ທຸຕິຍພລນິທ຺ເທໂສ

໘໑໐. ທຸຕິຍພລນິທ຺ເທເສ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານີຕິ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຏິພາຫິຕານິ ນິວາຣິຕານິ ປຏິເສຘິຕານິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ປນ຺ນາ ຄຕິ ເທວໂລໂກ ຈ ມນຸສ຺ສໂລໂກ ຈ. ຄຕິວິປຕ຺ຕີຕິ ວິປນ຺ນາ ຄຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ. ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕຠາວສມິທ຺ຘິ. ອຸປຘິວິປຕ຺ຕີຕິ ຫີນອຕ຺ຕຠາວຕາ. ກາລສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ສຸຣາຊສຸມນຸສ຺ສກາລສງ຺ຂາໂຕ ສມ຺ປນ຺ນກາໂລ. ກາລວິປຕ຺ຕີຕິ ທຸຣາຊທຸມນຸສ຺ສກາລສງ຺ຂາໂຕ ວິປນ຺ນກາໂລ. ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ມາປໂຍໂຄ. ປໂຍຄວິປຕ຺ຕີຕິ ມິຈ຺ຉາປໂຍໂຄ.

ຕຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຄຕິວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ເທເວສຸ ວາ ມນຸສ຺ເສສຸ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕາທິເສ ຈ ຐາເນ ອກຸສລສ຺ສ ວາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ຕໍ ກຸສລສ຺ເສວ ວາໂຣຕິ. ເອວມສ຺ສ ຕານິ ກມ຺ມານິ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິໂຕ ສຸສຓ຺ຐິຕງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ໂຄ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສທິໂສ. ສເຈປິ ທາສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ທາສຊາໂຕ ໂຫຕິ ‘ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາໂວ ກິລິຏ຺ຐກມ຺ມສ຺ສ ນານຸຈ຺ຉວິໂກ’ຕິ ຫຕ຺ຖິເມຓ຺ຑອສ຺ສພນ຺ຘກໂຄປາລກກມ຺ມາທີນິ ຕໍ ນ ກາເຣນ຺ຕິ; ສຸຂຸມວຕ຺ຖານິ ນິວາສາເປຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກຏ຺ຐານາທີສຸ ຐເປນ຺ຕິ. ສເຈ ອິຕ຺ຖີ ໂຫຕິ, ຫຕ຺ຖິຠຕ຺ຕປຈນາທີນິ ນ ກາເຣນ຺ຕິ; ວຕ຺ຖາລງ຺ກາຣໍ ທຕ຺ວາ ສຍນປາລິກໍ ວາ ນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂສມເທວິ ວິຍ ວລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ວາ ຐເປນ຺ຕິ. ຠາຕິກຣາຊກາເລ ກິຣ ໂຄມໍສຂາທເກ ພຫຸຊເນ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ. ເຕ ‘ທຓ຺ຑໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຖາ’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ນ ສກ຺ໂກມາ’ຕິ ວທິໍສຸ. ອຖ ເນ ຣາຊງ຺ຄເຓ ໂສຘເກ ອກໍສຸ. ເຕສໍ ເອກາ ຘີຕາ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊາ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ອຠິເນຕ຺ວາ ວລ຺ລຠຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ເສສຎາຕກາປິ ຕສ຺ສາ ອານຸຠາເວນ ສຸຂໍ ຊີວິໍສຸ. ຕາທິສສ຺ມິຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕຠາເວ ປາປກມ຺ມານິປິ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ເອກສ຺ສ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ກາລວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ປຐມກປ຺ປິການໍ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ວາ ພຸທ຺ຘານໍ ວາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິສມເຍ ສຸຣາຊສຸມນຸສ຺ສກາເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕາທິເສ ຈ ກາເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ຕໍ ກຸສລສ຺ເສວ ໂອກາໂສຕິ. ເອວໍ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິໂຕ ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ວິຣໂຕ ກາຍວຈີມໂນສຸຈຣິຕານິ ປູເຣຕິ. ຕາທິເສ ຐາເນ ອກຸສລສ຺ສ ວິປຈ຺ຈໂນກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ຕໍ ກຸສລສ຺ເສວ ໂອກາໂສຕິ. ເອວໍ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປເນເກນ ປາປກມ຺ເມນ ຄຕິວິປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຕານິ ກມ຺ມານິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາເຣນ ວາເຣນ ວິປາກໍ ເທນ຺ຕິ – ກາເລນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາເປນ຺ຕິ, ກາເລນ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ, ກາເລນ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ, ກາເລນ ອສຸຣກາເຍ, ທີເຆນາປິ ອທ຺ຘຸນາ ອປາຍໂຕ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ເອວໍ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ຄຕິວິປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ປາປກມ຺ເມນ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ທຸຣູໂປ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິໂຕ ພີຠຈ຺ໂຉ ປິສາຈສທິໂສ. ໂສ ສເຈ ທາສິຍາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ທາສຊາໂຕ ‘ອິມານິ ເອຕສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິການີ’ຕິ ສພ຺ພານິ ນໍ ກິລິຏ຺ຐກມ຺ມານິ ກາເຣນ຺ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກກມ຺ມໍ ອຸປາທາຍ. ສເຈ ອິຕ຺ຖີ ໂຫຕິ ‘ອິມານິ ເອຕິສ຺ສາ ອນຸຈ຺ຉວິການີ’ຕິ ສພ຺ພານິ ນໍ ຫຕ຺ຖິຠຕ຺ຕປຈນາທີນິ ກິລິຏ຺ຐກມ຺ມານິ ກາເຣນ຺ຕິ. ກຸລເຄເຫ ຊາຕມ຺ປິ ພລິໍ ສາຘຍມານາ ຣາຊປຸຣິສາ ‘ເຄຫທາສີ’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂກຕລວາປີຄາເມ ມຫາກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ຆຣຓີ ວິຍ. ເອວໍ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ນິພ຺ພາຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ປາປກມ຺ເມນ ກາລວິປຕ຺ຕິຍໍ ທຸຣາຊທຸມນຸສ຺ສກາເລ ກສເຏ ນິໂຣເຊ ທສວສ຺ສາຍຸກກາເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຍທາ ປຎ຺ຈ ໂຄຣສາ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຸທ຺ຣູສກໍ ອຄ຺ຄໂຠຊນໍ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ມິຄປສຸສຣິກ຺ຂຊີວິໂກ ປນ ໂຫຕິ. ເອວຣູເປ ກາເລ ກຸສລສ຺ສ ວິປຈ຺ຈໂນກາໂສ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ຕໍ ອກຸສລສ຺ເສວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ກາລວິປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ປາປກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິໂຕ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ທສ ອກຸສລກມ຺ມານິ ກໂຣຕິ. ຕເມນໍ ສໂຫຑ຺ຒໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຣາຊາ ພຫູກມ຺ມກາຣຓານິ ກາເຣຕ຺ວາ ຆາຕາເປຕິ. ເອວໍ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ຈຕູຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ປຏິພາຫິຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ວິປາກໍ ອທຕ຺ວາ ຈຕສ຺ໂສ ວິປຕ຺ຕິໂຍ ອາຄມ຺ມ ເທຕິ.

ຍຖາ ຫິ ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ເກນຈິເທວ ກມ຺ເມນ ຣາຊານໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ. ອຖສ຺ສ ຣາຊາ ຐານນ຺ຕຣໍ ທຕ຺ວາ ຊນປທໍ ທເທຍ຺ຍ. ໂສ ຕໍ ສມ຺ມາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມກ຺ກເຏນ ຄຫິຕຠຕ຺ຕປຸຏໍ ວິຍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ; ຍສ຺ສ ຍໍ ຍານໍ ວາ ວາຫນໍ ວາ ທາສໍ ວາ ທາສິໍ ວາ ອາຣາມໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ວາ ສມ຺ປນ຺ນຣູປໍ ປສ຺ສຕິ, ສພ຺ພໍ ພລກ຺ກາເຣນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ມນຸສ຺ສາ ‘ຣາຊວລ຺ລໂຠ’ຕິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວລ຺ລຠຕຣສ຺ສ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕສ຺ສ ວິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ໂສ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸໂປຖິຕໍ ໂປຖາເປຕ຺ວາ ຠູມິໍ ປິຏ຺ຐິຍາ ຆໍສາເປນ຺ໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ອສຸໂກ ນາມ ເຕ, ເທວ, ຊນປທໍ ຠິນ຺ທຕີ’ຕິ ຄຓ຺ຫາເປຍ຺ຍ. ຣາຊາ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ‘ອສຸເກນ ນາມ ກສ຺ສ ກິໍ ອວຫຏ’ນ຺ຕິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຍ຺ຍ. ມນຸສ຺ສາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ມຍ຺ຫໍ ອິທໍ ຄຫິຕໍ, ມຍ຺ຫໍ ອິທໍ ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ ວິຣວສຫສ຺ສໍ ອຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍຸໍ. ຣາຊາ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ກຸທ຺ໂຘ ນານປ຺ປກາເຣນ ຕໍ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ກິລເມຕ຺ວາ ຆາຕາເປຕ຺ວາ ‘ຄຈ຺ຉຖ ນໍ ສຸສາເນ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສງ຺ຂລິກາ ອາຫຣຖາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕສ຺ສ ຫິ ປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ເກນຈິເທວ ກມ຺ເມນ ຣາຊານໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ຐານນ຺ຕຣໍ ລທ຺ຘກາໂລ ວິຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສາປິ ເກນຈິເທວ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາໂລ. ຕສ຺ມິໍ ຊນປທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ສນ຺ຕກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕຸໍ ອວິສຫນກາໂລ ວິຍ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ອກຸສລສ຺ສ ວິປຈ຺ຈໂນກາສໍ ອລຠນກາໂລ. ຕສ຺ສ ເອກທິວສໍ ເອກສ຺ມິໍ ຣາຊວລ຺ລຠຕເຣ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເຕນ ກຸທ຺ເຘນ ນໍ ໂປຖາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ພນ຺ຘາປິຕກາໂລ ວິຍ ອິມສ຺ສ ສຄ຺ຄໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາໂລ. ມນຸສ຺ສານໍ ‘ມຍ຺ຫໍ ອິທໍ ຄຫິຕໍ, ມຍ຺ຫໍ ອິທໍ ຄຫິຕ’ນ຺ຕິ ວິຣວກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມິໍ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ສພ຺ພາກຸສລກມ຺ມານໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຄຫຓກາໂລ. ສຸສາເນ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສງ຺ຂລິການໍ ອາຫຣຓກາໂລ ວິຍ ເອເກກສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ຂີເຓ ອິຕຣສ຺ສ ອິຕຣສ຺ສ ວິປາເກນ ນິຣຍໂຕ ສີສໍ ອນຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສກລກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ປຈ຺ຈນກາໂລ. ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິກກມ຺ມຎ຺ຫິ ກຕ຺ວາ ເອກກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ປຈ຺ຈນກສຕ຺ຕາ ເນວ ເອໂກ, ນ ທ຺ເວ, ນ ສຕໍ, ນ ສຫສ຺ສໍ. ເອວໍ ປຈ຺ຈນກສຕ຺ຕາ ກິຣ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ.

ອຕ຺ເຖກຈ຺ຈານິ ກລ຺ຍາຓານິ ກມ຺ມສມາທານານິ ຄຕິວິປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິອາທີສຸປິ ເອວໍ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ປາປກມ຺ເມນ ຄຕິວິປຕ຺ຕິຍໍ ນິຣເຍ ວາ ອສຸຣກາເຍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕາທິເສ ຈ ຐາເນ ກຸສລໍ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອກນ຺ຕໍ ອກຸສລເມວ ສກ຺ໂກຕີຕິ. ເອວມສ຺ສ ຕານິ ກມ຺ມານິ ຄຕິວິປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ປາປກມ຺ເມນ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ປິສາຈສທິໂສ. ໂສ ສເຈປິ ຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປິຕຸອຈ຺ຈເຍນ ‘ກິໍ ອິມສ຺ສ ນິສ຺ສິຣີກສ຺ສ ຣຊ຺ເຊນາ’ຕິ ຣຊ຺ຊໍ ນ ລຠຕິ. ເສນາປຕິເຄຫາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕປິ ເສນາປຕິຏ຺ຐານາທີນິ ນ ລຠຕິ.

ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສາວິຠາວຕ຺ຖໍ ທີປຣາຊວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ – ຣາຊາ ກິຣ ປຸຕ຺ເຕ ຊາເຕ ເທວິຍາ ປສີທິຕ຺ວາ ວຣໍ ອທາສິ. ສາ ວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐເປສິ. ກຸມາໂຣ ສຕ຺ຕຏ຺ຐວສ຺ສກາເລວ ຣາຊງ຺ຄເຓ ກຸກ຺ກຸເຏ ຍຸຊ຺ຌາເປສິ. ເອໂກ ກຸກ຺ກຸໂຏ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ກຸມາຣສ຺ສ ອກ຺ຂີນິ ຠິນ຺ທິ. ກຸມາຣມາຕາ ເທວີ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປນ຺ນຣສໂສຬສວສ຺ສກາເລ ‘ຣຊ຺ຊໍ ວາເຣສ຺ສາມີ’ຕິ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ເທວ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຸມາຣສ຺ສ ຊາຕກາເລ ວໂຣ ທິນ຺ໂນ. ມຍາ ໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ຐປິໂຕ; ອິທານິ ນໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ເທວິ, ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ. ‘‘ມຍາ, ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກາ ກິຎ຺ຈິ ອລທ຺ຘໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິທານິ ປນ ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ວາເຣມີ’’ຕິ. ‘‘ເທວິ, ຕວ ປຸຕ຺ໂຕ ອງ຺ຄວິກໂລ. ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ມຍ຺ຫໍ ຣຸຈ຺ຈນກວຣໍ ອທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ກສ຺ມາ ວຣໍ ອທຕ຺ຖາ’’ຕິ? ຣາຊາ ອຕິວິຍ ນິປ຺ປີຬິຍມາໂນ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ຕຸຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສກລລງ຺ກາທີເປ ຣຊ຺ຊໍ ທາຕຸໍ; ນາຄທີເປ ປນ ຉຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາເປຕ຺ວາ ວສຕູ’’ຕິ ນາຄທີປໍ ເປເສສິ. ໂສ ທີປຣາຊາ ນາມ ອໂຫສິ. ສເຈ ຈກ຺ຂຸວິກໂລ ນາຠວິສ຺ສາ ຕິໂຍຊນສຕິເກ ສກລຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິປຣິວາຣໍ ຣຊ຺ຊໍ ອລຠິສ຺ສາ. ເອວໍ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ປາປກມ຺ເມນ ກາລວິປຕ຺ຕິຍໍ ທຸຣາຊທຸມນຸສ຺ສກາເລ ກສເຏ ນິໂຣເຊ ອປ຺ປາຍຸເກ ຄຕິໂກຏິເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕາທິເສ ຈ ກາເລ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ. ເອວໍ ກາລວິປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ອຍໍ ປນ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິໂຕ ປາຓໍ ຫນ຺ຕິ…ເປ… ສພ຺ພໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປູເຣຕິ. ຕຖາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມຊາຕິການິປິ ກຸລານິ ອາວາຫວິວາຫໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ; ‘ອິຕ຺ຖິຘຸຕ຺ໂຕ ສຸຣາຘຸຕ຺ໂຕ ອກ຺ຂຘຸຕ຺ໂຕ ອຍໍ ປາປປຸຣິໂສ’ຕິ ອາຣກາ ປຣິວຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ວິປຈ຺ຈິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເອວໍ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອາຄມ຺ມ ວິປາກທາຍກໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ຈຕູຫິ ວິປຕ຺ຕີຫິ ປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ນ ວິປຈ຺ຈຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ຄຕິວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖສ຺ສ ຕານິ ກມ຺ມານິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ວາເຣນ ວາເຣນ ວິປາກໍ ເທນ຺ຕິ – ກາເລນ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາເປນ຺ຕິ, ກາເລນ ເທວໂລເກ. ເອວໍ ຄຕິວິປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ຄຕິມມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍເຍວ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສທິໂສ. ຕສ຺ສ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕຕ຺ຕາ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ວິປາກໍ ເທນ຺ຕິ. ສເຈ ຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ອຎ຺ເຎສຸ ເຊຏ຺ຐກຠາຕິເກສຸ ສນ຺ເຕສຸປິ ‘ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ສມິທ຺ໂຘ, ເອຕສ຺ສ ຉຕ຺ເຕ ອຸສ຺ສາປິເຕ ໂລກສ຺ສ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕເມວ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈນ຺ຕິ. ອຸປຣາຊເຄຫາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປິຕຸອຈ຺ຈເຍນ ໂອປຣຊ຺ຊໍ, ເສນາປຕິຏ຺ຐານໍ, ຠຓ຺ຑາຄາຣິກຏ຺ຐານໍ, ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ລຠຕິ. ເອວໍ ອຸປຘິວິປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ອຸປຘິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ກາລວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ສຸຣາຊສຸມນຸສ຺ສກາເລ. ຕາທິສາຍ ກາລສມິທ຺ຘິຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ວິປາກໍ ເທຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ມຫາໂສຓຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ – ພ຺ຣາຫ຺ມຓຕິສ຺ສຠເຍ ກິຣ ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພເຕ ທ຺ວາທສ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິໍ ປຏິວສນ຺ຕິ. ຕຖາ ຕິສ຺ສມຫາວິຫາເຣ. ທ຺ວີສຸປິ ມຫາວິຫາເຣສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ວສ຺ສານໍ ວຏ຺ຏໍ ເອກຣຕ຺ຕເມວ ມຫາມູສິກາໂຍ ຂາທິຕ຺ວາ ຖຸສມຕ຺ຕເມວ ຐເປສຸໍ. ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ‘ຕິສ຺ສມຫາວິຫາເຣ ວຏ຺ຏໍ ວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິສ຺ສາມາ’ຕິ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ຕິສ຺ສມຫາວິຫາເຣປິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ‘ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພເຕ ວຏ຺ຏໍ ວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິສ຺ສາມາ’ຕິ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ອຸຠໂຕປິ ເອກິສ຺ສາ ຄມ຺ຠີຣກນ຺ທຣາຍ ຕີເຣ ສມາຄຕາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏສ຺ສ ຂີຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມາ’ຕິ ຈຕຸວີສຕິ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສານິ ຄມ຺ຠີຣກນ຺ທຣວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນນີຫາເຣເນວ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິໍສຸ. ປຈ຺ຉາ ຠເຍ ວູປສນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສກ຺ກໍ ເທວຣາຊານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ເຈຕິຍໍ ອກາສິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓຕິສ຺ສໂຈໂຣປິ ຊນປທໍ ວິທ຺ຘໍເສສິ. ສງ຺ໂຆ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ໂຈຣໍ ປຏິພາຫຕູ’’ຕິ ສກ຺ກສນ຺ຕິກໍ ອຏ຺ຐ ເຖເຣ ເປເສສິ. ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ‘‘ມຍາ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຈໂຣ ນ ສກ຺ກາ ປຏິພາຫິຕຸໍ. ສງ຺ໂຆ ປຣສມຸທ຺ທໍ ຄຈ຺ຉຕຸ. ອຫໍ ສມຸທ຺ທາຣກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສງ຺ໂຆ ສພ຺ພທິສາຫິ ນາຄທີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸໂກລປຏ຺ຏເນ ຕິຠູມິກໍ ມຫາອຸຬຸມ຺ປໍ ພນ຺ຘາເປສິ. ເອກາ ຠູມິກາ ອຸທເກ ໂອສີທິ. ເອກິສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນິສິນ຺ໂນ. ເອກິສ຺ສາ ປຕ຺ຕຈີວຣານິ ຐປຍິໍສຸ. ສໍຍຸຕ຺ຕຠາຓກຈູຬສີວຕ຺ເຖໂຣ, ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ, ມຫາໂສຓຕ຺ເຖໂຣຕິ ຕໂຍ ເຖຣາ ຕາສໍ ປຣິສານໍ ປາໂມກ຺ຂາ. ເຕສຸ ທ຺ເວ ເຖຣາ ມຫາໂສຓຕ຺ເຖຣໍ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອາວຸໂສ ມຫາໂສຓ, ອຠິຣຸຫ ມຫາອຸຬຸມ຺ປ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ປນ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາວຸໂສ, ອຸທເກ ມຣຓມ຺ປິ ຖເລ ມຣຓມ຺ປິ ເອກເມວ. ນ ມຍໍ ຄມິສ຺ສາມ. ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປນ ອນາຄເຕ ສາສນສ຺ສ ປເວຓີ ຐສ຺ສຕິ. ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫສຸ ອຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຍາວຕຕິຍໍ ກເຖຕ຺ວາປິ ເຖຣໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ນິວຕ຺ຕິໍສຸ.

ອຖ ຈູຬສີວຕ຺ເຖໂຣ ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ອາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ອນາຄເຕ ມຫາໂສຓຕ຺ເຖຣໍ ນິສ຺ສາຍ ສາສນປເວຓີ ຐສ຺ສຕິ; ມາ ໂຂ ຕໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ປນ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ທ຺ເວ ເຖເຣ ອນຸສາສິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ມຫາວິຫາຣໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມຫາວິຫາໂຣ ສຸຎ຺ໂຎ. ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ເອຣຓ຺ຑາ ຊາຕາ. ເຈຕິຍໍ ຄຈ຺ເຉຫິ ປຣິວາຣິຕໍ, ເສວາເລນ ປຣິໂຍນທ຺ຘໍ. ເຖໂຣ ຘຣມານກພຸທ຺ຘສ຺ສ ນິປຈ຺ຈາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຍ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມທິສາຍ ສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘ເອວຣູປສ຺ສ ນາມ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສຣີຣຘາຕຸເຈຕິຍຏ຺ຐານໍ ອນາຖໍ ຊາຕ’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ ນິສີທິ.

ອຖ ອວິທູເຣ ຣຸກ຺ເຂ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ອທ຺ຘິກມນຸສ຺ສຣູເປນ ຕຓ຺ຑຸລນາຬິຎ຺ຈ ຄຸຬປິຓ຺ຑຎ຺ຈ ອາທາຍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ທກ຺ຂິຓທິສໍ, ອຸປາສກາ’’ຕິ. ‘‘ອຫມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕຸກາໂມ, ສຫ ຄຈ຺ຉາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອຫໍ ທຸພ຺ພໂລ; ຕວ ຄຕິຍາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ; ຕ຺ວໍ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉ, ອຸປາສກາ’’ຕິ. ‘‘ອຫມ຺ປິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຕິຍາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ຕິສ຺ສວາປິປາຬິໍ ອາຣຸຬ຺ຫກາເລ ຈ ປຕ຺ຕໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ປານກໍ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ເຖຣສ຺ສ ປີຕມຕ຺ເຕເຍວ ພລມຕ຺ຕາ ສຓ຺ຐາຕິ. ເທວຕາ ປຖວິໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເວຓຸນທີສນ຺ຕິເກ ເອກໍ ຉຑ຺ຑິຕວິຫາຣໍ ປຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ອທາສິ.

ປຸນທິວເສ ເຖເຣນ ມຸເຂ ໂຘວິຕມຕ຺ເຕ ຍາຄຸໍ ປຈິຕ຺ວາ ອທາສິ; ຍາຄຸໍ ປີຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ປຈິຕ຺ວາ ອຸປນາເມສິ. ເຖໂຣ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ຐເປຫິ, ອຸປາສກາ’’ຕິ ປຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ປິທຫິ. ‘‘ອຫໍ ນ ທູຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເທວຕາ ເຖຣສ຺ເສວ ປຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນາ ປຖວິໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຊຊ຺ຊຣນທີສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອຕໍ ປຓ຺ຓຂາທກມນຸສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ, ຘູໂມ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອຫໍ ປຸຣໂຕ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຠວນໍ ອຄມາສິ. ເຖໂຣ ສພ຺ພມ຺ປິ ຠຍກາລໍ ປຓ຺ຓຂາທກມນຸສ຺ເສ ນິສ຺ສາຍ ວສິ.

ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣປິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ອຬຊນປທໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ນາຕິປກ຺ການິ ມຘຸກຜລານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ຕຈໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ເຖໂຣ ‘‘ອາວຸໂສ ມຫາໂສຓ, ຠິກ຺ຂາຫາໂຣ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຕຣຸຓທາຣກາ ເຖຣໍ ຐິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘ອິມິນາ ໂກຈິ ອຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ວາລຸກໍ ປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ມຘຸກຜລຕ຺ຕຈໍ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອທໍສຸ; ເຖຣາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ໂສເຍວ ອາຫາໂຣ ອໂຫສິ.

ອນຸປຸພ຺ເພນ ໂຈຣິຍສ຺ສຣໍ ສມ຺ປາປຸຓິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ກຸມຸທານິ ຄເຫຕ຺ວາ ກຸມຸທນາເລ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ເຖໂຣ ‘‘ອາວຸໂສ ມຫາໂສຓ, ຠິກ຺ຂາຫາໂຣ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຄາມທາຣກາ ກຸມຸທນາເລ ໂສເຘຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອທໍສຸ; ເຖຣາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິໍສຸ. ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ໂສວ ອາຫາໂຣ ອໂຫສິ.

ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈຣນ຺ຕາ ປຓ຺ຓຂາທກມນຸສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ເອກໍ ຄາມທ຺ວາຣໍ ສມ຺ປາປຸຓິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ເອກິສ຺ສາ ທາຣິກາຍ ມາຕາປິຕໂຣ ອຣຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ‘‘ສເຈ ໂກຈິ ອຍ຺ໂຍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ຄນ຺ຕຸໍ ມາ ອທາສິ; ອຍ຺ຍສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ສາ ເຖເຣ ທິສ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທາເປສິ. ເຄເຫ ຘຎ຺ຎຊາຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ວາສິໍ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຸຎ຺ຊໂຈຈຣຸກ຺ຂຕ຺ຕຈໍ ຄຸຎ຺ຊລຕາປຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕໂຍ ປິຓ຺ເຑ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເອກໍ ມຫາໂສຓຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ‘ອຕິເຣກປິຓ຺ຑໍ ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ຐເປສ຺ສາມີ’ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ຫຕ຺ໂຖ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາໂສຓຕ຺ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ອິສິທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓຕິສ຺ສຠເຍ ຄຸຎ຺ຊໂຈຈປິຓ຺ເຑ ວິປາກທາຍກກມ຺ມໍ ເທສກາລສມ຺ປທາຍ ກີວປມາຓໍ ວິປາກໍ ທສ຺ສຕີ’ຕິ ອາຫ. ເຕ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ອຄມໍສຸ. ສາປິ ອຣຎ຺ຎໂຕ ອາຄຕານໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອາຈິກ຺ຂິ ‘‘ທ຺ເວ ເຖຣາ ອາຄຕາ. ເຕສໍ ເມ ວສນຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ’’ນ຺ຕິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ເຖຣານໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍໍ ມຍໍ ລຠາມ, ເຕນ ຕຸມ຺ເຫ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມ; ອິເຘວ ວສຖາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ເຖຣາປິ ສພ຺ພຠຍກາລໍ ເຕ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສິໍສຸ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓຕິສ຺ສໂຈເຣ ມເຕ ປິຕຸມຫາຣາຊາ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປສິ. ‘ຠຍໍ ວູປສນ຺ຕໍ, ຊນປໂທ ສມ຺ປຸຓ຺ໂຓ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ປຣສມຸທ຺ທໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ນາວາຍ ມຫາຕິຕ຺ຖປຏ຺ຏເນ ໂອຣຸຍ຺ຫ ‘ມຫາໂສຓຕ຺ເຖໂຣ ກຫໍ ວສຕີ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ເຖໂຣ ປຎ຺ຈສຕຠິກ຺ຂຸປຣິວາໂຣ ກາລກຄາເມ ມຓ຺ຑລາຣາມວິຫາຣໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາລກຄາເມ ສຕ຺ຕມຕ຺ຕານິ ກຸລສຕານິ ປຏິວສນ຺ຕິ. ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ເທວຕາ ອາຫິຓ຺ຑິຕ຺ວາ ‘‘ມຫາໂສຓຕ຺ເຖໂຣ ປຎ຺ຈຠິກ຺ຂຸສຕປຣິວາໂຣ ມຓ຺ຑລາຣາມວິຫາຣໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອເກໂກ ນວຫຕ຺ຖສາຏເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອເກກກຫາປຓຄ຺ຆນກໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເທຕູ’’ຕິ ມນຸສ຺ເສ ອໂວຈຸໍ. ປຸນທິວເສ ຈ ເຖຣາ ກາລກຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ອທໍສຸ. ມຓ຺ຑລາຣາມວາສີ ຕິສ຺ສຠູຕິຕ຺ເຖໂຣ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທິ. ເອໂກ ມຫາອຸປາສໂກ ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຫາໂສຓຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ກຕໂຣ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕນ ສມເຍນ ເຖໂຣ ນວໂກ ໂຫຕິ ປຣິຍນ຺ເຕ ນິສິນ຺ໂນ. ເຖໂຣ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ‘‘ມຫາໂສໂຓ ນາມ ເອສ, ອຸປາສກາ’’ຕິ ອາຫ. ອຸປາສໂກ ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຖໂຣ ນ ເທຕິ. ຕິສ຺ສຠູຕິຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ອາວຸໂສ ໂສຓ, ຍຖາ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ, ມຍມ຺ປິ ເອວເມວ ນ ຊານາມ; ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ເທວຕາ ປຣິປາເຈນ຺ຕິ; ປຕ຺ຕໍ ເທຫິ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ປຕ຺ຕໍ ອທາສິ. ມຫາອຸປາສໂກ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຫາປຓຄ຺ຆນກສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ນວຫຕ຺ຖສາຏກໍ ອາຘາຣກໍ ກຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ; ອປໂຣປິ ອຸປາສໂກ ເຖຣສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕ ສາຏກສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ປິຓ຺ຑປາຕສຕານິ ເຖຣສ຺ເສວ ອທໍສຸ.

ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສໍວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ມຫາວິຫາຣໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ມຫາໂພຘິໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຖູປາຣາເມ ຐິໂຕ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໂຕ ຍາວ ວຬຎ຺ຊນກສາລາ ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ສຏ຺ຐິກຫາປຓຄ຺ຆນກໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ລຠິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ສກ຺ກາຣສ຺ສ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ກາລວິປຕ຺ຕິຍໍ ມຘຸກຜລຕ຺ຕໂຈປິ ກຸມຸທນາຬິປິ ທຸລ຺ລຠາ ຊາຕາ. ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ເອວຣູໂປ ມຫາລາໂຠ ອຸທປາທິ.

ວຕ຺ຕພ຺ພກນິຄ຺ໂຣຘຕ຺ເຖຣສ຺ສາປິ ສາມເຓຣກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຕິສ຺ສຠຍໍ ອຸທປາທິ. ສາມເຓໂຣ ຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຈສ຺ສ ປຣສມຸທ຺ທໍ ນາຄມິໍສຸ; ‘ປຓ຺ຓຂາທກມນຸສ຺ເສ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສິສ຺ສາມາ’ຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕາຠິມຸຂາ ອເຫສຸໍ. ສາມເຓໂຣ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ອນາຫາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມຏ຺ຐາເນ ຕາລຣຸກ຺ເຂ ຕາລປກ຺ກໍ ທິສ຺ວາ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ໂຖກໍ ອາຄເມຖ; ຕາລປກ຺ກໍ ປາເຕສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ທຸພ຺ພໂລສິ ຕ຺ວໍ, ສາມເຓຣ, ມາ ອຠິຣຸຫີ’’ຕິ. ‘‘ອຠິຣຸຫິສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຂຸທ຺ທກວາສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕາລໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຕາລປິຓ຺ຑໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອາຣຠິ. ວາສິຜລໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ປຕິ.

ເຖໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ກິລນ຺ໂຕວ ຣຸກ຺ຂໍ ອາຣຸຬ຺ໂຫ; ກິໍ ນຸ ໂຂ ອິທານິ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສາມເຓໂຣ ຕາລປຓ຺ຓໍ ຜາເລຕ຺ວາ ຜາເລຕ຺ວາ ວາສິທຓ຺ຑເກ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ຠູມິຍໍ ປາເຕຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສາຘຸ ວຕສ຺ສ ສເຈ ວາສິຜລໍ ເອຕ຺ຖ ປເວເສຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘ອຸປາຍສມ຺ປນ຺ໂນ ສາມເຓໂຣ’ຕິ ວາສິຜລໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ວາສິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕາລຜລານິ ປາເຕສິ. ເຖໂຣ ວາສິໍ ປາຕາເປຕ຺ວາ ປວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ຄຕໍ ຕາລຜລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສາມເຓຣໍ ໂອຕິຓ຺ຓກາເລ ອາຫ ‘‘ສາມເຓຣ, ຕ຺ວໍ ທຸພ຺ພໂລ, ອິທໍ ຕາວ ຂາທາຫີ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຂາທິເຕ ຂາທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕາລຜລານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຕາລມິຎ຺ຊໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ທຕ຺ວາ ສຍໍ ຂາທິ. ຍາວ ຕາລຜລານິ ອເຫສຸໍ, ຕາວ ຕຕ຺ເຖວ ວສິຕ຺ວາ ຜເລສຸ ຂີເຓສຸ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປຓ຺ຓຂາທກມນຸສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ເອກໍ ຉຑ຺ຑິຕວິຫາຣໍ ປວິສິໍສຸ. ສາມເຓໂຣ ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ເຖໂຣ ສາມເຓຣສ຺ສ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ. ສາມເຓໂຣ ‘ອນາຍຕເນ ນຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕຠາວານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປ຺ປຫຣິຕໍ ກໂຣຕິ; ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ ນິຣາຫາຣຕາຍ ປເວຘມາໂນ ປຕິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນໂກວ ຕິຓານິ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ຈ ມນຸສ຺ສາ ອຣຎ຺ເຎ ຈຣນ຺ຕາ ມຘຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ທາຣູນິ ເຈວ ສາກປຓ຺ຓຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຓຈລນສຎ຺ຎາຍ ‘ມິໂຄ ນຸ ໂຂ ເອໂສ’ຕິ ສາມເຓຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ກໂຣສິ, ສາມເຓຣາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ຕິຓຄຓ຺ຐິໍ ຄຓ຺ຫາມິ, ອຸປາສກາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ອຸປາສກາ, ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ເມ ອນ຺ໂຕຄພ຺ເຠ’’ຕິ. ‘‘ມຫາເຖຣສ຺ສ ທຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍາສິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສາມເຓຣສ຺ສ ມຘຸໍ ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຄມິສ຺ສາມ. ເອຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ເຖຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ.

ສາມເຓໂຣ ມຘຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພຫິ ຐຕ຺ວາ ‘‘ວນ຺ທາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘ສາມເຓໂຣ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ອນຸຑຍ຺ຫມາໂນ ອາຄໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ໂສ ປຸນປິ ‘‘ວນ຺ທາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກສ຺ມາ, ສາມເຓຣ, ທຸພ຺ພລຠິກ຺ຂູນໍ ສຸເຂນ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທສີ’’ຕິ? ‘‘ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕຸໍ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ເຖໂຣ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເຕ, ສາມເຓຣ, ລທ຺ຘໍ’’ຕິ ອາຫ. ມນຸສ຺ເສຫິ ມຘຸ ທິນ຺ນໍ, ຂາທິຕຸໍ ສາຣຸປ຺ປໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ສາມເຓຣ, ເອວເມວ ຂາທິຕຸໍ ກິລມິສ຺ສາມ, ປານກໍ ກຕ຺ວາ ປິວິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ສາມເຓໂຣ ປານກໍ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉສິ, ສາມເຓຣາ’’ຕິ ອາຫ. ສຍເມວ ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ສາມເຓຣ, ປາໂຕວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ກິລມິສ຺ສາມ; ອຊ຺ເຊວ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐານສ຺ສ ອວິທູເຣ ນິປຊ຺ຊິໍສຸ.

ສາມເຓໂຣ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘ມຍາ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄາມນ຺ເຕ ອຣຸຓໍ ນາມ ນ ອຸຏ຺ຐາປິຕປຸພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ໂສ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອຣຎ຺ຎໍ ອຄມາສິ. ມຫາເຖໂຣ ສາມເຓຣໍ ນິປນ຺ນຏ຺ຐາເນ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘ມນຸສ຺ສຂາທເກຫິ ຄຫິໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ສາມເຓໂຣ ອຣຎ຺ເຎ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕນ ອຸທກຎ຺ຈ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄມິ. ‘‘ສາມເຓຣ, ກຸຫິໍ ຄໂຕສິ? ມຫລ຺ລກຠິກ຺ຂູນໍ ເຕ ວິຕກ຺ໂກ ອຸປ຺ປາທິໂຕ; ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ອາຫຣາ’’ຕິ. ‘‘ອາຫຣິສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ເຖໂຣ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິ. ອຸໂຠປິ ມນຸສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ອຄມໍສຸ. ມນຸສ຺ສາປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິໂຠຄໍ ກນ຺ທມູລຜລປຓ຺ຓໍ ອທໍສຸ. ເຖໂຣປິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ. ສາມເຓໂຣ ອຸທກໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ປາເທ ໂຘວາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາມເຓຣ, ຕ຺ວໍ ຣຕ຺ຕິໍ ກຸຫິໍ ຄໂຕ? ອມ຺ຫາກໍ ວິຕກ຺ກໍ ອຸປ຺ປາເທສີ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຄາມນ຺ເຕ ເມ ອຣຸຓໍ ນ ອຸຏ຺ຐາປິຕປຸພ຺ພໍ; ອຣຸຓຸຏ຺ຐາປນຕ຺ຖາຍ ອຣຎ຺ຎໍ ອຄມາສິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາມເຓຣ, ນ ຕຸຍ຺ຫໍ ທຓ຺ຑກມ຺ມໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ອມ຺ຫາກເມວ ອນຸຈ຺ຉວິກ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ວສິ; ສາມເຓຣສ຺ສ ຈ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ ‘‘ມຍໍ ຕາວ ມຫລ຺ລກາ; ‘ອິທໍ ນາມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ. ຕຸວໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ກິຣ ອນາຄາມີ. ຕໍ ອປຣຠາເຄ ມນຸສ຺ສຂາທກາ ຂາທິໍສຸ. ສາມເຓໂຣ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຠເຍ ວູປສນ຺ເຕ ຕຖາຣູເປ ຐາເນ ອຸປຊ຺ຌໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕິປິຏກຘໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພກນິຄ຺ໂຣຘຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ຊາໂຕ.

ປິຕຸມຫາຣາຊາ ຣຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ປຣສມຸທ຺ທາ ອາຄຕາຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ກຫໍ ວຕ຺ຕພ຺ພກນິຄ຺ໂຣຘຕ຺ເຖໂຣ, ກຫໍ ວຕ຺ຕພ຺ພກນິຄ຺ໂຣຘຕ຺ເຖໂຣ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມໍສຸ. ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ເຖຣໍ ປຣິວາເຣສິ. ໂສ ມຫາຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ມຫາວິຫາຣໍ ປຕ຺ວາ ມຫາໂພຘິໍ ມຫາເຈຕິຍໍ ຖູປາຣາມຎ຺ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປາຍາສິ. ຍາວ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາຣາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ນວສຸ ຐາເນສຸ ຕິຈີວຣໍ ອຸປປຊ຺ຊິ; ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາສກ຺ກາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອິຕິ ກາລວິປຕ຺ຕິຍໍ ຕາລຜລກນ຺ທມູລປຓ຺ຓມ຺ປິ ທຸລ຺ລຠໍ ຊາຕໍ. ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ເອວຣູໂປ ມຫາລາໂຠ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ. ເອວໍ ກາລວິປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

ອປຣສ຺ສາປິ ພຫູນິ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕານິ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ນ ວິປຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ປນ ເອເກນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມນ ສມ຺ມາປໂຍເຄ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປູເຣຕິ, ປຎ຺ຈສີລໍ ທສສີລໍ ຣກ຺ຂຕິ. ກາລສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ຣາຊາໂນ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຕິມຓ຺ຑິຕາ ຣາຊກຎ຺ຎາໂຍ ‘ເອຕສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກາ’ຕິ ເປເສນ຺ຕິ, ຍານວາຫນມຓິສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິເຠທໍ ຕໍ ຕໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ‘ເອຕສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກ’ນ຺ຕິ ເປເສນ຺ຕິ.

ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄໂຕປິ ມຫາຍໂສ ໂຫຕິ ມຫານຸຠາໂວ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ກູຏກຓ຺ຓຣາຊາ ກິຣ ຄິຣິຄາມກຓ຺ຓວາສິກໍ ຈູຬສຸຘມ຺ມຕ຺ເຖຣໍ ມມາຍຕິ. ໂສ ອຸປ຺ປລວາປິຍໍ ວສມາໂນ ເຖຣໍ ປກ຺ໂກສາເປສິ. ເຖໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມາລາຣາມວິຫາເຣ ວສຕິ. ຣາຊາ ເຖຣສ຺ສ ມາຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ ເຖໂຣ ປິຍາຍຕີ’’ຕິ? ‘‘ກນ຺ທໍ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ຣາຊາ ກນ຺ທໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ທທມາໂນ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈ ພຫິປຣິເວເຓ ເທວິໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກີທິໂສ ເຖໂຣ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວໍ ປຸຣິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຸລ຺ໂລເກຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກສິ; ອຫໍ ກຖໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ? ນາຫໍ ຊານາມິ ກີທິໂສ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘ມມ ຣຏ຺ເຐ ພລິກາຣຄຫປຕິປຸຕ຺ຕໍ ອຸລ຺ໂລເກຕຸໍ ນ ວິສຫາມິ. ມຫນ຺ຕໍ ວຕ ໂຠ ພຸທ຺ຘສາສນໍ ນາມາ’ຕິ ອປ຺ໂຜເຏສິ. ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖຣມ຺ປິ ມມາຍຕິ. ຕສ຺ສ ອງ຺ຄຸລິຍໍ ເອກາ ປິຬກາ ອຸຏ຺ຐຫິ. ຣາຊາ ‘ເຖຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພລວເປເມນ ອງ຺ຄຸລິໍ ມຸເຂນ ຄຓ຺ຫິ. ອນ຺ໂຕມຸເຂເຍວ ປິຬກາ ຠິນ຺ນາ, ປຸພ຺ພໂລຫິຕໍ ອນຸຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາ ເຖເຣ ສິເນເຫນ ອມຕໍ ວິຍ ອຊ຺ໂຌຫຣິ. ໂສເຍວ ເຖໂຣ ອປຣຠາເຄ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປຊ຺ຊິ. ຣາຊາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສຸຈິກປລ຺ລກໍ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ‘ຘມ຺ມສກຏສ຺ສ ອກ຺ໂຂ ຠິຊ຺ຊຕິ ອກ຺ໂຂ ຠິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຣິເທວມາໂນ ວິຈຣິ. ປຖວິສ຺ສຣສ຺ສ ອສຸຈິກປລ຺ລກໍ ສີເສນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວິຈຣຓໍ ນາມ ກສ຺ສ ຄຕມຄ຺ໂຄ? ສມ຺ມາປໂຍຄສ຺ສ ຄຕມຄ຺ໂຄຕິ. ເອວໍ ປໂຍຄວິປຕ຺ຕິປຏິພາຫິຕຕ຺ຕາ ວິປາກໍ ທາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານິ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາຄມ຺ມ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ຈຕູຫິ ວິປຕ຺ຕີຫິ ປຏິພາຫິຕໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ວິປາກໍ ອທຕ຺ວາ ຈຕສ຺ໂສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອາຄມ຺ມ ເທຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ຠູຕມຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ໂອປມ຺ມໍ – ເອໂກ ກິຣ ມຫາຣາຊາ ເອກສ຺ສ ອມຈ຺ຈສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕໍ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ພນ຺ຘາເປສິ. ຕສ຺ສ ຎາຕກາ ຣຎ຺ໂຎ ກຸທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑໂກເປ ວິຄເຕ ຣາຊານໍ ຕສ຺ສ ນິຣປຣາຘຠາວໍ ຊານາເປສຸໍ. ຣາຊາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຏິປາກຕິກໍ ອກາສິ. ອຖສ຺ສ ຕໂຕ ຕໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ປຓ຺ຓາກາຣານໍ ປມາຓໍ ນາໂຫສິ. ມນຸສ຺ສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ຣຎ຺ໂຎ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ພນ຺ຘນາຄາເຣ ພນ຺ຘາປິຕກາໂລ ວິຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາໂລ. ອຖສ຺ສ ຎາຕເກຫິ ຣາຊານໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຐານນ຺ຕຣສ຺ສ ປຏິປາກຕິກກຣຓກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ສ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາໂລ. ປຓ຺ຓາກາຣໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖກາໂລ ວິຍ ຈຕສ຺ໂສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອາຄມ຺ມ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມານໍ ເທວໂລກໂຕ ມນຸສ຺ສໂລກໍ, ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ເທວໂລກນ຺ຕິ ເອວໍ ສຸຂຏ຺ຐານໂຕ ສຸຂຏ຺ຐານເມວ ເນຕ຺ວາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ສຸຂວິປາກໍ ທຕ຺ວາ ນິພ຺ພານສມ຺ປາປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ຕາວ ປາຬິວເສເນວ ທຸຕິຍໍ ພລໍ ທີເປຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ອໂຫສິ ກມ຺ມໍ ອໂຫສິ ກມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໓໔) ອິມິນາ ປຏິສມ຺ຠິທານເຍນາປິ ທີເປຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ‘ອໂຫສິ ກມ຺ມ’ນ຺ຕິ ອຕີເຕ ອາຍູຫິຕໍ ກມ຺ມໍ ອຕີເຕເຍວ ອໂຫສິ. ເຍນ ປນ ອຕີເຕ ວິປາໂກ ທິນ຺ໂນ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ອໂຫສິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາທີສຸ ປນ ພຫູສຸປິ ອາຍູຫິເຕສຸ ເອກໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍໍ ວິປາກໍ ເທຕິ, ເສສານິ ອວິປາການິ. ເອກໍ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒຕິ, ເສສານິ ອວິປາການິ. ເອເກນານນ຺ຕຣິເຍນ ນິຣເຍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ, ເສສານິ ອວິປາການິ. ອຏ຺ຐສຸ ສມາປຕ຺ຕີສຸ ເອກາຍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ເສສາ ອວິປາກາ. ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ‘ນາໂຫສິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ປນ ພຫຸມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ເອຕສ຺ສ ກມ຺ມວິປາໂກ ‘ນາໂຫສິ’ ນາມ. ຍໍ ອຕີເຕ ອາຍູຫິຕໍ ເອຕຣຫິ ວິປາກໍ ເທຕິ ຕໍ ‘ອໂຫສິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ອວິປາກຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ຕໍ ‘ອໂຫສິ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ອຕີເຕ ອາຍູຫິຕໍ ອນາຄເຕ ວິປາກໍ ທສ຺ສຕິ ຕໍ ‘ອໂຫສິ ກມ຺ມໍ ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ປຸຣິມນເຍນ ອວິປາກຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ຕໍ ‘ອໂຫສິ ກມ຺ມໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ.

ຍໍ ເອຕຣຫິ ອາຍູຫິຕໍ ເອຕຣຫິເຍວ ວິປາກໍ ເທຕິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ອວິປາກຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ເອຕຣຫິ ອາຍູຫິຕໍ ອນາຄເຕ ວິປາກໍ ທສ຺ສຕິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ອວິປາກຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖິ ກມ຺ມໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ.

ຍໍ ສຍມ຺ປິ ອນາຄຕໍ, ວິປາໂກປິສ຺ສ ອນາຄໂຕ ຕໍ ‘ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມໍ ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ. ຍໍ ສຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຸຣິມນເຍເນວ ອວິປາກຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ຕໍ ‘ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ ກມ຺ມວິປາໂກ’ ນາມ.

ອິທໍ ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ອິທໍ ສພ຺ເພຫິປິ ເອເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກມ຺ມນ຺ຕຣວິປາກນ຺ຕຣຊານນຎາຓໍ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ທຸຕິຍພລໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.