈິຕ຺ເຕສຸ ຈ ປຐມຈິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນຍຈຕຸກ຺ກວາຣປ຺ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກວລຎ຺ຫິ ວິຈິກິຈ຺ຉາສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ອຸປາທານມູລກສ຺ສ ນຍສ຺ສ ອຠາວາ ອຏ຺ຐ ນຍາ, ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຈຕຸກ຺ການິ, ອຏ຺ຐວີສາຘິກຎ຺ຈ ວາຣສຕໍ ໂຫຕີຕິ.

ອກຸສລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ກຸສລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໙໒. ອິທານິ ອິມິນາວ ນເຍນ ກຸສລຈິຕ຺ຕາທີສຸປິ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຍຖາ ປນ ອກຸສເລ ປຐມໍ ມາຕິກໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ນ ຕຖາ ອິຘ. ກສ຺ມາ? ອປ຺ປນາວາເຣ ນານຕ຺ຕສມ຺ຠວໂຕ. ໂລກິຍກຸສລາທີສຸ ຫິ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ‘‘ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ອປ຺ປນາ ໂຫຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລາທີສຸ ‘‘ເອວເມເຕສໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ສາຘາຣຓໂຕ ມາຕິກໍ ຐເປຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ກຸສລາທີນໍ ມາຕິກໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາວ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ກຸສລສງ຺ຂາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ອວິຊ຺ຊາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອວຕ຺ວາ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຍ ອກຸສລານໍ, ກຸສລານໍ ມູລໂຕ ກຸສລມູລໍ, ຕຓ຺ຫຸປາທານານຎ຺ຈ ອຠາວໂຕ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐາເນ ຕຓ຺ຫາ ວິຍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຊ຺ໂຌຄາຬ຺ໂຫ ປສາໂທ, ອຸປາທານຏ຺ຐາເນ ອຸປາທານໍ ວິຍ ທຬ຺ຫນິປາຕີ ນາມ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ໂຕ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ກຸສລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ອພ຺ຍາກຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໐໖. ອພ຺ຍາກຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ອາຄຕປຏິປາຏິຍາວ ວິຠຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພວາເຣສຸ ຈ ອວິຊ຺ຊາມູລກາ ນຍາ ປຣິຫີນາ. ກສ຺ມາ? ອວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນ ຐເປຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ກຸສລຈິຕ຺ເຕສຸ ຫິ ອວິຊ຺ຊາຏ຺ຐາເນ ຐເປຕພ຺ພໍ ກຸສລມູລໍ ອຕ຺ຖິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ນຕ຺ຖິ. ສເຫຕຸເກສຸ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອິຘ ປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ນ ຄຫິຕໍ. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓໂສເຕ ໂສຕປຕິຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ເທສນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ວິເສສໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐານໍ ອຸປາທານຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຣິຫີນໍ. ກສ຺ມາ? ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐານາຣຫສ຺ສ ພລວຘມ຺ມສ຺ສ ອຠາວາ ອຘິໂມກ຺ຂຣຫິຕຕ຺ຕາ ຈ. ເສສາເຫຕຸເກສຸ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐານເມວ ປຣິຫີນໍ. ສເຫຕຸເກສຸ ປສາທສພ຺ຠາວໂຕ ຕຓ຺ຫາຏ຺ຐາເນ ປສາເທນ ປທໍ ປູຣິຕໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ກຸສລາກຸສລວິປາເກສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓນາມຉຏ຺ຐາຍຕນຜສ຺ສເວທນາມູລກາ ຉ ຉ, ເສສາເຫຕຸເກສຸ ອຘິໂມກ຺ຂມູລເກນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕ, ສເຫຕຸເກສຸ ປສາທມູລເກນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐ ອຏ຺ຐ ນຍາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸປິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຈຕຸກ຺ການໍ ອາທິວາໂຣວ ວຸຕ຺ໂຕ. ທຸຕິຍວາໂຣ ປຈ຺ຈຍວິເສສຏ຺ເຐນ ລພ຺ຠມາໂນປິ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖວາຣາ ອສມ຺ຠວໂຕເຍວ. ຣູປມິສ຺ສກາ ຫິ ເຕ, ນ ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ປຐມຈຕຸກ຺ເກ ທ຺ເວ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເອວໍ ເສສຈຕຸກ຺ເກສຸປິ. ຕສ຺ມາ ປຐມຈຕຸກ຺ເກ ທຸຕິຍວາໂຣ, ເສສຈຕຸກ຺ເກສຸ ຈ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ວາຣາ ອວຸຕ຺ຕາປິ ວຸຕ຺ຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສາເຫຕຸກາພ຺ຍາກເຕ ສພ຺ພຈຕຸກ຺ເກສຸ ສພ຺ເພປິ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອິຘ ປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ປນ ປຣໂຕ ນ ຄຫິຕາ. ໂສຕປຕິຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ເທສນາ ກຕາຕິ. ເສສສເຫຕຸກວິປາເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຣູປາວຈຣວິປາກາ. ອຣູປາວຈຣວິປາກສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາຣທ຺ວຍເມວ ລພ຺ຠຕີຕິ.

ອພ຺ຍາກຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ອວິຊ຺ຊາມູລກກຸສລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໓໔. ອິທານິ ອປເຣນ ປຣິຍາເຍນ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາຕິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວ ນິທ຺ເທສວາເຣ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ວິຠຕ຺ຕໍ. ກຸສລເຈຕນາສງ຺ຂາໂຕ ຫິ ສງ຺ຂາໂຣເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາໂຕ ໂຫຕິ, ນ ອວິຊ຺ຊາ.

ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍກຸສລສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີເຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອວິຊ຺ຊາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອປ຺ປຫີນາວິຊ຺ໂຊ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຫານຕ຺ຖໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຠາເວຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາປິ ສມຕິກ຺ກມວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາວໂຕເຍວ ຫິ ກຸສລາຍູຫນໍ ໂຫຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ເຕຠູມກກຸສເລ ສມ຺ໂມຫວເສນປິ ສມຕິກ຺ກມຠາວນາວເສນປິ ອາຍູຫນໍ ລພ຺ຠຕິ; ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ສມຸຈ຺ເຉທຠາວນາວເສນາຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ເອເກກກຸສເລ ຈຕຸນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ວເສນ ນວ ໂສຬສກາ ລທ຺ຘາ, ຕຖາ ອິຘ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ອວິຊ຺ຊາຍ ອວິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ. ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ປເນຕ຺ຖ ປຐມຈຕຸກ຺ກເມວ ລພ຺ຠຕິ. ຕມ຺ປິ ປຐມວາຣເມວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສໍຂິຕ຺ຕໍ. ນີຫຣິຕ຺ວາ ປນ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອວິຊ຺ຊາມູລກກຸສລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ກຸສລມູລກວິປາກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໔໓. ອິທານິ ອພ຺ຍາກເຕສຸປິ ອປເຣເນວ ນເຍນ ປຈ຺ຈຍາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລມູລປຈ຺ຈຍາຕິ ອິທມ຺ປິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລວິປາກສ຺ສ ຫິ ກຸສລມູລໍ, ອກຸສລວິປາກສ຺ສ ຈ ອກຸສລມູລໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ; ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ເອສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ເຈວ ນານາກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເຕເນວ ນິທ຺ເທສວາເຣ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ກຸສລມູລ’’ນ຺ຕິ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ກຸສລມູລປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ ວິຠຕ຺ຕໍ. ອກຸສລວິປາເກປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອວິຊ຺ຊາມູລກກຸສລນິທ຺ເທເສ ວິຍ ຈ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ວິປາກນິທ຺ເທເສ ປຐມໍ ປຈ຺ຈຍຈຕຸກ຺ກເມວ ລພ຺ຠຕິ. ຕມ຺ປິ ປຐມວາຣໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສໍຂິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເອເກກສ຺ມິໍ ວິປາກຈິຕ຺ເຕ ເອກເມກສ຺ເສວ ຈຕຸກ຺ກສ຺ສ ວເສນ ກຸສລມູລມູລເກ ອກຸສລມູລມູລເກ ຈ ນເຍ ວາຣປ຺ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກິຣິຍາຘມ຺ມານໍ ປນ ຍສ຺ມາ ເນວ ອວິຊ຺ຊາ ນ ກຸສລາກຸສລມູລານິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕໍ ລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ກິຣິຍວເສນ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ.

ເອວເມສ –

ອກຸສລກຸສລາພ຺ຍາກຕ-ຘມ຺ເມສຸ ອເນກເຠທໂຕ ວຕ຺ວາ;

ກຸສລາກຸສລານໍ ປນ, ວິປາເກ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ.

ປຸນ ເອກຘາວ ວຸຕ຺ໂຕ, ວາທິປ຺ປວເຣນ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ;

ຘມ຺ມປ຺ປຈ຺ຈຍເຠເທ, ຎາຓສ຺ສ ປເຠທຊນນຕ຺ຖໍ.

ປຣິຍຕ຺ຕິສວນຈິນ຺ຕນ-ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກມວິວຊ຺ຊິຕານຎ຺ຈ;

ຍສ຺ມາ ຎາຓປເຠໂທ, ນ ກທາຈິປິ ໂຫຕິ ເອຕສ຺ມິໍ.

ປຣິຍຕ຺ຕິສວນຈິນ຺ຕນ-ປຏິປຕ຺ຕິກ຺ກມໂຕ ສທາ ຘີໂຣ;

ຕຕ຺ຖ ກຍິຣາ ນ ຫຎ຺ຎໍ, ກຣຓີຍຕຣໍ ຕໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ.

ອຍໍ ປນ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວເສນ ທ຺ເວປຣິວຏ຺ຏເມວ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ.

ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍາ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍ

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.