໑໐. ມຫາປເທສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໐. ທສເມ ໂຠຄນຄເຣ ວິຫຣຕີຕິ ປຣິນິພ຺ພານສມເຍ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ນຄຣໍ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ອານນ຺ທເຈຕິເຍຕິ ອານນ຺ທຍກ຺ຂສ຺ສ ຠວນຏ຺ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐິຕວິຫາເຣ. ມຫາປເທເສຕິ ມຫາໂອກາເສ ມຫາອປເທເສ ວາ, ພຸທ຺ຘາທໂຍ ມຫນ຺ເຕ ມຫນ຺ເຕ ອປທິສິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ມຫາກາຣຓານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ເຐຫິ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພວ ນ ໂສຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ກເຕ ຫິ ປຈ຺ຉາ ‘‘ອິທໍ ນ ສເມຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນປິ ‘‘ກິໍ ປຸພ຺ເພວ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອິທານິ ນ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ລທ຺ຘິໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ເອສ ພາໂລ ວທຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ເພວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ວກ຺ຂຕິ. ເຕນາຫ – ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາຕິ. ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ປທສງ຺ຂາຕານິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ. ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອນຸສນ຺ຘິ ກຖິຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຸພ຺ພາປຣໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຄເຫຕ຺ວາ. ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານີຕິ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣິຕພ຺ພານິ. ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານີຕິ ວິນເຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພານິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາຫ – ‘‘ກຕ຺ຖ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຸຕ຺ຕວິຠງ຺ເຄ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໔໕໗) ວິນໂຍຕິ ຂນ຺ຘໂກ. ຍຖາຫ – ‘‘ວິນຍາຕິສາເຣ’’ຕິ. ເອວໍ ວິນຍປິຏກມ຺ປິ ນ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາ ປນ ສຸຕ຺ຕໍ, ຂນ຺ຘກປຣິວາຣາ ວິນໂຍຕິ ເອວໍ ວິນຍປິຏກໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອຖ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນຍປິຏກໍ ວິນໂຍຕິ ເອວໍ ທ຺ເວເຍວ ປິຏການິ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຠິຘມ຺ມປິຏການິ ວາ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນຍປິຏກໍ ວິນໂຍຕິ ເອວມ຺ປິ ຕີຓິ ປິຏການິ ນ ຕາວ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ. ອສຸຕ຺ຕນາມກຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຊາຕກໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ນິທ຺ເທໂສ ສຸຕ຺ຕນິປາໂຕ ຘມ຺ມປທໍ ອຸທານໍ ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ ວິມານວຕ຺ຖຸ ເປຕວຕ຺ຖຸ ເຖຣຄາຖາ ເຖຣີຄາຖາ ອປທານນ຺ຕິ.

ສຸທິນ຺ນຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ອສຸຕ຺ຕນາມກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ຕີຓິ ປິຏການິ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນໂຍ ປນ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕມາຫຣິ –

‘‘ເຍ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວິຣາຄາຍ, ສໍໂຍຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວິສໍໂຍຄາຍ, ສອຸປາທານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອນຸປາທານາຍ, ມຫິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ, ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ, ສງ຺ຄຓິກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ປວິເວກາຍ, ອາຈຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອປຈຍາຍ. ເອກໍເສນ, ໂຄຕມິ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ‘ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ເນໂສ ວິນໂຍ ເນຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນ’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ວິຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສຣາຄາຍ, ວິສໍໂຍຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສໍໂຍຄາຍ. ອນຸປາທານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສອຸປາທານາຍ, ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ມຫິຈ຺ຉຕາຍ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ໂກສຊ຺ຊາຍ, ປວິເວກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສງ຺ຄຓິກາຍ, ອປຈຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອາຈຍາຍ. ເອກໍເສນ, ໂຄຕມິ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ‘ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ເອໂສ ວິນໂຍ ເອຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນ’’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໐໖; ອ. ນິ. ໘.໕໓).

ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕຕິ ເຕປິຏກພຸທ຺ຘວຈເນ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ. ວິນເຍຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຣາຄາທິວິນຍກາຣເຓ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພານີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເຈວ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕີຕິ ສຸຕ຺ຕປຏິປາຏິຍາ ກຕ຺ຖຈິ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຉລ຺ລິໍ ອຸຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຄຸຬ຺ຫເວສ຺ສນ຺ຕຣ-ຄຸຬ຺ຫອຸມ຺ມຄ຺ຄ-ຄຸຬ຺ຫວິນຍເວທລ຺ລປິຏການໍ ອຎ຺ຎຕຣໂຕ ອາຄຕານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ອາຄຕານິ ຫິ ຣາຄາທິວິນເຍ ຈ ອປຎ຺ຎາຍມານານິ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອິຕິ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ມຫາປເທສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາຕິ ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາຕິ.

ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.