໖. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ໂຄ

໑. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໒໕. ອິທານິ ຕທນນ຺ຕເຣ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ເຄ ຍາ ‘‘ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕນ຺ຕິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສາ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ວິຠຊ຺ຊວາທິມຓ຺ຑລໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອາຈຣິເຍ ອນພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ເຕນ ສກສມຍໍ ອໂວກ຺ກມນ຺ເຕນ ປຣສມຍໍ ອນາຍູຫນ຺ເຕນ ສຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຏິພາຫນ຺ເຕນ ວິນຍໍ ອນຸໂລເມນ຺ເຕນ ມຫາປເທເສ ໂອໂລເກນ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ ທີເປນ຺ເຕນ ອຕ຺ຖໍ ສງ຺ຄຫນ຺ເຕນ ຕເມວຕ຺ຖໍ ປຸນ ອາວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອປເຣຫິປິ ປຣິຍາເຍຫິ ນິທ຺ທິສນ຺ເຕນ ຈ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາ ກາຕພ຺ພາ ໂຫຕິ, ປກຕິຍາປິ ຈ ທຸກ຺ກຣາວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາ, ຍຖາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ສຈ຺ຈໍ ສຕ຺ໂຕ ປຏິສນ຺ຘິ, ປຈ຺ຈຍາກາຣເມວ ຈ;

ທຸທ຺ທສາ ຈຕຸໂຣ ຘມ຺ມາ, ເທເສຕຸຎ຺ຈ ສຸທຸກ຺ກຣາ’’ຕິ.

ຕສ຺ມາ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອາຄມາຘິຄມປ຺ປຕ຺ເຕຫິ ນ ສຸກຣາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ’’ຕິ ປຣິຕຸລຍິຕ຺ວາ –

ວຕ຺ຕຸກາໂມ ອຫໍ ອຊ຺ຊ, ປຈ຺ຈຍາກາຣວຓ຺ຓນໍ;

ປຕິຏ຺ຐໍ ນາຘິຄຈ຺ຉາມິ, ອຊ຺ໂຌຄາຬ຺ໂຫວ ສາຄຣໍ.

ສາສນໍ ປນິທໍ ນານາ-ເທສນານຍມຓ຺ຑິຕໍ;

ປຸພ຺ພາຈຣິຍມຄ຺ໂຄ ຈ, ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ໂນ ປວຕ຺ຕຕິ.

ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ຕທຸຠຍໍ, ສນ຺ນິສ຺ສາຍຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ;

ອາຣຠິສ຺ສາມິ ເອຕສ຺ສ, ຕໍ ສຸຓາຖ ສມາຫິຕາ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຸພ຺ພາຈຣິເຍຫິ –

‘‘ໂຍ ໂກຈິມໍ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ສຸເຓຍ຺ຍ,

ລເຠຖ ປຸພ຺ພາປຣິຍໍ ວິເສສໍ;

ລທ຺ຘານ ປຸພ຺ພາປຣິຍໍ ວິເສສໍ,

ອທສ຺ສນໍ ມຈ຺ຈຸຣາຊສ຺ສ ຄຈ຺ເຉ’’ຕິ.

ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທີສຸ ຫິ ອາທິໂຕເຍວ ຕາວ –

ເທສນາເຠທໂຕ ອຕ຺ຖ-ລກ຺ຂເຓກວິຘາທິໂຕ;

ອງ຺ຄານຎ຺ຈ ວວຕ຺ຖານາ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ‘ເທສນາເຠທໂຕ’ຕິ ຠຄວໂຕ ຫິ ວລ຺ລິຫາຣການໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຸຣິສານໍ ວລ຺ລິຄ຺ຄຫຓໍ ວິຍ ອາທິໂຕ ວາ ມຊ຺ຌໂຕ ວາ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານໍ, ຕຖາ ປຣິໂຍສານໂຕ ວາ ມຊ຺ຌໂຕ ວາ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາທີຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທເທສນາ. ຍຖາ ຫິ ວລ຺ລິຫາຣເກສຸ ຈຕູສຸ ປຸຣິເສສຸ ເອໂກ ວລ຺ລິຍາ ມູລເມວ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕໍ ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອາທາຍ ກມ຺ເມ ອຸປເນຕິ, ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາທິໂຕ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໒) ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ເທເສຕິ.

ຍຖາ ປນ ເຕສຸ ປຸຣິເສສຸ ເອໂກ ວລ຺ລິຍາ ມຊ຺ຌໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ມຊ຺ເຌ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປຣິຠາຄໍເຍວ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອາທາຍ ກມ຺ເມ ອຸປເນຕິ, ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ຕສ຺ສ ຕໍ ເວທນໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນນ຺ທີ; ຍາ ເວທນາສຸ ນນ຺ທີ, ຕທຸປາທານໍ, ຕສ຺ສຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໙; ສໍ. ນິ. ໓.໕) ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາປິ ເທເສຕິ.

ຍຖາ ຈ ເຕສຸ ປຸຣິເສສຸ ເອໂກ ວລ຺ລິຍາ ອຄ຺ຄໍ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ອຄ຺ເຄ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄ຺ຄານຸສາເຣນ ຍາວ ມູລາ ສພ຺ພໍ ອາທາຍ ກມ຺ເມ ອຸປເນຕິ, ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາມຣຓໍ ໂນ ວາ ກຖໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ, ຠນ຺ເຕ, ຊຣາມຣຓໍ; ເອວໍ ໂນ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕິ – ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ…ເປ… ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ ໂນ ວາ ກຖໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຂາຣາ; ເອວໍ ໂນ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕິ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ປຣິໂຍສານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາທິໂຕປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ເທເສຕິ.

ຍຖາ ປນ ເຕສຸ ປຸຣິເສສຸ ເອໂກ ວລ຺ລິຍາ ມຊ຺ຌເມວ ປຐມໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ມຊ຺ເຌ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ຍາວ ມູລາ ອາທາຍ ກມ຺ເມ ອຸປເນຕິ, ເອວໍ ຠຄວາ ‘‘ອິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ກິໍ ນິທານາ, ກິໍ ສມຸທຍາ, ກິໍ ຊາຕິກາ, ກິໍ ປຠວາ? ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ຕຓ຺ຫານິທານາ, ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ, ຕຓ຺ຫາຊາຕິກາ, ຕຓ຺ຫາປຠວາ. ຕຓ຺ຫາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍ ນິທານາ? ເວທນາ, ຜສ຺ໂສ, ສຬາຍຕນໍ, ນາມຣູປໍ, ວິຎ຺ຎາຓໍ. ສງ຺ຂາຣາ ກິໍ ນິທານາ…ເປ… ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊານິທານາ, ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ, ອວິຊ຺ຊາຊາຕິກາ, ອວິຊ຺ຊາປຠວາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໑) ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາທິໂຕ ເທເສຕິ.

ກສ຺ມາ ປເນວໍ ເທເສຕີຕິ? ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທສ຺ສ ສມນ຺ຕຠທ຺ທກຕ຺ຕາ, ສຍຎ຺ຈ ເທສນາວິລາສປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສມນ຺ຕຠທ຺ທໂກ ຫິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຕໂຕ ຕໂຕ ຎາຍປ຺ປຏິເວຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິເຍວ. ເທສນາວິລາສປ຺ປຕ຺ໂຕ ຈ ຠຄວາ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຏິສມ຺ຠິທາໂຍເຄນ ຈຕຸພ຺ພິຘຄມ຺ຠີຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ. ໂສ ເທສນາວິລາສປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນານານເຍເຫວ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ວິເສສໂຕ ປນສ຺ສ ຍາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸໂລມເທສນາ, ສາ ປວຕ຺ຕິກາຣຓວິຠາຄສມ຺ມູຬ຺ຫໍ ເວເນຍ຺ຍຊນໍ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ຍຖາສເກຫິ ກາຣເຓຫິ ປວຕ຺ຕິສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ປວຕ຺ຕິຕາຕິ ຎາຕພ຺ພາ.

ຍາ ປຣິໂຍສານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຏິໂລມເທສນາ, ສາ ‘‘ກິຈ຺ຉໍ ວຕາຍໍ ໂລໂກ ອາປນ຺ໂນ ຊາຍຕິ ຈ ຊີຍຕິ ຈ ມີຍຕິ ຈາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໕໗) ອາທິນາ ນເຍນ ກິຈ຺ຉາປນ຺ນໍ ໂລກມນຸວິໂລກຍໂຕ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິເວຘານຸສາເຣນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຊຣາມຣຓາທິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຕ຺ຕນາຘິຄຕກາຣຓສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍາ ປນ ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອາທິ, ສາ ອາຫາຣນິທານວວຕ຺ຖາປນານຸສາເຣນ ຍາວ ອຕີຕໍ ອທ຺ຘານໍ ອຕິຫຣິຕ຺ວາ ປຸນ ອຕີຕທ຺ຘໂຕ ປຠຸຕິ ເຫຕຸຜລປຏິປາຏິສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຍາ ປນ ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ປວຕ຺ຕາ, ສາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອທ຺ຘາເນ ອນາຄຕທ຺ຘເຫຕຸສມຸຏ຺ຐານໂຕ ປຠຸຕິ ອນາຄຕທ຺ຘສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ຕາສຸ ຍາ ສາ ປວຕ຺ຕິກາຣຓສມ຺ມູຬ຺ຫສ຺ສ ເວເນຍ຺ຍຊນສ຺ສ ຍຖາສເກຫິ ກາຣເຓຫິ ປວຕ຺ຕິສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸໂລມເທສນາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ອິຘ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕາ? ກິໍ ປກຕິວາທີນໍ ປກຕິ ວິຍ ອວິຊ຺ຊາປິ ອກາຣຓໍ ມູລກາຣຓໍ ໂລກສ຺ສາຕິ? ນ ອກາຣຓໍ. ‘‘ອາສວສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທໂຍ’’ຕິ ຫິ ອວິຊ຺ຊາຍ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖິ ປນ ປຣິຍາໂຍ ເຍນ ມູລກາຣຓໍ ສິຍາ. ໂກ ປນ ໂສຕິ? ວຏ຺ຏກຖາຍ ສີສຠາໂວ. ຠຄວາ ຫິ ວຏ຺ຏກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ – ອວິຊ຺ຊໍ ວາ ຠວຕຓ຺ຫໍ ວາ. ຍຖາຫ – ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ‘ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອວິຊ຺ຊາ ນາໂຫສິ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ສມຠວີ’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ຈ ປນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໑); ຠວຕຓ຺ຫໍ ວາ, ຍຖາຫ – ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ‘ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຠວຕຓ຺ຫາ ນາໂຫສິ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ສມຠວີ’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ຈ ປນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠວຕຓ຺ຫາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໒).

ກສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ວຏ຺ຏກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອິເມ ທ຺ເວວ ຘມ຺ເມ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສີຕິ? ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕິຄາມິໂນ ກມ຺ມສ຺ສ ວິເສສເຫຕຸຠູຕຕ຺ຕາ. ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິໂນ ຫິ ກມ຺ມສ຺ສ ວິເສສເຫຕຸ ອວິຊ຺ຊາ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາຠິຠູໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປລຄຸຬາຠິຆາຕປຣິສ຺ສມາຠິຠູຕາ ວຊ຺ຌຄາວີ ຕາຍ ປຣິສ຺ສມາຕຸຣຕາຍ ນິຣສ຺ສາທມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຕ຺ຖາວຫມ຺ປິ ຈ ອຸຓ຺ໂຫທກປານໍ ວິຍ, ກິເລສສນ຺ຕາປໂຕ ນິຣສ຺ສາທມ຺ປິ ທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາຕໂຕ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອນຕ຺ຖາວຫມ຺ປິ ປາຓາຕິປາຕາທິມເນກປ຺ປກາຣໍ ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິກມ຺ມໍ ອາຣຠຕິ. ສຸຄຕິຄາມິໂນ ປນ ກມ຺ມສ຺ສ ວິເສສເຫຕຸ ຠວຕຓ຺ຫາ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຠວຕຓ຺ຫາຠິຠູໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ຍຖາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ຄາວີ ສີຕຸທກຕຓ຺ຫາຍ ສອສ຺ສາທໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສ຺ສມວິໂນທນຎ຺ຈ ສີຕຸທກປານໍ ວິຍ, ກິເລສສນ຺ຕາປວິຣຫໂຕ ສອສ຺ສາທໍ ສຸຄຕິສມ຺ປາປເນນ ອຕ຺ຕໂນ ທຸຄ຺ຄຕິທຸກ຺ຂປຣິສ຺ສມວິໂນທນຎ຺ຈ ປາຓາຕິປາຕາເວຣມຓີອາທິມເນກປ຺ປກາຣໍ ສຸຄຕິຄາມິກມ຺ມໍ ອາຣຠຕິ.

ເອເຕສຸ ປນ ວຏ຺ຏກຖາຍ ສີສຠູເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກຕ຺ຖຈິ ຠຄວາ ເອກຘມ຺ມມູລິກໍ ເທສນໍ ເທເສຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊູປນິສາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣູປນິສໍ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໓). ຕຖາ ‘‘ອຸປາທານີເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໒). ກຕ຺ຖຈິ ອຸຠຍມູລິກມ຺ປິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາລສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອວມຍໍ ກາໂຍ ສມຸທາຄໂຕ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ກາໂຍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ນາມຣູປໍ ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍໍ, ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຜສ຺ໂສ, ສເຬວາຍຕນານິ ເຍຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ພາໂລ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໙). ຕາສຸ ຕາສຸ ເທສນາສຸ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ອຍມິຘ ອວິຊ຺ຊາວເສນ ເອກຘມ຺ມມູລິກາ ເທສນາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ເທສນາເຠທໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ອຕ຺ຖໂຕ’ຕິ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖໂຕ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ປູເຣຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິ ອວິນ຺ທິຍໍ ນາມ; ອລທ຺ຘພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ອວິນ຺ທິຍໍ ວິນ຺ທຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ຕພ຺ພິປຣີຕໂຕ ກາຍສຸຈຣິຕາທິ ວິນ຺ທິຍໍ ນາມ. ຕໍ ວິນ຺ທິຍໍ ນ ວິນ຺ທຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ຂນ຺ຘານໍ ຣາສຏ຺ຐໍ, ອາຍຕນານໍ ອາຍຕນຏ຺ຐໍ, ຘາຕູນໍ ສຸຎ຺ຎຏ຺ຐໍ, ສຈ຺ຈານໍ ຕຖຏ຺ຐໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອາຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ຐໍ ອວິທິຕໍ ກໂຣຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ທຸກ຺ຂາທີນໍ ປີຬນາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຕ຺ຖໍ ອວິທິຕໍ ກໂຣຕີຕິປິ ອວິຊ຺ຊາ. ອນ຺ຕວິຣຫິເຕ ສໍສາເຣ ສພ຺ພໂຍນິຄຕິຠວວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິສຕ຺ຕາວາເສສຸ ສຕ຺ເຕ ຊວາເປຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທີສຸ ຊວຕິ, ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ຂນ຺ຘາທີສຸ ນ ຊວຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ອປິຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຉາທນໂຕປິ ອວິຊ຺ຊາ.

ຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຜລເມຕິ ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ. ປຏິຈ຺ຈາຕິ ນ ວິນາ ເຕນ; ຕໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ປວຕ຺ຕຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິ ຈ ອຸປກາຣກຏ຺ໂຐ ປຈ຺ຈຍຏ຺ໂຐ. ອວິຊ຺ຊາ ຈ ສາ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ. ຕສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ.

ສງ຺ຂຕມຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂາຣາ. ອປິຈ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣສທ຺ເທນ ອາຄຕສງ຺ຂາຣາ ຈາຕິ ທຸວິຘາ ສງ຺ຂາຣາ. ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣາ ຕໂຍ, ກາຍວຈີຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ຕໂຍຕິ ອິເມ ຉ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລເຈຕນາມຕ຺ຕເມວ ໂຫນ຺ຕິ.

ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາໂຣ, ອຠິສງ຺ຂຕສງ຺ຂາໂຣ, ອຠິສງ຺ຂຣຓສງ຺ຂາໂຣ, ປໂຍຄາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ ອິເມ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສງ຺ຂາຣສທ຺ເທນ ອາຄຕສງ຺ຂາຣາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໒໒໑, ໒໗໒; ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໖; ໒.໑໔໓) ວຸຕ຺ຕາ ສພ຺ເພປິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຘມ຺ມາ ‘ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາຣາ’ ນາມ. ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເຕຠູມກາ ຣູປາຣູປຘມ຺ມາ ‘ອຠິສງ຺ຂຕສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕປິ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ວິສຸໍ ປນ ເນສໍ ອາຄຕຏ຺ຐານໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ເຕຠູມກກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ປນ ‘ອຠິສງ຺ຂຣຓກສງ຺ຂາໂຣ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຄໂຕຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຎ຺ຎຎ຺ເຈ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໑) ອາຄຕຏ຺ຐານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ກາຍິກເຈຕສິກໍ ປນ ວີຣິຍໍ ‘ປໂຍຄາຠິສງ຺ຂາໂຣ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ‘‘ຍາວຕິກາ ອຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຄຕິ, ຕາວຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອກ຺ຂາຫຕໍ ມຎ຺ເຎ ອຏ຺ຐາສີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໓.໑໕) ອາຄໂຕ.

ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອເຕເຍວ, ອຎ຺ເຎປິ ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໔) ນເຍນ ສງ຺ຂາຣສທ຺ເທນ ອາຄຕາ ອເນກສງ຺ຂາຣາ. ເຕສຸ ນຕ຺ຖິ ໂສ ສງ຺ຂາໂຣ, ໂຍ ສງ຺ຂຕສງ຺ຂາເຣ ສງ຺ຄຫໍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອິໂຕ ປຣໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອວຸຕ຺ເຕ ປນ ວິຊານາຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ນມຕີຕິ ນາມໍ. ຣຸປ຺ປຕີຕິ ຣູປໍ. ອາເຍ ຕໂນຕິ, ອາຍຕຎ຺ຈ ນຍຕີຕິ ອາຍຕນໍ. ຜຸສຕີຕິ ຜສ຺ໂສ. ເວທຍຕີຕິ ເວທນາ. ປຣິຕສ຺ສຕີຕິ ຕຓ຺ຫາ. ອຸປາທິຍຕີຕິ ອຸປາທານໍ. ຠວຕິ ຠາວຍຕິ ຈາຕິ ຠໂວ. ຊນນໍ ຊາຕິ. ຊີຣຓໍ ຊຣາ. ມຣນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ມຣຓໍ. ໂສຈນໍ ໂສໂກ. ປຣິເທວນໍ ປຣິເທໂວ. ທຸກ຺ຂຍຕີຕິ ທຸກ຺ຂໍ; ອຸປ຺ປາທຏ຺ຐິຕິວເສນ ວາ ທ຺ເວຘາ ຂຓຕີຕິ ທຸກ຺ຂໍ. ທຸມ຺ມນສ຺ສ ຠາໂວ ໂທມນສ຺ສໍ. ຠຸໂສ ອາຍາໂສ ອຸປາຍາໂສ.

ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ໂສກາທີເຫວ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ພປເທຫິ ‘ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’ຕິ ສທ຺ທສ຺ສ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອິຕຣຖາ ຫິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກິໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍຸໍ. ‘‘ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ປນ ໂຍຊນາຍ ສຕິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ຈ ສາ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ; ຕສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ສມ຺ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນວວຕ຺ຖານໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ເອວນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນຍນິທສ຺ສນໍ. ເຕນ ອວິຊ຺ຊາທີເຫວ ກາຣເຓຫິ, ນ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານາທີຫີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ. ເກວລສ຺ສາຕິ ອສມ຺ມິສ຺ສສ຺ສ ສກລສ຺ສ ວາ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂສມູຫສ຺ສ, ນ ສຕ຺ຕສ຺ສ, ນ ສຸຂສຸຠາທີນໍ. ສມຸທໂຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂຫຕີຕິ ສມ຺ຠວຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ລກ຺ຂຓາທິໂຕ’ຕິ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ລກ຺ຂຓາທິໂຕ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຎ຺ຎາຓລກ຺ຂຓາ ອວິຊ຺ຊາ, ສມ຺ໂມຫນຣສາ, ຉາທນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ອາສວປທຏ຺ຐານາ. ອຠິສງ຺ຂຣຓລກ຺ຂຓາ ສງ຺ຂາຣາ, ອາຍູຫນຣສາ, ເຈຕນາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ອວິຊ຺ຊາປທຏ຺ຐານາ. ວິຊານນລກ຺ຂຓໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມຣສໍ, ປຏິສນ຺ຘິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ສງ຺ຂາຣປທຏ຺ຐານໍ, ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓປທຏ຺ຐານໍ ວາ. ນມນລກ຺ຂຓໍ ນາມໍ, ສມ຺ປໂຍຄຣສໍ, ອວິນິພ຺ໂຠຄປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ວິຎ຺ຎາຓປທຏ຺ຐານໍ. ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ຣູປໍ, ວິກິຣຓຣສໍ, ອພ຺ຍາກຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ວິຎ຺ຎາຓປທຏ຺ຐານໍ. ອາຍຕນລກ຺ຂຓໍ ສຬາຍຕນໍ, ທສ຺ສນາທິຣສໍ, ວຕ຺ຖຸທ຺ວາຣຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ນາມຣູປປທຏ຺ຐານໍ. ຜຸສນລກ຺ຂໂຓ ຜສ຺ໂສ, ສງ຺ຆຏ຺ຏນຣໂສ, ສງ຺ຄຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ສຬາຍຕນປທຏ຺ຐາໂນ. ອນຸຠວນລກ຺ຂຓາ ເວທນາ, ວິສຍຣສສມ຺ໂຠຄຣສາ, ສຸຂທຸກ຺ຂປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຜສ຺ສປທຏ຺ຐານາ. ເຫຕຸລກ຺ຂຓາ ຕຓ຺ຫາ, ອຠິນນ຺ທນຣສາ, ອຕິຕ຺ຕິຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ເວທນາປທຏ຺ຐານາ. ຄຫຓລກ຺ຂຓໍ ອຸປາທານໍ, ອມຸຎ຺ຈນຣສໍ, ຕຓ຺ຫາທຬ຺ຫຕ຺ຕທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ຕຓ຺ຫາປທຏ຺ຐານໍ. ກມ຺ມກມ຺ມຜລລກ຺ຂໂຓ ຠໂວ, ຠາວນຠວນຣໂສ, ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ, ອຸປາທານປທຏ຺ຐາໂນ. ຊາຕິອາທີນໍ ລກ຺ຂຓາທີນິ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວເມຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓາທິໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ເອກວິຘາທິໂຕ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ອຎ຺ຎາຓາທສ຺ສນໂມຫາທິຠາວໂຕ ເອກວິຘາ, ອປ຺ປຏິປຕ຺ຕິມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ທຸວິຘາ ຕຖາ ສງ຺ຂາຣາສງ຺ຂາຣໂຕ, ເວທນາຕ຺ຕຍສມ຺ປໂຍຄໂຕ ຕິວິຘາ, ຈຕຸສຈ຺ຈອປ຺ປຏິເວຘໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘາ, ຄຕິປຎ຺ຈກາທີນວຈ຺ຉາທນໂຕ ປຎ຺ຈວິຘາ, ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓໂຕ ປນ ສພ຺ເພສຸປິ ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ຉພ຺ພິຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສງ຺ຂາຣາ ສາສວວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ມາທິຠາວໂຕ ເອກວິຘາ, ກຸສລາກຸສລໂຕ ທຸວິຘາ ຕຖາ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕຫີນມຊ຺ຌິມມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕານິຍຕໂຕ, ຕິວິຘາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທິຠາວໂຕ, ຈຕຸພ຺ພິຘາ ຈຕຸໂຍນິສໍວຕ຺ຕນໂຕ, ປຎ຺ຈວິຘາ ປຎ຺ຈຄຕິຄາມິໂຕ.

ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂລກິຍວິປາກາທິຠາວໂຕ ເອກວິຘໍ, ສເຫຕຸກາເຫຕຸກາທິໂຕ ທຸວິຘໍ, ຠວຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນໂຕ ເວທນາຕ຺ຕຍສມ຺ປໂຍຄໂຕ ອເຫຕຸກທຸເຫຕຸກຕິເຫຕຸກໂຕ ຈ ຕິວິຘໍ, ໂຍນິຄຕິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຎ຺ຈວິຘຎ຺ຈ.

ນາມຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຓສນ຺ນິສ຺ສຍໂຕ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໂຕ ຈ ເອກວິຘໍ, ສາຣມ຺ມຓານາຣມ຺ມຓໂຕ ທຸວິຘໍ, ອຕີຕາທິໂຕ ຕິວິຘໍ, ໂຍນິຄຕິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຎ຺ຈວິຘຎ຺ຈ.

ສຬາຍຕນໍ ສຎ຺ຊາຕິສໂມສຣຓຏ຺ຐານໂຕ ເອກວິຘໍ, ຠູຕປ຺ປສາທວິຎ຺ຎາຓາທິໂຕ ທຸວິຘໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕາສມ຺ປຕ຺ຕໂນຠຍໂຄຈຣໂຕ ຕິວິຘໍ, ໂຍນິຄຕິປຣິຍາປນ຺ນໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຎ຺ຈວິຘຎ຺ຈາຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ຜສ຺ສາທີນມ຺ປິ ເອກວິຘາທິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເອກວິຘາທິໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ອງ຺ຄານຎ຺ຈ ວວຕ຺ຖານາ’ຕິ ໂສກາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ຠວຈກ຺ກສ຺ສ ອວິຈ຺ເຉທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ຊຣາມຣຓພ຺ຠາຫຕສ຺ສ ຫິ ພາລສ຺ສ ເຕ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອສ຺ສຸຕວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຜຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ ປຣິເທວຕິ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕິ ສມ຺ໂມຫມາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໒). ຍາວ ຈ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ ຕາວ ອວິຊ຺ຊາຍາຕິ ປຸນປິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘເມວ ໂຫຕິ ຠວຈກ຺ກໍ. ຕສ຺ມາ ເຕສມ຺ປິ ຊຣາມຣເຓເນວ ເອກສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ທ຺ວາທເສວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ຄານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອງ຺ຄານໍ ວວຕ຺ຖານໂຕປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທສວາຣວເສນ ສງ຺ເຂປກຖາ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອວິຊ຺ຊາປທນິທ຺ເທໂສ

໒໒໖. ອິທານິ ນິທ຺ເທສວາຣວເສນ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ໂຫຕິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈເຍສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ທສ຺ເສຕພ຺ເພສຸ ຍສ຺ມາ ປຸຕ຺ເຕ ກເຖຕພ຺ເພ ປຐມໍ ປິຕາ ກຖີຍຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ‘ມິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ, ທຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ປຸຕ຺ໂຕ ສຸກຖິໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເທສນາກຸສໂລ ສຕ຺ຖາ ສງ຺ຂາຣານໍ ຊນກຕ຺ເຖນ ປິຕຸສທິສໍ ອວິຊ຺ຊໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ອວິຊ຺ຊາ? ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂສມຸທຍສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສ຺ສ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍນ ອຎ຺ຎາຓໍ ອວິຊ຺ຊາຕິ ກຖິຕໍ.

ນິກ຺ເຂປກຓ຺ເຑ (ຘ. ສ. ໑໐໖໗) ປນ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອປເຣສຸປິ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ ຄຫິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພນ຺ເຕຕິ ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ, ອຕີຕານິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານິ. ອປຣນ຺ເຕຕິ ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ, ອນາຄຕານິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານິ. ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕຕິ ຕທຸຠຍໍ. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຕິ ສງ຺ຂາຣາທີນໍ ກາຣຓານິ ອວິຊ຺ຊາທີນິ ອງ຺ຄານິ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາຕິ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ຍສ຺ມາ ອຕີຕານໍ ຂນ຺ຘາທີນໍ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ຍສ຺ມາ ອນາຄຕານໍ ຂນ຺ຘາທີນໍ, ອຕີຕານາຄຕານໍ ຂນ຺ຘາທີນໍ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຍ ເຈວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ຊານິຕຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ອຎ຺ຎາຓໍ ອວິຊ຺ຊາຕິ ກຖິຕໍ.

ເອວໍ ກິໍ ກຖິຕໍ ໂຫຕິ? ກິຈ຺ຈໂຕ ເຈວ ຊາຕິໂຕ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ກຖິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ອຍຎ຺ຫິ ອວິຊ຺ຊາ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ຐານານິ ຊານິຕຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ກິຈ຺ຈໂຕ ກຖິຕາ; ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາປິ ອິເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຊາຕິໂຕປິ ກຖິຕາ. ເອວໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ຍໍ ເອວຣູປໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ອທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈວີສຕິ ປທານິ ອວິຊ຺ຊາຍ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຄຫິຕານິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ ປເທຫິ ກຖິຕາປິ ປຸນ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ປເທຫິ ລກ຺ຂເຓ ອກຖິເຕ ສຸກຖິຕາ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ລກ຺ຂເຓ ປນ ກຖິເຕເຍວ ສຸກຖິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ຍຖາ ປຸຣິໂສ ນຏ຺ຐໍ ໂຄຓໍ ປຣິເຍສມາໂນ ມນຸສ຺ເສ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘‘ອປິ, ອຍ຺ຍາ, ເສຕໍ ໂຄຓໍ ປສ຺ສຖ, ຣຕ຺ຕໍ ໂຄຓໍ ປສ຺ສຖາ’’ຕິ? ເຕ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຣຏ຺ເຐ ເສຕຣຕ຺ຕານໍ ໂຄຓານໍ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ເຕ ໂຄຓສ຺ສ ລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ເຕນ ‘ສງ຺ຆາຏິ’ ວາ ‘ນງ຺ຄລໍ’ ວາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຄໂຓ ສຸກຖິໂຕ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ; ເອວເມວ ຍສ຺ມາ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ອຏ຺ຐຫິ ປເທຫິ ກຖິຕາປິ ປຸນ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ປເທຫິ ລກ຺ຂເຓ ອກຖິເຕ ສຸກຖິຕາ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ລກ຺ຂເຓ ປນ ກຖິເຕເຍວ ສຸກຖິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍານສ຺ສາ ລກ຺ຂຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈວີສຕິ ປທານິ ກຖິຕານິ, ເຕສມ຺ປິ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຎາຓໍ ນາມ ປຎ຺ຎາ. ສາ ອຕ຺ຖຕ຺ຖໍ ກາຣຓກາຣຓໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ວິທິຕໍ ປາກຏໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ປນ ອວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ວິທິຕໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ຎາຓປຈ຺ຈນີກໂຕ ອຎ຺ຎາຓໍ. ທສ຺ສນນ຺ຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາປິ ຕໍ ອາກາຣໍ ປສ຺ສຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອທສ຺ສນໍ. ອຠິສມໂຍຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ອຠິສເມຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ອຠິສເມຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອນຠິສມໂຍ. ອນຸໂພໂຘ ສມ຺ໂພໂຘ ປຏິເວໂຘຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ອນຸພຸຊ຺ຌຕິ ສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ອນຸພຸຊ຺ຌິຕຸໍ ສໍພຸຊ຺ຌິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອນນຸໂພໂຘ ອສມ຺ໂພໂຘ ອປ຺ປຏິເວໂຘ. ສງ຺ຄາຫນາຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຆໍສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຆໍສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອສງ຺ຄາຫນາ. ປຣິໂຍຄາຫນາຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ໂອຄາຫິຕ຺ວາ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ໂອຄາຫິຕ຺ວາ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອປຣິໂຍຄາຫນາ. ສມເປກ຺ຂນາຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ສມໍ ສມ຺ມາ ຈ ເປກ຺ຂຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ສມໍ ສມ຺ມາ ຈ ເປກ຺ຂິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອສມເປກ຺ຂນາ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຕໍ ອາກາຣໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ. ນາສ຺ສາ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ອຕ຺ຖິ, ສຍຎ຺ຈ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ອປຈ຺ຈກ຺ຂກມ຺ມໍ. ທຸມ຺ເມຘຠາວຕາຍ ທຸມ຺ເມຊ຺ຌໍ. ພາລຠາວຕາຍ ພາລ຺ຍໍ.

ສມ຺ປຊຎ຺ຎນ຺ຕິປິ ປຎ຺ຎາ. ສາ ອຕ຺ຖຕ຺ຖໍ ກາຣຓກາຣຓໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ອາກາຣໍ ປຊານິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ. ໂມຫນວເສນ ໂມໂຫ. ປໂມຫນວເສນ ປໂມໂຫ. ສມ຺ໂມຫນວເສນ ສມ຺ໂມໂຫ. ອວິນ຺ທິຍໍ ວິນ຺ທຕີຕິອາທິວເສນ ອວິຊ຺ຊາ. ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ໂອຫນຕິ ໂອສີທາເປຕີຕິ ອວິຊ຺ໂຊໂຆ. ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ໂຍເຊຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາໂຍໂຄ. ອປ຺ປຫີນວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ຈ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ. ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໂຈຣາ ອທ຺ຘິເກ ວິຍ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ ວິລຸມ຺ປຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ. ຍຖາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ປລິຆສງ຺ຂາຕາຍ ລງ຺ຄິຍາ ປຕິຕາຍ ອນ຺ໂຕນຄເຣ ມນຸສ຺ສານໍ ພຫິນຄຣຄມນມ຺ປິ ພຫິນຄເຣ ມນຸສ຺ສານໍ ອນ຺ໂຕນຄຣປເວສນມ຺ປິ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ເອວເມວ ຍສ຺ສ ສກ຺ກາຍນຄເຣ ອຍໍ ປຕິຕາ ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສມ຺ປາປກໍ ຎາຓຄມນໍ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາລງ຺ຄີ ນາມ ໂຫຕິ. ອກຸສລຎ຺ຈ ຕໍ ມູລຎ຺ຈ, ອກຸສລານໍ ວາ ມູລນ຺ຕິ ອກຸສລມູລໍ. ຕໍ ປນ ນ ອຎ຺ຎໍ, ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ ໂມໂຫຕິ ໂມໂຫ ອກຸສລມູລໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອວິຊ຺ຊາຕິ ອຍໍ ເອວໍລກ຺ຂຓາ ອວິຊ຺ຊາ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ປຎ຺ຈວີສຕິປທວເສນ ອວິຊ຺ຊາຍ ລກ຺ຂຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອວໍລກ຺ຂຓາ ປນາຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາປິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ເອກເທໂສ ໂຫຕິ, ສຫຊາຕາ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ຉາເທຕິ; ສມຸທຍສຈ຺ຈສ຺ສ ນ ເອກເທໂສ ໂຫຕິ, ສຫຊາຕາ ໂຫຕິ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ຉາເທຕິ; ນິໂຣຘສຈ຺ຈສ຺ສ ເນວ ເອກເທໂສ ໂຫຕິ, ນ ສຫຊາຕາ, ນ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ເກວລໍ ຉາເທຕິ; ມຄ຺ຄສຈ຺ຈສ຺ສາປິ ນ ເອກເທໂສ, ນ ສຫຊາຕາ, ນ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ເກວລໍ ຉາເທຕິ. ທຸກ຺ຂາຣມ຺ມຓຕາ ອວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ຉາເທຕິ. ສມຸທຍາຣມ຺ມຓຕາ ອວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ຉາເທຕິ. ນິໂຣຘາຣມ຺ມຓຕາ ອວິຊ຺ຊາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ຉາເທຕິ. ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕາ ອວິຊ຺ຊາ ນູປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຎ຺ຈ ຉາເທຕິ.

ທ຺ເວ ສຈ຺ຈາ ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາ ຄມ຺ຠີຣາ. ທ຺ເວ ສຈ຺ຈາ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ທຸທ຺ທສາ. ອປິຈ ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຄມ຺ຠີຣຎ຺ເຈວ ທຸທ຺ທສຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂໍ ນາມ ປາກຏໍ, ລກ຺ຂຓສ຺ສ ປນ ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາ ຄມ຺ຠີຣໍ ນາມ ຊາຕໍ. ສມຸທເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາ ປນ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ມນ຺ເຖຕ຺ວາ ໂອຊາຍ ນີຫຣຓໍ ນາມ ຠາໂຣ, ສິເນຣຸປາທໂຕ ວາລິກາຍ ອຸທ຺ຘຣຓໍ ນາມ ຠາໂຣ, ປພ຺ພຕໍ ປີເຬຕ຺ວາ ຣສສ຺ສ ນີຫຣຓໍ ນາມ ຠາໂຣ; ເອວເມວ ທ຺ເວ ສຈ຺ຈານິ ຄມ຺ຠີຣຕາຍ ເອວ ທຸທ຺ທສານິ, ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ປນ ອຕິຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ອຕິທຸທ຺ທສຎ຺ຈາຕິ. ເອວໍ ທຸທ຺ທສຕ຺ຕາ ຄມ຺ຠີຣານໍ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ ຈ ທຸທ຺ທສານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ປຏິຈ຺ຉາທກໍ ໂມຫນ຺ຘກາຣໍ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອວິຊ຺ຊາຕິ.

ອວິຊ຺ຊາປທນິທ຺ເທໂສ.

ສງ຺ຂາຣປທນິທ຺ເທໂສ

ສງ຺ຂາຣປເທ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣສຸ ສງ຺ຂາຣສທ຺ເທນ ອາຄຕສງ຺ຂາເຣ ອນາມສິຕ຺ວາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາເຣເຍວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ? ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປຸນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣກໍ, ປູເຣຕິ ຈສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ, ປຸຊ຺ຊຎ຺ຈ ຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ປຸຎ຺ໂຎ. ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ວິປາກໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈາຕິ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ. ປຸຎ຺ໂຎວ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ປຸຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂໂຕ ອປຸຎ຺ໂຎ. ອປຸຎ຺ໂຎວ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ ອາເນຎ຺ຊໍ. ອາເນຎ຺ຊເມວ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ, ອາເນຎ຺ຊຎ຺ຈ ຠວໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີຕິ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ກາເຍນ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ກາຍໂຕ ວາ ປວຕ຺ໂຕ, ກາຍສ຺ສ ວາ ສງ຺ຂາໂຣຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ວຈີສງ຺ຂາຣຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ປຐມຕ຺ຕິໂກ ປຣິວີມໍສນສຸຕ຺ຕວເສນ ຄຫິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ປຸຎ຺ຎຎ຺ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ອປຸຎ຺ຎຎ຺ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອປຸຎ຺ຎຸປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ອາເນຎ຺ຊຎ຺ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອາເນຎ຺ຊຸປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິຍຕ຺ຕິໂກ ຕທນນ຺ຕຣສ຺ສ ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ຄຫິໂຕ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕປຣິຍາເຍນ (ມ. ນິ. ໑.໑໐໒) ຄຫິໂຕຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒) ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ ປເນເຕສໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ວເສນ ເຕ ຄຫິຕາຕິ? ອຍໍ ອຠິຘມ຺ໂມ ນາມ ນ ອຘຸນາກໂຕ, ນາປິ ພາຫິຣກອິສີຫິ ວາ ສາວເກຫິ ວາ ເທວຕາຫິ ວາ ຠາສິໂຕ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຊິນຠາສິໂຕ ປນ ອຍໍ. ອຠິຘມ຺ເມປິ ຫິ ສຸຕ຺ເຕປິ ເອກສທິສາວ ຕນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ.

ອິທານິ ເຕ ສງ຺ຂາເຣ ປເຠທໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາ ເຈຕນາຕິ ອນິຍມໂຕ ຈຕຸຠູມິກເຈຕນາປິ ວຸຕ຺ຕາ. ກາມາວຈຣາ ຣູປາວຈຣາຕິ ນິຍມິຕຕ຺ຕາ ປນ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ, ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາຕິ ເຕຣສ ເຈຕນາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ນາມ. ທານມຍາຕິອາທີຫິ ຕາສໍເຍວ ເຈຕນານໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸວເສນ ປວຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣາວ ທານສີລມຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຠາວນາມຍາ ປນ ເຕຣສປິ. ຍຖາ ຫິ ປຄຸຓໍ ຘມ຺ມໍ ສຊ຺ຌາຍມາໂນ ເອກໍ ທ຺ເວ ອນຸສນ຺ຘິຄເຕປິ ນ ຊານາຕິ, ປຈ຺ຉາ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຊານາຕິ; ເອວເມວ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປຄຸຓກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາປິ ຠາວນາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠາວນາມຍາ ປນ ເຕຣສປີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທານມຍາທີສຸ ‘‘ທານໍ ອາຣພ຺ຠ ທານມຘິກິຈ຺ຈ ຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈຕນາ ສຎ຺ເຈຕນາ ເຈຕຍິຕຕ຺ຕໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທານມໂຍ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ. ສີລໍ ອາຣພ຺ຠ…ເປ… ຠາວນໍ ອາຣພ຺ຠ ຠາວນມຘິກິຈ຺ຈ ຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈຕນາ ສຎ຺ເຈຕນາ ເຈຕຍິຕຕ຺ຕໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຠາວນາມໂຍ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໖໙) ອຍໍ ສງ຺ເຂປເທສນາ.

ຈີວຣາທີສຸ ປນ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຣູປາທີສຸ ວາ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອນ຺ນາທີສຸ ວາ ທສສຸ ທານວຕ຺ຖູສຸ ຕໍ ຕໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ເຕສໍ ອຸປ຺ປາທນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຣິຈ຺ຈາຄກາເລ ປຈ຺ຉາ ໂສມນສ຺ສຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສ຺ສຣເຓ ຈາຕິ ຕີສຸ ກາເລສຸ ປວຕ຺ຕາ ເຈຕນາ ທານມຍາ ນາມ. ສີລໍ ປຣິປູຣຓຕ຺ຖາຍ ປນ ‘ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊນ຺ຕສ຺ສ ມໂນຣຖໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ‘ປພ຺ພຊິໂຕ ວຕມ຺ຫິ, ສາຘຸ ສຸຏ຺ຐູ’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ສໍວຣນ຺ຕສ຺ສ ຈີວຣາທໂຍ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອາປາຖຄເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣາທີນິ ສໍວຣນ຺ຕສ຺ສ ອາຊີວໍ ໂສເຘນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປວຕ຺ຕາ ເຈຕນາ ສີລມຍາ ນາມ. ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ວຸຕ຺ເຕນ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ເຄນ ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ຣູເປ…ເປ… ຘມ຺ເມ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສໍ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ເວທນໍ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊໍ ເວທນໍ, ຣູປສຎ຺ຎໍ …ເປ… ຘມ຺ມສຎ຺ຎໍ ຊຣາມຣຓໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕາ ເຈຕນາ ຠາວນາມຍາ ນາມາຕິ ອຍໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ.

ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣນິທ຺ເທເສ ອກຸສລາ ເຈຕນາຕິ ທ຺ວາທສອກຸສລຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈຕນາ. ກາມາວຈຣາຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕເຈຕນາ ເສສາ ຣູປາຣູປຠເວປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປນ ປຏິສນ຺ຘິໍ ນ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກາມາວຈເຣເຍວ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ວິປາກໍ ອວຈາເຣນ຺ຕີຕິ ກາມາວຈຣາຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕາ.

ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣນິທ຺ເທເສ ກຸສລາ ເຈຕນາ ອຣູປາວຈຣາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ອຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາ. ເອຕາ ຫິ ຈຕສ຺ໂສ ອນິຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ອນິຎ຺ຊນສ຺ສ ຈ ອຠິສງ຺ຂຣຓຏ຺ເຐນ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ຫິ ຕິສ຺ໂສ ກຸສລວິປາກກິຣິຍາເຈຕນາ ທ຺ວາທສ ອຣູປາວຈຣເຈຕນາຕິ ປຎ຺ຈທສ ຘມ຺ມາ ອນິຈ຺ຈລຏ຺ເຐນ ອຜນ຺ທນຏ຺ເຐນ ອາເນຎ຺ຊາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຣູປາວຈຣາ ກຸສລາ ເຈຕນາ ອນິຎ຺ຊາ ສມານາປິ ອຕ຺ຕນາ ສຣິກ຺ຂກມ຺ປິ ອສຣິກ຺ຂກມ຺ປິ ສອິຎ຺ຊນມ຺ປິ ອນິຎ຺ຊນມ຺ປິ ຣູປາຣູປໍ ຊເນຕີຕິ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ວິປາກກິຣິຍເຈຕນາ ປນ ອວິປາກຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ນ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຕຖາ ອຣູປາວຈຣາ ວິປາກກິຣິຍເຈຕນາປີຕິ ເອກາທສາປິ ເອຕາ ເຈຕນາ ອາເນຎ຺ຊາວ ນ ອຠິສງ຺ຂາຣາ. ຈຕຸພ຺ພິຘາ ປນ ອຣູປາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ຍຖາ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີນໍ ສທິສາວ ຉາຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ຕນາ ສທິສໍ ນິຈ຺ຈລໍ ອຣູປເມວ ຊເນຕີຕິ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ເອວໍ ປຸຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ເຕຣສ, ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ທ຺ວາທສ, ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣວເສນ ຈຕສ຺ໂສຕິ ສພ຺ພາເປຕາ ປຣິປິຓ຺ຑິຕາ ເອກູນຕິໍສ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ຠຄວາ ອປຣິມາເຓສຸ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ມຫາຕຸລາຍ ຘາຣຍມາໂນ ວິຍ, ນາຬິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມິນມາໂນ ວິຍ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກູນຕິໍສເມວ ທສ຺ເສສິ.

ອິທານິ ອປຣິມາເຓສຸ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ອປຣິມາຓາ ສຕ຺ຕາ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມໍ ອາຍູຫມານາ ເຍຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນ຺ຕິ, ຕານິ ຕີຓິ ກມ຺ມທ຺ວາຣານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ? ກາຍສຎ຺ເຈຕນາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາຕິ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ກາຍທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລເຈຕນາ ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາຕິ ສມວີສຕິ ເຈຕນາ; ກາຍທ຺ວາເຣ ອາທານຄ຺ຄຫຓໂຈປນໍ ປາປຍມານາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວີສຕິ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ວຈີສຎ຺ເຈຕນາຕິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ວຈີທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕາ ຕາເຍວ ວີສຕິ ເຈຕນາ; ວຈີທ຺ວາເຣ ຫນຸສຎ຺ໂຈປນໍ ວາກ຺ຍເຠທໍ ປາປຍມານາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວີສຕິ ເຈຕນາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຠິຎ຺ຎາເຈຕນາ ປເນຕ຺ຖ ປຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ຄຫິຕາ. ຍຖາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາເຈຕນາ, ເອວໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈເຈຕນາປິ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສາປິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວ ອປເນຕພ຺ພາ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ປນ ສພ຺ພາເປຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຕິ ອຸໂຠປິ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ອສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສພ຺ພາປິ ເອກູນຕິໍສ ເຈຕນາ. ອິຕິ ຠຄວາ ອປຣິມາເຓສຸ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ອປຣິມາຓາ ສຕ຺ຕາ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມໍ ອາຍູຫມານາ ອິເມຫິ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນ຺ຕີຕິ ອາຍູຫນກມ຺ມທ຺ວາຣໍ ທສ຺ເສສິ.

ອິເມສໍ ປນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຕິການໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ຫິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ສິຍາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕາ ວິຣມນ຺ຕສ຺ສ ສິຍາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ເອວໍ ອຏ຺ຐ ກຸສລເຈຕນາ ກາມາວຈຣາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ຈ ໂຫຕິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ຈ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ຈ. ມໂນທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປນ ເຕຣສ ເຈຕນາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ຈ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ຈ. ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣປິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ສິຍາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ສິຍາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ທ຺ເວ ທ຺ວາຣານິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕິຍໍ ສິຍາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ. ເອວໍ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ກາຍສງ຺ຂາໂຣປິ ໂຫຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣປິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣປິ.

ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ປນ ສິຍາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ສິຍາ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ນ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ຕຖາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ປນ ສິຍາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ສິຍາ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ສິຍາ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ. ອິເມ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ນາມ.

ກຖໍ ປເນຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ – ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອວິຊ຺ຊາຠາເວ ຠາວໂຕ. ຍສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ອປ຺ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ໂສ ທຸກ຺ເຂ ຕາວ ປຸພ຺ພນ຺ຕາທີສຸ ຈ ອຎ຺ຎາເຓນ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເຫຕຸຠູເຕ ຕິວິເຘປິ ສງ຺ຂາເຣ ອາຣຠຕິ, ສມຸທເຍ ອຎ຺ຎາເຓນ ທຸກ຺ຂເຫຕຸຠູເຕປິ ຕຓ຺ຫາປຣິກ຺ຂາເຣ ສງ຺ຂາເຣ ສຸຂເຫຕຸໂຕ ມຎ຺ຎມາໂນ ອາຣຠຕິ, ນິໂຣເຘ ປນ ມຄ຺ເຄ ຈ ອຎ຺ຎາເຓນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນິໂຣຘຠູເຕປິ ຄຕິວິເສເສ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ນິໂຣຘສ຺ສ ຈ ອມຄ຺ຄຠູເຕສຸປິ ຍຎ຺ຎາມຣຕປາທີສຸ ນິໂຣຘມຄ຺ຄສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ຍຎ຺ຎາມຣຕປາທິມຸເຂນ ຕິວິເຘປິ ສງ຺ຂາເຣ ອາຣຠຕິ.

ອປິຈ ໂສ ຕາຍ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ອປ຺ປຫີນາວິຊ຺ຊຕາຍ ວິເສສໂຕ ຊາຕິຊຣາໂຣຄມຣຓາທິອເນກາທີນວໂວກິຓ຺ຓໍ ປຸຎ຺ຎຜລສງ຺ຂາຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອຊານນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ກາຍວຈີຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣເຠທໍ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອາຣຠຕິ ເທວຈ຺ຉຣກາມໂກ ວິຍ ມຣຸປປາຕໍ; ສຸຂສມ຺ມຕສ຺ສາປິ ຈ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎຜລສ຺ສ ອນ຺ເຕ ມຫາປຣິຬາຫຊນກໍ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕໍ ອປ຺ປສ຺ສາທຕຎ຺ຈ ອປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອາຣຠຕິ ສລໂຠ ວິຍ ທີປສິຂາຠິນິປາຕໍ, ມຘຸພິນ຺ທຸຄິທ຺ໂຘ ວິຍ ຈ ມຘຸລິຕ຺ຕສຕ຺ຖຘາຣາເລຫນໍ.

ກາມູປເສວນາທີສຸ ຈ ສວິປາເກສຸ ອາທີນວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ ເຈວ ກິເລສາຠິຠູຕຕາຍ ຈ ທ຺ວາຣຕ຺ຕຍປ຺ປວຕ຺ຕມ຺ປິ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອາຣຠຕິ ພາໂລ ວິຍ ຄູຖກີຬນໍ, ມຣິຕຸກາໂມ ວິຍ ຈ ວິສຂາທນໍ. ອາຣຸປ຺ປວິປາເກສຸ ຈາປິ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕໍ ອນວພຸຊ຺ຌມາໂນ ສສ຺ສຕາທິວິປລ຺ລາເສນ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣຠູຕໍ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອາຣຠຕິ ທິສາມູຬ຺ໂຫ ວິຍ ປິສາຈນຄຣາຠິມຸຂມຄ຺ຄຄມນໍ.

ເອວໍ ຍສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາຠາວໂຕວ ສງ຺ຂາຣຠາໂວ, ນ ອຠາວໂຕ; ຕສ຺ມາ ຊານິຕພ຺ພເມຕໍ – ອິເມ ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອວິທ຺ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣມ຺ປິ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣມ຺ປິ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣມ຺ປິ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີນາ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ໂສ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາ ເນວ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ຄຓ຺ຫາມ ຕາວ ເອຕໍ ‘ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ’ຕິ. ອິທໍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘ກຕເມສໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ກຖໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’ຕິ? ຕຕ຺ຣິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎານໍ, ທຸວິຘາເນກຘາ ປນ;

ປເຣສໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ສາ, ເອກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ມຕາ.

ຕຕ຺ຖ ‘ປຸຎ຺ຎານໍ ທຸວິຘາ’ຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ຈາຕິ ທ຺ເວຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ສາ ຫິ ອວິຊ຺ຊໍ ຂຍໂຕ ວຍໂຕ ສມ຺ມສນກາເລ ກາມາວຈຣານໍ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນ ສໂມຫຈິຕ຺ຕຊານນກາເລ ຣູປາວຈຣານໍ, ອວິຊ຺ຊາສມຕິກ຺ກມນຕ຺ຖາຍ ປນ ທານາທີນິ ເຈວ ກາມາວຈຣປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ປູເຣນ຺ຕສ຺ສ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານິ ຈ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເຕສໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ; ຕຖາ ອວິຊ຺ຊາສມ຺ມູຬ຺ຫຕ຺ຕາ ກາມຠວຣູປຠວສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຕາເນວ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ.

‘ອເນກຘາ ປນ ປເຣສ’ນ຺ຕິ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ອເນກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ເອສາ ຫິ ອວິຊ຺ຊໍ ອາຣພ຺ຠ ຣາຄາທີນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ, ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາທນກາເລ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສເຍຫິ, ອວິຊ຺ຊາສມ຺ມູຬ຺ຫສ຺ສ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ, ທຸຕິຍຊວນາທີນໍ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣານນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕປຈ຺ຈເຍຫິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອກຸສລໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເຫຕຸສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ອເນກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

‘ປຈ຺ຉິມານໍ ສາ ເອກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ມຕາ’ຕິ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍເນວ ເອກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ມຕາ. ໂສ ປນສ຺ສາ ອຸປນິສ຺ສຍຠາໂວ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາເຣ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ‘ກິໍ ປນາຍເມກາວ ອວິຊ຺ຊາ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ອຸທາຫຸ ອຎ຺ເຎປິ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີ’ຕິ? ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຍທິ ຕາວ ເອກາວ ເອກກາຣຓວາໂທ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຖ ‘ອຎ຺ເຎປິ ສນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ເອກກາຣຓນິທ຺ເທໂສ ນຸປປຊ຺ຊຕີຕິ? ນ ນຸປປຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ –

ເອກໍ ນ ເອກໂຕ ອິຘ, ນາເນກມເນກໂຕປິ ໂນ ເອກໍ;

ຜລມຕ຺ຖິ ອຕ຺ຖິ ປນ ເອກ-ເຫຕຸຜລທີປເນ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກໂຕ ຫິ ກາຣຓໂຕ ນ ອິຘ ກິຎ຺ຈິ ເອກໍ ຜລມຕ຺ຖິ, ນ ອເນກໍ. ນາປິ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ ເອກໍ. ອເນເກຫິ ປນ ກາຣເຓຫິ ອເນກເມວ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ອເນເກຫິ ອຸຕຸປຖວີພີຊສລິລສງ຺ຂາເຕຫິ ກາຣເຓຫິ ອເນກເມວ ຣູປຄນ຺ຘຣສາທິອງ຺ກຸຣສງ຺ຂາຕໍ ຜລມຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ທິສ຺ສຕິ. ຍໍ ປເນຕໍ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອເກກເຫຕຸຜລທີປນໍ ກຕໍ, ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ, ປໂຍຊນໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

ຠຄວາ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ປຘານຕ຺ຕາ, ກຕ຺ຖຈິ ປາກຏຕ຺ຕາ, ກຕ຺ຖຈິ ອສາຘາຣຓຕ຺ຕາ, ເທສນາວິລາສສ຺ສ ຈ ເວເນຍ຺ຍານຎ຺ຈ ອນຸຣູປໂຕ ເອກເມວເຫຕຸໍ ວາ ຜລໍ ວາ ທີເປຕິ; ‘‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໙໗) ຫິ ເອກເມວ ເຫຕຸໍ ຜລຎ຺ຈາຫ. ຜສ຺ໂສ ຫິ ເວທນາຍ ປຘານເຫຕຸ ຍຖາຜສ຺ສໍ ເວທນາວວຕ຺ຖານໂຕ. ເວທນາ ຈ ຜສ຺ສສ຺ສ ປຘານຜລໍ ຍຖາເວທນໍ ຜສ຺ສວວຕ຺ຖານໂຕ.

‘‘ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານາ ອາພາຘາ’’ຕິ (ມຫານິ. ໕) ປາກຏຕ຺ຕາ ເອກໍ ເຫຕຸມາຫ. ປາກໂຏ ເຫຕ຺ຖ ເສມ຺ໂຫ, ນ ກມ຺ມາທໂຍ. ‘‘ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພເຕ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣມູລກາ’’ຕິ ອສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ເອກໍ ເຫຕຸມາຫ; ອສາຘາຣໂຓ ຫິ ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ອກຸສລານໍ, ສາຘາຣຓານິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓາທີນີຕິ.

ຕສ຺ມາ ອຍມິຘ ອວິຊ຺ຊາ ວິຊ຺ຊມາເນສຸປິ ອຎ຺ເຎສຸ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓສຫຊາຕຘມ຺ມາທີສຸ ສງ຺ຂາຣກາຣເຓສຸ ‘‘ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໒) ຈ ‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ອາສວສມຸທໂຍ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໐໔) ຈ ວຈນໂຕ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຕຓ຺ຫາທີນໍ ສງ຺ຂາຣເຫຕູນໍ ເຫຕູຕິ ປຘານຕ຺ຕາ, ‘‘ອວິທ຺ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣມ຺ປິ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີ’’ຕິ ປາກຏຕ຺ຕາ ອສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ເຫຕຸຠາເວນ ທີປິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອເຕເນວ ຈ ເອເກກເຫຕຸຜລທີປນປຣິຫາຣວຈເນນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອເກກເຫຕຸຜລທີປເນ ປໂຍຊນໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຖາຫ – ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ເອກນ຺ຕານິຏ຺ຐຜລາຍ ສາວຊ຺ຊາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ກຖໍ ປຸຎ຺ຎາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ? ນ ຫິ ນິມ຺ພພີຊໂຕ ອຸຈ຺ຉຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ກຖໍ ນ ຍຸຊ຺ຊິສ຺ສຕິ? ໂລກສ຺ມິຎ຺ຫິ –

ວິຣຸທ຺ໂຘ ຈາວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ, ສທິສາສທິໂສ ຕຖາ;

ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສິທ຺ໂຘ, ວິປາກາ ເອວ ເຕ ຈ ນ.

ຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ຐານສຠາວກິຈ຺ຈາທິວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂລເກ ສິທ຺ໂຘ. ປຸຣິມຈິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ອປຣຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຐານວິຣຸທ຺ໂຘ ປຈ຺ຈໂຍ, ປຸຣິມສິປ຺ປາທິສິກ຺ຂາ ຈ ປຈ຺ຉາປວຕ຺ຕມານານໍ ສິປ຺ປາທິກິຣິຍານໍ. ກມ຺ມໍ ຣູປສ຺ສ ສຠາວວິຣຸທ຺ໂຘ ປຈ຺ຈໂຍ, ຂີຣາທີນິ ຈ ທຘິອາທີນໍ. ອາໂລໂກ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈວິຣຸທ຺ໂຘ, ຄຸຬາທໂຍ ຈ ອາສວາທີນໍ. ຈກ຺ຂຸຣູປາທໂຍ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ຐານາວິຣຸທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຍາ. ປຸຣິມຊວນາທໂຍ ປຈ຺ຉິມຊວນາທີນໍ ສຠາວາວິຣຸທ຺ຘາ ກິຈ຺ຈາວິຣຸທ຺ຘາ ຈ.

ຍຖາ ຈ ວິຣຸທ຺ຘາວິຣຸທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຍາ ສິທ຺ຘາ, ເອວໍ ສທິສາສທິສາປິ. ສທິສເມວ ຫິ ອຸຕຸອາຫາຣສງ຺ຂາຕໍ ຣູປໍ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ສາລິພີຊາທີນິ ຈ ສາລິຜລາທີນໍ. ອສທິສມ຺ປິ ຣູປໍ ອຣູປສ຺ສ, ອຣູປຎ຺ຈ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ; ໂຄໂລມາວິໂລມວິສາຓທຘິຕິລປິຏ຺ຐາທີນິ ຈ ທພ຺ພຠູຕິຓກາທີນໍ. ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ເຍ ວິຣຸທ຺ຘາວິຣຸທ຺ຘາ ສທິສາສທິສາ ປຈ຺ຈຍາ, ນ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາກາເຍວ. ອິຕິ ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາ ວິປາກວເສນ ເອກນ຺ຕານິຏ຺ຐຜລສຠາວວເສນ ຈ ສາວຊ຺ຊາປິ ສມານາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເອເຕສໍ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທີນໍ ຍຖານຸຣູປໍ ຐານກິຈ຺ຈສຠາວວິຣຸທ຺ຘາວິຣຸທ຺ຘປຈ຺ຈຍວເສນ ສທິສາສທິສປຈ຺ຈຍວເສນ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ໂສ ຈສ຺ສາ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ‘‘ຍສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ອປ຺ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ໂສ ທຸກ຺ເຂ ຕາວ ປຸພ຺ພນ຺ຕາທີສຸ ຈ ອຎ຺ຎາເຓນ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເຫຕຸຠູເຕ ຕິວິເຘປິ ສງ຺ຂາເຣ ອາຣຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ ເອວ.

ອປິຈ ອຍໍ ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ –

ຈຸຕູປປາເຕ ສໍສາເຣ, ສງ຺ຂາຣານຎ຺ຈ ລກ຺ຂເຓ;

ໂຍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນ-ຘມ຺ເມສຸ ຈ ວິມຸຍ຺ຫຕິ.

ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ໂສ ເອເຕ, ສງ຺ຂາເຣ ຕິວິເຘ ຍໂຕ;

ອວິຊ຺ຊາ ປຈ຺ຈໂຍ ເຕສໍ, ຕິວິຘານມ຺ປິ ຍໍ ຕໂຕຕິ.

ກຖໍ ປນ ໂຍ ເອເຕສຸ ວິມຸຍ຺ຫຕິ, ໂສ ຕິວິເຘເປເຕ ສງ຺ຂາເຣ ກໂຣຕີຕິ ເຈ? ຈຸຕິຍາ ຕາວ ວິມູຬ຺ໂຫ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ ມຣຓ’’ນ຺ຕິ ຈຸຕິໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘ສຕ຺ໂຕ ມຣຕິ, ສຕ຺ຕສ຺ສ ເທສນ຺ຕຣສງ຺ກມນ’ນ຺ຕິອາທີນິ ວິກປ຺ເປຕິ. ອຸປປາເຕ ວິມູຬ຺ໂຫ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ຂນ຺ຘານໍ ປາຕຸຠາໂວ ຊາຕີ’’ຕິ ອຸປປາຕໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘ສຕ຺ໂຕ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ສຕ຺ຕສ຺ສ ນວສຣີຣປາຕຸຠາໂວ’ຕິອາທີນິ ວິກປ຺ເປຕິ. ສໍສາເຣ ວິມູຬ຺ໂຫ ໂຍ ເອສ –

‘‘ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ປຏິປາຏິ, ຘາຕຸອາຍຕນານ ຈ;

ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕມານາ, ສໍສາໂຣຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຓ຺ຓິໂຕ ສໍສາໂຣ. ຕໍ ເອວໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອສ຺ມາ ໂລກາ ປຣໍ ໂລກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຣສ຺ມາ ໂລກາ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’ຕິອາທີນິ ວິກປ຺ເປຕິ. ສງ຺ຂາຣານໍ ລກ຺ຂເຓ ວິມູຬ຺ໂຫ ສງ຺ຂາຣານໍ ສຠາວລກ຺ຂຓໍ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສງ຺ຂາເຣ ອຕ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຕນິຍໂຕ ຘຸວໂຕ ສຸຠໂຕ ສຸຂໂຕ ຈ ວິກປ຺ເປຕິ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມສຸ ວິມູຬ຺ໂຫ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ສງ຺ຂາຣາທີນໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຕາ ຊານາຕິ ວາ ນ ຊານາຕິ ວາ, ໂສ ເອວ ກໂຣຕິ ຈ ກາເຣຕິ ຈ ໂສ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ອຓຸອິສ຺ສຣາທໂຍ ກລລາທິຠາເວນ ສຣີຣໍ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕິ, ໂສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປນ຺ໂນ ຜຸສຕິ ເວທິຍຕິ ຕຓ຺ຫິຍຕິ ອຸປາທິຍຕິ ຆຏິຍຕິ, ໂສ ປຸນ ຠວນ຺ຕເຣ ຠວຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ນິຍຕິສງ຺ຄຕິຠາວປຣິຓຕາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໘) ວາ ວິກປ຺ເປຕິ. ໂສ ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ອນ຺ຘີກໂຕ ເອວໍ ວິກປ຺ເປນ຺ໂຕ ຍຖາ ນາມ ອນ຺ໂຘ ປຖວິຍໍ ວິຈຣນ຺ໂຕ ມຄ຺ຄມ຺ປິ ອມຄ຺ຄມ຺ປິ ຖລມ຺ປິ ນິນ຺ນມ຺ປິ ສມມ຺ປິ ວິສມມ຺ປິ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ປຸຎ຺ຎມ຺ປິ ອປຸຎ຺ຎມ຺ປິ ອາເນຎ຺ຊມ຺ປິ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

ຍຖາປິ ນາມ ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ, ນໂຣ ອປຣິນາຍໂກ;

ເອກທາ ຍາຕິ ມຄ຺ເຄນ, ກຸມ຺ມຄ຺ເຄນາປິ ເອກທາ.

ສໍສາເຣ ສໍສຣໍ ພາໂລ, ຕຖາ ອປຣິນາຍໂກ;

ກໂຣຕິ ເອກທາ ປຸຎ຺ຎໍ, ອປຸຎ຺ຎມປິ ເອກທາ.

ຍທາ ຎຕ຺ວາ ຈ ໂສ ຘມ຺ມໍ, ສຈ຺ຈານິ ອຠິສເມສ຺ສຕິ;

ຕທາ ອວິຊ຺ຊູປສມາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສຕີຕິ.

ອຍໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ປທສ຺ມິໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ.

ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣປທນິທ຺ເທໂສ.

ວິຎ຺ຎາຓປທນິທ຺ເທໂສ

໒໒໗. ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓປທນິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິອາທີສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາກນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓານິ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ປນ ກຸສລາກຸສລວິປາກາ ທ຺ເວ ມໂນຘາຕຸໂຍ, ຕິສ຺ໂສ ອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ, ອຏ຺ຐ ສເຫຕຸການິ ກາມາວຈຣວິປາກຈິຕ຺ຕານິ, ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣານິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣູປາວຈຣານີຕິ ພາວີສຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຉຫິ ວິຎ຺ຎາເຓຫິ ສພ຺ພານິປິ ພາຕ຺ຕິໍສ ໂລກິຍວິປາກວິຎ຺ຎາຓານິ ສງ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ ປນ ວຏ຺ຏກຖາຍໍ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນ ຄຫິຕານິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ກຖໍ ປເນຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ ‘ອິທໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ໂຫຕີ’ຕິ? ອຸປຈິຕກມ຺ມາຠາເວ ວິປາກາຠາວໂຕ. ວິປາກຎ຺ເຫຕໍ, ວິປາກຎ຺ຈ ນ ອຸປຈິຕກມ຺ມາຠາເວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍທິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ສພ຺ເພສໍ ສພ຺ພວິປາການິ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ; ນ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຊານິຕພ຺ພເມຕໍ – ‘ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕີ’ຕິ.

ກຕຣສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ກຕຣວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເຈ? ກາມາວຈຣປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ຕາວ ກຸສລວິປາການິ ປຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ, ມໂນວິຎ຺ຎາເຓ ເອກາ ມໂນຘາຕຸ, ທ຺ເວ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ, ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣມຫາວິປາການີຕິ ໂສຬສ. ຍຖາຫ –

‘‘ກາມາວຈຣສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ວິປາກາ ມໂນຘາຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສສງ຺ຂາເຣນ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສສງ຺ຂາເຣນ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສສງ຺ຂາເຣນ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສສງ຺ຂາເຣນາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໔໓໑, ໔໙໘).

ຣູປາວຈຣປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ປນ ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣວິປາການິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຕສ຺ເສວ ຣູປາວຈຣສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ…ເປ… ປຎ຺ຈມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໔໙໙).

ເອວໍ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ເອກວີສຕິວິຘໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ.

ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ປນ ອກຸສລວິປາການິ ປຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ, ເອກາ ມໂນຘາຕຸ, ເອກາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕວິຘໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິປາກາ ມໂນຘາຕຸ, ວິປາກາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໕໕໖).

ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣູປວິປາການີຕິ ເອວໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕີຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຕສ຺ເສວ ອຣູປາວຈຣສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ…ເປ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາສຫຄຕໍ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໕໐໑).

ເອວໍ ຍໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ຎຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ – ສພ຺ພເມວ ຫິ ອິທໍ ປວຕ຺ຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ທ຺ວິຘາ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ, ທ຺ເວ ມໂນຘາຕຸໂຍ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ອິມານິ ເຕຣສ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ປວຕ຺ຕິຍໍເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເສສານິ ເອກູນວີສຕິ ຕີສຸ ຠເວສຸ ຍຖານຸຣູປໍ ປວຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ປຏິສນ຺ຘິຍມ຺ປິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ກຖໍ? ກຸສລວິປາການິ ຕາວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ປຎ຺ຈ ກຸສລວິປາເກນ ວາ ອກຸສລວິປາເກນ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຣິປາກມຸປຄຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອາປາຖຄຕໍ ອິຏ຺ຐໍ ວາ ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ຈກ຺ຂາທິປສາທໍ ນິສ຺ສາຍ ທສ຺ສນສວນຆາຍນສາຍນຜຸສນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຖາ ອກຸສລວິປາການິ ປຎ຺ຈ. ເກວລຎ຺ຫິ ເຕສໍ ອນິຏ຺ຐໍ ອນິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ອຍເມວ ວິເສໂສ. ທສາປິ ເຈຕານິ ນິຍຕທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວຕ຺ຖຸຏ຺ຐານານິ ນິຍຕກິຈ຺ຈາເນວ ຈ ຠວນ຺ຕິ.

ຕໂຕ ກຸສລວິປາການໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ອນນ຺ຕຣໍ ກຸສລວິປາກມໂນຘາຕຸ ເຕສຎ຺ເຎວ ອາຣມ຺ມຓມາຣພ຺ຠ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ອກຸສລວິປາການໍ ອນນ຺ຕຣໍ ອກຸສລວິປາກາ. ອິທຎ຺ຈ ປນ ທ຺ວຍໍ ອນິຍຕທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓໍ ນິຍຕວຕ຺ຖຸຏ຺ຐານໍ ນິຍຕກິຈ຺ຈຎ຺ຈ ໂຫຕິ.

ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ປນ ອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ກຸສລວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ຕສ຺ສາ ເອວ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ຈ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ພລວາຣມ຺ມເຓ ກາມາວຈຣສຕ຺ຕານໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ໂລຠສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຊວນາວສາເນ ຠວງ຺ຄວີຖິໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຊວເນນ ຄຫິຕາຣມ຺ມເຓ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ຈ ສກິໍ ວາ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ປວຕ຺ຕຕິ. ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຄຓນາຍໍ ປນ ສພ຺ພທ຺ວາເຣສຸ ຕທາຣມ຺ມເຓ ທ຺ເວ ເອວ ຈິຕ຺ຕວາຣາ ອາຄຕາ. ອິທໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຈ ປິຏ຺ຐິຠວງ຺ຄນ຺ຕິ ຈາຕິ ທ຺ເວ ນາມານິ ລຠຕິ, ອນິຍຕທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓໍ ນິຍຕວຕ຺ຖຸກໍ ອນິຍຕຏ຺ຐານກິຈ຺ຈຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ. ເອວໍ ຕາວ ເຕຣສ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ປວຕ຺ຕິຍໍເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເສເສສຸ ເອກູນວີສຕິຍາ ຈິຕ຺ເຕສຸ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ນ ປວຕ຺ຕຕິ.

ປວຕ຺ຕິຍໍ ປນ ກຸສລາກຸສລວິປາກາ ຕາວ ທ຺ເວ ອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ກຸສລາກຸສລວິປາກມໂນຘາຕູນໍ ອນນ຺ຕຣໍ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈໍ, ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕທາຣມ຺ມຓກິຈ຺ຈໍ, ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນປຏິສນ຺ຘິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອສຕິ ຠວງ຺ຄຸປຈ຺ເຉທເກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ຠວງ຺ຄກິຈ຺ຈໍ, ອນ຺ເຕ ຈຸຕິກິຈ຺ຈຎ຺ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ສາຘຍມານາ ນິຍຕວຕ຺ຖຸກາ ອນິຍຕທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓຏ຺ຐານກິຈ຺ຈາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣສເຫຕຸກຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຕທາຣມ຺ມຓກິຈ຺ຈໍ, ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນປຏິສນ຺ຘິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອສຕິ ຠວງ຺ຄຸປຈ຺ເຉທເກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ຠວງ຺ຄກິຈ຺ຈໍ, ອນ຺ເຕ ຈຸຕິກິຈ຺ຈຎ຺ຈາຕິ ຕີຓິ ກິຈ຺ຈານິ ສາຘຍມານານິ ນິຍຕວຕ຺ຖຸການິ ອນິຍຕທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓຏ຺ຐານກິຈ຺ຈານິ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈ ຣູປາວຈຣານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ອຣູປາວຈຣານິ ອຕ຺ຕນາ ທິນ຺ນປຏິສນ຺ຘິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອສຕິ ຠວງ຺ຄຸປຈ຺ເຉທເກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ຠວງ຺ຄກິຈ຺ຈໍ, ອນ຺ເຕ ຈຸຕິກິຈ຺ຈຎ຺ຈາຕິ ກິຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ສາຘຍມານານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຣູປາວຈຣານິ ນິຍຕວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານິ ອນິຍຕຏ຺ຐານກິຈ຺ຈານິ, ອິຕຣານິ ອວຕ຺ຖຸການິ ນິຍຕາຣມ຺ມຓານິ ອນິຍຕຏ຺ຐານກິຈ຺ຈານິ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ຕາວ ພາຕ຺ຕິໍສວິຘມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕິຍໍ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຣສ຺ສ ເຕ ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ຈ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍາເນຕານິ ເອກາທສ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເຕສຸ ເອກມ຺ປິ ຣູປາຣູປຠເວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ນ ປວຕ຺ຕຕິ. ກສ຺ມາ? ພີຊາຠາວາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ກາມາວຈຣວິປາກສງ຺ຂາຕໍ ປຏິສນ຺ຘິພີຊໍ ນຕ຺ຖິ, ຍໍ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕິຍໍ ຕສ຺ສ ຊນກໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນມ຺ປິ ຣູປຠເວ ອຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ນ; ອິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປວຕ຺ຕິອານຸຠາວໂຕ ທ຺ວາຣວີຖິເຠເທ ຈິຕ຺ຕນິຍມໂຕ ຈ.

ຍຖາ ເຈຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປາຣູປຠເວ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ ຕຖາ ສພ຺ເພປິ ອກາມາວຈເຣ ຘມ຺ເມ ນານຸພນ຺ຘຕິ. ກສ຺ມາ? ອຊນກຕ຺ຕາ ເຈວ ຊນກສ຺ສ ຈ ອສທິສຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ຍຖາ ນາມ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ຕຣຸຓທາຣໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຊນກໍ ປິຕຣໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປິຕຸສທິສໍ ຫິຕກາມໍ ຎາຕິໍ ອງ຺ຄຸລິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຣາຊປຸຣິສາທິໍ, ຕຖາ ເອຕມ຺ປິ ຠວງ຺ຄາຣມ຺ມຓໂຕ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕຸກາມໍ ສຠາຄຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຊນກໍ ປິຕຣໍ ວາ ປິຕຸສທິສໍ ວາ ກາມາວຈຣຊວນເມວ ອນຸພນ຺ຘຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ.

ຍຖາ ເຈຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕເຣ ຘມ຺ເມ ນານຸພນ຺ຘຕິ, ຕຖາ ຍທາ ເອເຕ ກາມາວຈຣຘມ຺ມາປິ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕທາ ເຕປິ ນານຸພນ຺ຘຕິ. ກສ຺ມາ? ອປຣິຈິຕເທສຕ຺ຕາ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຈ. ຕຎ຺ຫິ ຍຖາ ປິຕຣໍ ວາ ປິຕຸສທິສໍ ວາ ຎາຕິໍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ໂຕປິ ຕຣຸຓທາຣໂກ ຆຣທ຺ວາຣອນ຺ຕຣວີຖິຈຕຸກ຺ກາທິມ຺ຫິ ປຣິຈິເຕເຍວ ເທເສ ອນຸພນ຺ຘຕິ, ນ ອຣຎ຺ຎໍ ວາ ຍຸທ຺ຘຠູມິໍ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ; ເອວໍ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕມ຺ປິ ອມຫຄ຺ຄຕາທິມ຺ຫິ ປຣິຈິເຕເຍວ ເທເສ ປວຕ຺ຕມາເນ ຘມ຺ເມ ອນຸພນ຺ຘຕິ, ນ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕມາເນຕິ.

ຍສ຺ມາ ຈສ຺ສ ‘‘ສພ຺ໂພ ກາມາວຈຣວິປາໂກ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ກິຣິຍອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ເອວໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິຕ຺ຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາເປຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣາຣມ຺ມເຓ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມປິ ນານຸພນ຺ຘຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ກິໍ ວາ ອິມາຍ ຍຸຕ຺ຕິກຖາຍ? ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຫິ ເອກນ຺ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ເອກາທສ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານິ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ຕິລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກວິປສ຺ສນາຍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິຍາ ພລວວິປສ຺ສນາຍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ຣູປາຣູປຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍຕຘມ຺ເມສຸ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຘມ຺ເມສຸ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອຠິຎ຺ຎາຎາຓໍ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ປຏິສມ຺ຠິທາຎາຓໍ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ. ກາມາວຈເຣ ທຸພ຺ພລາຣມ຺ມເຓ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ພລວາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕເຍວ ລພ຺ຠຕິ, ລພ຺ຠມານຎ຺ຈ ກາມາວຈເຣເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ຣູປາຣູປຠເວ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ.

ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເສເສສຸ ເອກູນວີສຕິຍາ ຈິຕ຺ເຕສຸ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູປາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ນ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ, ຕໍ ອຕິສໍຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທຸພ຺ພິຊານໍ. ເຕນສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣນຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘‘ກຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ? ກຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານິ? ເກນ ກຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ? ກິໍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ?

ອສຎ຺ຎປຏິສນ຺ຘິຍາ ສທ຺ຘິໍ ວີສຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ. ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາເນວ ເອກູນວີສຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ອກຸສລວິປາກາຍ ອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອປາເຍສຸ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ, ກຸສລວິປາກາຍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຊຈ຺ຈນ຺ຘຊາຕິພຘິຣຊາຕິອຸມ຺ມຕ຺ຕກເອຬມູຄນປຸໍສກາທີນໍ. ອຏ຺ຐຫິ ສເຫຕຸກມຫາວິປາເກຫິ ກາມາວຈຣເທເວສຸ ເຈວ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຈຫິ ຣູປາວຈຣວິປາເກຫິ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ, ຈຕູຫິ ອຣູປາວຈຣວິປາເກຫິ ອຣູປໂລເກຕິ. ເຍນ ຈ ຍຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫຕິ, ສາ ເອວ ຕສ຺ສາ ອນຸຣູປປຏິສນ຺ຘິ ນາມ.

ສງ຺ເຂປໂຕ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຕີຓິ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ – ກມ຺ມໍ, ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ, ຄຕິນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ນາມ ອາຍູຫິຕາ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ. ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ອາຍູຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕີເຕ ກປ຺ປໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖກສ຺ມິມ຺ປິ ກມ຺ເມ ກເຕ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາເນ ວຕ຺ຖຸ – ໂຄປກສີວລີ ກິຣ ນາມ ຕາລປິຏ຺ຐິກວິຫາເຣ ເຈຕິຍໍ ກາເຣສິ. ຕສ຺ສ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນສ຺ສ ເຈຕິຍໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕເທວ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ກາລໍກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຎ຺ຎາ ສມ຺ມູຬ຺ຫກາລກິຣິຍາ ນາມ ໂຫຕິ. ປຣມ຺ມຸຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ປຈ຺ຉໂຕ ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສາປິ ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ອຸທເກ ໂອສີທາເປຕ຺ວາ ມາເຣນ຺ຕິ. ເອວຣູເປປິ ກາເລ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຎ຺ຎໍ ລຫຸກມຣຓໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ນິຂາທນທຓ຺ຑກມຕ຺ຖກສ຺ມິຎ຺ຫິ ນິລີນມກ຺ຂິກໍ ມຸຄ຺ຄເຣນ ປຫຣິຕ຺ວາ ປິສນ຺ຕິ. ເອວຣູເປປິ ກາເລ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເອວໍ ປິສິຍມານາຍ ປນ ມກ຺ຂິກາຍ ປຐມໍ ກາຍທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໍ ນາວຏ຺ເຏຕິ, ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນເມວ ອາວຏ຺ເຏຕິ. ອຖ ຊວນໍ ຊວິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ. ທຸຕິຍວາເຣ ກາຍທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ. ຕໂຕ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ, ສນ຺ຕີຣຓໍ, ໂວຏ຺ຐປນນ຺ຕິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຊວນໍ ຊວິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ. ຕຕິຍວາເຣ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕິ. ອຖ ຊວນໍ ຊວິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ. ເອຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ກາລກິຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ອິທໍ ກິມຕ຺ຖໍ ອາຠຕໍ? ອຣູປຘມ຺ມານໍ ວິສໂຍ ນາມ ເອວໍ ລຫຸໂກຕິ ທີປນຕ຺ຖໍ.

ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກໂອກາເສ ເອໂກ ວຓ຺ໂຓ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິຣເຍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ໂລຫກຸມ຺ຠິສທິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ມນຸສ຺ສໂລເກ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິກມ຺ພລຍານສທິສາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເທວໂລເກ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ກປ຺ປຣຸກ຺ຂວິມານສຍນາທີນິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ກມ຺ມໍ, ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ, ຄຕິນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຕີຓິ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຕີຓິ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ? ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນວຕ຺ຕພ຺ພຎ຺ຈ. ອສຎ຺ຎີປຏິສນ຺ຘິ ອນາຣມ຺ມຓາຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນປຏິສນ຺ຘີນໍ ອຕີຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ. ທສນ຺ນໍ ກາມາວຈຣານໍ ອຕີຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ. ເສສານໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຕີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕມານາ ປນ ປຏິສນ຺ຘິ ຍສ຺ມາ ອຕີຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວາ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວາ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣເມວ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓໍ ປນ ຈຸຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ທ຺ວີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ຕີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣາຣມ຺ມຓາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕິວເສນ ປວຕ຺ຕນາກາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມາວຈຣສຸຄຕິຍໍ ຕາວ ຐິຕສ຺ສ ປາປກມ຺ມິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ‘‘ຕານິສ຺ສ ຕມ຺ຫິ ສມເຍ ໂອລມ຺ພນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ມ. ນິ. ໓.໒໔໘) ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນສ຺ສ ຍຖູປຈິຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຕທາຣມ຺ມຓປຣິໂຍສານາຍ ສຸທ຺ຘາຍ ວາ ຊວນວີຖິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄວິສຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິຣຸທ຺ເຘ ຕເທວ ອາປາຖຄຕໍ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ນກິເລສພລວິນາມິຕໍ ທຸຄ຺ຄຕິປຣິຍາປນ຺ນໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິ.

ອປຣສ຺ສ ມຣຓສມເຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣກມ຺ມວເສນ ນຣກາທີສຸ ອຄ຺ຄິຊາລວຓ຺ຓາທິກໍ ທຸຄ຺ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຠວງ຺ເຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ເຘ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ເອກໍ ອາວຊ຺ຊນໍ, ມຣຓສ຺ສ ອາສນ຺ນຠາເວນ ມນ຺ທີຠູຕເວຄຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຊວນານິ, ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານີຕິ ຕີຓິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຠວງ຺ຄວິສຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອກາທສ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາ ອຕີຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖາວເສສປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຍຸເກ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອາຣມ຺ມເຓ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິ.

ອປຣສ຺ສ ມຣຓສມເຍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ທ຺ວາຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ຣາຄາທິເຫຕຸຠູຕໍ ຫີນາຣມ຺ມຓໍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ຍຖາກ຺ກເມນ ອຸປ຺ປນ຺ນໂວຏ຺ຐພ຺ພນາວສາເນ ມຣຓສ຺ສ ອາສນ຺ນຠາເວນ ມນ຺ທີຠູຕເວຄຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຊວນານິ ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຠວງ຺ຄວິສຍມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ, ອາວຊ຺ຊນໍ, ທສ຺ສນໍ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ, ສນ຺ຕີຣຓໍ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນໍ, ປຎ຺ຈ ຊວນານິ, ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານິ, ເອກໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈທສ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາ ອຕີຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖາວເສສເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຍຸເກ ຕສ຺ມິໍ ເຍວ ອາຣມ຺ມເຓ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍມ຺ປິ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິ. ເອສ ຕາວ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ສຸຄຕິຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາຍ ທຸຄ຺ຄຕິປຏິສນ຺ຘິຍາ ປວຕ຺ຕນາກາໂຣ.

ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ປນ ອຸປຈິຕານວຊ຺ຊກມ຺ມສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໍ ອນວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕີຕິ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ສຸກ຺ກປກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ທຸຄ຺ຄຕິຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາຍ ສຸຄຕິປຏິສນ຺ຘິຍາ ປວຕ຺ຕນາກາໂຣ.

ສຸຄຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ປນ ອຸປຈິຕານວຊ຺ຊກມ຺ມສ຺ສ ‘‘ຕານິສ຺ສ ຕມ຺ຫິ ສມເຍ ໂອລມ຺ພນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນສ຺ສ ຍຖູປຈິຕໍ ອນວຊ຺ຊກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອຸປຈິຕກາມາວຈຣານວຊ຺ຊກມ຺ມສ຺ເສວ. ອຸປຈິຕມຫຄ຺ຄຕກມ຺ມສ຺ສ ປນ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕເມວ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຕທາຣມ຺ມຓປຣິໂຍສານາຍ ສຸທ຺ຘາຍ ວາ ຊວນວີຖິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄວິສຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິຣຸທ຺ເຘ ຕເທວ ອາປາຖຄຕໍ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ນກິເລສພລວິນາມິຕໍ ສຸຄຕິປຣິຍາປນ຺ນໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ ວາ ປຏິສນ຺ຘິ.

ອປຣສ຺ສ ມຣຓສມເຍ ກາມາວຈຣານວຊ຺ຊກມ຺ມວເສນ ມນຸສ຺ສໂລເກ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິວຓ຺ຓສງ຺ຂາຕໍ ວາ ເທວໂລເກ ອຸຍ຺ຍານກປ຺ປຣຸກ຺ຂາທິວຓ຺ຓສງ຺ຂາຕໍ ວາ ສຸຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຕິນິມິຕ຺ເຕ ທສ຺ສິຕານຸກ຺ກເມເນວ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕານນ຺ຕຣໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິ.

ອປຣສ຺ສ ມຣຓສມເຍ ຎາຕກາ ‘ອຍໍ, ຕາຕ, ຕວຕ຺ຖາຍ ພຸທ຺ຘປູຊາ ກຣີຍຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຫີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜທາມຘຊປຏາກາທິວເສນ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕູຣິຍປູຊາທິວເສນ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓໍ ວາ ຘູມວາສຄນ຺ຘາທິວເສນ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ວາ ‘ອິທໍ, ຕາຕ, ສາຍສ຺ສຸ, ຕວຕ຺ຖາຍ ທາຕພ຺ພໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ມຘຸຜາຓິຕາທິວເສນ ຣສາຣມ຺ມຓໍ ວາ ‘ອິທໍ, ຕາຕ, ຜຸສສ຺ສຸ, ຕວຕ຺ຖາຍ ທາຕພ຺ພໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຈີນປຏໂສມາຣປຏາທິວເສນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມຓໍ ວາ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອາປາຖຄເຕ ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓ ຍຖາກ຺ກເມນ ອຸປ຺ປນ຺ນໂວຏ຺ຐປນາວສາເນ ມຣຓສ຺ສ ອາສນ຺ນຠາເວນ ມນ຺ທີຠູຕເວຄຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຊວນານິ ທ຺ເວ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຠວງ຺ຄວິສຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕທວສາເນ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓຏ຺ຐິຕິເກ ອາຣມ຺ມເຓ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍມ຺ປິ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິ.

ອປຣສ຺ສ ປນ ປຖວີກສິຓຊ຺ຌານາທິວເສນ ປຏິລທ຺ຘມຫຄ຺ຄຕສ຺ສ ສຸຄຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ມຣຓສມເຍ ກາມາວຈຣກຸສລກມ຺ມ-ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕ-ຄຕິນິມິຕ຺ຕານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຖວີກສິຓາທິກໍ ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ຕໍ ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຈກ຺ຂຸໂສຕານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ກຸສລຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕໍ ປຓີຕມາຣມ຺ມຓໍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ຍຖາກ຺ກເມນ ອຸປ຺ປນ຺ນໂວຏ຺ຐພ຺ພນາວສາເນ ມຣຓສ຺ສ ອາສນ຺ນຠາເວນ ມນ຺ທີຠູຕເວຄຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈ ຊວນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ມຫຄ຺ຄຕຄຕິການໍ ປນ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຊວນານນ຺ຕຣໍເຍວ ຠວງ຺ຄວິສຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສາວສາເນ ກາມາວຈຣມຫຄ຺ຄຕສຸຄຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣສຸຄຕິປຣິຍາປນ຺ນໍ ຍຖູປຏ຺ຐິເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣາຣມ຺ມຓໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາຍ ສຸຄຕິຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນວຕ຺ຕພ຺ພານໍ ອຎ຺ຎຕຣາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິ.

ເອເຕນານຸສາເຣນ ອາຣຸປ຺ປຈຸຕິຍາປິ ອນນ຺ຕຣາ ປຏິສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍໍ ອຕີຕນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາຍ ສຸຄຕິຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕນວຕ຺ຕພ຺ພປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປວຕ຺ຕນາກາໂຣ.

ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ປນ ປາປກມ຺ມິໂນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ, ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ປນ ອກຸສລຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ. ອຖສ຺ສ ຍຖາກ຺ກເມນ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕາວສາເນ ທຸຄ຺ຄຕິປຣິຍາປນ຺ນໍ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣາຣມ຺ມຓໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາຍ ທຸຄ຺ຄຕິຈຸຕິຍາ ອນນ຺ຕຣາ ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາຍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປວຕ຺ຕນາກາໂຣຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອກູນວີສຕິວິຘສ຺ສາປິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປວຕ຺ຕິ ທີປິຕາ ໂຫຕິ.