໘. ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ໂຄ

໑. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໓໙໐. ອິທານິ ຕທນນ຺ຕເຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເຕນ ນ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ນ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານປຣິຈ຺ເຉທໍ ທີເປຕິ. ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິ ກາຣຓປ຺ປຘານາ ອຸປາຍປ຺ປຘານາ ໂຍນິໂສປຘານາ. ອິຘ ຠິກ຺ຂູຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ປຏິປນ຺ນໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ອນຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ. ປາປການນ຺ຕິ ລາມການໍ. ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕານໍ ຘມ຺ມານໍ. ອນຸປ຺ປາທາຍາຕິ ນ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ. ຉນ຺ທໍ ຊເນຕີຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາສງ຺ຂາຕໍ ກຸສລຈ຺ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ວາຍມຕີຕິ ປໂຍຄໍ ປຣກ຺ກມໍ ກໂຣຕິ. ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕີຕິ ກາຍິກເຈຕສິກໍ ວີຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ເຕເນວ ສຫຊາຕວີຣິເຍນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸກ຺ຂິປຕິ. ປທຫຕີຕິ ປຘານວີຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ປຏິປາຏິຍາ ປເນຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ປທານິ ອາເສວນາຠາວນາພຫຸລີກມ຺ມສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາຫິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປນ຺ນານໍ ປາປຘມ຺ມານໍ. ປຫານາຍາຕິ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ. ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕານໍ ຘມ຺ມານໍ. ອຸປ຺ປາທາຍາຕິ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ. ອຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ. ຐິຕິຍາຕິ ຐິຕຕ຺ຖາຍ. ອສມ຺ໂມສາຍາຕິ ອນສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠາວາຍ. ເວປຸລ຺ລາຍາຕິ ວິປຸລຠາວາຍ. ຠາວນາຍາຕິ ວຑ຺ຒິຍາ. ປາຣິປູຣິຍາຕິ ປຣິປູຣຓຕ຺ຖາຍ. ອຍໍ ຕາວ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ ອຸທ຺ເທສວາຣວເສນ ເອກປທິໂກ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ.

໓໙໑. ອິທານິ ປຏິປາຏິຍາ ຕານິ ປທານິ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິທ຺ເທສວາໂຣ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຫຏ຺ຐາ ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫ ອາຄຕສທິສໍ, ຕໍ ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອນາຄຕໍ, ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທນິທ຺ເທເສ ຕາວ ໂຍ ຉນ຺ໂທຕິ ໂຍ ຉນ຺ທນິຍວເສນ ຉນ຺ໂທ. ຉນ຺ທິກຕາຕິ ຉນ຺ທິກຠາໂວ, ຉນ຺ທກຣຓາກາໂຣ ວາ. ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຕິ ກຕ຺ຕຸກາມຕາ. ກຸສໂລຕິ ເຉໂກ. ຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂທຕິ ສຠາວຈ຺ຉນ຺ໂທ. ອຍຎ຺ຫິ ຉນ຺ໂທ ນາມ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ໂທ, ທິຏ຺ຐິຉນ຺ໂທ, ວີຣິຍຉນ຺ໂທ, ຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂທຕິ ພຫຸວິໂຘ ນານປ຺ປກາຣໂກ. ເຕສຸ ຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂທຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາກຸສລຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂທ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ອິມໍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕີຕິ ຉນ຺ທໍ ກຸຣຸມາໂນວ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ນາມ. ສຎ຺ຊເນຕີຕິ ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ອຸຏ຺ຐເປຕີຕິ ຉນ຺ທໍ ກຸຣຸມາໂນວ ຕໍ ອຸຏ຺ຐເປຕິ ນາມ. ສມຸຏ຺ຐເປຕີຕິ ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ຉນ຺ທໍ ກຸຣຸມາໂນວ ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ນາມ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ອປິຈ ຉນ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕວ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ນາມ. ຕເມວ ສຕຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຎ຺ຊເນຕິ ນາມ. ເກນຈິເທວ ອນ຺ຕຣາເຍນ ປຕິຕໍ ປຸນ ອຸກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐເປຕິ ນາມ. ປພນ຺ຘຏ຺ຐິຕິໍ ປາເປນ຺ໂຕ ສມຸຏ຺ຐເປຕິ ນາມ. ຕໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ນາມ. ອໂນສກ຺ກນຕາຍ ອລີນວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອໂນລີນວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຠິມຸຂຠາເວນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ ນາມ.

໓໙໔. ວີຣິຍນິທ຺ເທເສ ວີຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ນາມ. ທຸຕິຍປທໍ ອຸປສຄ຺ເຄນ ວຑ຺ຒິຕໍ. ວີຣິຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕເຍວ ຈ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ນາມ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວຫຸລີກໂຣຕິ. ອາທິໂຕວ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຣຠຕິ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສມາຣຠຕິ. ຠາວນາວເສນ ຠຊນ຺ໂຕ ອາເສວຕິ. ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ຠາເວຕິ. ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ຕເທວ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ພຫຸລີກໂຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໙໕. ຈິຕ຺ຕປຄ຺ຄຫນິທ຺ເທເສ ວີຣິຍປຄ຺ຄເຫນ ໂຍເຊນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຸກ຺ຂິປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສມ຺ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປຄ຺ຄຫິຕໍ ຍຖາ ນ ປຕຕິ ຕຖາ ນໍ ວີຣິຍຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຕມ຺ປິ ຖິຣຠາວຕ຺ຖາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ ນາມ.

໔໐໖. ຐິຕິຍາຕິປທສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອສມ຺ໂມສາທີນໍ ຐິຕິເວວຈນຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍາ ຐິຕິ ໂສ ອສມ຺ໂມໂສຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ປທໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຸປຣິມໍ ອຸປຣິມໍ ປທໍ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ. ອຍໍ ຕາວ ປາຬິວຓ຺ຓນາ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ. ອຍຎ຺ຫິ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຖາ ນາມ ທຸວິຘາ – ໂລກິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍາ ສພ຺ພປຸພ຺ພຠາເຄ ໂຫຕິ. ສາ ກສ຺ສປສໍຍຸຕ຺ຕປຣິຍາເຍນ ໂລກິຍມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ເມ, ອາວຸໂສ, ສມ຺ມປ຺ປຘານາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ?

ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເມ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອາຕປ຺ປໍ ກໂຣຕິ; ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເມ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອປ຺ປຫີຍມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອາຕປ຺ປໍ ກໂຣຕິ; ‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອາຕປ຺ປໍ ກໂຣຕິ. ‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອາຕປ຺ປໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໔໕).

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເມ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາ ເຈວ ມຄ຺ໂຄ ຈ. ອຸປ຺ປນ຺ນາ ກຸສລາ ນາມ ສມຖວິປສ຺ສນາວ. ມຄ຺ໂຄ ປນ ສກິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌມາໂນ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂສ ຫິ ຜລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ທຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ວາ ສມຖວິປສ຺ສນາວ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອາວິຠາວຕ຺ຖໍ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣ ‘ມຫາເຈຕິຍຎ຺ຈ ມຫາໂພຘິຎ຺ຈ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’ຕິ ສມາປຕ຺ຕິລາຠິນາ ຠຓ຺ຑຄາຫກສາມເຓເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຊນປທໂຕ ມຫາວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫາຣປຣິເວຓໍ ປາວິສິ; ສາຍນ຺ຫສມເຍ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທມາເນ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ນ ນິກ຺ຂມິ. ກສ຺ມາ? ຂີຓາສວານຎ຺ຫິ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ມຫນ຺ຕໍ ຄາຣວໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ມນຸສ຺ສານໍ ສາຍມາສຠຸຕ຺ຕເວລາຍ ສາມເຓຣມ຺ປິ ອຊານາເປຕ຺ວາ ‘ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’ຕິ ເອກໂກວ ນິກ຺ຂມິ. ສາມເຓໂຣ ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເຖໂຣ ອເວລາຍ ເອກໂກວ ຄຈ຺ຉຕິ, ຊານິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປທານຸປທິໂກວ ນິກ຺ຂມິ. ເຖໂຣ ອນາວຊ຺ຊເນນ ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ອຊານນ຺ໂຕ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ມຫາເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ອາຣຸຬ຺ໂຫ. ສາມເຓໂຣປິ ອນຸປທໍເຍວ ອາຣຸຬ຺ໂຫ.

ມຫາເຖໂຣ ມຫາເຈຕິຍໍ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ປີຕິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເຈຕໂສ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທຕິ. ສາມເຓໂຣ ເຖຣສ຺ສ ວນ຺ທນາກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ເມ ອຕິວິຍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວນ຺ທຕິ; ກິໍ ນຸ ໂຂ ປຸປ຺ຜານິ ລຠິຕ຺ວາ ປູຊໍ ກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຖເຣ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ຐເປຕ຺ວາ ມຫາເຈຕິຍໍ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ຐິເຕ ສາມເຓໂຣ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປສິ. ເຖໂຣ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ກທາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນກາເລ, ຠນ຺ເຕ; ອຕິວິຍ ປສນ຺ນາ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ຖ; ກິນ຺ນຸ ໂຂ ປຸປ຺ຜານິ ລຠິຕ຺ວາ ປູເຊຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ສາມເຓຣ, ອິມສ຺ມິໍ ເຈຕິເຍ ວິຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອຕ຺ຕກໍ ຘາຕຸນິຘານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວຣູປໍ ອສທິສໍ ມຫາຖູປໍ ປຸປ຺ຜານິ ລຠິຕ຺ວາ ໂກ ນ ປູເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຘິວາເສຖ, ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕາວເທວ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິຍາ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘສມ຺ປນ຺ນານິ ປຸປ຺ຜານິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສາວນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ມຫາເຖເຣ ທກ຺ຂິຓມຸຂໂຕ ປຈ຺ຉິມມຸເຂ ອສມ຺ປຕ຺ເຕເຍວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປຣິສ຺ສາວນໍ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ປູເຊຖ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘‘ອຕິມນ຺ທານິ ໂນ, ສາມເຓຣ, ປຸປ຺ຜານີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ຄຸເຓ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປູເຊຖາ’’ຕິ.

ເຖໂຣ ປຈ຺ຉິມມຸຂນິສ຺ສິເຕນ ໂສປາເນນ ອາຣຸຍ຺ຫ ກຸຈ຺ຉິເວທິກາຠູມິຍໍ ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກາຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ. ເວທິກາຠູມິ ປຣິປຸຓ຺ຓາ; ປຸປ຺ຜານິ ປຕິຕ຺ວາ ທຸຕິຍຠູມິຍໍ ຊຓ຺ຓຸປ຺ປມາເຓນ ໂອຘິນາ ປູຣຍິໍສຸ. ຕໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປາທປິຏ຺ຐິກປນ຺ຕິໍ ປູເຊສິ; ສາປິ ປຣິປູຣິ; ປຣິປຸຓ຺ຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐິມຕເລ ວິກິຣນ຺ໂຕ ອຄມາສິ; ສພ຺ພໍ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ປຣິປູຣິ; ຕສ຺ມິໍ ປຣິປຸຓ຺ເຓ ‘‘ສາມເຓຣ, ປຸປ຺ຜານິ ນ ຂີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ປຣິສ຺ສາວນໍ, ຠນ຺ເຕ, ອໂຘມຸຂໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ອໂຘມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ຈາເລສິ. ຕທາ ປຸປ຺ຜານິ ຂີຓານິ. ເຖໂຣ ປຣິສ຺ສາວນໍ ສາມເຓຣສ຺ສ ທຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ຫຕ຺ຖິປາກາເຣນ ເຈຕິຍໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິເວຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘ຍາວ ມຫິທ຺ຘິໂກ ວຕາຍໍ ສາມເຓໂຣ; ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ອິທ຺ຘານຸຠາວໍ ຣກ຺ຂິຕຸນ຺ຕິ? ຕໂຕ ‘ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’ຕິ ທິສ຺ວາ ສາມເຓຣໍ ອາຫ – ‘‘ສາມເຓຣ, ຕ຺ວໍ ອິທານິ ມຫິທ຺ຘິໂກ; ເອວຣູປໍ ປນ ອິທ຺ຘິໍ ນາເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມກາເລ ກາຓເປສກາຣິຍາ ຫຕ຺ເຖນ ມທ຺ທິຕໍກຎ຺ຊິຍໍ ປິວິສ຺ສສີ’’ຕິ. ທຫຣກຠາວສ຺ສ ນາເມສ ໂທໂສ ຍໍ ໂສ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ກຖາຍ ສໍເວເຊຕ຺ວາ ‘ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອາຈິກ຺ຂຖາ’ຕິ ນ ຍາຈິ; ‘ອມ຺ຫາກໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ກິໍ ວທຕີ’ຕິ ຕໍ ປນ ອສຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ ອຄມາສິ.

ເຖໂຣ ມຫາເຈຕິຍຎ຺ຈ ມຫາໂພຘິຎ຺ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສາມເຓຣໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ກຸເຏຬິຕິສ຺ສມຫາວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ສາມເຓໂຣ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປທານຸປທິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຈາຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ກຕຣໍ ຄາມໍ ປວິສຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປນ ‘ອິທານິ ເມ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຄາມທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຈ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ. ເຖໂຣ ສພ຺ພກາລໍ ໂອວທຕິ – ‘‘ສາມເຓຣ, ມາ ເອວມກາສິ; ປຸຖຸຊ຺ຊນິທ຺ຘິ ນາມ ຈລາ ອນິພທ຺ຘາ; ອສປ຺ປາຍໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກເນວ ຠິຊ຺ຊຕິ; ສນ຺ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫີນາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາເສ ສນ຺ຖມ຺ຠິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີ’’ຕິ. ສາມເຓໂຣ ‘ກິໍ ກເຖຕິ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ’ຕິ ໂສຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕເຖວ ກໂຣຕິ. ເຖໂຣ ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຈຕິຍວນ຺ທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກມ຺ມຸເປນ຺ທວິຫາຣໍ ນາມ ຄໂຕ. ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ເຕປິ ເຖເຣ ສາມເຓໂຣ ຕເຖວ ກໂຣຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ເອກາ ເປສກາຣຘີຕາ ອຠິຣູປາ ປຐມວເຍ ຐິຕາ ກມ຺ມຸເປນ຺ທຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປທຸມສ຺ສຣໍ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຄາຍມານາ ປຸປ຺ຜານິ ຠຎ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສາມເຓໂຣ ປທຸມສ຺ສຣມຕ຺ຖເກນ ຄຈ຺ຉຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປນ, ສກ຺ກຣລສິກາຍ ກາຓມກ຺ຂິກາ ວິຍ, ຕສ຺ສາ ຄີຕສທ຺ເທ ພຊ຺ຌິ; ຕາວເທວ ອິທ຺ຘິ ອນ຺ຕຣຫິຕາ, ຉິນ຺ນປກ຺ໂຂ ກາໂກ ວິຍ ອໂຫສິ. ສນ຺ຕສມາປຕ຺ຕິພເລນ ປນ ຕຕ຺ເຖວ ອຸທກປິຏ຺ເຐ ອປຕິຕ຺ວາ ສິມ຺ພລິຕູລໍ ວິຍ ປຕມານໍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປທຸມສ຺ສຣຕີເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ທຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ມຫາເຖໂຣ ‘ປເຄເວຕໍ ມຍາ ທິຏ຺ຐໍ, ນິວາຣິຍມາໂນປິ ນ ນິວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’ຕິ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ.

ສາມເຓໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປທຸມສ຺ສຣຕີເຣ ອຏ຺ຐາສິ ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣຓໍ ອາຄມຍມາໂນ. ສາປິ ສາມເຓຣໍ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຎ຺ຈ ປຸນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິຕຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ‘ອທ຺ຘາ ເອສ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕ’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘ປຏິກ຺ກມ ສາມເຓຣາ’ຕິ ອາຫ. ໂສປິ ປຏິປກ຺ກມິ. ອິຕຣາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສາຏກໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສາ ພຫູຫິ ກາຣເຓຫິ ຆຣາວາເສ ອາທີນວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາເສ ອານິສໍສຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ໂອວທມານາປິ ຕສ຺ສ ອຸກ຺ກຓ຺ຐໍ ວິໂນເທຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ‘ອຍໍ ມມ ກາຣຓາ ເອວຣູປາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ປຣິຫີໂນ; ນ ທານິ ຍຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸ’ນ຺ຕິ. ‘ອິເຘວ ຕິຏ຺ຐາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູນໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຕປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣໍ ໂອວທມານາ ວຈນໍ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕ຺ວໍ ອມ຺ເຫ ອຸຈ຺ຈາກຸລາຕິ ມາ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ. ມຍໍ ເປສກາຣາ. ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ເປສກາຣກມ຺ມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ສາມເຓໂຣ ອາຫ – ‘‘ອຸປາສກ, ຄິຫີຠູໂຕ ນາມ ເປສກາຣກມ຺ມໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍ ນຬກາຣກມ຺ມໍ ວາ, ກິໍ ອິມິນາ, ມາ ສາຏກມຕ຺ເຕ ໂລຠໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ເປສກາຣໂກ ອຸທເຣ ພທ຺ຘສາຏກໍ ທຕ຺ວາ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ຘີຕຣໍ ອທາສິ.

ໂສ ເປສກາຣກມ຺ມໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເປສກາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາລາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ອິຕ຺ຖິໂຍ ປາໂຕວ ຠຕ຺ຕໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ອາຫຣິໍສຸ. ຕສ຺ສ ຠຣິຍາ ນ ຕາວ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ອິຕເຣສຸ ກມ຺ມໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊມາເນສຸ ຕສຣໍ ວຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ສາ ປຈ຺ຉາ ອາຄມາສິ. ອຖ ນໍ ໂສ ‘ອຕິຈິເຣນ ອາຄຕາສີ’ຕິ ຕຊ຺ເຊສິ. ມາຕຸຄາໂມ ຈ ນາມ ອປິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊານໍ ອຕ຺ຕນິ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ທາສໍ ວິຍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ. ຕສ຺ມາ ສາ ເອວມາຫ – ‘‘ອຎ຺ເຎສໍ ຆເຣ ທາຣຸປຓ຺ຓໂລຓາທີນິ ສນ຺ນິຫິຕານິ; ພາຫິຣໂຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທາຍກາ ເປສກາຣກາປິ ອຕ຺ຖິ. ອຫໍ ປນ ເອກິກາ; ຕ຺ວມ຺ປິ ‘ມຍ຺ຫໍ ຆເຣ ອິທໍ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ນ ຊານາສິ. ສເຈ ອິຈ຺ຉສິ ຠຸຎ຺ຊ, ໂນ ເຈ ອິຈ຺ຉສິ ມາ ຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ. ໂສ ‘ນ ເກວລໍ ອຸສ຺ສູເຣ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣສິ, ວາຈາຍປິ ມໍ ຆຏ຺ເຏສີ’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ປຫຣຓໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ຕເມວ ຕສຣທຓ຺ຑກໍ ຕສຣໂຕ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຂິປິ. ສາ ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອີສກໍ ປຣິວຕ຺ຕິ. ຕສຣທຓ຺ຑກສ຺ສ ຈ ໂກຏິ ນາມ ຕິຂິຓາ ໂຫຕິ. ສາ ຕສ຺ສາ ປຣິວຕ຺ຕມານາຍ ອກ຺ຂິໂກຏິຍໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ສາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ເວເຄນ ອກ຺ຂິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ຠິນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ໂລຫິຕໍ ປຄ຺ຆຣຕິ.

ໂສ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ວຈນໍ ອນຸສ຺ສຣິ ‘ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ມໍ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ‘‘ອນາຄເຕ ກາເລ ກາຓເປສກາຣິຍາ ຫຕ຺ເຖນ ມທ຺ທິຕໍ ກຎ຺ຊິຍໍ ປິວິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ອິທໍ ເຖເຣນ ທິຏ຺ຐໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອໂຫ ທີຆທສ຺ສີ ອຍ຺ໂຍ’ຕິ ມຫາສທ຺ເທນ ໂຣທິຕຸໍ ອາຣຠິ. ຕເມນໍ ອຎ຺ເຎ ‘‘ອລໍ, ອາວຸໂສ, ມາ ໂຣທິ; ອກ຺ຂິ ນາມ ຠິນ຺ນໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຣທເນນ ປຏິປາກຕິກໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ‘‘ນາຫໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ໂຣທາມິ; ອປິຈ ໂຂ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ໂຣທາມີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ປຏິປາຏິຍາ ກເຖສິ. ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອປຣມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ – ຕິໍສມຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ກລ຺ຍາຓິຍໍ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏວິມຄ຺ເຄນ ມຫາມຄ຺ຄໍ ໂອຕຣມານາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຌາມກ຺ເຂຕ຺ເຕ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ເອກໍ ມນຸສ຺ສໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ຕສ຺ສ ສຣີຣໍ ມສິມກ຺ຂິຕໍ ໂຫຕິ, ມສິມກ຺ຂິຕເມວ ຈ ເອກໍ ກາສາວໍ ກຈ຺ຉໍ ປີເຬຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖໍ. ໂອໂລກິຍມາໂນ ຌາມຂາຓຸໂກ ວິຍ ຂາຍຕິ. ໂສ ທິວສຠາເຄ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຑ຺ຒຌາຍມານານໍ ທາຣູນໍ ກລາປໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິຍໍ ວິປ຺ປກິຓ຺ເຓຫິ ເກເສຫິ ກຸມ຺ມຄ຺ເຄນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມ຺ມຸເຂ ອຏ຺ຐາສິ. ສາມເຓຣາ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂອໂລກຍມານາ ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຸຍ຺ຫໍ ປິຕາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ມຫາປິຕາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ມາຕຸໂລ’’ຕິ ຫສມານາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ນາໂມສິ ຕ຺ວໍ, ອຸປາສກາ’’ຕິ ນາມໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ນາມໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ທາຣຸກລາປໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ວຕ຺ຖໍ ສໍວິຘາຍ ນິວາເສຕ຺ວາ ມຫາເຖເຣ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຕິຏ຺ຐຖ ຕາວ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ມຫາເຖຣາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ທຫຣສາມເຓຣາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາເຖຣານໍ ສມ຺ມຸຂາປິ ປຣິຫາສໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຸປາສໂກ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ມໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປຣິຫສຖ; ເອຕ຺ຕເກເນວ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕມ຺ຫາຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຖ. ອຫມ຺ປິ ປຸພ຺ເພ ຕຸມ຺ຫາທິໂສວ ສມໂຓ ອໂຫສິໍ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ປນ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ. ອຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ ອໂຫສິໍ; ອາກາສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຖວິໍ ກໂຣມິ, ປຖວິໍ ອາກາສໍ; ທູຣໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສນ຺ຕິກໍ ກໂຣມິ, ສນ຺ຕິກໍ ທູຣໍ; ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສໍ ຂເຓນ ວິນິວິຊ຺ຌາມິ. ຫຕ຺ເຖ ເມ ປສ຺ສຖ; ອິທານິ ປນ ມກ຺ກຏຫຕ຺ຖສທິສາ. ອຫໍ ອິເມເຫວ ຫຕ຺ເຖຫິ ອິຘ ນິສິນ຺ໂນວ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ປຣາມສິໍ. ອິເມສໍເຍວ ປາທານໍ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ປາທກຖລິກໍ ກຕ຺ວາ ນິສີທິໍ. ເອວຣູປາ ເມ ອິທ຺ຘິ ປມາເທນ ອນ຺ຕຣຫິຕາ. ຕຸມ຺ເຫ ມາ ປມຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ປມາເທນ ຫິ ເອວຣູປໍ ພ຺ຍສນໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕາ ຊາຕິຊຣາມຣຓສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ມຎ຺ເຎວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ໂອວາທມທາສິ. ເຕ ຕສ຺ສ ກເຖນ຺ຕສ຺ເສວ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສມານາ ຕິໍສ ຊນາ ຕຕ຺ເຖວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສູຕິ. ເອວມ຺ປິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສມຖວິປສ຺ສນາ ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ຕາວ ໂລກິຍສມ຺ມປ຺ປຘານກຖາຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປເນຕໍ ເອກເມວ ວີຣິຍໍ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ນາມານິ ລຠຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ວາ ອນນຸຠູຕາຣມ຺ມຓວເສນ ວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ; ອຎ຺ຎຖາ ຫິ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາປິ ເອເຕເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປຫີຍມານາປິ ເອເຕເຍວ ປຫີຍນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ວຕ຺ຕວເສນ ກິເລສາ ນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຄນ຺ຖຘຸຕງ຺ຄສມາຘິວິປສ຺ສນາ ນວກມ຺ມິການໍ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ. ກຖໍ? ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ວາສີຕິຂຸທ຺ທກວຕ຺ຕານິ (ຈູຬວ. ໒໔໓ ອາທໂຍ), ຈຸທ຺ທສ ມຫາວຕ຺ຕານິ (ຈູຬວ. ໓໕໖ ອາທໂຍ), ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓປານີຍມາຬອຸໂປສຖາຄາຣອາຄນ຺ຕຸກຄມິກວຕ຺ຕານິ ຈ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຠິນ຺ນວຕ຺ຕສ຺ສ ວິຈຣໂຕ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣຎ຺ເຈວ ສຕິໂວສ຺ສຄ຺ຄຎ຺ຈ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ເອກຈ຺ໂຈ ຄນ຺ຖຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ; ເອກມ຺ປິ ນິກາຍໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທ຺ເວປິ, ຕໂຍປິ, ຈຕ຺ຕາໂຣປິ, ປຎ຺ຈປິ. ຕສ຺ເສວ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຕ຺ຖວເສນ ປາຬິວເສນ ອນຸສນ຺ຘິວເສນ ປຸພ຺ພາປຣວເສນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ວາເຈນ຺ຕສ຺ສ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ປກາເສນ຺ຕສ຺ສ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ຄນ຺ຖກມ຺ມໍ ປຫາຍ ກຸສີຕສ຺ສ ວິຈຣໂຕ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ຘຸຕງ຺ຄຘໂຣ ໂຫຕິ, ເຕຣສ ຘຸຕງ຺ຄຄຸເຓ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ສ ຘຸຕງ຺ຄຄຸເຓ ປຣິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ຘຸຕງ຺ຄານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ພາຫຸລ຺ລາຍ ອາວຏ຺ຏສ຺ສ ວິຈຣໂຕ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ອຏ຺ຐສຸ ສມາປຕ຺ຕີສຸ ຈິຓ຺ຓວສີ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ອາວຊ຺ຊນວສີອາທີນໍ ວເສນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ປຣິຫີນຊ຺ຌານສ຺ສ ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐຊ຺ຌານສ຺ສ ວາ ຠສ຺ສາທີສຸ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ກິເລສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ວິປສ຺ສໂກ ໂຫຕິ; ສຕ຺ຕສຸ ວາ ວິປສ຺ສນາສຸ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ວາ ມຫາວິປສ຺ສນາສຸ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ວິຫຣໂຕ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມໍ ປຫາຍ ກາຍທຬ຺ຫີພຫຸລສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ກິເລສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ນວກມ຺ມິໂກ ໂຫຕິ, ອຸໂປສຖາຄາຣໂຠຊນສາລາທີນິ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຕສໍ ອຸປກຣຓານິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ນວກມ຺ເມ ນິຏ຺ຐິເຕ ວາ ວິສ຺ສຏ຺ເຐ ວາ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ກິເລສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ.

ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອາຄໂຕ ສຸທ຺ຘສຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ອນາເສວນາຍ ກິເລສາ ໂອກາສໍ ນ ລຠນ຺ຕິ; ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘາເສວນສ຺ສ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວມ຺ປິ ອສມຸທາຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ກິເລສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ. ເອວໍ ຕາວ ອສມຸຈາຣວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກຖໍ ອນນຸຠູຕາຣມ຺ມຓວເສນ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອນນຸຠູຕປຸພ຺ພໍ ມນາປິຍາທິເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ລຠຕິ. ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສຕິໂວສ຺ສຄ຺ເຄ ອາຄມ຺ມ ຣາຄາທໂຍ ກິເລສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ອນນຸຠູຕາຣມ຺ມຓວເສນ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ. ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ເອກເມວ ວີຣິຍໍ.

ເຍ ຈ ເອວໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕ ຍຖາ ເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ເນສໍ ອນຸປ຺ປາທກິຈ຺ຈໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ປຫານກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຠຸຕ຺ວາ ວິຄຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ໂອກາສກຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ກິເລສາ ວິຊ຺ຊມານາ ອຸປ຺ປາທາທິສມງ຺ຄິໂນ – ອິທໍ ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ກມ຺ເມ ປນ ຊວິເຕ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘວິປາໂກ ຠຸຕ຺ວາ ວິຄຕໍ ນາມ. ກມ຺ມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ ຠຸຕ຺ວາ ວິຄຕໍ ນາມ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຠຸຕ຺ວາ ວິຄຕຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຸສລາກຸສລກມ຺ມໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ໂອກາສໍ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ກເຕ ໂອກາເສ ວິປາໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ໂອກາສກຣຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທໍ ໂອກາສກຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ.

ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປນ ວິປສ຺ສນາຍ ຠູມິ ນາມ. ເຕ ອຕີຕາທິເຠທາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອນຸສຍິຕກິເລສາ ປນ ອຕີຕາ ວາ ອນາຄຕາ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ວາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອຕີຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸສຍິຕາປິ ຫິ ອປ຺ປຫີນາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອນາຄຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸສຍິຕາປິ ອປ຺ປຫີນາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ – ‘‘ຕາສຸ ຕາສຸ ຠູມີສຸ ອສມຸຄ຺ຆາຕິຕາ ກິເລສາ ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອປຣມ຺ປິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ – ສມຸທາຈາຣຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອາຣມ຺ມຓາຘິຄຫິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອສມຸຄ຺ຘາຕິຕຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຕິ ວຕ຺ຕມານໍເຍວ ‘ສມຸທາຈາຣຸປ຺ປນ຺ນໍ’ ນາມ. ສກິໍ ຈກ຺ຂູນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມເຓ ນິມິຕ຺ເຕ ຄຫິເຕ ອນຸສ຺ສຣິຕານຸສ຺ສຣິຕກ຺ຂເຓ ກິເລສາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຘິຄຫິຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ຂີຣຣຸກ຺ຂສ຺ສ ກຸຐາຣິຍາ ອາຫຕາຫຕຏ຺ຐາເນ ຂີຣໍ ນ ນິກ຺ຂມິສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ. ອິທໍ ‘ອາຣມ຺ມຓາຘິຄຫິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ’ ນາມ. ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລສາ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ສເຈ ຂີຣຣຸກ຺ຂໍ ກຸຐາຣິຍາ ອາຫເນຍ຺ຍຸໍ, ‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ຂີຣໍ ນ ນິກ຺ຂເມຍ຺ຍາ’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ. ອິທໍ ‘ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ’ ນາມ. ມຄ຺ເຄນ ອສມຸຄ຺ຆາຕິຕກິເລສາ ປນ ຠວຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສາປິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຸຣິມນເຍເນວ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ‘ອສມຸຄ຺ຆາຕິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ’ ນາມ.

ອິເມສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຠຸຕ຺ວາວິຄຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ໂອກາສກຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ສມຸທາຈາຣຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌໍ; ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອາຣມ຺ມຓາຘິຄ຺ຄຫິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອສມຸຄ຺ຆາຕິຕຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌໍ. ມຄ຺ໂຄ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ເອເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ. ໂສ ເຍ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕ ອຕີຕາ ວາ ອນາຄຕາ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ວາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ຫຎ຺ຈິ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນ ຫິ ຂີຓໍ ເຂເປຕິ, ນິຣຸທ຺ຘໍ ນິໂຣເຘຕິ, ວິຄຕໍ ວິຄເມຕິ, ອຕ຺ຖງ຺ຄຕໍ ອຕ຺ຖໍ ຄເມຕິ, ອຕີຕໍ ຍໍ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ປຊຫຕິ. ຫຎ຺ຈິ ອນາຄເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນ ຫິ ອຊາຕໍ ປຊຫຕິ, ອນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ອປາຕຸຠູຕໍ ປຊຫຕິ, ອນາຄຕໍ ຍໍ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ປຊຫຕິ. ຫຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນ ຫິ ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄໍ ປຊຫຕິ, ທຸຏ຺ໂຐ ໂທສໍ, ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫໍ, ວິນິພທ຺ໂຘ ມານໍ, ປຣາມຏ຺ໂຐ ທິຏ຺ຐິໍ, ວິກ຺ເຂປຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ, ຖາມຄໂຕ ອນຸສຍໍ ປຊຫຕິ; ກຓ຺ຫສຸກ຺ກຘມ຺ມາ ຍຸຄນທ຺ຘາ ສມເມວ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ສໍກິເລສິກາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ໂຫຕິ…ເປ… ເຕນ ຫິ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ, ນຕ຺ຖິ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ, ນຕ຺ຖິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ນຕ຺ຖິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’ຕິ. ‘ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’ຕິ. ຍຖາ ກຖໍ ວິຍ? ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕຣຸໂຓ ຣຸກ຺ໂຂ…ເປ… ອປາຕຸຠູຕາເນວ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໒໑).

ອິຕິ ປາຬິຍໍ ອຊາຕຜລຣຸກ຺ໂຂ ອາຄໂຕ; ຊາຕຜລຣຸກ຺ເຂນ ປນ ທີເປຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຫິ ສຜໂລ ຕຣຸຓອມ຺ພຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ຜລານິ ມນຸສ຺ສາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເສສານິ ປາເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິໂຍ ປູເຣຍ຺ຍຸໍ. ອຖຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ຕໍ ຜຣສຸນາ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ເຕນສ຺ສ ເນວ ອຕີຕານິ ຜລານິ ນາສິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ຈ ນາສິຕານິ; ອຕີຕານິ ຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ປຣິຠຸຕ຺ຕານິ, ອນາຄຕານິ ອນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ນ ສກ຺ກາ ນາເສຕຸໍ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ສມເຍ ໂສ ຉິນ຺ໂນ ຕທາ ຜລານິເຍວ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິປິ ອນາສິຕານິ. ສເຈ ປນ ຣຸກ຺ໂຂ ອຈ຺ຉິນ຺ໂນ ອສ຺ສ, ອຖສ຺ສ ປຖວີຣສຎ຺ຈ ອາໂປຣສຎ຺ຈ ອາຄມ຺ມ ຍານິ ຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ຕານິ ນາສິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຫິ ອຊາຕາເນວ ນ ຊາຍນ຺ຕິ, ອນິພ຺ພຕ຺ຕາເນວ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອປາຕຸຠູຕາເນວ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ເອວເມວ ມຄ຺ໂຄ ນາປິ ອຕີຕາທິເຠເທ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ນາປິ ນ ປຊຫຕິ. ເຍສຎ຺ຫິ ກິເລສານໍ ມຄ຺ເຄນ ຂນ຺ເຘສຸ ອປຣິຎ຺ຎາເຕສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ມຄ຺ເຄນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຂນ຺ຘານໍ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ເຕ ກິເລສາ ອຊາຕາວ ນ ຊາຍນ຺ຕິ, ອນິພ຺ພຕ຺ຕາວ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອປາຕຸຠູຕາວ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ຕຣຸຓປຸຕ຺ຕາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸນ ອວິຊາຍນຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາຘິຕານໍ ໂຣຄວູປສມຕ຺ຖໍ ປີຕເຠສຊ຺ເຊຫິ ຈາປິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວິຠາເວຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ມຄ຺ໂຄ ເຍ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕ ອຕີຕາ ວາ ອນາຄຕາ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ວາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ນ ຈ ມຄ຺ໂຄ ກິເລເສ ນ ປຊຫຕິ. ເຍ ປນ ມຄ຺ໂຄ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ‘ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ມຄ຺ໂຄ ກິເລເສເຍວ ປຊຫຕິ, ກິເລສານໍ ປນ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອຸປາທິນ຺ນກ຺ຂນ຺ຘາ, ເຕປິ ປຊຫຕິເຍວ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ (ຈູຬນິ. ອຊິຕມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໖) ວິຕ຺ຖາໂຣ. ອິຕິ ມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນໂຕ ອນຸປາທິນ຺ນໂຕ ຈ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຠວວເສນ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອປາຍຠວໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ສຸຄຕິຠເວກເທສໂຕ; ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ສຸຄຕິກາມຠວໂຕ; ວຸຏ຺ຐາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຣູປາຣູປຠວໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ສພ຺ພຠເວຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວາຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ອຖ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກຖໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ຠາວນາ ໂຫຕິ? ກຖໍ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຐິຕິຍາຕິ? ມຄ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເອວ. ມຄ຺ໂຄ ຫິ ປວຕ຺ຕມາໂນ ປຸພ຺ເພ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອນາຄຕປຸພ຺ພຎ຺ຫິ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອນນຸຠູຕປຸພ຺ພໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕາໂຣ ຠວນ຺ຕິ – ‘ອນາຄຕຏ຺ຐານໍ ອາຄຕມ຺ຫ, ອນນຸຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸຠວາມາ’ຕິ. ຍາ ຈສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ, ອຍເມວ ຐິຕິ ນາມາຕິ ຐິຕິຍາ ຠາເວຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິທໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວີຣິຍໍ ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປາທາຍາ’’ຕິອາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ນາມານິ ລຠຕິ. ອຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສມ຺ມປ຺ປຘານກຖາ. ເອວເມຕ຺ຖ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ.

໒. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໔໐໘. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ສພ຺ພານິປິ ສມ຺ມປ຺ປຘານານິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍໍ ວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເທສນານຍສ຺ສ ມຸຂມຕ຺ຕເມວ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ຕຕ຺ຖ ນຍເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ປຐມສມ຺ມປ຺ປຘາເນ ຕາວ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ຌານາຠິນິເວເສ ສຸທ຺ຘິກປຏິປທາ, ສຸທ຺ຘິກສຸຎ຺ຎຕາ, ສຸຎ຺ຎຕປຏິປທາ, ສຸທ຺ຘິກອປ຺ປຓິຫິຕາ, ອປ຺ປຓິຫິຕປຏິປທາຕິ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກນຍານໍ ວເສນ ທສ ນຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປີຕິ ວີສຕິຍາ ອຠິນິເວເສສຸ ທ຺ເວ ນຍສຕານິ. ຕານິ ຈຕູຫິ ອຘິປຕີຫິ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓິຕານິ ອຏ຺ຐ. ອິຕິ ສຸທ຺ຘິການິ ທ຺ເວ ສາຘິປຕີນິ ອຏ຺ຐາຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ນຍສຫສ຺ສໍ ໂຫຕິ. ຕຖາທຸຕິຍສມ຺ມປ຺ປຘານາທີສຸ ສຸທ຺ຘິກສມ຺ມປ຺ປຘາເນ ຈາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈນຍສຫສ຺ສານິ. ຍຖາ ຈ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ, ເອວໍ ເສສມຄ຺ເຄສຸປີຕິ ກຸສລວເສເນວ ວີສຕິ ນຍສຫສ຺ສານິ. ວິປາເກ ປນ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວິປາກວາໂຣ ນ ຄຫິໂຕຕິ. ສມ຺ມປ຺ປຘານານິ ປເນຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໂລກຸຕ຺ຕຣາເນວ ກຖິຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ.

໓. ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉກວຓ຺ຓນາ

໔໒໗. ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉເກ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ ກຸສລາທິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກສຸ ປນ ສພ຺ພານິປິ ເອຕານິ ອປ຺ປມາຓໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິໂຕ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາເນວ, ນ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓານິ; ສຫຊາຕເຫຕຸວເສນ ປນ ມຄ຺ຄເຫຕຸການິ; ວີມໍສໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄຠາວນາກາເລ ມຄ຺ຄາຘິປຕີນິ; ຉນ຺ທຈິຕ຺ຕເຊຏ຺ຐິກາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ມຄ຺ຄາຘິປຕີນີຕິ; ວີຣິຍເຊຏ຺ຐິກາຍ ປນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ອຠາວາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ມຄ຺ຄາຘິປຕີນີຕິ ວາ ນ ມຄ຺ຄາຘິປຕີນີຕິ ວາ; ອຕີຕາທີສຸ ເອກາຣມ຺ມຓຠາເວນປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ; ນິພ຺ພານສ຺ສ ປນ ພຫິທ຺ຘາຘມ຺ມຕ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວເມຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໂລກຸຕ຺ຕຣາເນວ ສມ຺ມປ຺ປຘານານິ ກຖິຕານິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍສ຺ມິໍເຍວ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ກຖິຕາ; ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍປຎ຺ຫາປຸຈ຺ຉເກສຸ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາເຍວາຕິ. ເອວມຍໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ໂຄປິ ເຕປຣິວຏ຺ຏໍ ນີຫຣິຕ຺ວາວ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສິໂຕຕິ.

ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍາ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍ

ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.