໗. ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ໂຄ

໑. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໕໕. ອິທານິ ຕທນນ຺ຕເຣ ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເຕນ ນ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ນ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ສຕິປຏ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທໍ ທີເປຕິ. ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ຕໂຍ ສຕິປຏ຺ຐານາ – ສຕິໂຄຈໂຣປິ, ຕິຘາ ປຏິປນ຺ເນສຸ ສາວເກສຸ ສຕ຺ຖຸໂນ ປຏິຘານຸນຍວີຕິວຕ຺ຕຕາປິ, ສຕິປິ. ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິປຏ຺ຐານານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ… ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສ຺ສ ສມຸທໂຍ? ອາຫາຣສມຸທຍາ ກາຍສ຺ສ ສມຸທໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໔໐໘) ຫິ ສຕິໂຄຈໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ‘‘ກາໂຍ ອຸປຏ຺ຐານໍ, ໂນ ສຕິ. ສຕິ ອຸປຏ຺ຐານຎ຺ເຈວ ສຕິ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໕). ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຕິຏ຺ຐາຕິ ອສ຺ມິນ຺ຕິ ປຏ຺ຐານໍ. ກາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ? ສຕິ. ສຕິຍາ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ, ປຘານໍ ຐານນ຺ຕິ ວາ ປຏ຺ຐານໍ; ສຕິຍາ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ຫຕ຺ຖິຏ຺ຐານອສ຺ສຏ຺ຐານາທີນິ ວິຍ.

‘‘ຕໂຍ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຍທຣິໂຍ ເສວຕິ, ຍທຣິໂຍ ເສວມາໂນ ສຕ຺ຖາ ຄຓໍ ອນຸສາສິຕຸມຣຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໔, ໓໑໑) ເອຕ຺ຖ ຕິຘາ ປຏິປນ຺ເນສຸ ສາວເກສຸ ສຕ຺ຖຸໂນ ປຏິຆານຸນຍວີຕິວຕ຺ຕຕາ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໂຕ ປຏ຺ຐານໍ, ປວຕ຺ຕຍິຕພ຺ພໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກນ ປຏ຺ຐເປຕພ຺ພໂຕຕິ? ສຕິຍາ; ສຕິຍາ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໑໔໗) ປນ ສຕິເຍວ ສຕິປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ປຏ຺ຐານໍ, ອຸປຏ຺ຐາຕິ ໂອກ຺ກນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ; ສຕິເຍວ ປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສຕິປຏ຺ຐານໍ; ອຖວາ ສຣຓຏ຺ເຐນ ສຕິ, ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ປຏ຺ຐານໍ. ອິຕິ ສຕິ ຈ ສາ ປຏ຺ຐານຎ຺ຈາຕິປິ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອິທມິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍທິ ເອວໍ, ກສ຺ມາ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ພຫຸວຈນໍ ກຕນ຺ຕິ? ສຕິຍາ ພຫຸຕ຺ຕາ; ອາຣມ຺ມຓເຠເທນ ຫິ ພຫຸກາ ຕາ ສຕິໂຍຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ສຕິປຏ຺ຐານາ ວຸຕ຺ຕາ, ອນູນາ ອນຘິກາຕິ? ເວເນຍ຺ຍຫິຕຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາຈຣິຕທິຏ຺ຐິຈຣິຕສມຖຍານິກວິປສ຺ສນາຍານິເກສຸ ຫິ ມນ຺ທຕິກ຺ຂວເສນ ທ຺ວິຘາ ປວຕ຺ເຕສຸ ມນ຺ທສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຈຣິຕສ຺ສ ໂອຬາຣິກໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ສຸຂຸມໍ ເວທນານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ. ທິຏ຺ຐິຈຣິຕສ຺ສປິ ມນ຺ທສ຺ສ ນາຕິປ຺ປເຠທຄຕໍ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ອຕິປ຺ປເຠທຄຕໍ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ. ສມຖຍານິກສ຺ສ ຈ ມນ຺ທສ຺ສ ອກິຈ຺ເຉນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ໂອຬາຣິກາຣມ຺ມເຓ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ ທຸຕິຍໍ. ວິປສ຺ສນາຍານິກສ຺ສາປິ ມນ຺ທສ຺ສ ນາຕິປ຺ປເຠທຄຕາຣມ຺ມຓໍ ຕຕິຍໍ, ຕິກ຺ຂສ຺ສ ອຕິປ຺ປເຠທຄຕາຣມ຺ມຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາ, ອນູນາ ອນຘິກາຕິ.

ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕຠາວວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ວາ. ກາໂຍ ຫິ ອສຸໂຠ. ຕຕ຺ຖ ສຸຠວິປລ຺ລາສວິປລ຺ລຕ຺ຖາ ສຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ອສຸຠຠາວທສ຺ສເນນ ຕສ຺ສ ວິປລ຺ລາສສ຺ສ ປຫານຕ຺ຖໍ ປຐມໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂໍ, ນິຈ຺ຈໍ, ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫິເຕສຸປິ ຈ ເວທນາທີສຸ ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ, ຈິຕ຺ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ. ເອເຕສຸ ຈ ສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕຠາວວິປລ຺ລາສວິປລ຺ລຕ຺ຖາ ສຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາທິຠາວທສ຺ສເນນ ເຕສໍ ວິປລ຺ລາສານໍ ປຫານຕ຺ຖໍ ເສສານິ ຕີຓິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ. ເອວໍ ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕຠາວວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານຕ຺ຖໍ ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາ ອນູນາ ອນຘິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ວິປລ຺ລາສປຫານຕ຺ຖເມວ, ອຖ ໂຂ ຈຕຸໂຣຆໂຍຄາສວຄນ຺ຖອຸປາທານອຄຕິປ຺ປຫານຕ຺ຖມ຺ປິ ຈຕຸພ຺ພິຘາຫາຣປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ຕາວ ປກຣຓນໂຍ.

ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ສຣຓວເສນ ເຈວ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓວເສນ ຈ ເອກເມວ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ເອຕເທວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ຈຕຸທ຺ວາເຣ ນຄເຣ ປາຈີນໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປາຈີນທິສາຍ ອຸຏ຺ຐານກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ນຄຣເມວ ປວິສນ຺ຕິ, ທກ຺ຂິຓໂຕ, ປຈ຺ຉິມໂຕ, ອຸຕ຺ຕຣໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຍ ອຸຏ຺ຐານກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣນ ນຄຣເມວ ປວິສນ຺ຕິ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນຄຣໍ ວິຍ ຫິ ນິພ຺ພານມຫານຄຣໍ, ທ຺ວາຣໍ ວິຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ. ປາຈີນທິສາທໂຍ ວິຍ ກາຍາທໂຍ.

ຍຖາ ປາຈີນໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປາຈີນທິສາຍ ອຸຏ຺ຐານກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ນຄຣເມວ ປວິສນ຺ຕິ, ເອວໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາມຸເຂນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ກາຍານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍານຸປສ຺ສນາຠາວນານຸຠາວນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ເອກໍ ນິພ຺ພານເມວ ໂອສຣນ຺ຕິ. ຍຖາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ທກ຺ຂິຓທິສາຍ ອຸຏ຺ຐານກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນຄຣເມວ ປວິສນ຺ຕິ, ເອວໍ ເວທນານຸປສ຺ສນາມຸເຂນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ນວວິເຘນ ເວທນານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວຕ຺ວາ ເວທນານຸປສ຺ສນາຠາວນານຸຠາວນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ເອກໍ ນິພ຺ພານເມວ ໂອສຣນ຺ຕິ. ຍຖາ ປຈ຺ຉິມໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປຈ຺ຉິມທິສາຍ ອຸຏ຺ຐານກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມທ຺ວາເຣນ ນຄຣເມວ ປວິສນ຺ຕິ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາມຸເຂນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ໂສຬສວິເຘນ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຠາວນານຸຠາວນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ເອກໍ ນິພ຺ພານເມວ ໂອສຣນ຺ຕິ. ຍຖາ ອຸຕ຺ຕຣໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຍ ອຸຏ຺ຐານກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣນ ນຄຣເມວ ປວິສນ຺ຕິ, ເອວໍ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາມຸເຂນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ປຎ຺ຈວິເຘນ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວຕ຺ວາ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາຠາວນານຸຠາວນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ເອກໍ ນິພ຺ພານເມວ ໂອສຣນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ສຣຓວເສນ ເຈວ ເອກຕ຺ຕສໂມສຣຓວເສນ ຈ ເອກເມວ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອິຘ ຠິກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຠຄວຕາ ເທວໂລເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຍໍ ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ໂຄ ກຖິໂຕ, ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ຕຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ນໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍສ຺ມາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ຠິກ຺ຂູ ຠາເວນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂຄຈຣາ ຫິ ເອເຕ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ຠິກ຺ຂູຕິ ອາລປຕິ. ກິໍ ປເນເຕ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ຠິກ຺ຂູເຍວ ຠາເວນ຺ຕິ, ນ ຠິກ຺ຂຸນີອາທໂຍຕິ? ຠິກ຺ຂຸນີອາທໂຍປິ ຠາເວນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ປນ ອຄ຺ຄປຣິສາ. ອິຕິ ອຄ຺ຄປຣິສຕ຺ຕາ ອິຘ ຠິກ຺ຂູຕິ ອາລປຕິ. ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ຠິກ຺ຂຸຠາວທສ຺ສນໂຕ ເອວມາຫ. ໂຍ ຫິ ອິມໍ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ນາມ ໂຫຕິ. ປຏິປນ຺ນໂກ ຫິ ເທໂວ ວາ ໂຫຕຸ ມນຸສ຺ໂສ ວາ, ຠິກ຺ຂູຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິເຍວ. ຍຖາຫ –

‘‘ອລງ຺ກໂຕ ເຈປິ ສມຎ຺ຈເຣຍ຺ຍ,

ສນ຺ໂຕ ທນ຺ໂຕ ນິຍໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ;

ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ,

ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສ ສມໂຓ ສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໔໒);

ກາຍານຸປສ຺ສນາອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຕສ຺ມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກາເຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ກາເຍຕິ ຣູປກາເຍ. ຣູປກາໂຍ ຫິ ອິຘ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ເກສາທີນຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສມູຫຏ຺ເຐນ, ຫຕ຺ຖິກາຍອສ຺ສກາຍຣຖກາຍາທໂຍ ວິຍ, ກາໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຍຖາ ຈ ສມູຫຏ຺ເຐນ ເອວໍ ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ອາຍຏ຺ເຐນ. ກຸຈ຺ຉິຕານຎ຺ຫິ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉານໍ ໂສ ອາໂຍຕິປິ ກາໂຍ. ອາໂຍຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເທໂສ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ອາຍນ຺ຕິ ຕໂຕຕິ ອາໂຍ. ເກ ອາຍນ຺ຕິ? ກຸຈ຺ຉິຕາ ເກສາທໂຍ. ອິຕິ ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ເກສາທີນໍ ອາໂຍຕິ ກາໂຍ.

ກາຍານຸປສ຺ສີຕິ ກາຍໍ ອນຸປສ຺ສນສີໂລ, ກາຍໍ ວາ ອນຸປສ຺ສມາໂນ ກາເຍຕິ ຈ ວຕ຺ວາປິ ປຸນ ກາຍານຸປສ຺ສີຕິ ທຸຕິຍໍ ກາຍຄ຺ຄຫຓໍ ອສມ຺ມິສ຺ສໂຕ ວວຕ຺ຖານຆນວິນິພ຺ໂຠຄາທິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕນ ນ ກາເຍ ເວທນານຸປສ຺ສີ ຈິຕ຺ຕຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວາ; ອຖ ໂຂ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ເຍວາຕິ ກາຍສງ຺ຂາເຕ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາກາຣສ຺ເສວ ທສ຺ສເນນ ອສມ຺ມິສ຺ສໂຕ ວວຕ຺ຖານໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ນ ກາເຍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄວິນິມຸຕ຺ຕເອກຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ, ນາປິ ເກສໂລມາທິວິນິມຸຕ຺ຕອິຕ຺ຖິປຸຣິສານຸປສ຺ສີ. ໂຍປິ ເຈຕ຺ຖ ເກສໂລມາທິໂກ ຠູຕຸປາທາຍສມູຫສງ຺ຂາໂຕ ກາໂຍ, ຕຕ຺ຖາປິ ນ ຠູຕຸປາທາຍວິນິມຸຕ຺ຕເອກຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ; ອຖ ໂຂ ຣຖສມ຺ຠາຣານຸປສ຺ສໂກ ວິຍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສມູຫານຸປສ຺ສີ, ນຄຣາວຍວານຸປສ຺ສໂກ ວິຍ ເກສໂລມາທິສມູຫານຸປສ຺ສີ, ກທລິກ຺ຂນ຺ຘປຕ຺ຕວຏ຺ຏິວິນິຠຸຎ຺ຊໂກ ວິຍ ຣິຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິວິນິເວຐໂກ ວິຍ ຈ ຠູຕຸປາທາຍສມູຫານຸປສ຺ສີເຍວາຕິ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ສມູຫວເສນ ກາຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ທສ຺ສເນນ ຆນວິນິພ຺ໂຠໂຄ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ນ ເຫຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕສມູຫວິນິມຸຕ຺ໂຕ ກາໂຍ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ທິສ຺ສຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມສມູຫມຕ຺ເຕເຍວ ປນ ຕຖາ ຕຖາ ສຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ຍໍ ປສ຺ສຕິ ນ ຕໍ ທິຏ຺ຐໍ, ຍໍ ທິຏ຺ຐໍ ຕໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອປສ຺ສໍ ພຊ຺ຌເຕ ມູຬ຺ໂຫ, ພຊ຺ຌມາໂນ ນ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ຆນວິນິພ຺ໂຠຄາທິທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ – ອຍຎ຺ຫິ ເອຕສ຺ມິໍ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີເຍວ, ນ ອຎ຺ຎຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍຖາ ອນຸທກຠູຕາຍປິ ມຣີຈິຍາ ອຸທການຸປສ຺ສິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕອສຸຠຠູເຕເຍວ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ນິຈ຺ຈສຸຂອຕ຺ຕສຸຠຠາວານຸປສ຺ສີ; ອຖ ໂຂ ກາຍານຸປສ຺ສີ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕອສຸຠາກາຣສມູຫານຸປສ຺ສີເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ຍ຺ວາຍໍ ມຫາສຕິປຏ຺ຐາເນ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ…ເປ… ໂສ ສໂຕວ ອສ຺ສສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໔; ມ. ນິ. ໑.໑໐໗) ນເຍນ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາທິຈຸຓ຺ຓກຊາຕອຏ຺ຐິກປຣິໂຍສາໂນ ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂຍ ຈ ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຖວີກາຍໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອນຸປສ຺ສຕິ, ຕຖາ ອາໂປກາຍໍ, ເຕໂຊກາຍໍ, ວາໂຍກາຍໍ, ເກສກາຍໍ, ໂລມກາຍໍ, ຉວິກາຍໍ, ຈມ຺ມກາຍໍ, ມໍສກາຍໍ, ຣຸຘິຣກາຍໍ, ນ຺ຫາຣຸກາຍໍ, ອຏ຺ຐິກາຍໍ, ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊກາຍ’’ນ຺ຕິ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກາເຍ ອນຸປສ຺ສນໂຕ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີຕິ ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອຖ ວາ ກາເຍ ອຫນ຺ຕິ ວາ ມມນ຺ຕິ ວາ ເອວໍ ຄເຫຕພ຺ພສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອນນຸປສ຺ສນໂຕ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ປນ ເກສໂລມາທິກສ຺ສ ນານາຘມ຺ມສມູຫສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນໂຕ ກາເຍ ເກສາທິຘມ຺ມສມູຫສງ຺ຂາເຕ ກາຍານຸປສ຺ສີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອປິຈ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອນຸປສ຺ສຕິ, ໂນ ນິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໕) ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ອາຄຕນຍສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ເສວ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓາທິໂນ ອາກາຣສມູຫສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນໂຕປິ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີຕິ ເອວມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຕຖາ ຫິ ອຍໍ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສນາປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ອິມໍ ກາຍໍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີນໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນຸປສ຺ສນານໍ ວເສນ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອນຸປສ຺ສຕິ ໂນ ນິຈ຺ຈໂຕ, ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຸປສ຺ສຕິ ໂນ ສຸຂໂຕ, ອນຕ຺ຕໂຕ ອນຸປສ຺ສຕິ ໂນ ອຕ຺ຕໂຕ, ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ໂນ ນນ຺ທຕິ, ວິຣຊ຺ຊຕິ ໂນ ຣຊ຺ຊຕິ, ນິໂຣເຘຕິ ໂນ ສມຸເທຕິ, ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ ໂນ ອາທິຍຕິ. ໂສ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຂສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ອນຕ຺ຕໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ນນ຺ທິໍ ປຊຫຕິ, ວິຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ປຊຫຕິ, ນິໂຣເຘນ຺ໂຕ ສມຸທຍໍ ປຊຫຕິ, ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອາທານໍ ປຊຫຕີຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໕) ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວິຫຣຕີຕິ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣສຸ ອຎ຺ຎຕຣວິຫາຣສມາໂຍຄປຣິທີປນເມຕໍ, ເອກໍ ອິຣິຍາປຖພາຘນໍ ອປເຣນ ອິຣິຍາປເຖນ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອປຕມານໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຫຣຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ພຫິທ຺ຘາ ກາເຍຕິ ປຣສ຺ສ ກາເຍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ກາເຍຕິ ກາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍ, ກາເລນ ປຣສ຺ສ ກາເຍ. ປຐມນເຍນ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍ ກາຍປຣິຄ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕ, ທຸຕິຍນເຍນ ປຣສ຺ສ ກາເຍ, ຕຕິຍນເຍນ ກາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ກາເລນ ປຣສ຺ສ ກາເຍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາ ປນ ຆຏິຕາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຄຸຓກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ປນ ອປຣາປຣໍ ສຎ຺ຈຣຓກາໂລ ເອຕ຺ຖ ກຖິໂຕ. ອາຕາປີຕິ ກາຍປຣິຄ຺ຄາຫກວີຣິຍສມາໂຍຄປຣິທີປນເມຕໍ. ໂສ ຫິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຍໍ ຕໍ ວີຣິຍໍ ຕີສຸ ຠເວສຸ ກິເລສານໍ ອາຕາປນໂຕ ອາຕາໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາຕາປີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສມ຺ປຊາໂນຕິ ກາຍປຣິຄ຺ຄາຫເກນ ສມ຺ປຊຎ຺ຎສງ຺ຂາເຕນ ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສຕິມາຕິ ກາຍປຣິຄ຺ຄາຫິກາຍ ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອຍໍ ປນ ຍສ຺ມາ ສຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຫິ ສຕິວິຣຫິຕສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເຕເນວາຫ – ‘‘ສຕິຎ຺ຈ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພຕ຺ຖິກໍ ວທາມີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໓໔), ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ຍສ຺ມາ ອນາຕາປິໂນ ອນ຺ໂຕສງ຺ເຂໂປ ອນ຺ຕຣາຍກໂຣ ໂຫຕິ, ອສມ຺ປຊາໂນ ອຸປາຍປຣິຄ຺ຄເຫ ອນຸປາຍປຣິວຊ຺ຊເນ ຈ ສມ຺ມຸຍ຺ຫຕິ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ ອຸປາຍາປຣິຈ຺ຈາເຄ ອນຸປາຍາປຣິຄ຺ຄເຫ ຈ ອສມຕ຺ໂຖວ ໂຫຕິ, ເຕນສ຺ສ ຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ; ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ອານຸຠາເວນ ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຕສໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ’’ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິຕິ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປໂຍຄງ຺ຄຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຫານງ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິເນຍ຺ຍາຕິ ຕທງ຺ຄວິນເຍນ ວາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິນເຍນ ວາ ວິນຍິຕ຺ວາ. ໂລເກຕິ ເອຕ຺ຖ ຍ຺ວາຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິເຠໂທ ກາໂຍ ປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ ສ຺ເວວ ອິຘ ໂລໂກ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ ວິນຍິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອຠິຊ຺ຌາຄຫເຓນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ, ໂທມນສ຺ສຄ຺ຄຫເຓນ ພ຺ຍາປາໂທ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ນີວຣຓປຣິຍາປນ຺ນພລວຘມ຺ມທ຺ວຍທສ຺ສເນນ ນີວຣຓປ຺ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວິເສເສນ ເຈຕ຺ຖ ອຠິຊ຺ຌາວິນເຍນ ກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິມູລກສ຺ສ ອນຸໂຣຘສ຺ສ, ໂທມນສ຺ສວິນເຍນ ກາຍວິປຕ຺ຕິມູລກສ຺ສ ວິໂຣຘສ຺ສ, ອຠິຊ຺ຌາວິນເຍນ ຈ ກາເຍ ອຠິຣຕິຍາ, ໂທມນສ຺ສວິນເຍນ ກາຍຠາວນາຍ ອນຠິຣຕິຍາ, ອຠິຊ຺ຌາວິນເຍນ ກາເຍ ອຠູຕານໍ ສຸຠສຸຂຠາວາທີນໍ ປກ຺ເຂປສ຺ສ, ໂທມນສ຺ສວິນເຍນ ກາເຍ ຠູຕານໍ ອສຸຠາສຸຂຠາວາທີນໍ ອປນຍນສ຺ສ ຈ ປຫານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ໂຍຄານຸຠາໂວ ໂຍຄສມຕ຺ຖຕາ ຈ ທີປິຕາ ໂຫຕິ. ໂຍຄານຸຠາໂວ ຫິ ເອສ ຍທິທໍ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ, ອຣຕິຣຕິສໂຫ, ອຠູຕປກ຺ເຂປຠູຕາປນຍນວິຣຫິໂຕ ຈ ໂຫຕິ. ອນຸໂຣຘວິໂຣຘວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ເຈສ ອຣຕິຣຕິສໂຫ ອຠູຕໍ ອປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ຠູຕຎ຺ຈ ອນປເນນ຺ໂຕ ໂຍຄສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕວິຫາເຣນ ກມ຺ມຏ຺ຐານິກສ຺ສ ກາຍປຣິຫຣຓໍ. ອາຕາປີຕິອາທີສຸ ອາຕາເປນ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສພ຺ພຕ຺ຖິກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣິຫຣຓູປາໂຍ ວາ; ສຕິຍາ ວາ ກາຍານຸປສ຺ສນາວເສນ ປຏິລທ຺ຘສມໂຖ, ສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ວິປສ຺ສນາ, ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສວິນເຍນ ຠາວນາຜລໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕາວ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

ເວທນານຸປສ຺ສນາທິອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ເວທນານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານຸທ຺ເທສາທີສຸປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທີນິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອເຕສຸປິ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ເວທນາທີສຸ, ປຣສ຺ສ ເວທນາທີສຸ, ກາເລນ ອຕ຺ຕໂນ ກາເລນ ປຣສ຺ສ ເວທນາທີສູຕິ ຕິວິໂຘ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ວຸຕ຺ໂຕ. ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີຕິອາທີສຸ ຈ ເວທນາທີນໍ ປຸນວຈເນ ປໂຍຊນໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ, ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ, ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເວທນາຕິ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ. ຕາ ຈ ໂລກິຍາ ເອວ; ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ໂລກິຍໍ, ຕຖາ ຘມ຺ມາ. ເຕສໍ ວິຠາໂຄ ນິທ຺ເທສວາເຣ ປາກໂຏ ຠວິສ຺ສຕິ. ເກວລໍ ປນິຘ ຍຖາ ເວທນາ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາ ຕຖາ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອສ ນໂຍ ຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ. ກຖຎ຺ຈ ເວທນາ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາຕິ? ສຸຂາ ຕາວ ເວທນາ ທຸກ຺ຂໂຕ, ທຸກ຺ຂາ ສລ຺ລໂຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ອນິຈ຺ຈໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂຍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອທ຺ທ, ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ສລ຺ລໂຕ;

ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ອທ຺ທກ຺ຂິ ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ;

ສ ເວ ສມ຺ມທໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໓);

ສພ຺ພາ ເອວ ເຈຕາ ທຸກ຺ຂາຕິປິ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ – ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໙). ສຸຂທຸກ຺ຂໂຕປິ ຈ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາ, ຍຖາຫ – ‘‘ສຸຂາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາ ຐິຕິສຸຂາ, ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໕) ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ອປິຈ ອນິຈ຺ຈາທິສຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາວເສນປິ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໕) ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ນິທ຺ເທສວາເຣເຍວ ປາກຏໍ ຠວິສ຺ສຕິ.

ຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຕາວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິສຫຊາຕຠູມິກມ຺ມວິປາກກິຣິຍາທິນານຕ຺ຕເຠທານໍ ອນິຈ຺ຈາທິນຸປສ຺ສນານໍ ນິທ຺ເທສວາເຣ ອາຄຕສຣາຄາທິເຠທານຎ຺ຈ ວເສນ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມາ ສລກ຺ຂຓສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓານໍ ສຸຎ຺ຎຕາຘມ຺ມສ຺ສ ອນິຈ຺ຈາທິສຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານໍ ນິທ຺ເທສວາເຣ ອາຄຕສນ຺ຕາສນ຺ຕາທິເຠທານຎ຺ຈ ວເສນ ອນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາເຕ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ ປຫີນໍ, ຕສ຺ສ ເວທນາທິໂລເກສຸປິ ຕໍ ປຫີນເມວ. ນານາປຸຄ຺ຄລວເສນ ປນ ນານາຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກສຕິປຏ຺ຐານຠາວນາວເສນ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ວາ ເອກຕ຺ຖ ປຫີນໍ, ເສເສສຸປິ ປຫີນໍ ໂຫຕິ. ເຕເນວສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ປຫານທສ຺ສນຕ຺ຖມ຺ປິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກາຍານຸປສ຺ສນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໕໖. ອິທານິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ເຉໂກ ວິລີວກາຣໂກ ຖູລກິລຎ຺ຊສຓ຺ຫກິລຎ຺ຊຈງ຺ໂກຏກເປຬາປຸຏາທີນິ ອຸປກຣຓານິ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ເອກໍ ມຫາເວຬຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ຈຕຸຘາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອເກກໍ ເວຬຸຂຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຜາເລຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ອຸປກຣຓໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຖາ ວາ ປນ ເຉໂກ ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ນານາວິຫິຕໍ ປິຬນ຺ຘນວິກຕິໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ສຸວຓ຺ຓຆຏິກໍ ລຠິຕ຺ວາ ຈຕຸຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອເກກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ປິຬນ຺ຘນໍ ກເຣຍ຺ຍ, ເອວເມວ ຠຄວາ ສຕິປຏ຺ຐານເທສນາຍ ສຕ຺ຕານໍ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ວິເສສາຘິຄມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ເອກເມວ ສມ຺ມາສຕິໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ – ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈຕຸຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອເກກໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຠຊນ຺ໂຕ ກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກາເຍຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ເທສວາຣໍ ວຕ຺ຕຸມາຣທ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ກຖຎ຺ຈາຕິອາທິ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸໍ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເກນ ຈ ອາກາເຣນ ເກນ ປກາເຣນ ຠິກ຺ຂຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີຕິ? ເສສປຸຈ຺ຉາວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘ ຠິກ຺ຂູຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ຠິກ຺ຂຸ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອິຘ-ສທ຺ໂທ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິວເສນ ສພ຺ພປ຺ປກາຣກາຍານຸປສ຺ສນານິພ຺ພຕ຺ຕກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສນ຺ນິສ຺ສຍຠູຕສາສນປຣິທີປໂນ ອຎ຺ຎສາສນສ຺ສ ຕຖາຠາວປຏິເສຘໂນ ຈ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ອິເຘວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຓ…ເປ… ສຸຎ຺ຎາ ປຣປ຺ປວາທາ ສມເຓຠິ ອຎ຺ເຎຫີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໓໙; ອ. ນິ. ໔.໒໔໑). ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກາຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍໍ. ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາຕິ ປາທຕລໂຕ ອຸປຣິ. ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາຕິ ເກສຄ຺ຄໂຕ ເຫຏ຺ຐາ. ຕຈປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ຕິຣິຍໍ ຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ປູຣໍ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ນານປ຺ປກາຣເກສາທິອສຸຈິຠຣິໂຕ ອຍໍ ກາໂຍຕິ ປສ຺ສຕິ. ກຖໍ? ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ຍ຺ວາຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາ ຕິຣິຍໍ ຕຈປຣິຍນ຺ໂຕ ປູໂຣ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕສ຺ມິໍ. ກາເຍຕິ ສຣີເຣ. ສຣີຣຎ຺ຫິ ອສຸຈິສຎ຺ຈຍໂຕ ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ເກສາທີນຎ຺ເຈວ ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທີນຎ຺ຈ ໂຣຄສຕານໍ ອາຍຠູຕໂຕ ກາໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເກສາ ໂລມາຕິ ເອເຕ ເກສາທໂຍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣາ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ, ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ໂລມາຕິ ເອວໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຣິ, ເກສມຕ຺ຖກາ ປຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐາ, ຕຈໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕິຣິຍນ຺ຕໂຕຕິ ເອຕ຺ຕເກ ພ຺ຍາມມຕ຺ເຕ ກເຬວເຣ ສພ຺ພາກາເຣນປິ ວິຈິນນ຺ໂຕ ນ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ມຸຕ຺ຕໍ ວາ ມຓິໍ ວາ ເວຬຸຣິຍໍ ວາ ອຄຣຸໍ ວາ ກຸງ຺ກຸມໍ ວາ ກປ຺ປູຣໍ ວາ ວາສຈຸຓ຺ຓາທິໍ ວາ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ສຸຈິຠາວໍ ປສ຺ສຕິ, ອຖ ໂຂ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉໍ ອສ຺ສິຣີກທສ຺ສນໍ ນານປ຺ປກາຣໍ ເກສໂລມາທິເຠທໍ ອສຸຈິໍເຍວ ປສ຺ສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ ໂລມາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ປທສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ວຓ຺ຓນາ.

ອິມໍ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸກາເມນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ອາທິໂຕວ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສີລໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ, ຍ຺ວາຍໍ ທສສຸ ປລິໂພເຘສຸ ປລິໂພໂຘ ອຕ຺ຖິ ຕໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາຍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ, ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ອຣຫຕ຺ຕໍ ອນາຄາມິຜລາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ສາຏ຺ຐກຖາຍ ປາຬິຍາ ກຕປຣິຈຍສ຺ສ ຕນ຺ຕິອາຈຣິຍສ຺ສາປິ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ວິສຸທ຺ຘໍ ຕຖາຣູປໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ເອກວິຫາເຣ ອລຠນ຺ເຕນ ຕສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘສີລວິໂສຘນຎ຺ເຈວ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໙) ປລິໂພໂຘ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໔໑) ຈ ປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉໂທ ຈ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມນວິຘານຎ຺ຈ ສພ຺ພມ຺ປິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ກຖິຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ກຖິຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາຈຣິເຍນ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖນ຺ເຕນ ຕິວິເຘນ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປກຕິຍາ ອຸຄ຺ຄຫິຕກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອກໍ ທ຺ເວ ນິສຊ຺ຊວາເຣ ສຊ຺ຌາຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເອໂກ ສນ຺ຕິເກ ວສິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ອາຄຕາຄຕເວລາຍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເອໂກ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນາຕິປປຎ຺ຈໍ ນາຕິສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ນິຊ຺ຊຏໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຐິກໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ກເຖນ຺ເຕນ ກິໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ທສຘາ ຈ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ວຈສາ ມນສາ ວຓ຺ຓໂຕ ສຓ຺ຐານໂຕ ທິສໂຕ ໂອກາສໂຕ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ໂຍປິ ຕິປິຏໂກ ໂຫຕິ, ເຕນປິ ມນສິກາຣກາເລ ປຐມໍ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ມລຍວາສີມຫາເທວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄຫິຕກມ຺ມຏ຺ຐານານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຖຣານໍ ວິຍ. ເຖໂຣ ກິຣ ເຕຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈິໂຕ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອິມໍ ເອວໍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຖາ’ຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິສາກາຣປາຬິໍ ອທາສິ. ເຕ, ກິຎ຺ຈາປິ ເຕສໍ ທ຺ເວ ຕໂຍ ນິກາຍາ ປຄຸຓາ, ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິຕາຍ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕາວ ໂສຕາປນ຺ນາ ອເຫສຸໍ.

ຕສ຺ມາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖນ຺ເຕນ ອາຈຣິເຍນ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘ປຐມໍ ຕາວ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ. ກໂຣນ຺ເຕນ ຈ ຕຈປຎ຺ຈກາທີນິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ເກສາ ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຕໂຈ’’ຕິ ຫິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ‘‘ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ວກ຺ກປຎ຺ຈເກ ‘‘ມໍສໍ ນ຺ຫາຣຸ ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ວກ຺ກ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ‘‘ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປປ຺ຜາສປຎ຺ຈເກ ‘‘ຫທຍໍ ຍກນໍ ກິໂລມກໍ ປິຫກໍ ປປ຺ຜາສ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ‘‘ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ອິມໍ ຕນ຺ຕິໍ ອນາຣຸຬ຺ຫມ຺ປິ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ເຄ (ປຏິ. ມ. ໑.໔) ອາຄຕໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສາວສາເນ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄປຎ຺ຈເກ ‘‘ອນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອຸທຣິຍໍ ກຣີສໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ‘‘ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສໍ ອຸທຣິຍໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອນ຺ຕໍ ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ເມທຉກ຺ເກ ‘‘ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫໍ ປຸພ຺ໂພ ໂລຫິຕໍ ເສໂທ ເມໂທ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ‘‘ເມໂທ ເສໂທ ໂລຫິຕໍ ປຸພ຺ໂພ ເສມ຺ຫໍ ປິຕ຺ຕໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສໍ ອຸທຣິຍໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອນ຺ຕໍ ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ມຸຕ຺ຕຉກ຺ເກ ‘‘ອສ຺ສຸ ວສາ ເຂໂຬ ສິງ຺ຆາຓິກາ ລສິກາ ມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ‘‘ມຸຕ຺ຕໍ ລສິກາ ສິງ຺ຆາຓິກາ ເຂໂຬ ວສາ ອສ຺ສຸ ເມໂທ ເສໂທ ໂລຫິຕໍ ປຸພ຺ໂພ ເສມ຺ຫໍ ປິຕ຺ຕໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສໍ ອຸທຣິຍໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອນ຺ຕໍ ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາ’’ຕິ ເອວໍ ກາລສຕມ຺ປິ ກາລສຫສ຺ສມ຺ປິ ກາລສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ວຈສາ ສຊ຺ຌາເຍນ ຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐານຕນ຺ຕິ ປຄຸຓາ ໂຫຕິ; ນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຘາວຕິ; ໂກຏ຺ຐາສາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖສງ຺ຂລິກາ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ, ວຕິປາທປນ຺ຕິ ວິຍ ຈ ຂາຍນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ປນ ວຈສາ, ຕເຖວ ມນສາປິ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ວຈສາ ສຊ຺ຌາໂຍ ຫິ ມນສາ ສຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ມນສາ ສຊ຺ຌາໂຍ ລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ລກ຺ຂຓປຏິເວໂຘ ມຄ຺ຄຜລປຏິເວຘສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

‘ວຓ຺ຓໂຕ’ຕິ ເກສາທີນໍ ວຓ຺ໂຓ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ‘ສຓ຺ຐານໂຕ’ຕິ ເຕສໍເຍວ ສຓ຺ຐານໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ‘ທິສໂຕ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ນາຠິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປຣິມາ ທິສາ, ອໂຘ ເຫຏ຺ຐິມາ ທິສາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ອິມິສ຺ສາ ນາມ ທິສາຍາ’’ຕິ ທິສາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ‘ໂອກາສໂຕ’ຕິ ‘‘ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ໂອກາໂສ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ‘ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ’ຕິ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ທ຺ເວ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ອິມິນາ ນາມ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ເກສາ ນ ໂລມາ, ໂລມາປິ ນ ເກສາ’’ຕິ ເອວໍ ອມິສ຺ສີກຕວເສນ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ເຕນ ປນ ‘‘ອິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອສຸກສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ກູລວເສນ ກຖິຕໍ, ອສຸກສ຺ມິໍ ຘາຕຸວເສນາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອິທຎ຺ຫິ ມຫາສຕິປຏ຺ຐາເນ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໒; ມ. ນິ. ໑.໑໐໕ ອາທໂຍ) ປຏິກ຺ກູລວເສເນວ ກຖິຕໍ, ມຫາຫຕ຺ຖິປໂທປມ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໐ ອາທໂຍ) -ມຫາຣາຫຸໂລວາທ (ມ. ນິ. ໒.໑໑໓ ອາທໂຍ) -ຘາຕຸວິຠງ຺ເຄສຸ (ມ. ນິ. ໓.໓໔໒ ອາທໂຍ) ຘາຕຸວເສນ ກຖິຕໍ. ກາຍຄຕາສຕິສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໓ ອາທໂຍ) ປນ ຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ວິຠຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຘາຕຸວເສນ ກຖິຕໍ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ປຏິກ຺ກູລວເສນ ກຖິຕໍ ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ຕເທຕໍ ອິຘ ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອວິເສສໂຕ ສພ຺ພສາຘາຣຓວເສນ ກຖິຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິເຍວາຕິ.

ເອວໍ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອນຸປຸພ຺ພໂຕ, ນາຕິສີຆໂຕ, ນາຕິສຓິກໂຕ, ວິກ຺ເຂປປຏິພາຫນໂຕ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິສມຕິກ຺ກມນໂຕ, ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕ, ອປ຺ປນາໂຕ, ຕໂຍ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ທສຘາ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ‘ອນຸປຸພ຺ພໂຕ’ຕິ ອິທຎ຺ຫິ ສຊ຺ຌາຍກຣຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸປຏິປາຏິຍາ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ນ ເອກນ຺ຕຣິກາຍ. ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ຫິ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ຍຖາ ນາມ ອກຸສໂລ ປຸຣິໂສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປທໍ ນິສ຺ເສຓິໍ ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ອາໂຣຫນ຺ໂຕ ກິລນ຺ຕກາໂຍ ປຕຕິ, ນ ອາໂຣຫນໍ ສມ຺ປາເທຕິ; ເອວເມວ ຠາວນາສມ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອສ຺ສາທສ຺ສ ອນຘິຄມາ ກິລນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປຕຕິ, ນ ຠາວນໍ ສມ຺ປາເທຕິ.

ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນາປິ ຈ ‘ນາຕິສີຆໂຕ’ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ອຕິສີຆໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຫິ ຍຖາ ນາມ ຕິໂຍຊນໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອກ຺ກມນວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສີເຆນ ຊເວນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ຄມນາຄມນໍ ກໂຣໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ກິຎ຺ຈາປິ ອທ຺ຘານໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ເກວລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານໍ ປາປຸຓາຕິ, ອວິຠູຕໍ ປນ ໂຫຕິ, ນ ວິເສສໍ ອາວຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນາຕິສີຆໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ.

ຍຖາ ຈ ນາຕິສີຆໂຕ ເອວໍ ‘ນາຕິສຓິກໂຕ’ປິ. ອຕິສຓິກໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຫິ ຍຖາ ນາມ ຕທເຫວ ຕິໂຍຊນໍ ມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຣຸກ຺ຂປພ຺ພຕຄຫນາທີສຸ ວິລມ຺ພມານສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ປຣິກ຺ຂຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ທ຺ວີຫຕີເຫນ ປຣິໂຍສາເປຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິເສສາຘິຄມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ.

‘ວິກ຺ເຂປປຏິພາຫນໂຕ’ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂໂປ ປຏິພາຫິຕພ຺ໂພ. ອປ຺ປຏິພາຫໂຕ ຫິ ຍຖາ ນາມ ເອກປທິກໍ ປປາຕມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອກ຺ກມນປທໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິໂລກຍໂຕ ປທວາໂຣ ວິຣຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ສຕໂປຣິເສ ປປາເຕ ປຕິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂເປ ສຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິຫາຍຕິ, ປຣິຘໍສຕິ. ຕສ຺ມາ ວິກ຺ເຂປປຏິພາຫນໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ.

‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິສມຕິກ຺ກມນໂຕ’ຕິ ຍາ ອຍໍ ‘‘ເກສາ ໂລມາ’’ຕິ ອາທິກາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຫິ ອຸທກທຸລ຺ລຠກາເລ ມນຸສ຺ສາ ອຣຎ຺ເຎ ອຸທປານໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕາລປຓ຺ຓາທິກໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ສຎ຺ຎາຓໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເຕນ ສຎ຺ຎາເຓນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ ເຈວ ປິວນ຺ຕິ ຈ, ຍທາ ປນ ເຕສໍ ອຠິຓ຺ຫສຎ຺ຈາເຣນ ອາຄຕາຄຕປທໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ສຎ຺ຎາເຓນ ກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ, ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ ເຈວ ປິວນ຺ຕິ ຈ; ເອວເມວ ປຸພ຺ພຠາເຄ ‘ເກສາ ໂລມາ’ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວເສນ ມນສິກໂຣໂຕ ປຏິກ຺ກູລຠາໂວ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ອຖ ‘ເກສາ ໂລມາ’ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລຠາເວເຍວ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕພ຺ພໍ.

‘ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕ’ຕິ ໂຍ ໂຍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ຕໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ເຕນ ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ຫິ ‘ເກສາ’ຕິ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ອິມໍ ປຣິໂຍສານໂກຏ຺ຐາສເມວ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ. ‘ມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຈ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ເກສາ’ຕິ ອິມໍ ອາທິໂກຏ຺ຐາສເມວ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖສ຺ສ ມນສິກໂຣໂຕ ເກຈິ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເກຈິ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນ ເຍ ເຍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຕາວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ຍາວ ທ຺ວີສຸ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ເຕສມ຺ປິ ເອໂກ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫຕິ. ເອວໍ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ປນ ຕເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ອປ຺ປນາ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ຍຖາ ຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຕາລເກ ຕາລວເນ ວສນ຺ຕໍ ມກ຺ກຏໍ ຄເຫຕຸກາໂມ ລຸທ຺ໂທ ອາທິມ຺ຫິ ຐິຕຕາລສ຺ສ ປຓ຺ຓໍ ສເຣນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກເຣຍ຺ຍ; ອຖ ໂສ ມກ຺ກໂຏ ປຏິປາຏິຍາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຕາເລ ປຕິຕ຺ວາ ປຣິຍນ຺ຕຕາລເມວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ຕຕ຺ຖປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ລຸທ຺ເທນ ຕເຖວ ກເຕ ປຸນ ເຕເນວ ນເຍນ ອາທິຕາລໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ໂສ ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຏິປາຏິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນເຍວ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນ ອນຸກ຺ກເມນ ເອກສ຺ມິໍ ຕາເລ ນິປຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ມກຸຬຕາລປຓ຺ຓສູຈິໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຍມາໂນປິ ນ ອຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຍຖາ ຫິ ຕາລວເນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຕາລາ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂກຏ຺ຐາສາ; ມກ຺ກໂຏ ວິຍ ຈິຕ຺ຕໍ; ລຸທ຺ໂທ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ; ມກ຺ກຏສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຕາລເກ ຕາລວເນ ນິວາໂສ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສໂກຏ຺ຐາສເກ ກາເຍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອນຸສໍຈຣຓໍ; ລຸທ຺ເທນ ອາທິມ຺ຫິ ຐິຕຕາລສ຺ສ ປຓ຺ຓໍ ສເຣນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຍາ ກຕາຍ ມກ຺ກຏສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຕາເລ ປຕິຕ຺ວາ ປຣິຍນ຺ຕຕາລຄມນໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ‘ເກສາ’ຕິ ມນສິກາເຣ ອາຣທ຺ເຘ ປຏິປາຏິຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິໂຍສານໂກຏ຺ຐາເສ ເອວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຓ຺ຐານໍ; ປຸນ ປຈ຺ຈາຄມເນປິ ເອເສວ ນໂຍ; ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຏິປາຏິຍາ ຄຈ຺ຉມານສ຺ສ ມກ຺ກຏສ຺ສ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ອຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ເກສຸຈິ ເກສຸຈິ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ປຣິກມ຺ມກຣຓໍ; ອນຸກ຺ກເມນ ເອກສ຺ມິໍ ຕາເລ ນິປຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ມກຸຬຕາລປຓ຺ຓສູຈິໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຍມານສ຺ສາປິ ອນຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ອວສາເນ ທ຺ວີສຸ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ໂຍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ ຕເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ອປ຺ປນາຍ ອຸປ຺ປາທນໍ.

ອປຣາປິ ອຸປມາ – ຍຖາ ນາມ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸລໍ ຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ປຐມເຄເຫ ເອວ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂາ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ເອກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ; ປຸນທິວເສ ຕິສ຺ໂສ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ; ຕຕິຍທິວເສ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ປຕ຺ຕປູຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸລຄາໂມ ວິຍ ຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາໂຣ; ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ; ຕສ຺ສ ຕໍ ຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວາໂສ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາເຣ ປຣິກມ຺ມກຣຓໍ; ປຐມເຄເຫ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂາ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ເອກິສ຺ສາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິຍ ທຸຕິຍທິວເສ ຕິສ຺ໂສ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິຍ ຈ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ຍາວ ໂກຏ຺ຐາສທ຺ວເຍ ປຣິກມ຺ມກຣຓໍ; ຕຕິຍທິວເສ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ປຕ຺ຕປູຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນສາລາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣິໂຠໂຄ ວິຍ ທ຺ວີສຸ ໂຍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫຕິ ຕເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ອປ຺ປນາຍ ອຸປ຺ປາທນໍ.

‘ອປ຺ປນາໂຕ’ຕິ ອປ຺ປນາໂກຏ຺ຐາສໂຕ. ເກສາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ອປ຺ປນາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

‘ຕໂຍ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ’ຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ, ສີຕິຠາໂວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໂກສລ຺ລນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ວີຣິຍສມາຘິໂຍຊນຕ຺ຖໍ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ຕີຓິ ນິມິຕ຺ຕານິ ກາເລນ ກາລໍ ມນສິກາຕພ຺ພານິ…ກາເລນ ກາລໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ກາເລນ ກາລໍ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ກາເລນ ກາລໍ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອກນ຺ຕໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍເຍວ ມນສິກເຣຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອກນ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍເຍວ ມນສິກເຣຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອກນ຺ຕໍ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍເຍວ ມນສິກເຣຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ສມ຺ມາສມາຘິເຍຍ຺ຍ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ, ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣຕິ, ຕໍ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸ ຈ ກມ຺ມນິຍຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ, ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ, ສມ຺ມາ ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ຘຕິ, ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາມຸຂໍ ອາລິມ຺ເປຕິ, ອຸກ຺ກາມຸຂໍ ອາລິມ຺ເປຕ຺ວາ ສຓ຺ຑາເສນ ຊາຕຣູປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາມຸເຂ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ອຸກ຺ກາມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກາເລນ ກາລໍ ອຠິຘມຕິ, ກາເລນ ກາລໍ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜເສຕິ, ກາເລນ ກາລໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ເອກນ຺ຕໍ ອຠິຘເມຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ຑເຫຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ເອກນ຺ຕໍ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜເສຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ເອກນ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ນ ສມ຺ມາ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ກາເລນ ກາລໍ ອຠິຘມຕິ, ກາເລນ ກາລໍ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜເສຕິ, ກາເລນ ກາລໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ຕໍ ໂຫຕິ ຊາຕຣູປໍ ມຸທຸ ຈ ກມ຺ມນິຍຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ, ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ, ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ; ຍສ຺ສາ ຍສ຺ສາ ຈ ປິຬນ຺ຘນວິກຕິຍາ ອາກງ຺ຂຕິ – ຍທິ ປຏ຺ຏິກາຍ ຍທິ ກຸຓ຺ຑລາຍ ຍທິ ຄີເວຍ຺ຍກາຍ ຍທິ ສຸວຓ຺ຓມາລາຍ, ຕຎ຺ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ເຕນ…ເປ… ສມ຺ມາ ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ; ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ຈ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໓) ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຉຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠພ຺ໂພ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສີຕິຠາວໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸໍ. ກຕເມຫິ ຉຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍສິຕພ຺ພໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍເສຕິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ປຓີຕາຘິມຸຕ຺ຕິໂກ ຈ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານາຠິຣໂຕ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠພ຺ໂພ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສີຕິຠາວໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໘໕) ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສີຕິຠາໂວຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໂກສລ຺ລໍ ປນ ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ລີນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອກາໂລ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໓໔) ສໍຍຸຕ຺ຕມຫາວຄ຺ເຄ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສໍຍຸຕ຺ເຕ ອາຄຕເມວ.

ອິຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຕວິຘໍ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ອິມຎ຺ຈ ທສວິຘໍ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ສຸຏ຺ຐຸ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ເຕນ ໂຍຄິນາ ອຸຠຍໂກສລ຺ລວເສນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນສ຺ສ ອາຈຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣເຍວ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອກຖາເປຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ວິເສສໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິ ກຖາເປຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວສິຕຸກາເມນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ກຖາເປຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຄຓ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາຍ ອນນຸຣູປໍ ເສນາສນໍ ປຫາຍ ມຫາວາສຕາທິອຏ຺ຐາຣສໂທສວຊ຺ຊິເຕ ອນຸຣູເປ ວິຫາເຣ ວິຫຣນ຺ເຕນ ຂຸທ຺ທກປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ໂຍ ຕາວ ຣາຄຈຣິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕນ ຍສ຺ມາ ຣາໂຄ ປຫາຕພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາເຣ ປຣິກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ກໂຣນ຺ເຕນ ປນ ເກເສສຸ ຕາວ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ເກເສ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຕເລ ຐເປຕ຺ວາ ວຓ຺ໂຓ ຕາວ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ຉິນ຺ນຏ຺ຐາເນປິ ເກເສ ໂອໂລເກຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ; ອຸທກປຕ຺ເຕ ວາ ຍາຄຸປຕ຺ເຕ ວາ ໂອໂລເກຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ກາຬກກາເລ ທິສ຺ວາ ກາຬກາຕິ ມນສິກາຕພ຺ພາ; ເສຕກາເລ ເສຕາຕິ. ມິສ຺ສກກາເລ ປນ ອຸສ຺ສທວເສນ ມນສິກາຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ເກເສສຸ, ເອວໍ ສກເລປິ ຕຈປຎ຺ຈເກ ທິສ຺ວາວ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສສຸ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານທິໂສກາສປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຄນ຺ຘອາສໂຍກາສວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສສຸ ອນຸປຸພ຺ພກຖາ – ເກສາ ຕາວ ປກຕິວຓ຺ເຓນ ກາຬກາ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກວຓ຺ຓາ, ສຓ຺ຐານໂຕ ທີຆວຏ຺ຏລິກາ ຕຸລາທຓ຺ຑສຓ຺ຐານາ, ທິສໂຕ ອຸປຣິມທິສາຍ ຊາຕາ, ໂອກາສໂຕ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ກຓ຺ຓຈູຬິກາຫິ, ປຸຣໂຕ ນລາຏນ຺ເຕນ, ປຈ຺ຉໂຕ ຄລວາຏເກນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ສີສກຏາຫເວຐນໍ ອລ຺ລຈມ຺ມໍ ເກສານໍ ໂອກາໂສ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເກສາ ສີສເວຐນຈມ຺ເມ ວີຫຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເຫຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕໂນ ມູລຕເລນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ທ຺ເວ ເກສາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ.

‘ເກສາ ນ ໂລມາ, ໂລມາ ນ ເກສາ’ຕິ ເອວໍ ອວເສເສຫິ ເອກຕິໍສໂກຏ຺ຐາເສຫິ ອມິສ຺ສີກຕາ ເກສາ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຍໍ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິທໍ ເກສານໍ ວຓ຺ຓາທິໂຕ ວວຕ຺ຖາປນໍ.

ອິທໍ ປນ ເຕສໍ ວຓ຺ຓາທິວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລໂຕ ວວຕ຺ຖາປນໍ – ເກສາ ຈ ນາເມເຕ ວຓ຺ຓໂຕປິ ປຏິກ຺ກູລາ, ສຓ຺ຐານໂຕປິ ຄນ຺ຘໂຕປິ ອາສຍໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ປຏິກ຺ກູລາ. ມນຸຎ຺ເຎປິ ຫິ ຍາຄຸປຕ຺ເຕ ວາ ຠຕ຺ຕປຕ຺ເຕ ວາ ເກສວຓ຺ຓໍ ກິຎ຺ຈິ ທິສ຺ວາ ‘ເກສມິສ຺ສກມິທໍ, ຫຣຖ ນ’ນ຺ຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ເກສາ ວຓ຺ຓໂຕ ປຏິກ຺ກູລາ. ຣຕ຺ຕິໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາປິ ເກສສຓ຺ຐານໍ ອກ຺ກວາກໍ ວາ ມກຈິວາກໍ ວາ ຉຸປິຕ຺ວາປິ ຕເຖວ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຓ຺ຐານໂຕ ປຏິກ຺ກູລາ.

ເຕລມກ຺ຂນປຸປ຺ຜຘູມາທິສງ຺ຂາຣວິຣຫິຕານຎ຺ຈ ເກສານໍ ຄນ຺ໂຘ ປຣມເຊຄຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ເຊຄຸຈ຺ຉຕໂຣ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ. ເກສາ ຫິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລາປິ ສິຍຸໍ, ຄນ຺ເຘນ ປນ ປຏິກ຺ກູລາເຍວ. ຍຖາ ຫິ ທຫຣສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ວຈ຺ຈໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຫຬິທ຺ທິວຓ຺ຓໍ, ສຓ຺ຐານໂຕປິ ຫລິທ຺ທິປິຓ຺ຑສຓ຺ຐານໍ; ສງ຺ຂາຣຏ຺ຐາເນ ຉຑ຺ຑິຕຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຸມາຕກກາຬສຸນຂສຣີຣໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຕາລປກ຺ກວຓ຺ຓໍ, ສຓ຺ຐານໂຕ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐານໍ, ທາຐາປິສ຺ສ ສຸມນມກຸຬສທິສາຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ສິຍາ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລໍ, ຄນ຺ເຘນ ປນ ປຏິກ຺ກູລເມວ; ເອວໍ ເກສາປິ ສິຍຸໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລາ, ຄນ຺ເຘນ ປນ ປຏິກ຺ກູລາ ເອວາຕິ.

ຍຖາ ປນ ອສຸຈິຏ຺ຐາເນ ຄາມນິສ຺ສນ຺ເທນ ຊາຕານິ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓານິ ນາຄຣິກມນຸສ຺ສານໍ ເຊຄຸຈ຺ຉານິ ໂຫນ຺ຕິ ອປຣິໂຠຄານິ, ເອວໍ ເກສາປິ ປຸພ຺ພໂລຫິຕມຸຕ຺ຕກຣີສປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທິນິສ຺ສນ຺ເທນ ຊາຕຕ຺ຕາ ອຕິເຊຄຸຈ຺ຉາຕິ ອິທໍ ເນສໍ ‘ອາສຍໂຕ’ ປາຏິກຸລ຺ຍໍ. ອິເມ ຈ ເກສາ ນາມ ຄູຖຣາສິມ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐິຕກຓ຺ຓິກໍ ວິຍ ເອກຕ຺ຕິໍສໂກຏ຺ຐາສຣາສິມ຺ຫິ ຊາຕາ. ເຕ ສຸສານສງ຺ກາຣຏ຺ຐານາທີສຸ ຊາຕສາກໍ ວິຍ, ປຣິຂາທີສຸ ຊາຕກມລກຸວລຍາທິປຸປ຺ຜໍ ວິຍ ຈ ອສຸຈິຏ຺ຐາເນ ຊາຕຕ຺ຕາ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉາຕິ ອິທໍ ເຕສໍ ‘ໂອກາສໂຕ’ ປາຏິກ຺ກູລ຺ຍໍ.

ຍຖາ ຈ ເກສານໍ, ເອວໍ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາສານໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຄນ຺ຘາສໂຍກາສວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລຕາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານທິໂສກາສປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ປນ ສພ຺ເພປິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຖ ໂລມາ ຕາວ ປກຕິວຓ຺ຓໂຕ ນ ເກສາ ວິຍ ອສມ຺ຠິນ຺ນກາຬກາ, ກາຬປິງ຺ຄລາ ປນ ໂຫນ຺ຕິ; ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອນຕຄ຺ຄຕາລມູລສຓ຺ຐານາ; ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕາ; ໂອກາສໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ເກສານໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສຎ຺ຈ ຫຕ຺ຖປາທຕລານິ ຈ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອວເສສສຣີຣເວຐນຈມ຺ເມ ຊາຕາ; ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ສຣີຣເວຐນຈມ຺ເມ ລິກ຺ຂາມຕ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເຫຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕໂນ ມູລຕເລນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ທ຺ເວ ໂລມາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ເຕສໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສເຍວ.

ນຂາຕິ ວີສຕິຍາ ນຂປຏ຺ຏານໍ ນາມໍ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕາ; ສຓ຺ຐານໂຕ ມຈ຺ຉສກລິກສຓ຺ຐານາ; ທິສໂຕ ປາທນຂາ ເຫຏ຺ຐິມທິສາຍ ຊາຕາ, ຫຕ຺ຖນຂາ ອຸປຣິມທິສາຍາຕິ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕາ; ໂອກາສໂຕ ອງ຺ຄຸລີນໍ ອຄ຺ຄປິຏ຺ເຐສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕາ; ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ອງ຺ຄຸລິໂກຏິມໍເສຫິ, ອນ຺ໂຕ ອງ຺ຄຸລິປິຏ຺ຐິມໍເສນ, ພຫິ ເຈວ ອຄ຺ເຄ ຈ ອາກາເສນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ທ຺ເວ ນຂາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ເນສໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສເຍວ.

ທນ຺ຕາຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓທນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ທນ຺ຕຏ຺ຐິການິ. ເຕປິ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕາ; ສຓ຺ຐານໂຕ ອເນກສຓ຺ຐານາ. ເຕສຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐິມາຍ ຕາວ ທນ຺ຕປາຬິຍາ ມຊ຺ເຌ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທນ຺ຕາ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ເຑ ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕອລາພຸພີຊສຓ຺ຐານາ. ເຕສໍ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ເອເກໂກ ເອກມູລໂກ ເອກໂກຏິໂກ ມລ຺ລິກມກຸຬສຓ຺ຐາໂນ. ຕໂຕ ເອເກໂກ ທ຺ວິມູລໂກ ທ຺ວິໂກຏິໂກ ຍານກອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນິກສຓ຺ຐາໂນ. ຕໂຕ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຕິມູລາ ຕິໂກຏິກາ. ຕໂຕ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຈຕຸມູລາ ຈຕຸໂກຏິກາຕິ. ອຸປຣິມປາຬິຍາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມທິສາຍ ຊາຕາ. ໂອກາສໂຕ ທ຺ວີສຸ ຫນຸກຏ຺ຐິເກສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຫນຸກຏ຺ຐິເກ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ມູລຕເລນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ທ຺ເວ ທນ຺ຕາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ເນສໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສເຍວ.

ຕໂຈຕິ ສກລສຣີຣໍ ເວເຐຕ຺ວາ ຐິຕຈມ຺ມໍ. ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ກາຬສາມປີຕາທິວຓ຺ຓາ ຉວິ ນາມ, ຍາ ສກລສຣີຣໂຕປິ ສງ຺ກຑ຺ຒິຍມານາ ພທຣຏ຺ຐິມຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕໂຈ ປນ ວຓ຺ຓໂຕ ເສໂຕເຍວ. ໂສ ຈສ຺ສ ເສຕຠາໂວ ອຄ຺ຄິຊາລາຠິຆາຕປຫຣຓປຫາຣາທີຫິ ວິທ຺ຘໍສິຕາຍ ຉວິຍາ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ສຓ຺ຐານໂຕ ສຣີຣສຓ຺ຐາໂນວ ໂຫຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ.

ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ປາທງ຺ຄຸລິຕ຺ຕໂຈ ໂກສກາຣກໂກສສຓ຺ຐາໂນ. ປິຏ຺ຐິປາທຕ຺ຕໂຈ ປຸຏພນ຺ຘອຸປາຫນສຓ຺ຐາໂນ. ຊງ຺ຆຕ຺ຕໂຈ ຠຕ຺ຕປຸຏກຕາລປຓ຺ຓສຓ຺ຐາໂນ. ອູຣຸຕ຺ຕໂຈ ຕຓ຺ຑຸລຠຣິຕທີຆຕ຺ຖວິກສຓ຺ຐາໂນ. ອານິສທຕ຺ຕໂຈ ອຸທກປູຣິຕປຏປຣິສ຺ສາວນສຓ຺ຐາໂນ. ປິຏ຺ຐິຕ຺ຕໂຈ ຜລໂກນທ຺ຘຈມ຺ມສຓ຺ຐາໂນ. ກຸຈ຺ຉິຕ຺ຕໂຈ ວີຓາໂທຓິໂກນທ຺ຘຈມ຺ມສຓ຺ຐາໂນ. ອຸຣຕ຺ຕໂຈ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈຕຸຣສ຺ສສຓ຺ຐາໂນ. ອຸຠຍພາຫຸຕ຺ຕໂຈ ຕູຓີໂຣນທ຺ຘຈມ຺ມສຓ຺ຐາໂນ. ປິຏ຺ຐິຫຕ຺ຖຕ຺ຕໂຈ ຂຸຣໂກສກສຓ຺ຐາໂນ, ຜຓກຕ຺ຖວິກສຓ຺ຐາໂນ ວາ. ຫຕ຺ຖງ຺ຄຸລິຕ຺ຕໂຈ ກຸຎ຺ຈິກາໂກສກສຓ຺ຐາໂນ. ຄີວຕ຺ຕໂຈ ຄລກຎ຺ຈຸກສຓ຺ຐາໂນ. ມຸຂຕ຺ຕໂຈ ຉິທ຺ທາວຈ຺ຉິທ຺ໂທ ກີຏກຸລາວກສຓ຺ຐາໂນ. ສີສຕ຺ຕໂຈ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກສຓ຺ຐາໂນຕິ.

ຕຈປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເກນ ຈ ໂຍຄາວຈເຣນ ອຸຕ຺ຕໂຣຏ຺ຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຣິ ມຸຂໍ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ປຐມໍ ຕາວ ມຸຂໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕຈມ຺ມໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ນລາຏຏ຺ຐິຈມ຺ມໍ. ຕໂຕ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຖວິກາຍ ຈ ອນ຺ຕເຣນ ຫຕ຺ຖມິວ ສີສຏ຺ຐິກສ຺ສ ຈ ສີສຈມ຺ມສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ອຏ຺ຐິເກນ ສທ຺ຘິໍ ຈມ຺ມສ຺ສ ເອກາພທ຺ຘຠາວໍ ວິໂຍເຊນ຺ເຕນ ສີສຈມ຺ມໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ຂນ຺ຘຈມ຺ມໍ. ຕໂຕ ອນຸໂລເມນ ປຏິໂລເມນ ຈ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖຈມ຺ມໍ. ອຖ ເຕເນວ ນເຍນ ວາມຫຕ຺ຖຈມ຺ມໍ. ຕໂຕ ປິຏ຺ຐິຈມ຺ມໍ. ຕໍ ຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອນຸໂລເມນ ຈ ປຏິໂລເມນ ຈ ທກ຺ຂິຓປາທຈມ຺ມໍ. ອຖ ເຕເນວ ນເຍນ ວາມປາທຈມ຺ມໍ. ຕໂຕ ອນຸກ຺ກເມເນວ ວຕ຺ຖິອຸທຣຫທຍຄີວຈມ຺ມານິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພານິ. ອຖ ຄີວາຈມ຺ມານນ຺ຕຣໍ ເຫຏ຺ຐິມຫນຸຈມ຺ມໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອຘໂຣຏ຺ຐປຣິໂຍສານໍ ປາເປຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ໂອຬາຣິໂກຬາຣິກໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ສຸຂຸມມ຺ປິ ປາກຏໍ ໂຫຕິ.

ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາໂຕ. ໂອກາສໂຕ ສກລສຣີຣໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ປຕິຏ຺ຐິຕຕເລນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສເຍວ.

ມໍສນ຺ຕິ ນວ ມໍສເປສິສຕານິ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຓ຺ຓໂຕ ຣຕ຺ຕໍ ກິໍສຸກປຸປ຺ຜສທິສໍ; ສຓ຺ຐານໂຕ ຊງ຺ຆປິຓ຺ຑິກມໍສໍ ຕາລປຓ຺ຓປຸຏຠຕ຺ຕສຓ຺ຐານໍ, ອູຣຸມໍສໍ ນິສທໂປຕກສຓ຺ຐານໍ, ອານິສທມໍສໍ ອຸທ຺ຘນໂກຏິສຓ຺ຐານໍ, ປິຏ຺ຐິມໍສໍ ຕາລຄຸຬປຏລສຓ຺ຐານໍ, ຜາສຸກທ຺ວຍມໍສໍ ໂປຕ຺ຖລິກາຍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຕນຸມຕ຺ຕິກາເລປນສຓ຺ຐານໍ, ຖນມໍສໍ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອວກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑສຓ຺ຐານໍ, ພາຫຸທ຺ວຍມໍສໍ ທິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕນິຈ຺ຈມ຺ມມຫາມູສິກສຓ຺ຐານໍ. ເອວໍ ໂອຬາຣິໂກຬາຣິກໍ ມໍສໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ສຸຂຸມມ຺ປິ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ສາຘິການິ ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ ອນຸລິມ຺ເປຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາເຕ ປຕິຏ຺ຐິຕຕເລນ, ອຸປຣິ ຕເຈນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

‘ນ຺ຫາຣູ’ຕິ ນວ ນ຺ຫາຣຸສຕານິ. ວຓ຺ຓໂຕ ສພ຺ເພປິ ນ຺ຫາຣູ ເສຕາ; ສຓ຺ຐານໂຕ ນານາສຓ຺ຐານາ. ເອເຕສຸ ຫິ ຄີວາຍ ອຸປຣິຠາຄໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈ ມຫານ຺ຫາຣູ ສຣີຣໍ ວິນທ຺ຘມານາ ຫທຍສ຺ສ ປຸຣິມປສ຺ເສນ ໂອຕິຓ຺ຓາ, ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິມປສ຺ເສນ, ປຎ຺ຈ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ, ປຎ຺ຈ ວາມປສ຺ເສນ, ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖໍ ວິນທ຺ຘມານາປິ ຫຕ຺ຖສ຺ສ ປຸຣິມປສ຺ເສນ ປຎ຺ຈ, ປຈ຺ຉິມປສ຺ເສນ ປຎ຺ຈ, ຕຖາ ວາມຫຕ຺ຖໍ ວິນທ຺ຘມານາປິ. ທກ຺ຂິຓປາທໍ ວິນທ຺ຘມານາປິ ປາທສ຺ສ ປຸຣິມປສ຺ເສນ ປຎ຺ຈ, ປຈ຺ຉິມປສ຺ເສນ ປຎ຺ຈ, ຕຖາ ວາມປາທໍ ວິນທ຺ຘມານາປີຕິ. ເອວໍ ສຣີຣຘາຣກາ ນາມ ສຏ຺ຐິ ມຫານ຺ຫາຣູ ກາຍໍ ວິນທ຺ຘມານາ ໂອຕິຓ຺ຓາ, ເຍ ກຓ຺ຑຣາຕິປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ກນ຺ທລມກຸຬສຓ຺ຐານາ.

ອຎ຺ເຎ ປນ ຕໍ ຕໍ ປເທສໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐິຕາ ຕໂຕ ສຸຂຸມຕຣາ ສຸຕ຺ຕຣຊ຺ຊຸກສຓ຺ຐານາ. ອຎ຺ເຎ ຕໂຕ ສຸຂຸມຕຣາ ປູຕິລຕາສຓ຺ຐານາ. ອຎ຺ເຎ ຕໂຕ ສຸຂຸມຕຣາ ມຫາວີຓາຕນ຺ຕິສຓ຺ຐານາ. ອຎ຺ເຎ ຖູລສຸຕ຺ຕກສຓ຺ຐານາ. ຫຕ຺ຖປາທປິຏ຺ຐິຍໍ ນ຺ຫາຣູ ສກຸຓປາທສຓ຺ຐານາ. ສີສນ຺ຫາຣູ ທາຣການໍ ສີສຊາລກສຓ຺ຐານາ. ປິຏ຺ຐິນ຺ຫາຣູ ອາຕເປ ປສາຣິຕອລ຺ລຊາລສຓ຺ຐານາ. ອວເສສາ ຕໍຕໍອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານຸຄຕາ ນ຺ຫາຣູ ສຣີເຣ ປຏິມຸກ຺ກຊາລກຎ຺ຈຸກສຓ຺ຐານາ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕາ. ໂອກາສໂຕ ສກລສຣີເຣ ອຏ຺ຐີນິ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕາ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຕິຓ຺ຓໍ ອຏ຺ຐິສຕານໍ ອຸປຣິ ປຕິຏ຺ຐິຕຕເລຫິ, ອຸປຣິ ມໍສຈມ຺ມານິ ອາຫຈ຺ຈ ຐິຕປເທເສຫິ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ອຍໍ ເນສໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສເຍວ.

ອຏ຺ຐີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ທນ຺ຕຏ຺ຐີນິ ອວເສສານິ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ຫຕ຺ຖຏ຺ຐີນິ, ຈຕຸສຏ຺ຐິ ປາທຏ຺ຐີນິ, ຈຕຸສຏ຺ຐິ ມໍສນິສ຺ສິຕານິ ມຸທຸອຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ປຓ຺ຫິກຏ຺ຐີນິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ປາເທ ທ຺ເວ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ຊງ຺ຆຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ຊຓ຺ຓຸກຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ອູຣຸຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ກຏິຏ຺ຐີນິ, ອຏ຺ຐາຣສ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກຏ຺ຐີນິ, ຈຕຸວີສຕິ ຜາສຸກຏ຺ຐີນິ, ຈຸທ຺ທສ ອຸຣຏ຺ຐີນິ, ເອກໍ ຫທຍຏ຺ຐິ, ທ຺ເວ ອກ຺ຂກຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ພາຫຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄພາຫຏ຺ຐີນິ, ສຕ຺ຕ ຄີວຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ຫນຸກຏ຺ຐີນິ, ເອກໍ ນາສິກຏ຺ຐິ, ທ຺ເວ ອກ຺ຂິຏ຺ຐີນິ, ທ຺ເວ ກຓ຺ຓຏ຺ຐີນິ, ເອກໍ ນລາຏຏ຺ຐິ, ເອກໍ ມຸທ຺ຘຏ຺ຐິ, ນວ ສີສກປາລຏ຺ຐີນີຕິ ເອວໍ ຕິມຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐິສຕານິ.

ຕານິ ສພ຺ພານິປິ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕານິ, ສຓ຺ຐານໂຕ ນານາສຓ຺ຐານານິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອຄ຺ຄປາທງ຺ຄຸລິຏ຺ຐີນິ ກຕກພີຊສຓ຺ຐານານິ. ຕທນນ຺ຕຣານິ ມຊ຺ຌປພ຺ພຏ຺ຐີນິ ປນສຏ຺ຐິສຓ຺ຐານານິ. ມູລປພ຺ພຏ຺ຐີນິ ປຓວສຓ຺ຐານານິ. ປິຏ຺ຐິປາທຏ຺ຐີນິ ໂກຏ຺ຐິຕກນ຺ທລກນ຺ທຣາສິສຓ຺ຐານານິ. ປຓ຺ຫິກຏ຺ຐິ ເອກຏ຺ຐິຕາລຜລພີຊສຓ຺ຐານໍ. ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐີນິ ພນ຺ຘກີຬາໂຄຬກສຓ຺ຐານານິ. ຊງ຺ຆຏ຺ຐີນໍ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐີສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ອນປນີຕຕຈສິນ຺ທິກຬີຣສຓ຺ຐານໍ. ຂຸທ຺ທກຊງ຺ຆຏ຺ຐິກໍ ຘນຸກທຓ຺ຑສຓ຺ຐານໍ, ມຫນ຺ຕໍ ມິລາຕສປ຺ປປິຏ຺ຐິສຓ຺ຐານໍ. ຊຓ຺ຓຸກຏ຺ຐິ ເອກໂຕ ປຣິກ຺ຂີຓເຜຓກສຓ຺ຐານໍ.

ຕຕ຺ຖ ຊງ຺ຆຏ຺ຐິກສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ອຕິຂິຓຄ຺ຄໂຄສິງ຺ຄສຓ຺ຐານໍ. ອູຣຸຏ຺ຐິ ທຸຕ຺ຕຈ຺ຉິຕວາສິຜຣສຸທຓ຺ຑກສຓ຺ຐານໍ. ຕສ຺ສ ກຏິຏ຺ຐິມ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ກີຬາໂຄຬກສຓ຺ຐານໍ. ເຕນ ກຏິຏ຺ຐິໂນ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄຈ຺ຉິນ຺ນມຫາປຸນ຺ນາຄຜລສຓ຺ຐານໍ. ກຏິຏ຺ຐີນິ ທ຺ເວປິ ເອກາພທ຺ຘານິ ຫຸຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠກາຣກອຸທ຺ຘນສຓ຺ຐານານິ, ປາຏິເຍກ຺ກໍ ກມ຺ມາຣກູຏໂຍຕ຺ຕກສຓ຺ຐານານິ. ໂກຏິຍໍ ຐິຕອານິສທຏ຺ຐິ ອໂຘມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕສປ຺ປຜຓສຓ຺ຐານໍ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທໍ. ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກຏ຺ຐີນິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໂຕ ອຸປຣູປຣິ ຐປິຕສີສກປຏ຺ຏເວຐກສຓ຺ຐານານິ, ພາຫິຣໂຕ ວຏ຺ຏນາວຬິສຓ຺ຐານານິ. ເຕສໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກກຈທນ຺ຕສທິສາ ທ຺ເວ ຕໂຍ ກຓ຺ຏກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈຕຸວີສຕິຍາ ຜາສຸກຏ຺ຐີສຸ ອປຣິປຸຓ຺ຓານິ ອປຣິປຸຓ຺ຓາສິຕສຓ຺ຐານານິ, ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ປຣິປຸຓ຺ຓາສິຕສຓ຺ຐານານິ. ສພ຺ພານິປິ ໂອທາຕກຸກ຺ກຸຏສ຺ສ ປສາຣິຕປກ຺ຂສຓ຺ຐານານິ.

ຈຸທ຺ທສ ອຸຣຏ຺ຐີນິ ຊິຓ຺ຓສນ຺ທມານິກປຎ຺ຊຣສຓ຺ຐານານິ. ຫທຍຏ຺ຐິ ທພ຺ພິຜຓສຓ຺ຐານໍ. ອກ຺ຂກຏ຺ຐີນິ ຂຸທ຺ທກໂລຫວາສິທຓ຺ຑສຓ຺ຐານານິ. ໂກຏ຺ຐຏ຺ຐີນິ ເອກໂຕ ປຣິກ຺ຂີຓສີຫຬກຸທາລສຓ຺ຐານານິ. ພາຫຸຏ຺ຐີນິ ອາທາສທຓ຺ຑກສຓ຺ຐານານິ. ອຄ຺ຄພາຫຸຏ຺ຐີນິ ຍມກຕາລກນ຺ທສຓ຺ຐານານິ. ມຓິພນ຺ຘຏ຺ຐີນິ ເອກໂຕ ອລ຺ລີຍາເປຕ຺ວາ ຐປິຕສີສກປຏ຺ຏເວຐກສຓ຺ຐານານິ. ປິຏ຺ຐິຫຕ຺ຖຏ຺ຐີນິ ໂກຏ຺ຏິຕກນ຺ທລກນ຺ທຣາສິສຓ຺ຐານານິ. ຫຕ຺ຖງ຺ຄຸລີສຸ ມູລປພ຺ພຏ຺ຐີນິ ປຓວສຓ຺ຐານານິ; ມຊ຺ຌປພ຺ພຏ຺ຐີນິ ອປຣິປຸຓ຺ຓປນສຏ຺ຐິສຓ຺ຐານານິ; ອຄ຺ຄປພ຺ພຏ຺ຐີນິ ກຕກພີຊສຓ຺ຐານານິ. ສຕ຺ຕ ຄີວຏ຺ຐີນິ ທຓ຺ເຑນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕວໍສກຬີຣຈກ຺ກລິກສຓ຺ຐານານິ. ເຫຏ຺ຐິມຫນຸກຏ຺ຐິ ກມ຺ມາຣານໍ ອໂຍກູຏໂຍຕ຺ຕກສຓ຺ຐານໍ, ອຸປຣິມໍ ອວເລຂນສຕ຺ຖກສຓ຺ຐານໍ.

ອກ຺ຂິກູປນາສາກູປຏ຺ຐີນິ ອປນີຕມິຎ຺ຊຕຣຸຓຕາລຏ຺ຐິສຓ຺ຐານານິ. ນລາຏຏ຺ຐິ ອໂຘມຸຂຐປິຕສງ຺ຂຖາລກກປາລສຓ຺ຐານໍ. ກຓ຺ຓຈູຬິກຏ຺ຐີນິ ນ຺ຫາປິຕຂຸຣໂກສກສຓ຺ຐານານິ. ນລາຏກຓ຺ຓຈູຬິການໍ ອຸປຣິ ປຏ຺ຏພນ຺ຘໂນກາເສ ອຏ຺ຐິ ສງ຺ກຸຏິຕຆຏປຸຓ຺ຓປຏລຂຓ຺ຑສຓ຺ຐານໍ. ມຸທ຺ຘຏ຺ຐິ ມຸຂຈ຺ຉິນ຺ນວງ຺ກນາຬິເກຣສຓ຺ຐານໍ. ສີສຏ຺ຐີນິ ສິພ຺ເພຕ຺ວາ ຐປິຕຊຊ຺ຊຣລາພຸກຏາຫສຓ຺ຐານານິ.

ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕານິ. ໂອກາສໂຕ ອວິເສເສນ ສກລສຣີເຣ ຐິຕານິ. ວິເສເສນ ປເນຕ຺ຖ ສີສຏ຺ຐີນິ ຄີວຏ຺ຐີສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕານິ, ຄີວຏ຺ຐີນິ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກຏ຺ຐີສຸ, ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກຏ຺ຐີນິ ກຏິຏ຺ຐີສຸ, ກຏິຏ຺ຐີນິ ອູຣຸຏ຺ຐີສຸ, ອູຣຸຏ຺ຐີນິ ຊຓ຺ຓຸກຏ຺ຐີສຸ, ຊຓ຺ຓຸກຏ຺ຐີນິ ຊງ຺ຆຏ຺ຐີສຸ, ຊງ຺ຆຏ຺ຐີນິ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐີສຸ, ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐີນິ ປິຏ຺ຐິປາທຏ຺ຐີສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕານິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ເຊນ, ອຸປຣິ ມໍເສນ, ອຄ຺ເຄ ມູເລ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນານິ. ອຍໍ ເນສໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊນ຺ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ອຏ຺ຐີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕໍ ມິຎ຺ຊໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ມຫນ຺ຕມຫນ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕໍ ເວຬຸນາຬິຍໍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເສທິຕມຫາເວຕ຺ຕຄ຺ຄສຓ຺ຐານໍ, ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕໍ ເວຬຸຍຏ຺ຐິປພ຺ເພສຸ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເສທິຕຕນຸເວຕ຺ຕຄ຺ຄສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ອຏ຺ຐີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຏ຺ຐີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຕເລຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ວກ຺ກນ຺ຕິ ເອກພນ຺ຘນາ ທ຺ເວ ມໍສປິຓ຺ຑາ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ມນ຺ທຣຕ຺ຕໍ ປາຬິຠທ຺ທກຏ຺ຐິວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ທາຣການໍ ຍມກກີຬາໂຄຬກສຓ຺ຐານໍ, ເອກວຓ຺ຏປຏິພທ຺ຘອມ຺ພຜລທ຺ວຍສຓ຺ຐານໍ ວາ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ຄລວາຏກາ ນິກ຺ຂນ຺ເຕນ ເອກມູເລນ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ເນນ ຖູລນ຺ຫາຣຸນາ ວິນິພທ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ຫທຍມໍສໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ວກ຺ກໍ ວກ຺ກຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ຫທຍນ຺ຕິ ຫທຍມໍສໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຣຕ຺ຕໍ ປທຸມປຕ຺ຕປິຏ຺ຐິວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ພາຫິຣປຕ຺ຕານິ ອປເນຕ຺ວາ ອໂຘມຸຂຐປິຕປທຸມມກຸຬສຓ຺ຐານໍ. ພຫິ ມຏ຺ຐໍ; ອນ຺ໂຕ ໂກສາຕກີຜລສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣສທິສໍ. ປຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ໂຖກໍ ວິກສິຕໍ, ມນ຺ທປຎ຺ຎານໍ ມກຸຬິຕເມວ. ອນ຺ໂຕ ຈສ຺ສ ປຸນ຺ນາຄຏ຺ຐິປຕິຏ຺ຐານມຕ຺ໂຕ ອາວາຏໂກ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ອຑ຺ຒປສຕມຕ຺ຕໍ ໂລຫິຕໍ ສຓ຺ຐາຕິ; ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ມໂນຘາຕຸ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ປເນຕໍ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ກາຬກໍ, ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ມໍສໂຘວນຸທກສທິສໍ, ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ກຸລຕ຺ຖຍູສວຓ຺ຓໍ, ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜວຓ຺ຓໍ, ປຎ຺ຎາຈຣິຕສ຺ສ ອຈ຺ຉໍ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ ອນາວິລໍ ປຓ຺ຑຣໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ນິທ຺ໂຘຕຊາຕິມຓິ ວິຍ ຊຸຕິມນ຺ຕໍ ຂາຍຕິ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ສຣີຣພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຖນານໍ ມຊ຺ເຌ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຫທຍໍ ຫທຍຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ຍກນນ຺ຕິ ຍມກມໍສປຏລໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຣຕ຺ຕປຓ຺ຑຸກຘາຕຸກໍ, ນາຕິຣຕ຺ຕກຸມຸທສ຺ສ ປຕ຺ຕປິຏ຺ຐິວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ມູເລ ເອກໍ, ອຄ຺ເຄ ຍມກໍ ໂກວິຬາຣປຕ຺ຕສຓ຺ຐານໍ. ຕຎ຺ຈ ທນ຺ຘານໍ ເອກເມວ ໂຫຕິ ມຫນ຺ຕໍ, ປຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຂຸທ຺ທການິ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຖນານໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຍກນໍ ຍກນຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ກິໂລມກນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຏິຈ຺ຉນ຺ນເຠທໂຕ ທຸວິຘໍ ປຣິໂຍນຫນມໍສໍ. ຕໍ ທຸວິຘມ຺ປິ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕໍ, ທຸກູລປິໂລຕິກວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກິໂລມກໍ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ອິຕຣໍ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກິໂລມກໍ ຫທຍຎ຺ຈ ວກ຺ກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ອປຏິຈ຺ຉນ຺ນກິໂລມກໍ ສກລສຣີເຣ ຈມ຺ມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐໂຕ ມໍສໍ ປຣິໂຍນທ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ມໍເສນ, ອຸປຣິ ຈມ຺ເມນ, ຕິຣິຍໍ ກິໂລມກຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ປິຫກນ຺ຕິ ອຸທຣຊິວ຺ຫາມໍສໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ນີລໍ ນິຄ຺ຄຸຓ຺ຑິກປຸປ຺ຜວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ສຕ຺ຕງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓໍ ອພນ຺ຘນໍ ກາຬວຈ຺ຉກຊິວ຺ຫາສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ຫທຍສ຺ສ ວາມປສ຺ເສ ອຸທຣປຏລສ຺ສ ມຕ຺ຖກປສ຺ສໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິຕໍ, ຍສ຺ມິໍ ປຫຣຓປ຺ປຫາເຣນ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕກ຺ຂໂຍ ໂຫຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປິຫກຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ປປ຺ຜາສນ຺ຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມໍສຂຓ຺ຑປ຺ປເຠທໍ ປປ຺ຜາສມໍສໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຣຕ຺ຕໍ ນາຕິປກ຺ກອຸທຸມ຺ພຣຜລວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ວິສມຈ຺ຉິນ຺ນພຫລປູວຂຓ຺ຑສຓ຺ຐານໍ. ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອສິຕປີຕານໍ ອຠາເວ ອຸຄ຺ຄເຕນ ກມ຺ມຊເຕຊຸສ຺ມນາ ອພ຺ຠາຫຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາທິຕປລາລປິຓ຺ຑມິວ ນິຣສໍ ນິໂຣຊໍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ສຣີຣພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຖນານມນ຺ຕເຣ ຫທຍຎ຺ຈ ຍກນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕໍ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຜປ຺ຜາສຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ອນ຺ຕນ຺ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຫຕ຺ຖາ, ອິຕ຺ຖິຍາ ອຏ຺ຐວີສຕິຫຕ຺ຖາ ເອກວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ໂອຠຄ຺ຄາ ອນ຺ຕວຏ຺ຏິ. ຕເທຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕໍ ສກ຺ຂຣສຸຘາວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂລຫິຕໂທຓິຍໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ຐປິຕສີສຈ຺ຉິນ຺ນສປ຺ປສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ອຸປຣິ ຄລວາຏເກ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ກຣີສມຄ຺ເຄ ວິນິພນ຺ຘຕ຺ຕາ ຄລວາຏກກຣີສມຄ຺ຄປຣິຍນ຺ເຕ ສຣີຣພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອນ຺ຕຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ອນ຺ຕຄຸຓນ຺ຕິ ອນ຺ຕໂຠຄຏ຺ຐາເນສຸ ພນ຺ຘນໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕໍ ທກສີຕລິກມູລວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ທກສີຕລິກມູລສຓ຺ຐານເມວ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ກຸທາຬຜຣສຸກມ຺ມາທີນິ ກໂຣນ຺ຕານໍ ຍນ຺ຕາກຑ຺ຒນກາເລ ຍນ຺ຕສຸຕ຺ຕມິວ, ຍນ຺ຕຜລການິ ອນ຺ຕໂຠເຄ ເອກໂຕ ອຄຬນ຺ເຕ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປາທປຸຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸມຓ຺ຑລກສ຺ສ ອນ຺ຕຣາ ຕໍ ສິພ຺ເພຕ຺ວາ ຐິຕຣຊ຺ຊຸກາ ວິຍ ເອກວີສຕິຍາ ຐາເນສຸ ອນ຺ຕໂຠຄານໍ ອນ຺ຕຣາ ຐິຕໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອນ຺ຕຄຸຓຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ອຸທຣິຍນ຺ຕິ ອຸທເຣ ຠວໍ ອສິຕປິຕຂາຍິຕສາຍິຕໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ອຊ຺ໂຌຫຏາຫາຣວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ປຣິສ຺ສາວເນ ສິຖິລພນ຺ຘຕຓ຺ຑຸລສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ອຸທເຣ ຐິຕໍ. ອຸທຣໍ ນາມ ອຸຠໂຕ ນິປ຺ປີຬິຍມານສ຺ສ ອລ຺ລສາຏກສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ສຎ຺ຊາຕໂຜຏກສທິສໍ ອນ຺ຕປຏລໍ; ພຫິ ມຏ຺ຐໍ, ອນ຺ໂຕ ມໍສກສມ຺ພຸກປລິເວຐນກິລິຏ຺ຐປາວາຣກປຸປ຺ຜກສທິສໍ, ກຸຖິຕປນສຕຈສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣສທິສນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ; ຍຕ຺ຖ ຕກ຺ໂກຏກາ, ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທກາ, ຕາລຫີຣກາ, ສູຈິມຸຂກາ, ປຏຕນ຺ຕສຸຕ຺ຕກາ ອິຈ຺ເຈວມາທິທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸລປ຺ປເຠທາ ກິມໂຍ ອາກຸລພ຺ຍາກຸລາ ສຓ຺ຑສຓ຺ຑຈາຣິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ນິວສນ຺ຕິ; ເຍ ປານໂຠຊນາທິມ຺ຫິ ອວິຊ຺ຊມາເນ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ວິຣວນ຺ຕາ ຫທຍມໍສໍ ອຠິຫນນ຺ຕິ, ປານໂຠຊນາທິອຊ຺ໂຌຫຣຓເວລາຍ ຈ ອຸທ຺ຘໍມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ປຐມຊ຺ໂຌຫເຏ ທ຺ເວ ຕໂຍ ອາໂລເປ ຕຸຣິຕຕຸຣິຕາ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕິ; ຍໍ ເຕສໍ ກິມີນໍ ສູຕິຆຣໍ, ວຈ຺ຈກຸຏິ, ຄິລານສາລາ, ສຸສານຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

ຍຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຈຓ຺ຑາລຄາມທ຺ວາເຣ ຈນ຺ທນິກາຍ ນິທາຆສມເຍ ຖູລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ອຸທເກນ ວຸຍ຺ຫມານໍ ມຸຕ຺ຕກຣີສຈມ຺ມອຏ຺ຐິນ຺ຫາຣຸຂຓ຺ຑເຂຬສິງ຺ຆາຓິກໂລຫິຕປ຺ປຠຸຕິ ນານາກຸຓປຊາຕໍ ນິປຕິຕ຺ວາ ກທ຺ທໂມທກາລຸຬິຕໍ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ສຎ຺ຊາຕກິມິກຸລໍ ສູຣິຍາຕປເວຄສນ຺ຕາປກຸຖິຕໍ ອຸປຣິ ເຜຓປຸພ຺ພຸລເກ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕໍ ອຠິນີລວຓ຺ຓໍ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉໍ ເນວ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ນ ທຏ຺ຐຸໍ ອຣຫຣູປຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປເຄວ ຆາຍິຕຸໍ ວາ ສາຍິຕຸໍ ວາ; ເອວເມວ ນານປ຺ປກາຣປານໂຠຊນາທິທນ຺ຕມຸສລສຎ຺ຈຸຓ຺ຓິຕໍ ຊິວ຺ຫາຫຕ຺ຖປຣິວຕ຺ຕິຕເຂຬລາລາປລິພຸທ຺ຘໍ ຕງ຺ຂຓວິຄຕວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສາທິສມ຺ປທໍ ຕນ຺ຕວາຍຂລິສຸວານວມຖຸສທິສໍ ນິປຕິຕ຺ວາ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫວາຕປລິເວຐິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸທຣຄ຺ຄິສນ຺ຕາປເວຄກຸຖິຕໍ ກິມິກຸລາກຸລໍ ອຸປຣູປຣິ ເຜຓປຸພ຺ພຸລການິ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕໍ ປຣມກສມ຺ພຸທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉຠາວໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຍໍ ສຸຕ຺ວາປິ ປານໂຠຊນາທີສຸ ອມນຸຎ຺ຎຕາ ສຓ຺ຐາຕິ, ປເຄວ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ອວໂລເກຕ຺ວາ, ຍຕ຺ຖ ຈ ປຕິຕໍ ປານໂຠຊນາທິ ປຎ຺ຈຘາ ວິຠາຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ເອກໍ ຠາຄໍ ປາຓກາ ຂາທນ຺ຕິ, ເອກໍ ຠາຄໍ ອຸທຣຄ຺ຄິ ຌາເປຕິ, ເອໂກ ຠາໂຄ ມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເອໂກ ກຣີສໍ, ເອໂກ ຣສຠາວໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂສຓິຕມໍສາທີນິ ອຸປພ຺ຣູຫຍຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອຸທຣປຏເລນ ເຈວ ອຸທຣິຍຠາເຄນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ກຣີສນ຺ຕິ ວຈ຺ຈໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຊ຺ໂຌຫຏາຫາຣວຓ຺ຓເມວ ໂຫຕິ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ເຫຏ຺ຐິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ປກ຺ກາສເຍ ຐິຕໍ. ປກ຺ກາສໂຍ ນາມ ເຫຏ຺ຐາ ນາຠິປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກມູລານມນ຺ຕເຣ ອນ຺ຕາວສາເນ ອຸພ຺ເພເຘນ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕ ເວຬຸນາຬິກສທິໂສ, ຍຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸປຣູປຣິ ຠູມິຠາເຄ ປຕິຕໍ ວສ຺ໂສທກໍ ໂອຄຬິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ຠູມິຠາຄໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ; ເອວເມວ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາມາສເຍ ປຕິຕໍ ປານໂຠຊນາທິກໍ ອຸທຣຄ຺ຄິນາ ເຜຓຸທ຺ເທຫກໍ ປກ຺ກໍ ປກ຺ກໍ ນິສທາຍ ປິສິຕມິວ ສຓ຺ຫຠາວໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອນ຺ຕພິເລນ ໂອຄຬິຕ຺ວາ ໂອຄຬິຕ຺ວາ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ເວຬຸປພ຺ເພ ປກ຺ຂິປມານປຓ຺ຑຸມຕ຺ຕິກາ ວິຍ ສນ຺ນິຈິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປກ຺ກາສຍປຏເລນ ເຈວ ກຣີສຠາເຄນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄນ຺ຕິ ສີສກຏາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐິຕມິຎ຺ຊຣາສິ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕໍ ອຫິຈ຺ຉຕ຺ຕກປິຓ຺ຑິກວຓ຺ຓໍ, ທຘິຠາວໍ ອສມ຺ປຕ຺ຕທຸຏ຺ຐຂີຣວຓ຺ຓນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ສີສກຏາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສິພ຺ພິນິມຄ຺ເຄ ນິສ຺ສາຍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຐປິຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປິຏ຺ຐປິຓ຺ຑາ ວິຍ ສໂມຫິຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ສີສກຏາຫສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຕເລຫິ ເຈວ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄຠາເຄນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ປິຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ເວ ປິຕ຺ຕານິ – ພທ຺ຘປິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອພທ຺ຘປິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ພທ຺ຘປິຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ພຫລມຘຸກເຕລວຓ຺ຓໍ, ອພທ຺ຘປິຕ຺ຕໍ ມິລາຕອາກຸລິຕປຸປ຺ຜວຓ຺ຓໍ. ຕໍ ສຓ຺ຐານໂຕ ອຸຠຍມ຺ປິ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ພທ຺ຘປິຕ຺ຕໍ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ, ອິຕຣໍ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ອພທ຺ຘປິຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເກສໂລມທນ຺ຕນຂານໍ ມໍສວິນິມຸຕ຺ຕຏ຺ຐານຎ຺ເຈວ ຖທ຺ຘສຸກ຺ຂຈມ຺ມຎ຺ຈ ອຸທກມິວ ເຕລພິນ຺ທຸໍ ອວເສສສຣີຣໍ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ຍມ຺ຫິ ກຸປິເຕ ອກ຺ຂີນິ ປີຕການິ ໂຫນ຺ຕິ ຠມນ຺ຕິ, ຄຕ຺ຕໍ ກມ຺ປຕິ ກຓ຺ຑຸຍຕິ. ພທ຺ຘປິຕ຺ຕໍ ຫທຍປປ຺ຜາສານມນ຺ຕເຣ ຍກນມໍສໍ ນິສ຺ສາຍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ມຫາໂກສາຕກີໂກສກສທິເສ ປິຕ຺ຕໂກສເກ ຐິຕໍ, ຍມ຺ຫິ ກຸປິເຕ ສຕ຺ຕາ ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາ ໂຫນ຺ຕິ, ວິປລ຺ລຕ຺ຖຈິຕ຺ຕາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຠາສິຕພ຺ພໍ ຠາສນ຺ຕິ, ອຈິນ຺ເຕຕພ຺ພໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປິຕ຺ຕຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ເສມ຺ຫນ຺ຕິ ສຣີຣພ຺ຠນ຺ຕເຣ ເອກປຕ຺ຕປູຣປ຺ປມາຓໍ ເສມ຺ຫໍ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕໍ ນາຄພລປຓ຺ຓຣສວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ອຸທຣປຏເລ ຐິຕໍ, ຍໍ ປານໂຠຊນາທີນິ ອຊ຺ໂຌຫຣຓກາເລ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸທເກ ເສວາລປຓກໍ ກຏ຺ເຐ ວາ ກປາເລ ວາ ປຕນ຺ເຕ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທ຺ວິຘາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວເມວ ປານໂຠຊນາທິມ຺ຫິ ນິປຕນ຺ເຕ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທ຺ວິຘາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຍມ຺ຫິ ຈ ມນ຺ທີຠູເຕ ປກ຺ກຄຓ຺ໂຑ ວິຍ ປູຕິກຸກ຺ກຸຏຓ຺ຑມິວ ຈ ອຸທຣໍ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉໍ ກຸຓປຄນ຺ຘໍ ໂຫຕິ; ຕໂຕ ອຸຄ຺ຄເຕນ ຈ ຄນ຺ເຘນ ອຸທ຺ເທໂກປິ ມຸຂມ຺ປິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ປູຕິກຸຓປສທິສໍ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ປຸຣິໂສ ‘ອເປຫິ, ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ວາຍສີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຍຎ຺ຈ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ພຫລຕ຺ຕມາປນ຺ນໍ ປິຘານຜລກມິວ ວຈ຺ຈກຸຏິຍາ ອຸທຣປຏລສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ກຸຓປຄນ຺ຘໍ ສນ຺ນິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເສມ຺ຫຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ປຸພ຺ໂພຕິ ປູຕິໂລຫິຕວເສນ ປວຕ຺ຕປຸພ຺ໂພ. ໂສ ວຓ຺ຓໂຕ ປຓ຺ຑຸປລາສວຓ຺ໂຓ, ມຕກສຣີເຣ ປນ ປູຕິພຫລາຈາມວຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐາໂນ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາໂຕ. ໂອກາສໂຕ ປນ ປຸພ຺ພສ຺ສ ໂອກາໂສ ນາມ ນິພທ຺ໂຘ ນຕ຺ຖິ ຍຕ຺ຖ ໂສ ສນ຺ນິຈິໂຕ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ; ຍຕ຺ຣ ຍຕ຺ຣ ປນ ຂາຓຸກຓ຺ຏກປ຺ປຫຣຓຄ຺ຄິຊາລາທີຫິ ອຠິຫເຕ ສຣີຣປ຺ປເທເສ ໂລຫິຕໍ ສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຕິ, ຄຓ຺ຑປິຬກາທໂຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ໂລຫິຕນ຺ຕິ ທ຺ເວ ໂລຫິຕານິ – ສນ຺ນິຈິຕໂລຫິຕຎ຺ຈ ສໍສຣຓໂລຫິຕຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິຈິຕໂລຫິຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ນິປກ຺ກພຫລລາຂາຣສວຓ຺ຓໍ, ສໍສຣຓໂລຫິຕໍ ອຈ຺ຉລາຂາຣສວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ອຸຠຍມ຺ປິ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ສນ຺ນິຈິຕໂລຫິຕໍ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ, ອິຕຣໍ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ສໍສຣຓໂລຫິຕໍ, ຐເປຕ຺ວາ ເກສໂລມທນ຺ຕນຂານໍ ມໍສວິນິມ຺ມຸຕ຺ຕຏ຺ຐານຎ຺ເຈວ ຖທ຺ຘສຸກ຺ຂຈມ຺ມຎ຺ຈ, ຘມນິຊາລານຸສາເຣນ ສພ຺ພໍ ອຸປາທິນ຺ນກສຣີຣໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຐິຕໍ; ສນ຺ນິຈິຕໂລຫິຕໍ ຍກນຏ຺ຐານສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາຠາຄໍ ປູເຣຕ຺ວາ ເອກປຕ຺ຕປູຣມຕ຺ຕໍ ຫທຍວກ຺ກປປ຺ຜາສານໍ ອຸປຣິ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ວກ຺ກຫທຍຍກນປປ຺ຜາເສ ເຕມຍມານໍ ຐິຕໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ວກ຺ກຫທຍາທີນິ ອເຕເມນ຺ເຕ ສຕ຺ຕາ ປິປາສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ໂລຫິຕຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ເສໂທຕິ ໂລມກູປາທີຫິ ປຄ຺ຆຣຓກອາໂປຘາຕຸ. ໂສ ວຓ຺ຓໂຕ ວິປ຺ປສນ຺ນຕິລເຕລວຓ຺ໂຓ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐາໂນ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາໂຕ. ໂອກາສໂຕ ເສທສ຺ໂສກາໂສ ນາມ ນິພທ຺ໂຘ ນຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ໂສ ໂລຫິຕໍ ວິຍ ສທາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ; ຍທາ ປນ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປສູຣິຍສນ຺ຕາປອຸຕຸວິກາຣາທີຫິ ສຣີຣໍ ສນ຺ຕປ຺ປຕິ ຕທາ ອຸທກໂຕ ອພ຺ພຸຬ຺ຫມຕ຺ຕວິສມຈ຺ຉິນ຺ນຠິສມູຬາລກຸມຸທນາຬກລາໂປ ວິຍ ສພ຺ພເກສໂລມກູປວິວເຣຫິ ປຄ຺ຆຣຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ສຓ຺ຐານມ຺ປິ ເກສໂລມກູປວິວຣານໍເຍວ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສທປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເກນ ຈ ໂຍຄິນາ ເກສໂລມກູປວິວເຣ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕວເສເນວ ເສໂທ ມນສິກາຕພ຺ໂພ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເສທຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ເມໂທຕິ ຖິນສິເນໂຫ. ໂສ ວຓ຺ຓໂຕ ຜາລິຕຫລິທ຺ທິວຓ຺ໂຓ. ສຓ຺ຐານໂຕ ຖູລສຣີຣສ຺ສ ຕາວ ຈມ຺ມມໍສນ຺ຕເຣ ຐປິຕຫລິທ຺ທິວຓ຺ຓທຸກູລປິໂລຕິກສຓ຺ຐາໂນ ໂຫຕິ, ກິສສຣີຣສ຺ສ ຊງ຺ຆມໍສໍ ອູຣຸມໍສໍ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກນິສ຺ສິຕໍ ປິຏ຺ຐມໍສໍ ອຸທຣວຏ຺ຏິມໍສນ຺ຕິ ເອຕານິ ນິສ຺ສາຍ ທິຄຸຓໍ ຕິຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕຫລິທ຺ທິວຓ຺ຓທຸກູລປິໂລຕິກສຓ຺ຐາໂນ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາໂຕ. ໂອກາສໂຕ ຖູລສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ຜຣິຕ຺ວາ, ກິສສ຺ສ ຊງ຺ຆມໍສາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ຐິໂຕ, ຍໍ ສິເນຫສງ຺ຂໍ ຄຕມ຺ປິ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ເນວ ມຸທ຺ຘນິ ເຕລຕ຺ຖາຍ, ນ ນາສາເຕລາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ມໍເສນ, ອຸປຣິ ຈມ຺ເມນ, ຕິຣິຍໍ ເມທຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ອສ຺ສູຕິ ອກ຺ຂີຫິ ປຄ຺ຘຣຓກອາໂປຘາຕຸ. ຕໍ ວຓ຺ຓໂຕ ວິປ຺ປສນ຺ນຕິລເຕລວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ອກ຺ຂິກູປເກສຸ ຐິຕໍ. ນ ເຈຕໍ ປິຕ຺ຕໂກສເກ ປິຕ຺ຕມິວ ອກ຺ຂິກູປເກສຸ ສທາ ສນ຺ນິຈິຕໍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຍທາ ປນ ສຕ຺ຕາ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ມຫາຫສິຕໍ ຫສນ຺ຕິ, ໂທມນສ຺ສຊາຕາ ໂຣທນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ ຕຖາຣູປໍ ວິສຠາຄາຫາຣໍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ຍທາ ຈ ເນສໍ ອກ຺ຂີນິ ຘູມຣຊປໍສຸກາທີຫິ ອຠິຫຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕທາ ເອເຕຫິ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສວິສຠາຄາຫາຣອຸຕູຫິ ສມຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອກ຺ຂິກູປເກ ປູເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ ປຄ຺ຆຣຕິ ວາ. ອສ຺ສຸປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເກນ ປນ ໂຍຄິນາ ອກ຺ຂິກູປເກ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕວເສເນວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອສ຺ສຸຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ວສາຕິ ວິລີນສ຺ເນໂຫ. ສາ ວຓ຺ຓໂຕ ນາຬິເກຣເຕລວຓ຺ຓາ, ອາຈາເມ ອາສິຕ຺ຕເຕລວຓ຺ຓາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສຓ຺ຐານໂຕ ນ຺ຫານກາເລ ປສນ຺ນອຸທກສ຺ສ ອຸປຣິ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕສິເນຫພິນ຺ທຸວິສຏສຓ຺ຐານາ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕາ. ໂອກາສໂຕ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫຕ຺ຖຕລຫຕ຺ຖປິຏ຺ຐິປາທຕລປາທປິຏ຺ຐິນາສາປຸຏນລາຏອໍສກູເຏສຸ ຐິຕາ. ນ ເຈສາ ເອເຕສຸ ໂອກາເສສຸ ສທາ ວິລີນາວ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຍທາ ປນ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປສູຣິຍສນ຺ຕາປອຸຕຸວິສຠາຄຘາຕຸວິສຠາເຄຫິ ເຕ ປເທສາ ອຸສ຺ມາ ຊາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ຕຕ຺ຖ ນ຺ຫານກາເລ ປສນ຺ນອຸທກູປຣິ ສິເນຫພິນ຺ທຸວິສໂຏ ວິຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສໍສຣຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ວສາຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ອຍມສ຺ສາ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ເຂໂຬຕິ ອນ຺ໂຕມຸເຂ ເຜຓມິສ຺ສາ ອາໂປຘາຕຸ. ໂສ ວຓ຺ຓໂຕ ເສໂຕ ເຜຓວຓ຺ໂຓ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐາໂນ, ເຜຓສຓ຺ຐານໂຕຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາໂຕ. ໂອກາສໂຕ ອຸໂຠຫິ ກໂປລປສ຺ເສຫິ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຊິວ຺ຫາຍ ຐິໂຕ. ນ ເຈສ ເອຕ຺ຖ ສທາ ສນ຺ນິຈິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍທາ ປນ ສຕ຺ຕາ ຕຖາຣູປໍ ອາຫາຣໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ວາ ສຣນ຺ຕິ ວາ ອຸຓ຺ຫຕິຕ຺ຕກຏຸກໂລຓມ຺ພິລານໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ມຸເຂ ຐເປນ຺ຕິ, ຍທາ ວາ ເນສໍ ຫທຍໍ ອາກິລາຍຕິ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ວາ ຊິຄຸຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ເຂໂຬ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ກໂປລປສ຺ເສຫິ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຊິວ຺ຫາຍ ສຓ຺ຐາຕິ. ອຄ຺ຄຊິວ຺ຫາຍ ເຈສ ຕນຸໂກ ໂຫຕິ, ມູລຊິວ຺ຫາຍ ພຫໂລ; ມຸເຂ ປກ຺ຂິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຸຖຸກໍ ວາ ຕຓ຺ຑຸລໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ຂາທນີຍໍ, ນທີປຸຬິເນ ຂຕກູປກສລິລໍ ວິຍ, ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ເຕເມຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເຂຬຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ສິງ຺ຆາຓິກາຕິ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໂຕ ປຄ຺ຆຣຓກອສຸຈິ. ສາ ວຓ຺ຓໂຕ ຕຣຸຓຕາລຏ຺ຐິມິຎ຺ຊວຓ຺ຓາ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐານາ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕາ. ໂອກາສໂຕ ນາສາປຸເຏ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ. ນ ເຈສາ ເອຕ຺ຖ ສທາ ສນ຺ນິຈິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ໂຂ ຍຖາ ນາມ ປຸຣິໂສ ປທຸມິນີປຕ຺ເຕນ ທຘິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ກຓ຺ຏເກນ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ອຖ ເຕນ ຉິທ຺ເທນ ທຘິມຕ຺ຖຸ ຄຬິຕ຺ວາ ພຫິ ປເຕຍ຺ຍ, ເອວເມວ ຍທາ ສຕ຺ຕາ ໂຣທນ຺ຕິ ວາ ວິສຠາຄາຫາຣອຸຕຸວເສນ ວາ ສຎ຺ຊາຕຘາຕຸກ຺ໂຂຠາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ອນ຺ໂຕສີສໂຕ ປູຕິເສມ຺ຫຠາວໍ ອາປນ຺ນໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ຄຬິຕ຺ວາ ຕາລຸມຕ຺ຖກວິວເຣນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນາສາປຸເຏ ປູເຣຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ ປຄ຺ຆຣຕິ ວາ. ສິງ຺ຆາຓິກາ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫເກນ ປນ ໂຍຄິນາ ນາສາປຸເຏ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕວເສເນວ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພາ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ສິງ຺ຆາຓິກາຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ລສິກາຕິ ສຣີຣສນ຺ຘີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປິຈ຺ຉິລກຸຓປໍ. ສາ ວຓ຺ຓໂຕ ກຓິກາຣນິຍ຺ຍາສວຓ຺ຓາ. ສຓ຺ຐານໂຕ ໂອກາສສຓ຺ຐານາ. ທິສໂຕ ທ຺ວີສຸ ທິສາສຸ ຊາຕາ. ໂອກາສໂຕ ອຏ຺ຐິສນ຺ຘີນໍ ອພ຺ຠຎ຺ຊນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອສີຕິສຕສນ຺ຘີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐິຕາ. ຍສ຺ສ ເຈສາ ມນ຺ທາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມິຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປສາເຣນ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐິການິ ກຏກຏາຍນ຺ຕິ, ອຈ຺ຉຣາສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ວິຈຣຕິ, ເອກໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຄຕສ຺ສ ວາໂຍຘາຕຸ ກຸປ຺ປຕິ, ຄຕ຺ຕານິ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ພຫຸກາ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ອຸຏ຺ຐານນິສຊ຺ຊາທີສຸ ນ ອຏ຺ຐີນິ ກຏກຏາຍນ຺ຕິ, ທີຆມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຄຕສ຺ສ ນ ວາໂຍຘາຕຸ ກຸປ຺ປຕິ, ນ ຄຕ຺ຕານິ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ລສິກາຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຓ຺ຓໂຕ ມາສຂາໂຣທກວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ອໂຘມຸຂຐປິຕອຸທກກຸມ຺ຠນ຺ຕຣຄຕອຸທກສຓ຺ຐານໍ. ທິສໂຕ ເຫຏ຺ຐິມາຍ ທິສາຍ ຊາຕໍ. ໂອກາສໂຕ ວຕ຺ຖິສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຐິຕໍ. ວຕ຺ຖິ ນາມ ວຕ຺ຖິປຸໂຏ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຈນ຺ທນິກາຍ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອມຸເຂ ຣວຓຆເຏ ຈນ຺ທນິກຣໂສ ປວິສຕິ, ນ ຈສ຺ສ ປວິສນມຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຎາຍຕິ; ເອວເມວ ສຣີຣໂຕ ມຸຕ຺ຕໍ ປວິສຕິ, ນ ຈສ຺ສ ປວິສນມຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ນິກ຺ຂມນມຄ຺ໂຄ ປນ ປາກໂຏ ໂຫຕິ; ຍມ຺ຫິ ຈ ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຣິເຕ ‘ປສ຺ສາວໍ ກໂຣມາ’ຕິ ສຕ຺ຕານໍ ອາຍູຫນໍ ໂຫຕິ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ວຕ຺ຖິອພ຺ຠນ຺ຕເຣນ ເຈວ ມຸຕ຺ຕຠາເຄນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອຍມສ຺ສ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ປນ ເກສສທິໂສວ.

ເອວຎ຺ຫິ ເກສາທິເກ ໂກຏ຺ຐາເສ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານທິໂສກາສປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ນາຕິສີຆໂຕ ນາຕິສຓິກໂຕຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຄນ຺ຘາສໂຍກາສວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ‘ປຏິກ຺ກູລາ ປຏິກ຺ກູລາ’ຕິ ມນສິກໂຣໂຕ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິສມຕິກ຺ກມວເສນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຓ຺ຓານໍ ກຸສຸມານໍ ເອກສຸຕ຺ຕຄຓ຺ຐິຕໍ ມາລໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ອປຸພ຺ພາປຣິຍມິວ ປາກຏານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວເມວ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ’’ຕິ ອິມໍ ກາຍໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອປຸພ຺ພາປຣິຍມິວ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລກຖາຍໍ ‘‘ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ຫິ ‘ເກສາ’ຕິ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ອິມໍ ປຣິໂຍສານໂກຏ຺ຐາສເມວ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ.

ສເຈ ປນ ພຫິທ຺ຘາປິ ມນສິກາຣໍ ອຸປສໍຫຣຕິ, ອຖສ຺ສ ເອວໍ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປາກຏີຠູເຕສຸ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ມນຸສ຺ສຕິຣຈ຺ຉານາທໂຍ ສຕ຺ຕາກາຣໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ໂກຏ຺ຐາສຣາສິວເສເນວ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ; ເຕຫິ ຈ ອຊ຺ໂຌຫຣິຍມານໍ ປານໂຠຊນາທິ ໂກຏ຺ຐາສຣາສິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິປິຍມານມິວ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຖສ຺ສ ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນາທິວເສນ ‘ປຏິກູລາ ປຏິກູລາ’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ອປ຺ປນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເກສາທີນໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານທິໂສກາສປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພາກາຣໂຕ ປຏິກູລວເສນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຕກ຺ກາຫຕໍ ວິຕກ຺ກາຫຕໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ປຏິກູລາຣມ຺ມຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຐມຊ຺ຌານວເສນ ອປ຺ປນາ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຣິກມ຺ມອຸປຈາຣຈິຕ຺ຕານິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣານິ ສປ຺ປີຕິການິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕານິ ປຏິກູລນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ; ອປ຺ປນາປິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາ ສປ຺ປີຕິກາ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາວ. ຠູມນ຺ຕເຣນ ປນ ມຫຄ຺ຄຕາ ຣູປາວຈຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຏິກ຺ກູເລປິ ຈ ເອຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອານິສໍສທສ຺ສາວິຕາຍ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອກຕ຺ຕາຣມ຺ມຓພເລເນວ ວາ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີນິ ປເນຕ຺ຖ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ. ອິທຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂອຬາຣິກໍ. ວິຕກ຺ກພເລເນເວຕ຺ຖ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຊາຍຕິ, ນ ວິຕກ຺ກສມຕິກ຺ກເມນາຕິ. ອຍໍ ຕາວ ສມຖວເສນ ກມ຺ມຏ຺ຐານກຖາ.

ອວິເສສໂຕ ປນ ສາຘາຣຓວເສນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ອິທຎ຺ຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕຸກາເມນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍກາເລ ເອວ ເກສາທີນໍ ວຓ຺ຓນິມິຕ຺ຕສຓ຺ຐານນິມິຕ຺ຕທິສານິມິຕ຺ຕໂອກາສນິມິຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທນິມິຕ຺ຕານິ ວາຈາຍ ໂປເຖຕ຺ວາ ໂປເຖຕ຺ວາ ເອເກກໂກຏ຺ຐາເສ ‘ອຍໍ ເອຕໍສຣິກ຺ຂໂກ’ຕິ ຕິວິເຘນ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ຕຈປຎ຺ຈເກ ຕາວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນຸໂລມໂຕ ປຎ຺ຈາຫໍ, ປຏິໂລມໂຕ ປຎ຺ຈາຫໍ, ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປຎ຺ຈາຫນ຺ຕິ ອທ຺ຘມາສໍ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວກ຺ກປຎ຺ຈກໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕເຖວ ອທ຺ຘມາສໍ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ເຕ ທສປິ ໂກຏ຺ຐາເສ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ອທ຺ຘມາສໍ. ປຸນ ປປ຺ຜາສປຎ຺ຈກາທີສຸປິ ເອເກກໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອທ຺ຘມາສໍ. ຕໂຕ ເຕ ປຎ຺ຈທສປິ ໂກຏ຺ຐາເສ ອທ຺ຘມາສໍ. ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄປຎ຺ຈກໍ ອທ຺ຘມາສໍ. ຕໂຕ ເຕວີສຕິ ໂກຏ຺ຐາເສ ອທ຺ຘມາສໍ. ເມທຉກ຺ກໍ ອທ຺ຘມາສໍ. ຕໂຕ ເຕ ຉພ຺ພີສຕິປິ ໂກຏ຺ຐາເສ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ອທ຺ຘມາສໍ. ມຸຕ຺ຕຉກ຺ກໍ ອທ຺ຘມາສໍ. ຕໂຕ ສພ຺ເພປິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂກຏ຺ຐາເສ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ອທ຺ຘມາສນ຺ຕິ ເອວໍ ຉ ມາເສ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ – ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ເສວ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນ ‘ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’ຕິ ວີຣິຍໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຕກາ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ຕຕ຺ຕເກ ຄເຫຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖນ຺ເຕນ ປນ ເນວ ປຎ຺ຎວໂຕ ນ ມນ຺ທປຎ຺ຎສ຺ສ ວເສນ ກເຖຕພ຺ພໍ, ມຊ຺ຌິມປຎ຺ຎສ຺ສ ວເສນ ກເຖຕພ຺ພໍ. ມຊ຺ຌິມປຎ຺ຎສ຺ສ ຫິ ວເສນ ອາຈຣິຍາ ຉຫິ ມາເສຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕນ຺ຕິໍ ຐປຍິໍສຸ. ຍສ຺ສ ປນ ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂກຏ຺ຐາສາ ປາກຏາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ ເອວ; ໂນ ຈ ໂຂ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ຉ ຉ ມາເສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາວ ກາຕພ຺ໂພ.

ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ວຓ຺ໂຓ ນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ລກ຺ຂຓໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ໂກຏ຺ຐາສວເສເນວ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ອາຈຣິເຍນາປິ ‘ວຓ຺ຓວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ນ ກເຖຕພ຺ພໍ. ນິຍເມຕ຺ວາ ກຖິເຕ ໂກ ໂທໂສຕິ? ສມ຺ປຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ວິປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາອາປຊ຺ຊນໍ. ສເຈ ຫິ ອາຈຣິເຍນ ‘ວຓ຺ຓວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓໂຕ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ປຏິກູລວເສນ ວາ ຘາຕຸວເສນ ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອເຖສ ‘ນ ອິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິລກ຺ຂຓ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ອາຈຣິເຍນ ກຖິຕເມວ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘ປຏິກູລວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສເຈ ຕສ຺ສ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປຏິກ຺ກູລໂຕ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ວຓ຺ຓວເສນ ວາ ຘາຕຸວເສນ ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອເຖສ ‘ນຍິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິລກ຺ຂຓ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ອາຈຣິເຍນ ກຖິຕເມວ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘ຘາຕຸວເສນ ຕໍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສເຈ ຕສ຺ສ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຘາຕຸໂຕ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ວຓ຺ຓວເສນ ວາ ປຏິກູລວເສນ ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອເຖສ ‘ນຍິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິລກ຺ຂຓ’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ອາຈຣິເຍນ ກຖິຕເມວ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຍໍ ອາຈຣິເຍນ ນິຍເມຕ຺ວາ ກຖິເຕ ໂທໂສ.

ກິນ຺ຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕີຕິ? ‘ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ‘ເກສໂກຏ຺ຐາໂສ ໂລມໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປນສ຺ສ ເອວໍ ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອຖາເນນ ໂອວາທາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຫໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣໍ ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣມິ; ມຍ຺ຫໍ ປນ ວຓ຺ຓໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕີ’ຕິ. ອາຈຣິເຍນ ‘ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິຍ ອກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ວິລກ຺ຂຓໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ນ ວິສໍວາເທຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘຸ, ສປ຺ປຸຣິສ, ປຸພ຺ເພ ຕຍາ ວຓ຺ຓກສິເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕປຸພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອຕເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສປ຺ປາຍໍ. ວຓ຺ຓວເສເນວ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເຕນປິ ວຓ຺ຓວເສເນວ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ.

ໂສ ເອວໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນີລກໍ ປີຕກໍ ໂລຫິຕກໍ ໂອທາຕກນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຓ຺ຓກສິຓານິ ລຠຕິ. ກຖໍ? ຕສ຺ສ ຫິ ເກສໂລມປິຕ຺ເຕສຸ ເຈວ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ກາຬກຏ຺ຐາເນ ວຓ຺ຓໍ ‘ນີລໍ ນີລ’ນ຺ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ເມທສ຺ມິໍ ປນ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ປີຕກຏ຺ຐາເນ ວຓ຺ຓໍ ‘ປີຕກໍ ປີຕກ’ນ຺ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ມໍສໂລຫິເຕສຸ ປນ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວຓ຺ຓໍ ‘ໂລຫິຕກໍ ໂລຫິຕກ’ນ຺ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ; ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ນຂທນ຺ຕຈມ຺ມອຏ຺ຐີສຸ ປນ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ປຓ຺ຑຣຏ຺ຐາເນ ວຓ຺ຓໍ ‘ໂອທາຕໍ ໂອທາຕ’ນ຺ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອິທໍ ວຓ຺ຓວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ນິຄມນໍ.

ອປຣສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປຏິກູລໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຖາເນນ ໂອວາທາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອາຈຣິເຍນ ‘ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິຍ ອກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ວິລກ຺ຂຓໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ນ ວິສໍວາເທຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘຸ, ສປ຺ປຸຣິສ, ປຸພ຺ເພ ຕຍາ ປຏິກູລມນສິກາເຣ ໂຍໂຄ ກໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອຕເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສປ຺ປາຍໍ. ປຏິກູລວເສເນວ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເຕນປິ ປຏິກູລວເສນ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສ ເກສາ ນາມ ‘ອຊຎ຺ຎາ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘາ ເຊຄຸຈ຺ຉາ ປຏິກູລາ’ຕິ ເອວໍ ປຏິກູລວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປຏິກູລາຣມ຺ມເຓ ປຐມຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ໂສ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອິທໍ ປຏິກູລວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ນິຄມນໍ.

ອປຣສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຘາຕຸໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຘາຕຸໂຕ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕໍ ກີທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ? ເກສາ ຕາວ ວມ຺ມິກມຕ຺ຖເກ ຊາຕກຸນ຺ຖຕິຓການິ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ໂລມາ ປຸຣາຓຄາມຏ຺ຐາເນ ຊາຕທພ຺ພຕິຓການິ ວິຍ. ນຂາ ທຓ຺ຑເກສຸ ຐປິຕມຘຸກຜລຏ຺ຐິໂກສກາ ວິຍ. ທນ຺ຕາ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ເຑ ປເວເສຕ຺ວາ ຐປິຕອລາພຸພີຊານິ ວິຍ. ຕໂຈ ວີຓາປພ຺ພເກ ປຣິໂຍນທ຺ຘອລ຺ລໂຄຈມ຺ມໍ ວິຍ, ມໍສໍ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ອນຸລິຕ຺ຕມຕ຺ຕິກາ ວິຍ. ນ຺ຫາຣຸ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣພທ຺ຘວລ຺ລີ ວິຍ. ອຏ຺ຐິ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຐປິຕຠິຕ຺ຕິທພ຺ພສມ຺ຠາໂຣ ວິຍ. ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ມຫາເວຬຸມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເສທິຕເວຕ຺ຕຄ຺ຄໍ ວິຍ. ວກ຺ກໍ, ຫທຍໍ, ຍກນໍ, ກິໂລມກໍ, ປິຫກໍ, ປປ຺ຜາສນ຺ຕິ ອິເມ ຉ ໂກຏ຺ຐາສາ ສູນກາຣຆຣໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຫຕ຺ຖໍ ອນ຺ຕໍ ໂລຫິຕໂທຓິຍໍ ສໍເວລ຺ລິຕ຺ວາ ຐປິຕຆຣສປ຺ໂປ ວິຍ. ອນ຺ຕຄຸຓໍ ປາທປຸຎ຺ຉນເກ ສິພ຺ພິຕຣຊ຺ຊຸກາ ວິຍ. ອຸທຣິຍໍ ປຣິສ຺ສາວເນ ສິຖິລພນ຺ຘຕຓ຺ຑຸລໍ ວິຍ. ກຣີສໍ ເວຓຸປພ຺ເພ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປຓ຺ຑຸມຕ຺ຕິກາ ວິຍ. ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ໂອມທ຺ທິຕ຺ວາ ຐປິຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຕຓ຺ຑຸລປິຏ຺ຐປິຓ຺ຑາ ວິຍ. ທ຺ວາທສວິຘາ ອາໂປຘາຕຸ ປຏິປາຏິຍາ ຐປິເຕສຸ ທ຺ວາທສສຸ ອຸທກສຣາວເກສຸ ປູຣິຕອຸທກໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ອຖາເນນ ໂອວາທາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອາຈຣິເຍນ ‘ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິຍ ອກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ວິລກ຺ຂຓໍ ເອຕ’ນ຺ຕິ ນ ວິສໍວາເທຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘຸ, ສປ຺ປຸຣິສ, ປຸພ຺ເພ ຕຍາ ຘາຕຸມນສິກາເຣ ໂຍໂຄ ກໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອຕເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສປ຺ປາຍໍ. ຘາຕຸວເສເນວ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເຕນປິ ຘາຕຸວເສນ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ມນສິກາຣມຸເຂເນວ ສຊ຺ຌາຍວິຘານໍ – ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ‘ເກສາ ສີສໍ ປຣິໂຍນທ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕຈມ຺ເມ ຊາຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ‘ມຍໍ ສີສໍ ປຣິໂຍນທ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕຈມ຺ເມ ຊາຕາ’ຕິ; ສີສໍ ປຣິໂຍນທ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕຈມ຺ມມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ເກສາ ມຍິ ຊາຕາ’ຕິ; ອເຈຕນາ ເອເຕ ອພ຺ຍາກຕາ ສຸຎ຺ຎາ ຖທ຺ຘາ ປຕ຺ຖິນ຺ນາ ປຖວີຘາຕຸ ເອສາ’ຕິ ມນສິກໂຣຕິ. ‘ໂລມາ ສຣີຣໍ ປຣິໂຍນຫນຈມ຺ເມ ຊາຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ‘ມຍໍ ສຣີຣໍ ປຣິໂຍນຫນຈມ຺ເມ ຊາຕາ’ຕິ. ສຣີຣໍ ປຣິໂຍນຫນຈມ຺ມມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ໂລມາ ມຍິ ຊາຕາ’ຕິ ເອເຕປິ ອເຈຕນາ. ນຂາ ອງ຺ຄຸລີນໍ ອຄ຺ເຄສຸ ຊາຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ‘ມຍໍ ອງ຺ຄຸລີນໍ ອຄ຺ເຄສຸ ຊາຕາ’ຕິ. ອງ຺ຄຸລີນໍ ອຄ຺ຄານິປິ ນ ຊານນ຺ຕິ ‘ນຂາ ອມ຺ເຫສຸ ຊາຕາ’ຕິ. ເອເຕປິ ອເຈຕນາ. ທນ຺ຕາ ຫນຸກຏ຺ຐິເກ ຊາຕາ. ເຕ ນ ຊານນ຺ຕິ ‘ມຍໍ ຫນຸກຏ຺ຐິເກ ຊາຕາ’ຕິ. ຫນຸກຏ຺ຐິກມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ທນ຺ຕາ ມຍິ ຊາຕາ’ຕິ. ເອເຕປິ ອເຈຕນາ. ຕໂຈ ນ ຊານາຕິ ‘ສຣີຣໍ ມຍາ ປຣິໂຍນທ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ສຣີຣມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ຕເຈນ ປຣິໂຍນທ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ອເຈຕໂນ. ມໍສໍ ນ ຊານາຕິ ‘ມຍາ ສຣີຣໍ ອນຸລິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ສຣີຣມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ມໍເສນ ອນຸລິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ອິທມ຺ປິ ອເຈຕນໍ. ນ຺ຫາຣຸ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊໍ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ໂຊປິ ນ ຊານາຕິ ‘ນ຺ຫາຣຸຊາເລນາຫໍ ອາພທ຺ໂຘ’ຕິ. ອິທມ຺ປິ ອເຈຕນໍ.

ສີສຏ຺ຐິ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ຄີວຏ຺ຐິເກ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ຄີວຏ຺ຐິກມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ມຍິ ສີສຏ຺ຐິກໍ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ຄີວຏ຺ຐິ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກ ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏຏ຺ຐິໂກປິ ກຏິຏ຺ຐິກໍ ອູຣຸຏ຺ຐິກໍ ຊງ຺ຆຏ຺ຐິກໍ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐິກໍ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ປຓ຺ຫິກຏ຺ຐິເກ ປຕິຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ປຓ຺ຫິກຏ຺ຐິກມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ໂຄປ຺ຜກຏ຺ຐິກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕນ຺ຕິ…ເປ… ຄີວຏ຺ຐິກໍ ນ ຊານາຕິ ‘ອຫໍ ສີສຏ຺ຐິກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕ’ນ຺ຕິ.

ປຏິປາຏິຍາ ອຏ຺ຐີນິ ຐິຕານິ ໂກຏິຍາ,

ອເນກສນ຺ຘິຍມິໂຕ ນ ເກຫິຈິ;

ພທ຺ໂຘ ນຫາຣູຫິ ຊຣາຍ ໂຈທິໂຕ,

ອເຈຕໂນ ກຏ຺ຐກລິງ຺ຄຣູປໂມ.

‘ອິທມ຺ປິ ອເຈຕນໍ. ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ; ວກ຺ກໍ…ເປ… ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ອເຈຕນໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ສຸຎ຺ຎໍ ຖທ຺ຘໍ ປຕ຺ຖິນ຺ນໍ ປຖວີຘາຕູ’ຕິ ມນສິກໂຣຕິ. ‘ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫໍ…ເປ… ມຸຕ຺ຕໍ ອເຈຕນໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ສຸຎ຺ຎໍ ຍູສຄຕໍ ອາໂປຘາຕູ’ຕິ ມນສິກໂຣຕິ.

ອິເມ ທ຺ເວ ມຫາຠູເຕ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸທເຣ ອຸສ຺ສທາ ເຕໂຊຘາຕຸ ປາກຏາ ໂຫຕິ, ນາສາຍ ອຸສ຺ສທາ ວາໂຍຘາຕຸ ປາກຏາ ໂຫຕິ. ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູເຕ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸປາທາຣູປໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ມຫາຠູຕໍ ນາມ ອຸປາທາຣູເປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ອຸປາທາຣູປໍ ມຫາຠູເຕນ. ຍຖາ ອາຕໂປ ນາມ ຉາຍາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ, ຉາຍາ ອາຕເປນ; ເອວເມວ ມຫາຠູຕໍ ອຸປາທາຣູເປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ອຸປາທາຣູປໍ ມຫາຠູເຕນ. ອຖສ຺ສ ເອວໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາຠູຕານິ ເຕວີສຕິ ອຸປາທາຣູປານິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອາຍຕນທ຺ວາຣວເສນ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ຣູປາຣູປປຣິຄ຺ຄໂຫ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸວເສນ ຍມກຕາລກນ຺ຘໍ ຜາເລນ຺ໂຕ ວິຍ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ນາມຣູປໍ ວວຕ຺ຖເປຕິ.

ໂສ ‘‘ອິທໍ ນາມຣູປໍ ນ ອເຫຕຸ ນ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ສເຫຕຸ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ໂກ ປນສ຺ສ ເຫຕຸ? ໂກ ປນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍາ ຈາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ‘‘ອຕີເຕປິ ປຈ຺ຈຍາ ເຈວ ປຈ຺ຈຍສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາ ຈ ອນາຄເຕປິ ເອຕຣຫິປິ ປຈ຺ຈຍາ ເຈວ ປຈ຺ຈຍສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາ ຈ, ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສຕ຺ໂຕ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ວາ ນຕ຺ຖິ, ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣປຸຎ຺ໂຊ ເອວາ’’ຕິ – ເອວໍ ຕີສຸ ອທ຺ຘາສຸ ກງ຺ຂໍ ວິຕຣຕິ. ອຍໍ ປນ ວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາຣສລ຺ລກ຺ຂຓາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ນາມ.

ເອວໍ ສງ຺ຂາເຣ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ປນ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ທສພລສ຺ສ ສາສເນ ມູລໍ ໂອຕິຓ຺ຓໍ ນາມ ໂຫຕິ, ປຕິຏ຺ຐາ ລທ຺ຘາ ນາມ, ຈູຬໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ ນິຍຕຄຕິໂກ. ຕຖາຣູປໍ ປນ ອຸຕຸສປ຺ປາຍໍ, ປຸຄ຺ຄລສປ຺ປາຍໍ, ໂຠຊນສປ຺ປາຍໍ, ຘມ຺ມສວຓສປ຺ປາຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ເອກາສເນ ເອກປລ຺ລງ຺ກວຣຄໂຕ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາປຏິປາຏິຍາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອິທໍ ຘາຕຸວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ຐສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ນິຄມນໍ.

ຍສ຺ສ ປນ ເນວ ວຓ຺ຓໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ ນ ປຏິກູລໂຕ ນ ສຸຎ຺ຎໂຕ ເຕນ ‘ນ ເມ ອຸປຏ຺ຐາຕີ’ຕິ ນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ໂກຏ຺ຐາສມນສິກາເຣເຍວ ປນ ໂຍໂຄ ກາຕພ຺ໂພ. ໂປຣາຓກຕ຺ເຖຣາ ກິຣ ‘ໂກຏ຺ຐາສມນສິກາໂຣວ ປມາຓ’ນ຺ຕິ ອາຫໍສຸ. ອິຈ຺ຈສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາສາ ປຄຸຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ກທາ ປນ ປຄຸຓາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ຍທາ ‘ເກສາ’ຕິ ອາວຊ຺ຊິຕມຕ຺ເຕ ມນສິກາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄ’ນ຺ຕິ ອນ຺ຕິມໂກຏ຺ຐາເສ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ‘ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄ’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊິຕມຕ຺ເຕ ມນສິກາໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ເກສາ’ຕິ ອາທິໂກຏ຺ຐາເສ ປຕິຏ຺ຐາຕິ.

ອຖສ຺ສ ຍຖາ ນາມ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຓ຺ຓານໍ ປຸປ຺ຜານໍ ເອກສຸຕ຺ຕຄນ຺ຖິຕໍ ມາລໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ປຏິປາຏິຍາ ວາ ປນ ນິຂາເຕ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຕິປາເທ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ປຏິປາຏິຍາວ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຓ຺ຓານິ ປຸປ຺ຜານິ ວຕິປາທາ ວາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວເມວ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິຈຣນ຺ຕາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາປິ ມນຸສ຺ສາປິ ສຕ຺ຕາຕິ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ໂກຏ຺ຐາສາຕິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ ໂກຏ຺ຐາສນ຺ຕເຣ ປກ຺ຂິປ຺ປມານໍ ວິຍ ໂຫຕິ.

ໂກຏ຺ຐາສານໍ ປຄຸຓກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕີສຸ ມຸເຂສຸ ເອເກນ ມຸເຂນ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ. ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓໂຕ ວາ ປຏິກູລໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎໂຕ ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຍຖາ ນາມ ປູເວ ປຈິຕຸກາມາ ອິຕ຺ຖີ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຐປິຕປິຏ຺ຐໂຕ ຍໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ ຕໍ ຕໍ ປຈຕິ, ຍຖາ ວາ ປນ ສເມ ຠູມິປ຺ປເທເສ ຐປິຕໍ ອຸທກປູຣໍ ກຸມ຺ຠໍ ຍໂຕ ຍໂຕ ອາວິຊ຺ຌນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໂຕວ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂມຕິ; ເອວເມວ ໂກຏ຺ຐາສານໍ ປຄຸຓກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕີສຸ ມຸເຂສຸ ເອເກນ ມຸເຂນ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ. ອາກງ຺ຂມານສ຺ສ ວຓ຺ຓໂຕ, ອາກງ຺ຂມານສ຺ສ ປຏິກູລໂຕ, ອາກງ຺ຂມານສ຺ສ ສຸຎ຺ຎໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິເຍວ. ອຍໍ ເອຕ຺ຕໂກ ອຸຄ຺ຄຫສນ຺ຘິ ນາມ. ອິມສ຺ມິໍ ອຸຄ຺ຄຫສນ຺ຘິສ຺ມິໍ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ.

ຍສ຺ສ ປນ ອຸຄ຺ຄຫສນ຺ຘິສ຺ມິໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ເຕນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ສເຈ ຍຕ຺ຖ ອາຈຣິໂຍ ວສຕິ, ໂສ ອາວາໂສ ສປ຺ປາໂຍ ໂຫຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ, ສປ຺ປາຍຏ຺ຐາເນ ວສິຕພ຺ພໍ. ວສນ຺ເຕນ ອຏ຺ຐາຣສ ວິຫາຣໂທເສ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໕໒) ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕ ເສນາສເນ ວສິຕພ຺ພໍ, ສຍມ຺ປິ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ວາ ທິວາຏ຺ຐານໍ ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ? ອາທິໂຕ ຕາວ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ນ ເອກນ຺ຕຣິກາ. ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປທໍ ນິສ຺ເສຓິໍ ປທປຏິປາຏິຍາ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ປາສາທໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ປາສາທານິສໍສໍ ອນຸຠວນກປຸຣິໂສ ວິຍ ‘ເກສາ ໂລມາ’ຕິ ປຏິປາຏິຍາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ຈ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ປາສາທານິສໍສສທິເສ ຈ ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ອນຸຠວຕິ. ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນາປິ ຈ ນາຕິສີຆໂຕ ນາຕິສຓິກໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ອຕິສີຆໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຄຸຓໍ ໂຫຕິ, ອວິຠູຕໍ ປນ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂອປມ຺ມໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ອຕິສຓິກໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນ຺ຕຣາວ ໂອສກ຺ກິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ປຸຣິໂສ ຕິໂຍຊນໍ ມຄ຺ຄໍ ສາຍໍ ກຈ຺ຉໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປຏິປນ຺ໂນ ນິກ຺ຂນ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສີຕລຈ຺ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ວິສ຺ສມຕິ, ຣມຓີຍໍ ວາລິກຕລໍ ທິສ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໍ ປສາເຣຕິ, ວນໂປກ຺ຂຣຓິໍ ທິສ຺ວາ ປານີຍໍ ປິວຕິ ນ຺ຫາຍຕິ, ປພ຺ພຕໍ ທິສ຺ວາ ອາຣຸຍ຺ຫ ປພ຺ພຕຣາມເຓຍ຺ຍກໍ ປສ຺ສຕິ, ຕໍ ອນ຺ຕຣາເຍວ ສີໂຫ ວາ ພ຺ຍຄ຺ໂຆ ວາ ທີປິ ວາ ຫນຕິ, ໂຈຣາ ວາ ປນ ວິລຸປ຺ປນ຺ຕິ ເຈວ ຫນນ຺ຕິ ຈ; ເອວເມວ ອຕິສຓິກໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນ຺ຕຣາວ ໂອສກ຺ກິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ.

ຕສ຺ມາ ນາຕິສີຆໍ ນາຕິສຓິກໍ ເອກທິວສໍ ຕິໍສວາເຣ ມນສິກາຕພ຺ພໍ; ປາໂຕວ ທສ ວາເຣ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ທສວາເຣ, ສາຍນ຺ເຫ ທສ ວາເຣ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ, ໂນ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາ ຫິ ປາໂຕວ ອຸຏ຺ຐາຍ ມຸຂໍ ໂນ ໂຘວິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ໂນ ຂາທິຕຸໍ ໂນ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ; ເອຕໍ ປນ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ; ອິທເມວ ເອກນ຺ເຕນ ໂນ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ; ກໂຣນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍຖາ ຫິ ເອກສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຕີຓິ ເຂຕ຺ຕານິ; ເອກໍ ເຂຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຸມ຺ຠໍ ເທຕິ, ເອກໍ ໂສຬສ, ເອກໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ; ເຕນ ຕີຓິປິ ເຂຕ຺ຕານິ ປຏິຊຄ຺ຄິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ທ຺ເວ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ເອກໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸມ຺ຠທາຍກເມວ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ພໍ; ຕຕ຺ເຖວ ກສນວປນນິທ຺ທານາທີນິ ກາຕພ຺ພານິ; ຕເທວສ຺ສ ອິຕເຣສຸ ທ຺ວີສຸ ອຸຏ຺ຐານກທາຍໍ ທສ຺ສຕິ; ເອວເມວ ເສສໍ ມຸຂໂຘວນາທິກມ຺ມໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາປິ ເອຕ຺ເຖວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ, ໂນ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ກໂຣນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ນາມ ກຖິຕາ.

ເອວໍ ປຏິປນ຺ເນນາປິ ວິກ຺ເຂໂປ ປຏິພາຫິຕພ຺ໂພ. ກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ປຣິຫາຍຕິ, ວຏ຺ຏຠຍໍ ສມຕິກ຺ກມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຍຖາ ຫິ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ສຫສ຺ສຸທ຺ຘາຣໍ ສາເຘຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິໍ ລຠິຕ຺ວາ ອທ຺ຘານໍ ປຏິປນ຺ໂນ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກຸມ຺ຠີລມກຣຄາຫຣກ຺ຂສສມຸຏ຺ຐິຕາຍ ຄມ຺ຠີຣຄິຣິກນ຺ທຣາຍ ອຸປຣິ ອຕ຺ຖຕໍ ເອກປທິກໍ ທຓ຺ຑກເສຕຸໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອກ຺ກມນປທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຣິປຕິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠີລາທິຠຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ອຍມ຺ປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຈິຕ຺ເຕ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ປຣິຫາຍຕິ, ວຏ຺ຏຠຍໍ ສມຕິກ຺ກມິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ປຸຣິສສ຺ສ ສຫສ຺ສຸທ຺ຘາຣໍ ສາເຘຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິໍ ລທ຺ຘກາໂລ ວິຍ ຫິ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຈຣິຍສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫິຕກາໂລ; ອນ຺ຕຣາ ຄມ຺ຠີຣຄິຣິກນ຺ທຣາ ວິຍ ສໍສາໂຣ; ຕສ຺ສ ກຸມ຺ຠີລາທີຫິ ທຏ຺ຐກາໂລ ວິຍ ວຏ຺ຏມູລການິ ມຫາທຸກ຺ຂານິ; ເອກປທິກທຓ຺ຑກເສຕຸ ວິຍ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຊ຺ຌາຍວີຖິ; ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອກປທິກໍ ທຓ຺ຑກເສຕຸໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ອກ຺ກມນປທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ປຣິປຕິຕ຺ວາ ກຸມ຺ຠີລາທີນໍ ຠຕ຺ຕຠາວໍ ອາປນ຺ນກາໂລ ວິຍ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏຠຍໍ ສມຕິກ຺ກມິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕສ຺ມາ ເກສາ ມນສິກາຕພ຺ພາ. ເກເສ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕເນວ ‘ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຕໂຈ’ຕິ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ວຏ຺ຏຠຍໍ ສມຕິກ຺ກມຕິ. ໂອປມ຺ມໍ ປເນຕ຺ຖ ຕເທວ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຫສ຺ສຸທ຺ຘາຣໍ ສາເຘຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິໍ ລຠິຕ຺ວາ ເຉກສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທຓ຺ຑກເສຕຸໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ນິວາສນປາຣຸປນໍ ສໍວິຘາຍ ຘາຕຸປຕ຺ຖທ຺ຘກາຍໍ ກຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ປຣຕີຣຄມນໍ ວິຍ ເຉກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເກເສ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ເຕເນວ ‘ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຕໂຈ’ຕິ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ອປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏຠຍໍ ສມຕິກ຺ກມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂປໍ ປຏິພາຫນ຺ເຕນາປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ສມຕິກ຺ກມນໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ‘ເກສາ ໂລມາ’ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘ປຏິກູລໍ ປຏິກູລ’ນ຺ຕິ ສຕິ ຐເປຕພ຺ພາ. ປຐມໍເຍວ ປນ ປຏິກູລໂຕ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຍາວ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ ຕາວ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພາ. ຍທາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ ຕທາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘ປຏິກູລ’ນ຺ຕິ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ກໂຣນ຺ເຕນ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ປຏິກູລໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພາ. ຕຈປຎ຺ຈກສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຄນ຺ຘາສໂຍກາສວເສເນວ ປຎ຺ຈວິຘມ຺ປິ ປາຏິກູລ຺ຍໍ ລພ຺ຠຕິ. ເສເສສຸປິ ຍໍ ຍໍ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ເກສາທໂຍ ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາສາ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ຣາຄຏ຺ຐານິຍໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ. ເຍ ເກຈິ ຣຊ຺ຊນກສຕ຺ຕາ ນາມ, ສພ຺ເພ ເຕ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ມຫາຊນສ຺ສ ຣຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ‘ປຏິກູລ’ນ຺ຕິ ອປ຺ປນໍ ປາເປຕິ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣໂຕ ອກິລມນ຺ໂຕວ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມໍ – ຍຖາ ຫິ ເຉໂກ ຘນຸຄ຺ຄໂຫ ຣາຊານໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຸຏ຺ຐານກໍ ຄາມວຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ສນ຺ນທ຺ຘປຎ຺ຈາວຸໂຘ ຕຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂຈເຣ ທິສ຺ວາ ເຕສຸ ປຎ຺ຈໂຈຣເຊຏ຺ຐເກ ຆາເຕຍ຺ຍ; ເຕສໍ ຆາຕິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສຸ ທ຺ເວ ເອກມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ; ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຘນຸຄ຺ຄຫສ຺ສ ຣາຊານໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ຄາມວຣໍ ລທ຺ຘກາໂລ ວິຍ ຫິ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຈຣິຍສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕກາໂລ; ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂຈຣາ ວິຍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂກຏ຺ຐາສາ; ປຎ຺ຈ ໂຈຣເຊຏ຺ຐກາ ວິຍ ເກສາທໂຍ ປຎ຺ຈ; ໂຈຣເຊຏ຺ຐການໍ ຆາຕິຕກາໂລ ວິຍ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຣຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ຕຈປຎ຺ຈເກ ‘ປຏິກູລ’ນ຺ຕິ ອປ຺ປນາຍ ປາປິຕກາໂລ; ເສສໂຈຣານໍ ປາຓິປ຺ປຫາເຣເນວ ປລາຍິຕກາໂລ ວິຍ ເສສໂກຏ຺ຐາເສສຸ ອກິລມນ຺ຕສ຺ເສວ ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເອວໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ສມຕິກ຺ກມນ຺ເຕນ ຈ ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ – ເກເສ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ມນສິກໂຣນ຺ເຕເນວ ເກເສສຸ ສາເປກ຺ເຂນ ຫຸຕ຺ວາ ໂລເມສຸ ສຕິ ເປເສຕພ຺ພາ. ຍາວ ໂລມາ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ຕາວ ‘ເກສາ ເກສາ’ຕິ ມນສິກາຕພ຺ພາ. ຍທາ ປນ ໂລມາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ຕທາ ເກເສ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ໂລເມສຸ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐເປຕພ຺ພາ. ເອວໍ ນຂາທີສຸປິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ.