໔. ຈຕຸຕ຺ຖປຓ຺ຓາສກໍ
(໑໖) ໑. ອິນ຺ທ຺ຣິຍວຄ຺ໂຄ
໑. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໕໑. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ສທ຺ຘາຘຸເຣນ ອິນ຺ທຏ຺ຐໍ ກໂຣຕີຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທຸຕິເຍ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍ ອກມ຺ປນຏ຺ເຐນ ສທ຺ຘາພລໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕິເຍ ອນວຊ຺ຊພລນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສພລໍ. ສງ຺ຄຫພລນ຺ຕິ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕການໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນພລໍ. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມານິ ອຸຕ຺ຕານາເນວ.
໖. ກປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໕໖. ຉຏ຺ເຐ ສໍວຏ຺ຏຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕໂຍ ສໍວຏ຺ຏາ ອາໂປສໍວຏ຺ໂຏ, ເຕໂຊສໍວຏ຺ໂຏ, ວາໂຍສໍວຏ຺ໂຏຕິ. ຕິສ຺ໂສ ສໍວຏ຺ຏສີມາ ອາຠສ຺ສຣາ, ສຸຠກິຓ຺ຫາ, ເວຫປ຺ຜລາຕິ. ຍທາ ກປ຺ໂປ ເຕເຊນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ອາຠສ຺ສຣໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຄ຺ຄິນາ ຑຍ຺ຫຕິ. ຍທາ ອາເປນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ສຸຠກິຓ຺ຫໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທເກນ ວິລີຍຕິ. ຍທາ ວາເຕນ ສໍວຏ຺ຏຕິ, ເວຫປ຺ຜລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ວາເຕນ ວິທ຺ຘໍສຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ສທາປິ ເອກໍ ພຸທ຺ຘກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ວິນສ຺ສຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໐໓-໔໐໔ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ.
໗. ໂຣຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໕໗. ສຕ຺ຕເມ ວິຆາຕວາຕິ ມຫິຈ຺ຉາປຈ຺ຈເຍນ ວິຆາເຕນ ທຸກ຺ເຂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ອນວຎ຺ຎປ຺ປຏິລາຠາຍາຕິ ປເຣຫິ ອນວຊານນສ຺ສ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ. ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປ຺ປຏິລາຠາຍາຕິ ສຸສງ຺ຂຕຈຕຸປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສ຺ສ ເຈວ ວຓ຺ຓຠຓນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສິໂລກສ຺ສ ຈ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ. ສງ຺ຂາຍ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມຕີຕິ ‘‘ອິຕິ ມໍ ເອເຕ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນຕ຺ຖາຍ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.
໘. ປຣິຫານິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໕໘. ອຏ຺ຐເມ ຄມ຺ຠີເຣສູຕິ ອຕ຺ຖຄມ຺ຠີເຣສຸ. ຐານາຐາເນສູຕິ ກາຣຓາກາຣເຓສຸ. ນ ກມຕີຕິ ນາວຄາຫຕິ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາປຎ຺ຎາປິ ວຏ຺ຏຕິ, ສມ຺ມສນປ຺ປຏິເວຘປຎ຺ຎາປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ.
໙. ຠິກ຺ຂຸນີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໕໙. ນວເມ ເອຫິ ຕ຺ວນ຺ຕິ ເຖເຣ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຕໍ ປຫິຓິຕຸໍ ເອວມາຫ. ສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາຕິ ສຫ ສີເສນ ກາຍໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ. ມຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊີຕິ ເວເຄນ ມຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊິ. ເອຕທໂວຈາຕິ ຕສ຺ສາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ໂລຠປ຺ປຫານຕ຺ຖາຍ ສຓ຺ເຫເນວ ອສຸຠກຖໍ ກເຖຕຸໍ ເອຕໍ ອໂວຈ. ອາຫາຣສມ຺ຠູໂຕຕິ ອາຫາເຣນ ສມ຺ຠູໂຕ ອາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ວຑ຺ຒິໂຕ. ອາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ອາຫາຣໍ ປຊຫຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໍ ເອວໍ ໂຍນິໂສ ເສວມາໂນ ປຸພ຺ພກມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ອາຫາຣໍ ປຊຫຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນປິ ປນ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ນິກນ຺ຕິຕຓ຺ຫາ ປຊຫິຕພ຺ພາ.
ຕຓ຺ຫໍ ປຊຫຕີຕິ ອິທານິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕຓ຺ຫໍ ນິສ຺ສາຍ ວຏ຺ຏມູລິກໍ ປຸພ຺ພຕຓ຺ຫໍ ປຊຫຕິ. ອຍໍ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕຓ຺ຫາ ກຸສລາ ອກຸສລາຕິ? ອກຸສລາ. ເສວິຕພ຺ພາ ນ ເສວິຕພ຺ພາຕິ? ເສວິຕພ຺ພາ. ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒຕິ ນາກຑ຺ຒຕີຕິ? ນາກຑ຺ຒຕິ. ເອຕິສ຺ສາປິ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຍ ເສວິຕພ຺ພຕຓ຺ຫາຍ ນິກນ຺ຕິ ປຊຫິຕພ຺ພາເຍວ. ໂສ ຫິ ນາມ ອາຍສ຺ມາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນາຫນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິມງ຺ຄໍ ປນາຕິ ກາຣຓປຣິວິຕກ຺ກນເມຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂສ ອາຍສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິຫຣິສ຺ສຕິ, ອຫໍ ເກນ ກາຣເຓນ ນ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິຫຣິສ຺ສາມິ. ໂສປິ ຫິ ອາຍສ຺ມາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ເສວ ປຸຕ຺ໂຕ, ອຫມ຺ປິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ເສວ ປຸຕ຺ໂຕ, ມຍ຺ຫມ຺ເປຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ. ມານໍ ນິສ຺ສາຍາຕິ ອິທໍ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນເສວິຕພ຺ພມານໍ ນິສ຺ສາຍ. ມານໍ ປຊຫຕີຕິ ວຏ຺ຏມູລກໍ ປຸພ຺ພມານໍ ປຊຫຕິ. ຍໍ ນິສ຺ສາຍ ປເນສ ຕໍ ປຊຫຕິ, ໂສປິ ຕຓ຺ຫາ ວິຍ ອກຸສໂລ ເຈວ ເສວິຕພ຺ໂພ ຈ, ໂນ ຈ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒຕິ. ນິກນ຺ຕິ ປນ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ປຊຫິຕພ຺ພາວ.
ເສຕຸຆາໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາຕິ ປທຆາໂຕ ປຈ຺ຈຍຆາໂຕ ພຸທ຺ເຘນ ຠຄວຕາ ກຖິໂຕ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ເຖເຣ ເທສນໍ ວິນິວຏ຺ເຏນ຺ເຕ ຕສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອປຄຎ຺ຉິ. ສາປິ ເຖຣໍ ຂມາເປຕຸໍ ອຈ຺ຈຍໍ ເທເສສິ, ເຖໂຣປິສ຺ສາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຖ ໂຂ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.
໑໐. ສຸຄຕວິນຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໐. ທສເມ ທຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ຄຫິຕໍ. ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕີຕິ ວຬຎ຺ເຊນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ປທເມວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ທຸຏ຺ຐຸ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕສ຺ສ. ອຕ຺ໂຖປິ ທຸນ຺ນໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ. ຉິນ຺ນມູລໂກຕິ ມູລຠູຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຉິນ຺ນມູລໂກ. ອປ຺ປຏິສຣໂຓຕິ ອປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ. ພາຫຸລິກາຕິ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ລາຍ ປຏິປນ຺ນາ. ສາຖລິກາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິຖິລຄ຺ຄຫເຓນ ຄຓ຺ຫນກາ. ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາຕິ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ອວຄມນໂຕ ໂອກ຺ກມນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປວິເວເກຕິ ຕິວິເຘ ວິເວເກ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາຕິ ນິພ຺ພີຣິຍາ. ອິມິນາ ນເຍນ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.
ອິນ຺ທ຺ຣິຍວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.
(໑໗) ໒. ປຏິປທາວຄ຺ໂຄ
໑. ສໍຂິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໑. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ສຸຂປຏິກ຺ເຂເປນ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ປຏິປທາ ເອຕິສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ. ອສີຆປ຺ປວຕ຺ຕິຕາຍ ຄຣຸຠາເວນ ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ເອຕິສ຺ສາຕິ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ. ອິມິນາວ ນເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.
໒. ວິຕ຺ຖາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໒. ທຸຕິເຍ ອຠິກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອຠິຓ຺ຫໍ. ອານນ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣວິປາກທາຍກໍ ມຄ຺ຄສມາຘິໍ. ອາສວານໍ ຂຍາຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລຕ຺ຖາຍ. ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຈມການິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຫິ ເອຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາວ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິວເສນ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
ອິມາສໍ ປນ ປຏິປທານໍ ອຍໍ ອາວິຠາວກຖາ – ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ປຸພ຺ເພ ອກຕາຠິນິເວໂສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ຣູປປຣິຄ຺ຄເຫ ກິລມຕິ, ອຣູປປຣິຄ຺ຄເຫ ກິລມຕິ, ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫ ກິລມຕິ, ຕີສຸ ອທ຺ຘາສຸ ກິລມຕິ, ມຄ຺ຄາມຄ຺ເຄ ກິລມຕິ. ເອວໍ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ກິລມນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ປາປຸຓາຕິ. ວິປສ຺ສນໍ ປຕ຺ວາປິ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສເນ, ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສເນ, ຠຍຕຸປຏ຺ຐາເນ, ອາທີນວານຸປສ຺ສເນ, ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສເນ, ມຸຈ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາເຓ, ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາເຓ, ອນຸໂລມຎາເຓ, ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓຕິ ອິເມສຸ ນວສຸ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸປິ ກິລມິຕ຺ວາວ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄໍ ປາປຸຓາຕິ. ຕສ຺ສ ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ເອວໍ ທຸກ຺ເຂນ ຄຣຸຠາເວນ ສຈ຺ຉິກຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ ນາມ ຊາໂຕ. ໂຍ ປນ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຎ຺ຈສຸ ຎາເຓສຸ ກິລມນ຺ໂຕ ອປຣຠາເຄ ນວສຸ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸ ອກິລມິຕ຺ວາວ ມຄ຺ຄໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ເອວໍ ທຸກ຺ເຂນ ອຄຣຸຠາເວນ ສຈ຺ຉິກຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ນາມ ຊາໂຕ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອິຕຣາປິ ທ຺ເວ ເວທິຕພ຺ພາ.
ໂຄຓປຣິເຍສກອຸປມາຫິ ເຈຕາ ວິຠາເວຕພ຺ພາ – ເອກສ຺ສ ຫິ ປຸຣິສສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຄຓາ ປລາຍິຕ຺ວາ ອຏວິໍ ປວິຏ຺ຐາ. ໂສ ສກຓ຺ຏເກ ສຄຫເນ ວເນ ເຕ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ຄຫນມຄ຺ເຄເນວ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຫນຏ຺ຐາເນເຍວ ນິລີເນ ໂຄເຓປິ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ອທ຺ທສ. ເອໂກ ກິຈ຺ເຉນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອພ຺ໂຠກາເສ ຐິເຕ ຂິປ຺ປເມວ ອທ຺ທສ. ອປໂຣ ອພ຺ໂຠກາສມຄ຺ເຄນ ສຸເຂນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຫນຏ຺ຐາເນ ນິລີເນ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ອທ຺ທສ. ອປໂຣ ອພ຺ໂຠກາສມຄ຺ເຄເນວ ສຸເຂນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອພ຺ໂຠກາເສ ຐິເຕເຍວ ຂິປ຺ປໍ ອທ຺ທສ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຄຓາ ວິຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍມຄ຺ຄາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ໂຄຓປຣິເຍສໂກ ປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ, ຄຫນມຄ຺ເຄນ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ຄມນໍ ວິຍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປຎ຺ຈສຸ ຎາເຓສຸ ກິລມໂຕ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ. ຄຫນຏ຺ຐາເນ ນິລີນານໍ ກິຈ຺ເຉເນວ ທສ຺ສນໍ ວິຍ ອປຣຠາເຄ ນວສຸ ຎາເຓສຸ ກິລມນ຺ຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄານໍ ທສ຺ສນໍ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ເສສອຸປມາປິ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.
໓. ອສຸຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໓. ຕຕິເຍ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຊກາເຍ ‘‘ຍຖາ ເອຕໍ, ຕຖາ ອິທ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ພຫິທ຺ຘາ ທິຏ຺ຐານໍ ທສນ຺ນໍ ອສຸຠານໍ ອຸປສໍຫຣຓວເສນ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ກາຍໍ ອສຸຠໂຕ ປຏິກູລໂຕ ຎາເຓນ ປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີຕິ ນວນ຺ນໍ ປາຏິກຸລ຺ຍານໍ ວເສນ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ. ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎີຕິ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ເຕຘາຕຸເກ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ອນຠິຣຕາຍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕສຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕຠູມກສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ມຣຓສຎ຺ຎາຕິ ມຣຓໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນສຎ຺ຎາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕີຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ເຕ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ພລວວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ. ເສຂພລານີຕິ ສິກ຺ຂນການໍ ພລານິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິວເສນ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ‘‘ອສຸຠານຸປສ຺ສີ’’ຕິອາທີນິ ປນ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ, ປຐມຊ຺ຌານາທີນິ ສຸຂາຍ. ອສຸຠາທີນິ ຫິ ປຏິກູລາຣມ຺ມຓານິ, ເຕສຸ ປນ ປກຕິຍາວ ສມ຺ປິຍາຍມານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອລ຺ລີຍຕິ. ຕສ຺ມາ ຕານິ ຠາເວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ປຐມຊ຺ຌານາທີນິ ປຓີຕສຸຂານິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ປຏິປນ຺ໂນ ສຸຂປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ.
ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສພ຺ພສາຘາຣຓາ ອຸປມາ – ສງ຺ຄາມາວຈຣປຸຣິໂສ ຫິ ຜລກໂກຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈາວຸຘານິ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ສງ຺ຄາມໍ ປວິສຕິ, ໂສ ອນ຺ຕຣາ ວິສ຺ສມິຕຸກາໂມ ຜລກໂກຏ຺ຐກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວິສ຺ສມຕິ ເຈວ ປານໂຠຊນາທີນິ ຈ ປຏິເສວຕິ. ຕໂຕ ປຸນ ສງ຺ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄາໂມ ວິຍ ກິເລສສງ຺ຄາໂມ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຜລກໂກຏ຺ຐໂກ ວິຍ ປຎ຺ຈນິສ຺ສຍພລານິ, ສງ຺ຄາມປວິສນປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ, ປຎ຺ຈາວຸຘສນ຺ນາໂຫ ວິຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຈມານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ສງ຺ຄາມໍ ປວິສນກາໂລ ວິຍ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມກຣຓກາໂລ, ວິສ຺ສມິຕຸກາມສ຺ສ ຜລກໂກຏ຺ຐກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວິສ຺ສມນປານໂຠຊນານິ ປຏິເສວນກາໂລ ວິຍ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ນິຣສ຺ສາທກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈ ພລານິ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍສນກາໂລ, ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ຂາທິຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ປຸນ ສງ຺ຄາມສ຺ສ ປວິສນກາໂລ ວິຍ ປຎ຺ຈຫິ ພເລຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ປຸນ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ວິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ພລານິ ເຈວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ມິສ຺ສກາເນວ ກຖິຕານີຕິ.
໔. ປຐມຂມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອກ຺ຂມາຕິ ອນຘິວາສິກປຏິປທາ. ຂມາຕິ ອຘິວາສິກປຏິປທາ. ທມາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທມນປຏິປທາ. ສມາຕິ ອກຸສລວິຕກ຺ການໍ ວູປສມນປຏິປທາ. ໂຣສນ຺ຕໍ ປຏິໂຣສຕີຕິ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕໍ ປຏິຆຏ຺ເຏຕິ. ຠຓ຺ຑນ຺ຕໍ ປຏິຠຓ຺ຑຕີຕິ ປຫຣນ຺ຕໍ ປຏິປຫຣຕິ. ປຎ຺ຈມຉຏ຺ຐານິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.
໗. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໗. ສຕ຺ຕເມ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ສຸຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ ອເຫສຸໍ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ – ‘‘ຍາຍໍ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ອິມໍ ເມ ປຏິປທໍ ອາຄມ຺ມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.
໘. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໘. ອຏ຺ຐເມ ຘມ຺ມເສນາປຕິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ສຸຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ສຸຂປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຍາຍໍ ປຏິປທາ ສຸຂາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ’’ຕິ ອາຫ. ອິເມສຸ ປນ ທ຺ວີສຸປິ ສຸຕ຺ເຕສຸ ມິສ຺ສິກາວ ປຏິປທາ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.
໙. ສສງ຺ຂາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖໙. ນວເມ ປຐມທຸຕິຍປຸຄ຺ຄລາ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອໂກ ວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ພລວຕ຺ຕາ ອິເຘວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອໂກ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ທຸພ຺ພລຕາຍ ອິຘ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອນນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ຕເທວ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖາ ສມຖຍານິກາ. ເຕສໍ ເອໂກ ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປໂຍເຄນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ພລວຕ຺ຕາ ອິເຘວ ກິເລເສ ເຂເປຕິ, ເອໂກ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ ອິຘ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອນນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ຕເທວ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປໂຍເຄນ ກິເລເສ ເຂເປຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.
໑໐. ຍຸຄນທ຺ຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໐. ທສເມ ສມຖປຸພ຺ພງ຺ຄມນ຺ຕິ ສມຖໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ. ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຊາຍຕີຕິ ປຐໂມ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ໂສ ຕໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກມຄ຺ຄສ຺ສ ອາເສວນາທີນິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ທຸຕິຍມຄ຺ຄາທໂຍ ປນ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຕເມວ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິປສ຺ສນາປຸພ຺ພງ຺ຄມນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ສມຖໍ ຠາເວຕິ, ປກຕິຍາ ວິປສ຺ສນາລາຠີ ວິປສ຺ສນາຍ ຐຕ຺ວາ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ຍຸຄນທ຺ຘໍ ຠາເວຕີຕິ ຍຸຄນທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ຠາເວຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕເນວ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ອຍໍ ປນ ຍາວຕາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕາວຕາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ. ຍາວຕາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ, ຕາວຕາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ກຖໍ? ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ, ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸນ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ. ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕຕິຍຊ຺ຌານໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ. ເອວມຍໍ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຍຸຄນທ຺ຘໍ ຠາເວຕິ ນາມ.
ຘມ຺ມຸທ຺ຘຈ຺ຈວິຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມສຸ ທສວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລສສງ຺ຂາເຕນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ວິຄ຺ຄຫິຕໍ, ສຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ, ອາວຸໂສ, ສມໂຍຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສປ຺ປາຍານໍ ປຏິລາຠກາໂລ ກຖິໂຕ. ຍໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕໍ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ປຈ຺ໂຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ໂຄຈຣຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ. ສນ຺ນິສີທຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ສມ຺ມາ ນິສີທຕິ. ເອໂກທິ ໂຫຕີຕິ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ສມາຘິຍຕີຕິ ສມ຺ມາ ອາຘິຍຕິ ສຸຏ຺ຐປິຕໍ ໂຫຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.
ປຏິປທາວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.
(໑໘) ໓. ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ໂຄ
໑. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ກາເຍຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ, ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕູຕິອາທີສຸ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາ ນາມ ກາຍທ຺ວາເຣ ເຈຕນາ ປກປ຺ປນາ. ສາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລວເສນ ອຏ຺ຐວິຘາ, ອກຸສລວເສນ ທ຺ວາທສວິຘາຕິ ວີສຕິວິຘາ. ຕຖາ ວຈີສຎ຺ເຈຕນາ, ຕຖາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ. ອປິເຈຕ຺ຖ ນວ ມຫຄ຺ຄຕເຈຕນາປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕູຕິ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາປຈ຺ຈຍາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຸສລກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ເຕ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວາທສອກຸສລກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ຂໍ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາວາຕິ ອວິຊ຺ຊາກາຣເຓເນວ. ສເຈ ຫິ ອວິຊ຺ຊາ ຉາທຍມານາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ມູລຠູຕາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.
ສາມໍ ວາຕິອາທີສຸ ປເຣຫິ ອນາຓຕ຺ໂຕ ສຍເມວ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ໂຕ ສາມໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ຍໍ ປນ ປເຣ ສມາທເປຕ຺ວາ ອາຓາເປຕ຺ວາ ກາເຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປເຣ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ກຸສລໍ ກຸສລນ຺ຕິ ອກຸສລໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ກຸສລວິປາກໍ ກຸສລວິປາໂກຕິ ອກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາໂກຕິ ຊານນ຺ໂຕ ກາຍທ຺ວາເຣ ວີສຕິວິຘໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອຍໍ ສມ຺ປຊາໂນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ໂຍ ເອວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອຍໍ ອສມ຺ປຊາໂນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.
ຕຕ຺ຖ ອສມ຺ປຊານກມ຺ມໍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ທຫຣທາຣກາ ‘‘ມາຕາປິຕູຫິ ກຕໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ກຸສລນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ຕໍ ກຸສລເມວ ໂຫຕິ. ຕຖາ ມິຄປກ຺ຂິອາທໂຍ ຕິຣຈ຺ຉານາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ສງ຺ຆໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ຕໍ ກຸສລເມວ ໂຫຕິ. ທຫຣທາຣກາ ປນ ມາຕາປິຕໂຣ ຫຕ຺ຖປາເທຫິ ປຫຣນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣນ຺ຕິ, ທຓ຺ຑໍ ຂິປນ຺ຕິ, ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ. ຄາວິໂຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ, ສຸນຂາ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຑໍສນ຺ຕິ, ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທໂຍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ອກຸສລກມ຺ມໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.
ອິທານິ ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ອາຍູຫນເຈຕນາ ສໂມຘາເນຕພ຺ພາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາຍທ຺ວາເຣ ສຍໍກຕມູລິກາ ວີສຕິ ເຈຕນາ, ອາຓຕ຺ຕິມູລິກາ ວີສຕິ, ສມ຺ປຊານມູລິກາ ວີສຕິ, ອສມ຺ປຊານມູລິກາ ວີສຕີຕິ ອສີຕິ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ວຈີທ຺ວາເຣ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ເອເກກສ຺ມິມ຺ປິ ວິກປ຺ເປ ເອກູນຕິໍສ ກຕ຺ວາ ສຕຎ຺ຈ ໂສຬສ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ສພ຺ພາປິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ທ຺ເວ ສຕານິ ຉສຕ຺ຕຕິ ຈ ເຈຕນາ. ຕາ ສພ຺ພາປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ເວທຍິຕາກາໂຣ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຊານນາກາໂຣ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ກາໂຍ ອຸປາທາຣູປໍ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠູຕານີຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ນາມ.
ອິເມສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອວິຊ຺ຊາ ອນຸປຕິຕາຕິ ອິເມສຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠເທສຸ ເຈຕນາຘມ຺ເມສຸ ອວິຊ຺ຊາ ສຫຊາຕວເສນ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ອນຸປຕິຕາ. ເອວໍ ວຏ຺ຏຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏມູລິກາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ.
ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ອິທານິ ຖຸຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິ ອເສສວິຣາເຄນ ເຈວ ອເສສນິໂຣເຘນ ຈ. ໂສ ກາໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ຂີຓາສວສ຺ສ ກາເຍນ ກຣຓກມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເຈຕິຍງ຺ຄຓສມ຺ມຊ຺ຊນໍ ໂພຘິຍງ຺ຄຓສມ຺ມຊ຺ຊນໍ ອຠິກ຺ກມນໍ ປຏິກ຺ກມນໍ ວຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕກຣຓນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປນສ຺ສ ວີສຕິ ເຈຕນາ ອວິປາກຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂສ ກາໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຍໍ ປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ກາຍທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ຫິ ເຈຕນາ ອິຘ ກາໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິປິ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມສ຺ເສວ ນາມານິ. ຕຎ຺ຫິ ວິປາກສ຺ສ ວິຣຸຫນຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ເຂຕ຺ຕໍ, ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ວຕ຺ຖຸ, ກາຣຓຏ຺ເຐນ ອາຍຕນໍ, ອຘິກຣຓຏ຺ເຐນ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
ອິຕິ ສຕ຺ຖາ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫິຕກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປຈ຺ຈນຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕຠາວປ຺ປຏິລາຠາຕິ ປຏິລທ຺ຘອຕ຺ຕຠາວາ. ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕີຕິ ອຕ຺ຕນາ ປກປ຺ປິຕເຈຕນາ ວຫຕິ ປວຕ຺ຕຕິ.
ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ ເທວາ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ຈວນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ນນ຺ທນວນຈິຕ຺ຕລຕາວນຜາຣຸສກວນາທີສຸ ທິພ຺ພຣຕິສມປ຺ປິຕານໍ ກີຬນ຺ຕານໍ ປານໂຠຊເນ ສຕິ ສມ຺ມຸສ຺ສຕິ, ເຕ ອາຫາຣຸປຈ຺ເຉເທນ ອາຕເປ ຂິຕ຺ຕມາລາ ວິຍ ມິລາຍນ຺ຕິ. ມໂນປໂທສິກາ ເທວາ ປຣສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ຈວນ຺ຕິ, ເອເຕ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ. ເຕສຸ ກິຣ ເອໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສປຣິວາໂຣ ຣເຖນ ວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ອຖຎ຺ໂຎ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ຕໍ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ໂຠ, ອຍໍ ກປໂຓ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ ວິຍ ເອຕໍ ທິສ຺ວາ ປີຕິຍາ ອຸທ຺ຘຸມາໂຕ ວິຍ ຄຊ຺ຊມາໂນ ວິຍ ຈ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌຕິ. ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໍ ກຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ກຸທ຺ຘາ ນາມ ສຸວິຊານາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຸທ຺ຘຠາວມສ຺ສ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ກຸທ຺ໂຘ ມຍ຺ຫໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສສິ, ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ມຍາ ທານສີລາທີນໍ ວເສນ ລທ຺ຘາ, ນ ຕຸຍ຺ຫໍ ວເສນາ’’ຕິ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ກຸທ຺ເຘ ອິຕໂຣ ອກຸທ຺ໂຘ ຣກ຺ຂຕິ, ອຸໂຠສຸ ປນ ກຸທ຺ເຘສຸ ເອກສ຺ສ ໂກໂຘ ອິຕຣສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສປິ ໂກໂຘ ອິຕຣສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຸໂຠ ກນ຺ທນ຺ຕານໍເຍວ ໂອໂຣຘານໍ ຈວນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ເຫຕຸ ຈວນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາຍ ຈ ປຣສຎ຺ເຈຕນາຍ ຈ ເຫຕຸຠູຕາຍ ຈວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ຫຕ຺ເຖຫິປິ ທຓ຺ເຑຫິປິ ປຫຣນ຺ຕິ, ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນາທີຫິປິ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ວິສມ຺ປິ ຂາທນ຺ຕິ, ປປາເຕປິ ປຕນ຺ຕິ, ອຸທກມ຺ປິ ປວິສນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ປວິສນ຺ຕິ, ປເຣປິ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ຖເນ ວາ ປຫຣິຕ຺ວາ ມາເຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາປິ ປຣສຎ຺ເຈຕນາປິ ກມຕິ.
ກຕເມ ເຕນ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ກຕເມ ນາມ ເຕ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວນ ກຕເມ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ປນ ເຖໂຣ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ກິໍ ອຕ຺ຕນາ ກເຖຕຸໍ ນປ຺ປໂຫຕີຕິ? ປໂຫຕິ, ອິທໍ ປນ ປທໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ພຸທ຺ຘວິສຍໍ ປຎ຺ຫນ຺ຕິ ເຖໂຣ ນ ກເຖສິ. ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຍໍ ປນ ປຎ຺ໂຫ ເຫຏ຺ຐາ ກາມາວຈເຣປິ ຣູປາວຈເຣປິ ລພ຺ຠຕິ, ຠວຄ຺ເຄນ ປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຖິໂຕ ນິປ຺ປເທເສນ ກຖິໂຕ ໂຫຕີຕິ ຠຄວຕາ ເອວໍ ກຖິໂຕ.
ອາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖຠາວໍ ກາມາວຈຣປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຠາວເມວ ອາຄນ຺ຕາໂຣ, ເນວ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິກາ ນ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອນາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອນາຄນ຺ຕາໂຣ, ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິກາ ວາ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິກາ ວາ ຕຕ຺ເຖວ ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຫຏ຺ຐິມຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ວເສນ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຠວຄ຺ເຄ ປເນຕໍ ນຕ຺ຖິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
໒. ວິຠຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໒. ທຸຕິເຍ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ປເຠທຄຕໍ ຎາຓໍ. ໂອຘິໂສຕິ ກາຣຓໂສ. ພ຺ຍຎ຺ຊນໂສຕິ ອກ຺ຂຣໂສ. ອເນກປຣິຍາເຍນາຕິ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ. ອາຈິກ຺ຂາມີຕິ ກເຖມິ. ເທເສມີຕິ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ກເຖມິ. ປຎ຺ຎາເປມີຕິ ຊານາເປມິ. ປຏ຺ຐເປມີຕິ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກເຖມິ. ວິວຣາມີຕິ ວິວຏໍ ກຕ຺ວາ ກເຖມິ. ວິຠຊາມີຕິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ກເຖມິ. ອຸຕ຺ຕານີກໂຣມີຕິ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸຕ຺ຕານກໍ ກຕ຺ວາ ກເຖມິ. ໂສ ມໍ ປຎ຺ເຫນາຕິ ໂສ ມໍ ປຎ຺ເຫນ ອຸປຄຈ຺ຉຕຸ. ອຫໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນາຕິ ອຫມສ຺ສ ປຎ຺ຫກຖເນນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘສ຺ສາມິ. ໂຍ ໂນ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລຕິ ໂຍ ອມ຺ຫາກໍ ອຘິຄຕຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ ສຕ຺ຖາ, ໂສ ເອສ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ. ຍທິ ມຍາ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ ນ ສຈ຺ຉິກຕາ, ‘‘ສຈ຺ຉິກໂຣຫິ ຕາວ ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ມໍ ປຏິພາຫິສ຺ສຕີຕິ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕ ນິສິນ຺ນໂກວ ສີຫນາທໍ ນທຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມາສຸ ຈ ປນ ປຏິສມ຺ຠິທາສຸ ຕິສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ໂລກິຍາ, ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ.
໓. ມຫາໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໓. ຕຕິເຍ ຜສ຺ສາຍຕນານນ຺ຕິ ຜສ຺ສາກຣານໍ, ຜສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ເອເຕສຸ ອເສສໂຕ ນິຣຸທ຺ເຘສຸ ຕໂຕ ປຣໍ ໂກຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ກິເລໂສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ນຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ອິຘາປິ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ກິເລໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິເມ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ເຫ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕອມຣາວິກ຺ເຂປວເສນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕນສ຺ສ ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິຕປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຏິພາຫນ຺ໂຕ ມາ ເຫວນ຺ຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຖ ຫິອິຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ມາ ຠຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕູປລທ຺ຘິວເສເນວ ‘‘ອຕ຺ຖຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ອຕ຺ຕາ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສສ຺ສຕາທິອາກາເຣນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກິໍ ປເນສ ອຕ຺ຕູປລທ຺ຘິໂກຕິ? ນ ອຕ຺ຕູປລທ຺ຘິໂກ. ເອວໍລທ຺ຘິໂກ ປນ ຕຕ຺ເຖໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນິສິນ຺ໂນ, ໂສ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາປນຕ຺ຖໍ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຍປິ ຈ ອນາຄເຕ ເອວໍລທ຺ຘິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ‘‘ພຸທ຺ຘກາເລເປໂສ ປຎ຺ໂຫ ມຫາສາວເກຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ’’ຕິ ວຈໂນກາສຸປຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິເຍວ.
ອປ຺ປປຎ຺ຈໍ ປປຎ຺ເຈຕີຕິ ນ ປປຎ຺ເຈຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ ປປຎ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ອນາຈຣິຕພ຺ພໍ ມຄ຺ຄໍ ຈຣຕິ. ຕາວຕາ ປປຎ຺ຈສ຺ສ ຄຕີຕິ ຍຕ຺ຕກາ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ຄຕິ, ຕຕ຺ຕກາວ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມານປ຺ປເຠທສ຺ສ ປປຎ຺ຈສ຺ສ ຄຕິ. ຉນ຺ນໍ, ອາວຸໂສ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ປປຎ຺ຈນິໂຣໂຘ ປປຎ຺ຈວູປສໂມຕິ ເອເຕສຸ ຉສຸ ອາຍຕເນສຸ ສພ຺ພໂສ ນິຣຸທ຺ເຘສຸ ປປຎ຺ຈາປິ ນິຣຸທ຺ຘາວ ໂຫນ຺ຕິ, ວູປສນ຺ຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຣຸປ຺ເປ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນເທວຕານໍ ກິຎ຺ຈາປິ ປຎ຺ຈ ຜສ຺ສາຍຕນານິ ນິຣຸທ຺ຘານິ, ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ອນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕໂຍປິ ປປຎ຺ຈາ ອປ຺ປຫີນາວ. ອປິຈ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສເນວ ປຎ຺ໂຫ ກຖິໂຕຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.
໕. ອຸປວາຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໕-໑໗໖. ປຎ຺ຈເມ ວິຊ຺ຊາຍນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ວິຊ຺ຊາຍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ສກລໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປຣິວຏຸມໍ ກຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສອຸປາທາໂນຕິ ສຄຫໂຓວ ຫຸຕ຺ວາ. ອນ຺ຕກໂຣ ອຠວິສ຺ສາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ອຠວິສ຺ສ. ຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ປນ຺ນຣສຘມ຺ມເຠເທນ ຈຣເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຍຖາຠູຕໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ອນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ຍຖາສຠາວໍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຊານິຕ຺ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ປຎ຺ຫໍ ນິຏ຺ຐເປສິ. ຉຏ຺ຐໍ ເຫຏ຺ຐາ ເອກກນິປາຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.
໗. ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໗. ສຕ຺ຕເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຕິ ເກສາທີສຸ ວີສຕິຍາ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ຖທ຺ຘາກາຣລກ຺ຂຓາ ປຖວີຘາຕຸ. ພາຫິຣາຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ເຘສຸ ປາສາຓປພ຺ພຕາທີສຸ ຖທ຺ຘາກາຣລກ຺ຂຓາ ປຖວີຘາຕຸ. ອິມິນາວ ນເຍນ ເສສາປິ ຘາຕຸໂຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາຕິ ອິທໍ ຕຍໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫປຏິກ຺ເຂປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓນ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ. ທິສ຺ວາຕິ ສຫວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ. ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫນ຺ຕິ ມຄ຺ຄວຊ຺ຌຕຓ຺ຫໍ ສມູລກໍ ຉິນ຺ທິ. ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ທສວິຘມ຺ປິ ສໍໂຍຊນໍ ວິວຕ຺ຕຍິ ອຸພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຊຫິ. ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາຕິ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓນ ນວວິຘສ຺ສ ມານສ຺ສ ປຫານາຠິສມຍາ. ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປຣິວຏຸມໍ ອກາສິ, ກຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ສໍຍຸຕ຺ຕມຫານິກາເຍ ຣາຫຸໂລວາເທ (ສໍ. ນິ. ໓.໙໑ ອາທໂຍ) ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ, ຈູຬຣາຫຸໂລວາເທປິ (ມ. ນິ. ໓.໔໑໖ ອາທໂຍ) ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ, ອມ຺ພລຏ຺ຐິກຣາຫຸໂລວາເທ (ມ. ນິ. ໒.໑໐໗ ອາທໂຍ) ທຫຣສ຺ເສວ ສໂຕ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ ກຖິຕາ, ມຫາຣາຫຸໂລວາເທ (ມ. ນິ. ໒.໑໑໓ ອາທໂຍ) ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ. ອິມສ຺ມິໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣມຫານິກາເຍ ອຍໍ ຈຕຸໂກຏິກສຸຎ຺ຎຕາ ນາມ ກຖິຕາຕິ.
໘. ຊມ຺ພາລີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໘. ອຏ຺ຐເມ ສນ຺ຕໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ. ສກ຺ກາຍນິໂຣຘນ຺ຕິ ເຕຠູມກວຏ຺ຏສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ນິໂຣຘໍ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ປາຏິກງ຺ໂຂຕິ ນ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ເລປຄເຕນາຕິ ເລປມກ຺ຂິເຕນ.
ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ປນຕ຺ເຖ ນທີປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາມປຸຣິໂສປມ຺ມໍ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ – ເອໂກ ກິຣ ປຸຣິໂສ ຈຓ຺ຑໂສຕາຍ ວາຬມຈ຺ຉາກຸລາຍ ນທິຍາ ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ‘‘ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ ສາສງ຺ກໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ, ປາຣິມໍ ຕີຣໍ ເຂມໍ ອປ຺ປຏິຠຍໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຕ຺ວາ ປາຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິປາຏິຍາ ຐິເຕ ອຏ຺ຐ ກກຸຘຣຸກ຺ເຂ ທິສ຺ວາ ‘‘ສກ຺ກາ ອິມາຍ ຣຸກ຺ຂປຏິປາຏິຍາ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ມນສິກຕ຺ວາ ‘‘ກກຸຘຣຸກ຺ຂາ ນາມ ມຏ຺ຐສາຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ສາຂາຍ ຫຕ຺ຖາ ນ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ນິຄ຺ໂຣຘປິລກ຺ຂຣຸກ຺ຂາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ລາຂາຍ ຫຕ຺ຖປາເທ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ເອກໍ ສາຂໍ ຄຓ຺ຫິ. ຫຕ຺ໂຖ ຕຕ຺ເຖວ ລຄິ. ປຸນ ວາມຫຕ຺ເຖນ ທກ຺ຂິຓປາເທນ ວາມປາເທນາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ຫຕ຺ຖປາທາ ຕຕ຺ເຖວ ລຄິໍສຸ. ໂສ ອໂຘສິໂຣ ລມ຺ພມາໂນ ອຸປຣິນທິຍໍ ເທເວ ວຸຏ຺ເຐ ປຸຓ຺ຓາຍ ນທິຍາ ໂສເຕ ນິມຸຄ຺ໂຄ ກຸມ຺ຠີລາທີນໍ ຠກ຺ໂຂ ອໂຫສິ.
ຕຕ຺ຖ ນທີໂສຕໍ ວິຍ ສໍສາຣໂສຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ໂສຕສ຺ສ ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາມປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ, ໂອຣິມຕີຣໍ ວິຍ ສກ຺ກາໂຍ, ປາຣິມຕີຣໍ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ, ປຏິປາຏິຍາ ຐິຕາ ອຏ຺ຐ ກກຸຘຣຸກ຺ຂາ ວິຍ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ເລປມກ຺ຂິເຕນ ຫຕ຺ເຖນ ສາຂາຄຫຓໍ ວິຍ ຌານວິປສ຺ສນານໍ ປາຣິປນ຺ຖິເກ ອໂສເຘຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນໍ, ຈຕູຫິ ຫຕ຺ຖປາເທຫິ ສາຂາຍ ພທ຺ຘສ຺ສ ໂອລມ຺ພນໍ ວິຍ ປຐມຊ຺ຌາເນ ນິກນ຺ຕິຍາ ລຄ຺ຄກາໂລ, ອຸປຣິໂສເຕ ວຸຏ຺ຐິ ວິຍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ກິເລສານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນກາໂລ, ນທິຍາ ປຸຓ຺ຓາຍ ໂສເຕ ນິມຸຄ຺ຄສ຺ສ ກຸມ຺ຠີລາທີນໍ ຠກ຺ຂຠູຕກາໂລ ວິຍ ສໍສາຣໂສເຕ ນິມຸຄ຺ຄສ຺ສ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ທຸກ຺ຂານຸຠວນກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.
ສຸທ຺ເຘນ ຫຕ຺ເຖນາຕິ ສຸໂຘເຕນ ປຣິສຸທ຺ຘຫຕ຺ເຖນ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ອຕ຺ເຖ ຕາທິສເມວ ໂອປມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ – ຕເຖວ ຫິ ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ປຸຣິໂສ ‘‘ກກຸຘຣຸກ຺ຂາ ນາມ ມຏ຺ຐສາຂາ, ກິລິຏ຺ຐຫຕ຺ເຖນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ໂຖ ປຣິຄເລຍ຺ຍາ’’ຕິ ຫຕ຺ຖປາເທ ສຸໂຘເຕ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ສາຂໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຐມໍ ຣຸກ຺ຂໍ ອາຣຸຬ຺ໂຫ. ຕໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ…ເປ… ຕໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐມໍ, ອຏ຺ຐມຣຸກ຺ຂໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປາຣິມຕີເຣ ເຂມນ຺ຕຠູມິໍ ຄໂຕ.
ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິເມຫິ ຣຸກ຺ເຂຫິ ປາຣິມຕີຣໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຈິນ຺ຕິຕກາໂລ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ‘‘ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ຕິຕກາໂລ, ສຸທ຺ເຘນ ຫຕ຺ເຖນ ສາຂາຄຫຓໍ ວິຍ ຌານວິປສ຺ສນານໍ ປາຣິປນ຺ຖິກຘມ຺ເມ ໂສເຘຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນໍ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຣຸກ຺ຂາໂຣຫຓກາໂລ ວິຍ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິກາໂລ, ປຐມຣຸກ຺ຂໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ທຸຕິຍໍ ອາຣຸຬ຺ຫກາໂລ ວິຍ ປຐມຊ຺ຌາເນ ນິກນ຺ຕິຍາ ອພທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານສມາປນ຺ນກາໂລ…ເປ… ສຕ຺ຕມຣຸກ຺ຂໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ອຏ຺ຐມໍ ອາຣຸຬ຺ຫກາໂລ ວິຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍໍ ນິກນ຺ຕິຍາ ອພທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປນ຺ນກາໂລ. ອຏ຺ຐມຣຸກ຺ຂໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ປາຣິມຕີຣໍ ເຂມນ຺ຕຠູມິໍ ຄຕກາໂລ ວິຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ນິກນ຺ຕິຍາ ອພທ຺ຘສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.
ອວິຊ຺ຊາປ຺ປເຠທໍ ມນສິ ກໂຣຕີຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎາຓຠູຕາຍ ຄຓພຫລມຫາອວິຊ຺ຊາຍ ປເຠທສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ຊມ຺ພາລີຕິ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ມຫາອຸທກສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐານຠູໂຕ ມຫາອາວາໂຏ. ອເນກວສ຺ສຄຓິກາຕິ ຄາມສ຺ສ ວາ ນຄຣສ຺ສ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນກາເລເຍວ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອເນການິ ວສ຺ສຄຓານິ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອເນກວສ຺ສຄຓິກາ. ອາຍມຸຂານີຕິ ຈຕສ຺ໂສ ປວິສນກນ຺ທຣາ. ອປາຍມຸຂານີຕິ ອປວາຫນຈ຺ຉິທ຺ທານິ. ນ ອາຬິປ຺ປເຠໂທ ປາຏິກງ຺ໂຂຕິ ນ ປາຬິປ຺ປເຠໂທ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ຕໂຕ ອຸທກໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຬິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຈວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປາປຸຓາຕິ.
ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ອຸຍ຺ຍານຄເວສກໂອປມ຺ມໍ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ. ເອໂກ ກິຣ ນຄຣວາສິໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄເວສນ຺ໂຕ ນຄຣໂຕ ນາຕິທູເຣ ນຈ຺ຈາສນ຺ເນ ມຫນ຺ຕໍ ຊມ຺ພາລິໍ ອທ຺ທສ. ໂສ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຣມຓີຍໍ ອຸຍ຺ຍານໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກຸທ຺ທາລໍ ອາທາຍ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ກນ຺ທຣານິ ປິຘາຍ ອປວາຫນຈ຺ຉິທ຺ທານິ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ເທໂວ ນ ສມ຺ມາ ວສ຺ສິ, ອວເສສອຸທກໍ ອປວາຫນຈ຺ຉິທ຺ເທນ ປຣິສ຺ສວິຕ຺ວາ ຄຕໍ. ຈມ຺ມຂຓ຺ຑປິໂລຕິກາທີນິ ຕຕ຺ເຖວ ປູຕິການິ ຊາຕານິ, ປາຓກາ ສຓ຺ຐິຕາ, ສມນ຺ຕາ ອນຸປຄມນີຍາ ຊາຕາ. ອຸປຄຕານມ຺ປິ ນາສາປຸເຏ ປິຘາຍ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ໂສ ກຕິປາເຫນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກມ຺ມ ຐິໂຕ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ອຸປຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ປກ຺ກາມິ.
ຕຕ຺ຖ ນຄຣວາສີ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ອຸຍ຺ຍານໍ ຄເວສນ຺ເຕນ ຄາມທ຺ວາເຣ ຊມ຺ພາລິຍາ ທິຏ຺ຐກາໂລ ວິຍ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກກາໂຍ, ອາຍມຸຂານໍ ປິຫິຕກາໂລ ວິຍ ຘມ຺ມສ຺ສວໂນທກສ຺ສ ອລທ຺ຘກາໂລ, ອປາຍມຸຂານໍ ວິວຏກາໂລ ວິຍ ຉທ຺ວາຣິກສໍວຣສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐກາໂລ, ເທວສ຺ສ ສມ຺ມາ ອວຸຏ຺ຐກາໂລ ວິຍ ສປ຺ປາຍກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ອລທ຺ຘກາໂລ, ອວເສສອຸທກສ຺ສ ອປາຍມຸເຂຫິ ປຣິສ຺ສວິຕ຺ວາ ຄຕກາໂລ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຄຸຓານໍ ປຣິຫີນກາໂລ, ອຸທກສ຺ສ ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຬິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຈວຣໍ ອາທາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ອສມຕ຺ຖກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊາປາຬິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກິເລສຣາສິໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖກາໂລ, ຈມ຺ມຂຓ຺ຑປິໂລຕິກາທີນໍ ຕຕ຺ເຖວ ປູຕິຠາໂວ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຣາຄາທິກິເລເສຫິ ປຣິປູຣິຕກາໂລ, ຕສ຺ສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທິສ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ຄຕກາໂລ ວິຍ ວຏ຺ຏສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຏ຺ເຏ ອຠິຣຕກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.
ອາຬິປ຺ປເຠໂທ ປາຏິກງ຺ໂຂຕິ ປາຬິປ຺ປເຠໂທ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ຫິ ອຸທກໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຬິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຈວຣໍ ອາທາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ອິຘາປິ ຕເທວ ໂອປມ຺ມໍ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ອາຍມຸຂານໍ ວິວຏກາໂລ ວິຍ ສປ຺ປາຍຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ລທ຺ຘກາໂລ, ອປາຍມຸຂານໍ ປິຫິຕກາໂລ ວິຍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວຣສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕກາໂລ, ເທວສ຺ສ ສມ຺ມາ ວຸຏ຺ຐກາໂລ ວິຍ ສປ຺ປາຍກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ລທ຺ຘກາໂລ, ອຸທກສ຺ສ ອຸຏ຺ຐາຍ ປາຬິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຈວຣໍ ອາທາຍ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອກຸສລຣາສິໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຕກາໂລ, ອາຍມຸເຂຫິ ປວິຏ຺ເຐນ ອຸທເກນ ສຣສ຺ສ ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂລ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂລ, ສມນ຺ຕໂຕ ວຕິໍ ກຕ຺ວາ ຣຸກ຺ເຂ ໂຣເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານມຊ຺ເຌ ປາສາທໍ ມາເປຕ຺ວາ ນາຏການິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຸໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ນິສິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ຘມ຺ມປາສາທໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ເທສນາ ປນ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສິກາ ກຖິຕາຕິ.
໙. ນິພ຺ພານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗໙. ນວເມ ຫານຠາຄິຍາ ສຎ຺ຎາຕິອາທີສຸ ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠິໍ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ຫານຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໙໙) ອຠິຘມ຺ເມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕີຕິ ຍຖາສຠາວໂຕ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ນ ຊານນ຺ຕິ.
໑໐. ມຫາປເທສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໐. ທສເມ ໂຠຄນຄເຣ ວິຫຣຕີຕິ ປຣິນິພ຺ພານສມເຍ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ນຄຣໍ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ອານນ຺ທເຈຕິເຍຕິ ອານນ຺ທຍກ຺ຂສ຺ສ ຠວນຏ຺ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐິຕວິຫາເຣ. ມຫາປເທເສຕິ ມຫາໂອກາເສ ມຫາອປເທເສ ວາ, ພຸທ຺ຘາທໂຍ ມຫນ຺ເຕ ມຫນ຺ເຕ ອປທິສິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕານິ ມຫາກາຣຓານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ເຐຫິ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພວ ນ ໂສຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ກເຕ ຫິ ປຈ຺ຉາ ‘‘ອິທໍ ນ ສເມຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາໂນປິ ‘‘ກິໍ ປຸພ຺ເພວ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ອິທານິ ນ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ລທ຺ຘິໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ເອສ ພາໂລ ວທຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ເພວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ວກ຺ຂຕິ. ເຕນາຫ – ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາຕິ. ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານີຕິ ປທສງ຺ຂາຕານິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ. ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອນຸສນ຺ຘິ ກຖິຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຸພ຺ພາປຣໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຄເຫຕ຺ວາ. ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານີຕິ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣິຕພ຺ພານິ. ວິນເຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕພ຺ພານີຕິ ວິນເຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພານິ.
ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາຫ – ‘‘ກຕ຺ຖ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຸຕ຺ຕວິຠງ຺ເຄ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໔໕໗) ວິນໂຍຕິ ຂນ຺ຘໂກ. ຍຖາຫ – ‘‘ວິນຍາຕິສາເຣ’’ຕິ. ເອວໍ ວິນຍປິຏກມ຺ປິ ນ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາ ປນ ສຸຕ຺ຕໍ, ຂນ຺ຘກປຣິວາຣາ ວິນໂຍຕິ ເອວໍ ວິນຍປິຏກໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອຖ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນຍປິຏກໍ ວິນໂຍຕິ ເອວໍ ທ຺ເວເຍວ ປິຏການິ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຠິຘມ຺ມປິຏການິ ວາ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນຍປິຏກໍ ວິນໂຍຕິ ເອວມ຺ປິ ຕີຓິ ປິຏການິ ນ ຕາວ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ. ອສຸຕ຺ຕນາມກຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຊາຕກໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ນິທ຺ເທໂສ ສຸຕ຺ຕນິປາໂຕ ຘມ຺ມປທໍ ອຸທານໍ ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ ວິມານວຕ຺ຖຸ ເປຕວຕ຺ຖຸ ເຖຣຄາຖາ ເຖຣີຄາຖາ ອປທານນ຺ຕິ.
ສຸທິນ຺ນຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ອສຸຕ຺ຕນາມກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ຕີຓິ ປິຏການິ ສຸຕ຺ຕໍ, ວິນໂຍ ປນ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕມາຫຣິ –
‘‘ເຍ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວິຣາຄາຍ, ສໍໂຍຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວິສໍໂຍຄາຍ, ສອຸປາທານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອນຸປາທານາຍ, ມຫິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ, ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ, ສງ຺ຄຓິກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ປວິເວກາຍ, ອາຈຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອປຈຍາຍ. ເອກໍເສນ, ໂຄຕມິ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ‘ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ເນໂສ ວິນໂຍ ເນຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນ’ນ຺ຕິ.
‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ວິຣາຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສຣາຄາຍ, ວິສໍໂຍຄາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສໍໂຍຄາຍ. ອນຸປາທານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສອຸປາທານາຍ, ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ມຫິຈ຺ຉຕາຍ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ໂກສຊ຺ຊາຍ, ປວິເວກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ສງ຺ຄຓິກາຍ, ອປຈຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂນ ອາຈຍາຍ. ເອກໍເສນ, ໂຄຕມິ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ‘ເອໂສ ຘມ຺ໂມ ເອໂສ ວິນໂຍ ເອຕໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສນ’’’ນ຺ຕິ (ຈູຬວ. ໔໐໖; ອ. ນິ. ໘.໕໓).
ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕຕິ ເຕປິຏກພຸທ຺ຘວຈເນ ໂອຕາເຣຕພ຺ພານິ. ວິນເຍຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຣາຄາທິວິນຍກາຣເຓ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພານີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເຈວ ສຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕີຕິ ສຸຕ຺ຕປຏິປາຏິຍາ ກຕ຺ຖຈິ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຉລ຺ລິໍ ອຸຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຄຸຬ຺ຫເວສ຺ສນ຺ຕຣ-ຄຸຬ຺ຫອຸມ຺ມຄ຺ຄ-ຄຸຬ຺ຫວິນຍເວທລ຺ລປິຏການໍ ອຎ຺ຎຕຣໂຕ ອາຄຕານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ອາຄຕານິ ຫິ ຣາຄາທິວິນເຍ ຈ ອປຎ຺ຎາຍມານານິ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອິຕິ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ມຫາປເທສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາຕິ ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາສໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາຕິ.
ສຎ຺ເຈຕນິຍວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.
(໑໙) ໔. ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ
໑. ໂຍຘາຊີວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໑. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ຐານກຸສໂລຕິ ເຍນ ຐາເນນ ຐິໂຕ ອວິຣາເຘຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຸສໂລ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.
໒. ປາຏິໂຠຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໒. ທຸຕິເຍ ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ປາຏິໂຠໂຄຕິ ອຫໍ ເຕ ປາຏິໂຠໂຄຕິ ເອວໍ ປາຏິໂຠໂຄ ຠວິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຊຣາຘມ຺ມນ຺ຕິ ຊຣາສຠາວໍ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.
໓. ສຸຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໓. ຕຕິເຍ ນຕ຺ຖິ ຕໂຕ ໂທໂສຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂທໂສ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໔. ອຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກິຈ຺ຉາຊີວິຕກາຣຓຏ຺ເຐນ ໂຣໂຄວ ໂຣຄາຕງ຺ໂກ ນາມ. ຜຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ເຕນ ໂຣຄາຕງ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ. ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕີຕິ ອຸຣໍ ຕາເຬຕ຺ວາ ໂຣທຕິ. ອກຕກລ຺ຍາໂຓຕິອາທີສຸ ກລ຺ຍາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ, ຕໍ ອກຕໍ ເອເຕນາຕິ ອກຕກລ຺ຍາໂຓ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຎ຺ຎກມ຺ມເມວ ຫິ ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕຕ຺ຕາ ກຸສລໍ, ຠີຕສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາຍກຕ຺ຕາ ຠີຣຸຕ຺ຕາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕປາໂປຕິອາທີສຸ ປາປໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ລາມກໍ ອກຸສລກມ຺ມໍ. ລຸທ຺ທນ຺ຕິ ກກ຺ຂຬກມ຺ມໍ. ກິພ຺ພິສນ຺ຕິ ສມລໍ ອປຣິສຸທ຺ຘກມ຺ມໍ. ກງ຺ຂີ ໂຫຕີຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸເຓສຸ ເຈວ ສິກ຺ຂາຍ ຈ ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ຈ ອປຣນ຺ເຕ ຈ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ຈາຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ກງ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉີຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສາສນສທ຺ຘມ຺ເມ ນ ນິຏ຺ຐໍ ຄໂຕ, ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາວເສນ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.
໕. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໕. ປຎ຺ຈເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຈ຺ຈານີຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຈ຺ຈານິ ຕຖານິ. ໂສ ເຕນ ນ ສມໂຓຕິ ມຎ຺ຎຕີຕິ ໂສ ຂີຓາສໂວ ເຕນ ສຈ຺ເຈນ ‘‘ອຫໍ ສມໂຓ’’ຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ຈໍ, ຕທຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສພ຺ເພ ປາຓາ ອວຊ຺ຌາ’’ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຈໍ ຕຖໍ ອວິປຣີຕໍ. ອິມິນາ ວຈີສຈ຺ຈໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ ນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕທຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ຕໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ອຠິວິສິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຊານິຕ຺ວາ. ອນຸທ຺ທຍາຍ ອນຸກມ຺ປາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອນຸທ຺ທຍຕ຺ຖາຍ ຈ ອນຸກມ຺ປຕ຺ຖາຍ ຈ ຍາ ປຏິປທາ, ຕໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປູເຣຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປຏິປທາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.
ສພ຺ເພ ກາມາຕິ ສພ຺ເພ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາມາ. ອິຕິ ວທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຈ຺ຈມາຫາຕິ ເອວມ຺ປິ ວທນ຺ໂຕ ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຈ຺ຈເມວ ອາຫ. ສພ຺ເພ ຠວາຕິ ກາມຠວາທໂຍ ຕໂຍປິ. ນາຫໍ ກ຺ວຈນີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຈຕຸກ຺ໂກຏິກສຸຎ຺ຎຕາ ກຖິຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ນາຫໍ ກ຺ວຈນີ’’ຕິ ກ຺ວຈິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈນຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕານໍ ກສ຺ສຈິ ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນຠາເວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ຠາຕິຏ຺ຐາເນ ຠາຕຣໍ, ສຫາຍຏ຺ຐາເນ ສຫາຍໍ, ປຣິກ຺ຂາຣຏ຺ຐາເນ ວາ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ມຎ຺ຎິຕ຺ວາ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ມມ ກ຺ວຈນີຕິ ເອຕ຺ຖ ມມສທ຺ທໍ ຕາວ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ນ ຈ ກ຺ວຈນິ ປຣສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຕານໍ ກ຺ວຈິ ນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ. ອິທານິ ‘‘ມມສທ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມມ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈນໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ໂສ ປຣສ຺ສ ອຕ຺ຕາ ມມ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈນຠາເວ ອຕ຺ຖີຕິ ນ ປສ຺ສຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຠາຕິຏ຺ຐາເນ ຠາຕຣໍ, ສຫາຍຏ຺ຐາເນ ສຫາຍໍ, ປຣິກ຺ຂາຣຏ຺ຐາເນ ວາ ປຣິກ຺ຂາຣນ຺ຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຐາເນ ປຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອິມິນາ ກິຎ຺ຈນຠາເວນ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວມຍໍ ຍສ຺ມາ ເນວ ກຕ຺ຖຈິ ອຕ຺ຕານໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນຠາເວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ປຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ປຣສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕໂນ ກິຎ຺ຈນຠາເວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ປສ຺ສຕີຕິ. ອິຕິ ວທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ເອວໍ ຈຕຸກ຺ໂກຏິກໍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ວທນ຺ໂຕປິ ຂີຓາສວພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສາ ປຏິປທາຍ ສມ຺ມາ ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ສຈ຺ຈເມວ ອາຫ, ນ ມຸສາຕິ ສພ຺ເພສຸປິ ວາເຣສຸ ມຎ຺ຎນານໍ ປຫີນຕ຺ຕາເຍວ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ຈ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎໍເຍວ ປຏິປທນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈນຠາວວິຣຫິຕໍ ນິປ຺ປລິໂພຘໍ ນິຄ຺ຄຫຓເມວ ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິໂຕ.
ອິມານິ ໂຂ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈຕ຺ຕາຣິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຈ຺ຈານິ ມຍາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວທິຕານີຕິ ຍານິ ຕຸມ຺ເຫ ໂຠວາທິພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສຈ຺ຈານິ ວເທຖ, ເຕຫິ ອຎ຺ຎານິ ມຍາ ອິມານິ ພາຫິຕປາປພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ໂສຬສວິເຘນ ກິຈ຺ເຈນ ຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ປເວທິຕານິ ເທສິຕານິ ໂຊຕິຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕູສຸປິ ຐາເນສຸ ຂີຓາສວສ຺ສ ວຈີສຈ຺ຈເມວ ກຖິຕນ຺ຕິ.
໖. ອຸມ຺ມຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໖. ຉຏ຺ເຐ ປຣິກສ຺ສຕີຕິ ອາກຑ຺ຒິຍຕິ. ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄຕິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນໍ, ປຎ຺ຎາຄມນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຎາ ເອວ ວາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາວ ປຏິຠານຏ຺ເຐນ ປຏິຠານໍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວສໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍເຍເວຕ຺ຖ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍາຕິ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ປາຬິຎ຺ຈ ຊານິຕ຺ວາ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກຘມ຺ມໍ ສຫ ສີເລນ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎຕິ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນກປຎ຺ໂຎ. ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ເສສໍ ເຕຠູມກກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ສຸຕໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາຍາຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ວຏ຺ຏມູລກຕຓ຺ຫາ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍຕິ ສຸຕໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ເສສທ຺ວເຍປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.
໗. ວສ຺ສກາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໗. ສຕ຺ຕເມ ໂຕເທຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ຕຸທິຄາມວາສິກສ຺ສ. ປຣິສຕີຕິ ສນ຺ນິປຕິຕາຍ ປຣິສາຍ. ປຣູປາຣມ຺ຠໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ປຣຄຣຫໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ພາໂລ ອຍໍ ຣາຊາຕິອາທິ ຍໍ ເຕ ອຸປາຣມ຺ຠໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມເຓ ຣາມປຸຕ຺ເຕຕິ ອຸທເກ ຣາມປຸຕ຺ເຕ. ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປສນ຺ໂນ. ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມນິປາຕກິຣິຍໍ ນີຈວຸຕ຺ຕິໍ. ປຣິຫາຣກາຕິ ປຣິຈາຣກາ. ຍມໂກຕິອາທີນິ ເຕສໍ ນາມານິ. ເຕສຸ ຫິ ເອໂກ ຍມໂກ ນາມ, ເອໂກ ໂມຄ຺ຄລ຺ໂລ ນາມ, ເອໂກ ອຸຄ຺ໂຄ ນາມ, ເອໂກ ນາວິນ຺ທກີ ນາມ, ເອໂກ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ ນາມ, ເອໂກ ອຄ຺ຄິເວສ຺ໂສ ນາມ. ຕ຺ຍາສ຺ສຸທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສຕິ ນິສິນ຺ເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ນເຍນ ເນຕີຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອນຸເນຕິ ຊານາເປຕິ. ກຣຓີຍາຘິກຣຓີເຍສູຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ຈ ອຕິເຣກກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ຈ. ວຈນີຍາຘິວຈນີເຍສູຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພສຸ ຈ ອຕິເຣກວຕ຺ຕພ຺ເພສຸ ຈ. ອລມຕ຺ຖທສຕເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖ ປສ຺ສິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ອລມຕ຺ຖທສາ, ເຕ ອຕິສິຕ຺ວາ ຐິຕາ ອລມຕ຺ຖທສຕຣາ, ເຕຫິ ອລມຕ຺ຖທສຕເຣຫິ. ອລມຕ຺ຖທສຕໂຣຕິ ອລມຕ຺ຖທສຕາຍ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ, ເຉເກຫິ ເຉກຕໂຣ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປຓ຺ຑິຕຕໂຣຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອຖສ຺ສ ເຕ ປຏິປຸຈ຺ຉນ຺ຕາ ເອວໍ ໂຠຕິອາທິມາຫໍສຸ. ອິຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ສປ຺ປຸຣິສຕາຍ ຕໍ ເອເຬຍ຺ຍຣາຊານມ຺ປິ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣິເກປິ ອຸທກມ຺ປິ ຣາມປຸຕ຺ຕໍ ປສໍສິ. ອນ຺ໂຘ ວິຍ ຫິ ອສປ຺ປຸຣິໂສ, ຈກ຺ຂຸມາ ວິຍ ສປ຺ປຸຣິໂສ. ຍຖາ ອນ຺ໂຘ ເນວ ອນນ຺ຘໍ ນ ອນ຺ຘໍ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອສປ຺ປຸຣິໂສ ເນວ ສປ຺ປຸຣິສໍ ນ ອສປ຺ປຸຣິສໍ ຊານາຕິ. ຍຖາ ຈກ຺ຂຸມາ ອນ຺ຘມ຺ປິ ອນນ຺ຘມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍ ສປ຺ປຸຣິໂສ ສປ຺ປຸຣິສມ຺ປິ ອສປ຺ປຸຣິສມ຺ປິ ຊານາຕິ. ໂຕເທຍ຺ໂຍປິ ສປ຺ປຸຣິສຕາຍ ອສປ຺ປຸຣິເສ ອຎ຺ຎາສີຕິ ອິມມຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຠ, ໂຄຕມາຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.
໘. ອຸປກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໘. ອຏ຺ຐເມ ອຸປໂກຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ມຓ຺ຑິກາປຸຕ຺ໂຕຕິ ມຓ຺ຑິກາຍ ປຸຕ຺ໂຕ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ໂສ ກິຣ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ, ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ຖາ ມຍິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄເຕ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສ຺ສຕິ, ອຸທາຫຸ ອວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ‘‘ເນຣຍິໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໔໘) ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຆຏ຺ເຏຕຸກາໂມ ອຸປສງ຺ກມີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ປຣູປາຣມ຺ຠໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ປຣຄຣຫໍ ກເຖຕິ. ສພ຺ໂພ ໂສ ນ ອຸປປາເທຕີຕິ ສພ຺ໂພປິ ໂສ ກຸສລຘມ຺ມໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ວຈນໍ ອຸປປາເທຕຸໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອນຸປປາເທນ຺ໂຕ ຄາຣຍ຺ໂຫ ໂຫຕີຕິ ກຸສລໍ ຘມ຺ມໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ວຈນໍ ອຸປປນ຺ນໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຄາຣຍ຺ໂຫ ໂຫຕິ. ອຸປວຊ຺ໂຊຕິ ອຸປວທິຕພ຺ໂພ ຈ ໂຫຕິ, ວຊ຺ເຊນ ວາ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ, ສໂທໂສ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ວາທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຄີວາຍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ປຣູປາຣມ຺ຠນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊມານກໍເຍວາຕິ ອຸທກໂຕ ສີສໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕໍເຍວ. ຕຕ຺ຖ ອປຣິມາຓາ ປທາຕິອາທີສຸ ຕສ຺ມິໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາປເນ ປທານິປິ ອກ຺ຂຣານິປິ ຘມ຺ມເທສນາປິ ອປຣິມາຓາເຍວ. ອິຕິປິທໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ອກຸສລໍ ອິທມ຺ປິ ອກຸສລໍ ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ອກຸສລນ຺ຕິ ເອວໍ ອກຸສລປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ອາຄຕານິປິ ອປຣິມາຓານິ. ອຖາປິ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ເອວມ຺ປິສ຺ສ ເທສນາ ອປຣິມາຓາ ຠເວຍ຺ຍ. ຍຖາຫ – ‘‘ອປຣິຍາທິນ຺ນາວສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາ, ອປຣິຍາທິນ຺ນໍ ຘມ຺ມປທພ຺ຍຎ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໖໑). ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍາວ ຘໍສີ ວຕາຍນ຺ຕິ ຍາວ ຄຸຓຘໍສີ ວຕ ອຍໍ. ໂລຓກາຣທາຣໂກຕິ ໂລຓກາຣຄາມທາຣໂກ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ໂຍ ຫິ ນາມ. ອາສາເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສຕີຕິ ຆຏ຺ເຏຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສຕິ. ອເປຫີຕິ ອປຄຈ຺ຉ, ມາ ເມ ປຸຣໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຄີວາຍ ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປສິເຍວາຕິ.
໙. ສຈ຺ຉິກຣຓີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘໙. ນວເມ ກາເຍນາຕິ ນາມກາເຍນ. ສຈ຺ຉິກຣຓີຍາຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກາຕພ຺ພາ. ສຕິຍາຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຍາ. ຈກ຺ຂຸນາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ. ປຎ຺ຎາຍາຕິ ຌານປຎ຺ຎາຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາ, ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຜລປຎ຺ຎາ, ຜລປຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພາ, ປຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາສວານໍ ຂຍສງ຺ຂາຕໍ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຎ຺ຎາຍ ສຈ຺ຉິກຣຓີຍໍ ນາມາຕິ.
໑໐. ອຸໂປສຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໐. ທສເມ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ຍໂຕ ອນຸວິໂລເກຕິ, ຕໂຕ ຕໂຕ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕເມວ. ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ປຏິປຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ເນ ຠິກ຺ຂູ ປສນ຺ເນຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມປາໂມຊ຺ໂຊ ໂຖເມຕຸກາມຕາຍ ອາມນ຺ເຕສິ. ອປລາປາຕິ ປລາປຣຫິຕາ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ສຸທ຺ຘາຕິ ນິມ຺ມລາ. ສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ສີລາທິສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ອລນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ໂຍຊນຄຓນານີຕິ ເອກໍ ໂຍຊນໍ ໂຍຊນເມວ, ທສປິ ໂຍຊນານິ ໂຍຊນາເນວ. ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ‘‘ໂຍຊນຄຓນານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ໂຍຊນສຕມ຺ປິ ໂຍຊນສຫສ຺ສມ຺ປິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ປຸໂຏເສນາປີຕິ ປຸໂຏສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປາເຖຍ຺ຍໍ, ປາເຖຍ຺ຍໍ ຄເຫຕ຺ວາປິ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຏໍເສນາຕິປິ ປາໂຐ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຸໂຏ ອໍເສ ອສ຺ສາຕິ ປຸຏໍໂສ, ເຕນ ປຸຏໍເສນ, ອໍເສນ ປາເຖຍ຺ຍປຸຏໍ ວຫນ຺ເຕນາປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.
ອິທານິ ເອວຣູເປຫິ ເອວຣູເປຫິ ຈ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເທວປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ອຸປປຕ຺ຕິເທວນິພ຺ພຕ຺ຕກໍ ທິພ຺ພວິຫາຣໍ ທິພ຺ພວິຫາເຣນ ຈ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ. ພ຺ຣຫ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ນິທ຺ໂທສຏ຺ເຐນ ພ຺ຣຫ຺ມຠາວສາຘກໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣນ ຈ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ. ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ອນິຎ຺ຊນຠາວສາຘກໍ ອາເນຎ຺ຊໍ ອາເນຎ຺ເຊນ ຈ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ. ອຣິຍປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຣິຍຠາວໍ ປຕ຺ຕາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເທວປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ເອວໍ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ຐຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເທວປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ຈຕູສຸ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣສຸ ຐຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ, ຈຕູສຸ ອຣູປຊ຺ຌາເນສຸ ຐຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ. ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ສຈ຺ເຈຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ຜລານິ ກຖິຕານິ. ຕສ຺ມາ ອິມໍ ອຣິຍຘມ຺ມໍ ປຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ.
ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.
(໒໐) ໕. ມຫາວຄ຺ໂຄ
໑. ໂສຕານຸຄຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໑. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ປຐເມ ໂສຕານຸຄຕານນ຺ຕິ ປສາທໂສຕໍ ໂອທຫິຕ຺ວາ ຎາຓໂສເຕນ ວວຕ຺ຖປິຕານໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ອານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄຸຓານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາ. ອິທໍ ປນ ຠຄວຕາ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອາຣທ຺ຘໍ. ກຕຣອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນາຕິ? ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ອນຸປສງ຺ກມນອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ. ປຎ຺ຈສຕາ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປພ຺ພຊິຕາ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ລິງ຺ຄວຈນວິຠຕ຺ຕິປທພ຺ຍຎ຺ຊນາທີຫິ ກເຖນ຺ໂຕ ອມ຺ເຫຫິ ຎາຕເມວ ກເຖສ຺ສຕິ, ອຎ຺ຎາຕໍ ກິໍ ກເຖສ຺ສຕີ’’ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ ເອວໍ ກໂຣຖ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຖ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕານຎ຺ຈ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕານຎ຺ຈ ອິເມ ເອຕ຺ຕກາ ອານິສໍສາ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ.
ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕີຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍນ຺ຕິອາທິກໍ ນວງ຺ຄໍ ສຕ຺ຖຸສາສນຠູຕໍ ຕນ຺ຕິຘມ຺ມໍ ວຬຎ຺ເຊຕິ. ໂສຕານຸຄຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂສຕໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ ອນຸປວິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ໂອໂລກິຕາ. ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ກາຣຓໂຕ ຈ ປຎ຺ຎາຍ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິວິທ຺ຘາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕາ. ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນຕິ ນຍິທໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອນຸສ຺ສຣຓສຕິຍາ ອຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກາລກິຣິຍໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຫິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ກາລໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ອຸປປຊ຺ຊຕີຕິ ສຸທ຺ຘສີເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຘມ຺ມປທາ ປ຺ລວນ຺ຕີຕິ ອນ຺ຕຣາຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິໂນ, ເຍປິ ປຸພ຺ເພ ສຊ຺ຌາຍມູລິກາ ວາຈາປຣິຈິຕພຸທ຺ຘວຈນຘມ຺ມາ, ເຕ ສພ຺ເພ ປສນ຺ເນ ອາທາເສ ຉາຍາ ວິຍ ປ຺ລວນ຺ຕິ, ປາກຏາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ທນ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕຸປ຺ປາໂທຕິ ພຸທ຺ຘວຈນານຸສ຺ສຣຓສຕິຍາ ອຸປ຺ປາໂທ ທນ຺ໂຘ ຄຣຸ. ອຖ ໂສ ສຕ຺ໂຕ ຂິປ຺ປໍເຍວ ວິເສສຄາມີ ໂຫຕິ, ນິພ຺ພານຄາມີ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ອິທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວສິຠາວປຕ຺ໂຕ ຂີຓາສໂວ. ອຍໍ ວາ ໂສ ຘມ຺ມວິນໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຠາວນຕ຺ໂຖ ວາ-ສທ຺ໂທ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຈຣິນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວສິໍ. ອິທມ຺ປິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ມຍາ ປຸພ຺ເພ ວຬຎ຺ຊິຕນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘວຈນານຸສ຺ສຣຓວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຈາລຈຓ຺ໂຑ ວິຍ ຫຕ຺ຖກມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ວິຍ ສນງ຺ກຸມາຣພ຺ຣຫ຺ມາ ວິຍ ຈ ເອໂກ ຘມ຺ມກຖິກເທວປຸຕ຺ໂຕ. ໂອປປາຕິໂກ ໂອປປາຕິກໍ ສາເຣຕີຕິ ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສາເຣຕິ. ສຫປໍສຸກີຬິກາຕິ ເອເຕນ ເນສໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ກຕປຣິຈຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສາລາຍ ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ ສາລາຍ ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ປຐມຕຣໍ ນິສິນ຺ໂນ ປຈ຺ຉາ ອາຄຕໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.
໒. ຐານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໒. ທຸຕິເຍ ຐານານີຕິ ກາຣຓານິ. ຐາເນຫີຕິ ກາຣເຓຫິ. ໂສເຈຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຸຈິຠາໂວ. ສໍວສມາໂນຕິ ເອກໂຕ ວສມາໂນ. ນ ສນ຺ຕຕກາຣີຕິ ນ ສຕຕກາຣີ. ນ ສນ຺ຕຕວຸຕ຺ຕິ ສີເລສູຕິ ສຕຕໍ ສພ຺ພກາລໍ ສີລຊີວິຕໍ ນ ຊີວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍໂວຫາຣມາໂນຕິ ກເຖນ຺ໂຕ. ເອເກນ ເອໂກ ໂວຫຣຕີຕິ ເອເກນ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ຫຸຕ຺ວາ ກເຖຕິ. ໂວກ຺ກມຕີຕິ ໂອກ຺ກມຕິ. ປຸຣິມໂວຫາຣາ ປຈ຺ຉິມໂວຫາຣນ຺ຕິ ປຸຣິມກຖາຍ ປຈ຺ຉິມກຖໍ, ປຸຣິມກຖາຍ ຈ ປຈ຺ຉິມກຖາ, ປຈ຺ຉິມກຖາຍ ຈ ປຸຣິມກຖາ ນ ສເມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ຎາຕິພ຺ຍສເນນາຕິອາທີສຸ ຎາຕີນໍ ພ຺ຍສນໍ ຎາຕິພ຺ຍສນໍ, ຎາຕິວິນາໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂຣຄພ຺ຍສເນ ປນ ໂຣໂຄເຍວ ອາໂຣຄ຺ຍວິນາສນໂຕ ພ຺ຍສນໍ ໂຣຄພ຺ຍສນໍ. ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ. ລາໂຠ ຈາຕິອາທີສຸ ເອກໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ລາໂຠ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ, ເອກໍ ອລາໂຠຕິ ເອວໍ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ. ສາກຈ຺ຉາຍມາໂນຕິ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ສາກຈ຺ຉໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ອຸມ຺ມຄ຺ໂຄຕິ ປຎ຺ຫຸມ຺ມຄ຺ໂຄ. ອຠິນີຫາໂຣຕິ ປຎ຺ຫາຠິສງ຺ຂຣຓວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິນີຫາໂຣ. ສມຸທາຫາໂຣຕິ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉນໍ. ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈນີກສນ຺ຕຕາຍ ສນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ນ ກເຖຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຓີຕນ຺ຕິ ອຕປ຺ປກໍ. ອຕກ຺ກາວຈຣນ຺ຕິ ຍຖາ ຕກ຺ເກນ ນຍຄ຺ຄາເຫນ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນ ກເຖຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິປຸຓນ຺ຕິ ສຓ຺ຫໍ. ປຓ຺ຑິຕເວທນີຍນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ຊານິຕພ຺ພກໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.
໓. ຠທ຺ທິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໓. ຕຕິເຍ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີຕິ ອຸປສງ຺ກມິ. ມາ ອນຸສ຺ສເວນາຕິອາທີສຸ ອນຸສ຺ສວວຈເນນ ມມ ກຖໍ ມາ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສາຣມ຺ໂຠຕິ ກຣຓຸຕ຺ຕຣິຍລກ຺ຂໂຓ ສາຣມ຺ໂຠ. ອໂລຠາທໂຍ ໂລຠາທິປຏິປກ຺ຂວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຸສລຘມ຺ມູປສມ຺ປທາຍາຕິ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ສມ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ, ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິເມ ເຈປິ, ຠທ຺ທິຍ, ມຫາສາລາຕິ ປຸຣໂຕ ຐິເຕ ສາລຣຸກ຺ເຂ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຈ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ສຕ຺ຖຣິ ປນ ເທສນໍ ວິນິວຏ຺ເຏນ຺ເຕ ຠທ຺ທິໂຍ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຊາໂຕຕິ.
໔. ສາມຸຄິຍາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສາມຸຄິຍາຕິ ສາມຸຄນິຄມວາສິໂນ. ພ຺ຍຄ຺ຆປຊ຺ຊາຕິ ເຕ ອາລປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ໂກລນຄຣສ຺ສ ຫິ ໂກລຣຸກ຺ເຂ ຫາເຣຕ຺ວາ ກຕຕ຺ຕາ ໂກລນຄຣນ຺ຕິ ຈ ພ຺ຍຄ຺ຆປເຖ ມາປິຕຕ຺ຕາ ພ຺ຍຄ຺ຆປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ທ຺ເວ ນາມານິ. ເອເຕສຎ຺ຈ ປຸພ຺ພປຸຣິສາ ຕຕ຺ຖ ວສິໍສູຕິ ພ຺ຍຄ຺ຆປຊ຺ຊວາສິຕາຍ ພ຺ຍຄ຺ຆປຊ຺ຊວາສິໂນ ພ຺ຍຄ຺ຆປຊ຺ຊາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕ ອາລປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ປາຣິສຸທ຺ຘິປຘານິຍງ຺ຄານີຕິ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຕ຺ຖາຍ ປຘານິຍງ຺ຄານິ ປທຫິຕພ຺ພວີຣິຍສ຺ສ ອງ຺ຄານິ, ໂກຏ຺ຐາສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີລປາຣິສຸທ຺ຘິປຘານິຍງ຺ຄນ຺ຕິ ສີລປຣິໂສຘນວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ຕຎ຺ຫິ ສີລປາຣິສຸທ຺ຘິປຣິປູຣຓຕ຺ຖາຍ ປຘານິຍງ຺ຄນ຺ຕິ ສີລປາຣິສຸທ຺ຘິປຘານິຍງ຺ຄໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມິ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທຕິອາທີສຸ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫເນ ກຕ຺ຕຸກາມຕາຉນ຺ໂທຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປເນຕ຺ຖ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວີຣິຍປຄ຺ຄຫນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣຊນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຣາເຊຕີຕິ ຣາຄປຈ຺ຈເຍສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓສຸ ຍຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ກໂຣຕິ. ວິໂມຈນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ວິໂມເຈຕີຕິ ເຍຫິ ອາຣມ຺ມເຓຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິໂມເຈຕພ຺ພໍ, ເຕສຸ ຍຖາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ກໂຣຕິ. ວິຣາເຊຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ວິຣາເຊຕິ ນາມ, ຜລກ຺ຂເຓ ວິຣຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສຕີຕິ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິໍ ຎາຓຜສ຺ເສນ ຜຸສຕີຕິ.
໕. ວປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໕. ປຎ຺ຈເມ ວປ຺ໂປຕິ ທສພລສ຺ສ ຈູຬປິຕາ ສກ຺ຍຣາຊາ. ນິຄຓ຺ຐສາວໂກຕິ ເວສາລິຍໍ ສີຫເສນາປຕິ ວິຍ ນາຬນ຺ທາຍໍ ອຸປາລິຄຫປຕິ ວິຍ ຈ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ. ກາເຍນ ສໍວຸໂຕຕິ ກາຍທ຺ວາຣສ຺ສ ສໍວຸຕຕ຺ຕາ ປິຫິຕຕ຺ຕາ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ນາມ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ຂຍວິຣາເຄນ. ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາຕິ ມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາຍ ອຸປ຺ປາເທນ. ຕໍ ຐານນ຺ຕິ ຕໍ ກາຣຓໍ. ອວິປກ຺ກວິປາກນ຺ຕິ ອລທ຺ຘວິປາກວາຣໍ. ຕໂຕນິທານນ຺ຕິ ຕໍເຫຕຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ. ທຸກ຺ຂເວທນິຍາ ອາສວາ ອສ຺ສເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ກິເລສາ ອສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິສມ຺ປຣາຍນ຺ຕິ ທຸຕິເຍ ອຕ຺ຕຠາເວ. ກາຍສມາຣມ຺ຠປຈ຺ຈຍາຕິ ກາຍກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ. ອາສວາຕິ ກິເລສາ. ວິຆາຕປຣິຬາຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຆາໂຕຕິ ທຸກ຺ຂໍ. ປຣິຬາໂຫຕິ ກາຍິກເຈຕສິໂກ ປຣິຬາໂຫ. ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕີຕິ ຎາຓວຊ຺ຌໍ ກມ຺ມໍ ຎາຓຜສ຺ເສນ ຜຸສິຕ຺ວາ ຜຸສິຕ຺ວາ ຂຍໍ ຄເມຕິ, ວິປາກວຊ຺ຌໍ ກມ຺ມໍ ວິປາກຜສ຺ເສນ ຜຸສິຕ຺ວາ ຜຸສິຕ຺ວາ ຂຍໍ ຄເມຕິ. ນິຊ຺ຊຣາຕິ ກິເລສຊີຣຓກປຏິປທາ. ເສສວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘ ຐຕ຺ວາ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ຂີຓາສໂວ ກາຕພ຺ໂພ, ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາຠູຕານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕພ຺ພໍ.
ອິທານິ ປນ ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ສຕຕວິຫາເຣ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວໍ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓນ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ. ສຕຕວິຫາຣາຕິ ນິຈ຺ຈວິຫາຣາ ນິພທ຺ຘວິຫາຣາ. ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕີຕິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ຣາຄວເສນ ນ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ໂຫຕິ. ນ ທຸມ຺ມໂນຕິ ອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ປຏິຆວເສນ ນ ໂທມນສ຺ສຊາໂຕ ໂຫຕິ. ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎປຣິຄ຺ຄຫິຕາຍ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣລກ຺ຂຓາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຸເປກ຺ຂໂກ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ.
ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກນ຺ຕິ ກາຍນ຺ຕິກໍ ກາຍປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ຍາວ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣກາໂຍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກເວທນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກນ຺ຕິ ຊີວິຕນ຺ຕິກໍ ຊີວິຕປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ຍາວ ຊີວິຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກເວທນາ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ສາ ຫິ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸຣູປສ຺ມິໍເຍວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກາ ປວຕ຺ເຕ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣວເສນ ປວຕ຺ຕມານາ ປຐມວເຍ ວີສຕິວສ຺ສກາເລ ຣຊ຺ຊນທຸສ຺ສນມຸຍ຺ຫນວເສນ ອຘິມຕ຺ຕາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ປຓ຺ຓາສວສ຺ສກາເລ ຐິຕາ ໂຫຕິ, ສຏ຺ຐິວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິຫາຍມານາ, ອສີຕິນວຸຕິວສ຺ສກາເລ ມນ຺ທາ ໂຫຕິ. ຕທາ ຫິ ສຕ຺ຕາ ‘‘ຈິຣຣຕ຺ຕໍ ເອກໂຕ ນິສີທິມ຺ຫາ ນິປຊ຺ຊິມ຺ຫາ’’ຕິ ວທນ຺ເຕປິ ນ ຊານາມາຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຘິມຕ຺ຕານິປິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານິ ນ ປສ຺ສາມ, ສຸຄນ຺ຘທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ວາ ສາທຸອສາທຸໍ ວາ ຖທ຺ຘມຸທຸກໍ ວາຕິ ນ ຊານາມາຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ອິຕິ ເນສໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກເວທນາ ຠຄ຺ຄາ ໂຫຕິ, ມໂນທ຺ວາຣິກາ ປວຕ຺ຕຕິ. ສາປິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປຣິຫາຍມານາ ມຣຓສມເຍ ຫທຍໂກຏິໍເຍວ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍາວ ປເນສາ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ສຕ຺ໂຕ ຊີວຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທາ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ຕທາ ‘‘ມໂຕ ນິຣຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ວາປິຍາ ທີເປຕພ຺ໂພ – ຍຖາ ຫິ ປຸຣິໂສ ປຎ຺ຈອຸທກມຄ຺ຄສມ຺ປນ຺ນໍ ວາປິໍ ກເຣຍ຺ຍ. ປຐມໍ ເທເວ ວຸຏ຺ເຐ ປຎ຺ຈຫິ ອຸທກມຄ຺ເຄຫິ ອຸທກໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕວາປິຍໍ ອາວາເຏ ປູເຣຍ຺ຍ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ອຸທກມຄ຺ເຄ ປູເຣຕ຺ວາ ຄາວຸຕຑ຺ຒໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ຕໂຕ ຕໂຕ ວິສ຺ສນ຺ທມານໍ. ອຖ ນິທ຺ຘມນຕຸມ຺ເພ ວິວຣິຕ຺ວາ ເຂຕ຺ເຕສຸ ກມ຺ເມ ກຍິຣມາເນ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ, ສສ຺ສປາກກາເລ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ອຸທກໍ ປຣິຫີນໍ, ‘‘ມຈ຺ເຉ ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໂຕ ກຕິປາເຫນ ອາວາເຏສຸເຍວ ອຸທກໍ ສຓ຺ຐເຫຍ. ຍາວ ປນ ຕໍ ອາວາເຏສຸ ໂຫຕິ, ຕາວ ມຫາວາປິຍໍ ອຸທກໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍທາ ປນ ຕຕ຺ຖ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ‘‘ວາປິຍໍ ອຸທກໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.
ປຐມໍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ປຎ຺ຈຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ອຸທເກ ປວິສນ຺ເຕ ອາວາຏານໍ ປູຣຓກາໂລ ວິຍ ຫິ ປຐມເມວ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາຍ ວຕ຺ຖຸຣູເປ ປຕິຏ຺ຐິຕກາໂລ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ປຎ຺ຈມຄ຺ຄານໍ ປູຣຓກາໂລ ວິຍ ປວຕ຺ເຕ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກເວທນາຍ ປວຕ຺ຕິ, ຄາວຸຕຑ຺ຒໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ປຐມວເຍ ວີສຕິວສ຺ສກາເລ ຣຊ຺ຊນາທິວເສນ ຕສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕພລວຠາໂວ, ຍາວ ວາປິໂຕ ອຸທກໍ ນ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ປູຣາຍ ວາປິຍາ ຐິຕກາໂລ ວິຍ ປຎ຺ຎາສວສ຺ສກາເລ ຕສ຺ສ ຐິຕກາໂລ, ນິທ຺ຘມນຕຸມ຺ເພສຸ ວິວເຏສຸ ກມ຺ເມ ກຍິຣມາເນ ອຸທກສ຺ສ ນິກ຺ຂມນກາໂລ ວິຍ ສຏ຺ຐິວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສ ປຣິຫານິ, ອຸທເກ ຠຏ຺ເຐ ອຸທກມຄ຺ເຄສຸ ປຣິຕ຺ຕອຸທກສ຺ສ ຐິຕກາໂລ ວິຍ ອສີຕິນວຸຕິກາເລ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກເວທນາຍ ມນ຺ທກາໂລ, ອາວາເຏສຸເຍວ ອຸທກສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕກາໂລ ວິຍ ຫທຍວຕ຺ຖຸໂກຏິໍ ນິສ຺ສາຍ ມໂນທ຺ວາເຣ ເວທນາຍ ປວຕ຺ຕິກາໂລ, ອາວາເຏສຸ ປຣິຕ຺ເຕປິ ອຸທເກ ສຕິ ‘‘ວາປິຍໍ ອຸທກໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພກາໂລ ວິຍ ຍາວ ສາ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ຊີວຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ປນ ອາວາເຏສຸ ອຸທເກ ຉິນ຺ເນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ວາປິຍໍ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕມານາຍ ສຕ຺ໂຕ ມໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມໍ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທິຍມາໂນ’’ຕິ.
ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິ ກາຍສ຺ສ ເຠເທນ. ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາຕິ ຊີວິຕກ຺ຂຍໂຕ ອຸທ຺ຘໍ. ອິເຘວາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຣໂຕ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ອິເຘວ. ສີຕີ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປວຕ຺ຕິວິປ຺ຜນ຺ທນທຣຖຣຫິຕານິ ສີຕານິ ອປ຺ປວຕ຺ຕນຘມ຺ມານິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ.
ຖູຓໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ຣຸກ຺ຂໍ ປຏິຈ຺ຈ. ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ ອາທາຍາຕິ ກຸທ຺ທາລຎ຺ຈ ຂຓິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປຈ຺ຉິຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທສນາ ປນ ກຸທ຺ທາລວເສເນວ ກຕາ. ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ ມູລມ຺ຫິ ກຸທ຺ທາເລນ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ປລິຂເຓຍ຺ຍາຕິ ຂຓິຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ຕາ ຂເຓຍ຺ຍ.
ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ຫິ ອຕ຺ຕຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຣຸກ຺ຂໍ ປຏິຈ຺ຈ ຉາຍາ ວິຍ ກຸສລາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ, ຉາຍໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກາຕຸກາໂມ ປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ, ກຸທ຺ທາໂລ ວິຍ ປຎ຺ຎາ, ປິຏກໍ ວິຍ ສມາຘິ, ຂຓິຕ຺ຕິ ວິຍ ວິປສ຺ສນາ, ຂຓິຕ຺ຕິຍາ ມູລານໍ ປລິຂຓນກາໂລ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊາຍ ເຉທນກາໂລ, ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑໍ ກຣຓກາໂລ ວິຍ ຂນ຺ຘວເສນ ທິຏ຺ຐກາໂລ, ຜາລນກາໂລ ວິຍ ອາຍຕນວເສນ ທິຏ຺ຐກາໂລ, ສກລີກຣຓກາໂລ ວິຍ ຘາຕຸວເສນ ທິຏ຺ຐກາໂລ, ວາຕາຕເປນ ວິໂສສນກາໂລ ວິຍ ກາຍິກເຈຕສິກສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ກຣຓກາໂລ, ອຄ຺ຄິນາ ຑຫນກາໂລ ວິຍ ຎາເຓນ ກິເລສານໍ ຑຫນກາໂລ, ມສິກຣຓກາໂລ ວິຍ ວຕ຺ຕມານກ-ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘກາໂລ, ມຫາວາເຕ ໂອຜຸນນກາໂລ ວິຍ ນທີໂສເຕ ປວາຫນກາໂລ ວິຍ ຈ ຉິນ຺ນມູລການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກນິໂຣໂຘ, ໂອຜຸນນປ຺ປວາຫເນຫິ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຠາວູປຄໂມ ວິຍ ປຸນພ຺ຠເວ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອນຸປ຺ປາເທນ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ.
ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈາຕິ ສຕ຺ຖຣິ ເທສນໍ ວິນິວຏ຺ເຏນ຺ເຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ວາ ເອຕໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸທຍຕ຺ຖິໂກຕິ ວຑ຺ຒິອຕ຺ຖິໂກ. ອສ຺ສປຓິຍໍ ໂປເສຍ຺ຍາຕິ ປຎ຺ຈ ອສ຺ສໂປຕສຕານິ ກິຓິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວິກ຺ກິຓິສ຺ສາມີຕິ ໂປເສຍ຺ຍ. ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກສ຺ສ ອສ຺ສສ຺ສ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕໍ ອຸປກຣຓໍ ຄນ຺ຘມາລາທິວເສນ ໂປສາວນິກໍເຍວ ອຄມາສິ. ອຖສ຺ສ ເຕ ອສ຺ສາ ເອກທິວເສເນວ ໂຣຄໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ເອວມາຫ. ອຸທຍຎ຺ເຈວ ນາຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ວຑ຺ຒິຎ຺ຈ ເຄຫໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທິນ຺ນມູລຎ຺ຈ ກິຎ຺ຈິ ນ ລເຠຍ຺ຍ. ປຍິຣຸປາສິນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິໍ. ສ຺ວາຫໍ ອຸທຍຎ຺ເຈວ ນາຘິຄຈ຺ຉິນ຺ຕິ ໂສ ອຫໍ ເນວ ອຸທຍໍ ນ ເຄຫໂຕ ທິນ຺ນຘນໍ ອຘິຄຈ຺ຉິໍ, ປຓິຍອສ຺ສຊຄ຺ຄນໂກ ນາມ ຊາໂຕສ຺ມີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
໖. ສາຬ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໖. ຉຏ຺ເຐ ທ຺ວເຍນາຕິ ທ຺ວີຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ. ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ຈຕຸໂຣຆນິຕ຺ຖຣຓໍ. ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາເຫຕູຕິ ທຸກ຺ກຣກາຣິກສງ຺ຂາເຕນ ຕເປນ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນເຫຕຸ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ສາມຎ຺ຎງ຺ຄນ຺ຕິ ເອກໍ ສມຓຘມ຺ມໂກຏ຺ຐາສໍ. ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາຕິອາທີສຸ ປຸຣິເມຫິ ຕີຫິ ປເທຫິ ກາຍິກວາຈສິກເຈຕສິກສີລານໍ ອປຣິສຸທ຺ຘຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິເມນ ປເທນ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີວຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຎາຓທສ຺ສນາຍາຕິ ມຄ຺ຄຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ ທສ຺ສນາຍ. ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕາຍ, ອຣຫຕ຺ຕຎາຓຜສ຺ເສນ ຜຸສິຕຸໍ ອຠພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາລລຏ຺ຐິນ຺ຕິ ສາລຣຸກ຺ຂໍ. ນວນ຺ຕິ ຕຣຸຓໍ. ອກຸກ຺ກຸຈ຺ຈກຊາຕນ຺ຕິ ‘‘ຠເວຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ, ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອຊເນຕພ຺ພກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ. ເລຂຓິຍາ ລິເຂຍ຺ຍາຕິ ອວເລຂນມຕ຺ຕເກນ ອວລິເຂຍ຺ຍ. ໂຘເວຍ຺ຍາຕິ ຆໍເສຍ຺ຍ. ອນ຺ໂຕ ອວິສຸທ຺ຘາຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອສຸທ຺ຘາ ອປນີຕສາຣາ.
ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ສາລລຏ຺ຐິ ວິຍ ຫິ ອຕ຺ຕຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ນທີໂສຕໍ ວິຍ ສໍສາຣໂສຕໍ, ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາມປຸຣິໂສ ວິຍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕປຸຣິໂສ, ສາລລຏ຺ຐິຍາ ພຫິທ຺ຘາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕກາໂລ ວິຍ ພຫິທ຺ຘາ ຕປຈຣຓໍ ຄາຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕກາໂລ, ອນ຺ໂຕ ອສຸທ຺ຘກາໂລ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສີລານໍ ອປຣິສຸທ຺ຘກາໂລ, ສາລລຏ຺ຐິຍາ ສໍສີທິຕ຺ວາ ອໂຘຄມນໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ສໍສາຣໂສເຕ ສໍສີທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.
ຜິຍາຣິຕ຺ຕໍ ພນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ຜິຍຎ຺ຈ ອຣິຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຍເຊຍ຺ຍ. ເອວເມວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ສາລລຏ຺ຐິ ວິຍ ອຕ຺ຕຠາໂວ, ນທີໂສຕໍ ວິຍ ສໍສາຣໂສຕໍ, ປາຣໍ ຄນ຺ຕຸກາມປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ, ພຫິທ຺ຘາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕກາໂລ ວິຍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວຣສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕກາໂລ, ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕຠາໂວ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປຣິສຸທ຺ຘສີລຠາໂວ, ຜິຍາຣິຕ຺ຕພນ຺ຘນໍ ວິຍ ກາຍິກເຈຕສິກວີຣິຍກຣຓໍ, ໂສຕ຺ຖິນາ ປາຣິມຕີຣຄມນໍ ວິຍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສີລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ສມາຘິໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຎໍ ປູເຣຕ຺ວາ ນິພ຺ພານຄມນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.
ກຓ຺ຑຈິຕ຺ຣການີຕິ ສຣລຏ຺ຐິສຣຣຊ຺ຊຸສຣປາສາທສຣສາຓິສຣໂປກ຺ຂຣຓິສຣປທຸມານີຕິ ອເນການິ ກຓ຺ເຑຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພຈິຕ຺ຣານິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຕີຫິ ຐາເນຫີຕິ ໂສ ເອວໍ ພຫູນິ ກຓ຺ຑຈິຕ຺ຣການິ ຊານນ຺ໂຕປິ ນ ຣາຊາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຕີຫິເຍວ ປນ ຐາເນຫິ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມາສມາຘິ ໂຫຕີຕິ ມຄ຺ຄສມາຘິນາ ຈ ຜລສມາຘິນາ ຈ ສມາຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິອາທີຫິ ຈຕູຫິ ສຈ຺ເຈຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ຜລານິ ກຖິຕານິ. ອຍໍ ປນ ມຄ຺ເຄເນວ ອວິຣາຘິຕໍ ວິຊ຺ຌຕິ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອວິຊ຺ຊາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປທາເລຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປທາເລຕິ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມິນາ ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊາກ຺ຂນ຺ໂຘ ປທາລິໂຕ, ອິຘ ປນ ປທາລິຕໍ ອຸປາທາຍ ປທາເລຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.
໗. ມລ຺ລິກາເທວີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໗. ສຕ຺ຕເມ ມລ຺ລິກາ ເທວີຕິ ປເສນທິຣຎ຺ໂຎ ເທວີ. ເຍນ ມິເຘກຈ຺ໂຈ ມາຕຸຄາໂມຕິ ເຍນ ອິເຘກຈ຺ຈາ ອິຕ຺ຖີ. ທຸພ຺ພຓ຺ຓາຕິ ພີຠຈ຺ຉວຓ຺ຓາ. ທຸຣູປາຕິ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕາ. ສຸປາປິກາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປາປິກາ ສຸຏ຺ຐຸ ລາມິກາ. ທສ຺ສນາຍາຕິ ປສ຺ສິຕຸໍ. ທລິທ຺ທາຕິ ຘນທລິທ຺ທາ. ອປ຺ປສ຺ສກາຕິ ສເກນ ຘເນນ ຣຫິຕາ. ອປ຺ປໂຠຄາຕິ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄຠຓ຺ຑກຣຫິຕາ. ອປ຺ເປສກ຺ຂາຕິ ອປ຺ປປຣິວາຣາ. ອຑ຺ຒາຕິ ອິສ຺ສຣາ. ມຫທ຺ຘນາຕິ ວຬຎ຺ຊນກຘເນນ ມຫທ຺ຘນາ. ມຫາໂຠຄາຕິ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄຠຓ຺ຑໂຠເຄນ ມຫາໂຠຄາ. ມເຫສກ຺ຂາຕິ ມຫາປຣິວາຣາ. ອຠິຣູປາຕິ ອຸຕ຺ຕມຣູປາ. ທສ຺ສນີຍາຕິ ທສ຺ສນຍຸຕ຺ຕາ. ປາສາທິກາຕິ ທສ຺ສເນນ ປາສາທິກາ. ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ສຣີຣສຓ຺ຐາເນນ ຈ.
ອຠິສຊ຺ຊຕີຕິ ລຄ຺ຄຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕີຕິ ປກຕິໍ ປຊຫຕິ. ປຕິຕ຺ຖີຍຕີຕິ ໂກຘວເສນ ຖິນຠາວໍ ຖທ຺ຘຠາວໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ນ ທາຕາ ໂຫຕີຕິ ນ ທາຍິກາ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍາຕິ ມຎ຺ຈປລ຺ລງ຺ກາທິສຍນໍ. ອາວສໂຖຕິ ອາວສຖາຄາຣໍ. ປທີເປຍ຺ຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຏ຺ຏິເຕລາທິປທີປູປກຣຓໍ. ອິສ຺ສາມນິກາຕິ ອິສ຺ສາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂກຘນາ ອໂຫສິນ຺ຕິ ໂກຘມນາ ອໂຫສິໍ. ອນິສ຺ສາມນິກາ ອໂຫສິນ຺ຕິ ອິສ຺ສາວິຣຫິຕຈິຕ຺ຕາ ອໂຫສິໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
໘. ອຕ຺ຕນ຺ຕປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙໘. ອຏ຺ຐເມ ອຕ຺ຕນ຺ຕປາທີສຸ ອຕ຺ຕານໍ ຕປຕິ ທຸກ຺ຂາເປຕີຕິ ອຕ຺ຕນ຺ຕໂປ. ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ອຕ຺ຕປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ປຣໍ ຕປຕີຕິ ປຣນ຺ຕໂປ. ປເຣສໍ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ປຣປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ນິຈ຺ຉາໂຕຕິ ຉາຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ, ສາ ອສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນິຈ຺ຉາໂຕ. ສພ຺ພກິເລສານໍ ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸໂຕ. ອນ຺ໂຕ ຕາປນກິເລສານໍ ອຠາວາ ສີຕໂລ ຊາໂຕຕິ ສີຕີຠູໂຕ. ຌານມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານສຸຂານິ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາຕິ ເສຏ຺ຐຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ.
ອເຈລໂກຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ໂອຣພ຺ຠິກາທີສຸ ອຸຣພ຺ຠາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອຬກາ, ອຸຣພ຺ເຠ ຫນຕີຕິ ໂອຣພ຺ຠິໂກ. ສູກຣິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ລຸທ຺ໂທຕິ ທາຣຸໂຓ ກກ຺ຂໂຬ. ມຈ຺ຉຆາຕໂກຕິ ມຈ຺ຉພນ຺ໂຘ ເກວຏ຺ໂຏ. ພນ຺ຘນາຄາຣິໂກຕິ ພນ຺ຘນາຄາຣໂຄປໂກ. ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ທາຣຸຓກມ຺ມນ຺ຕາ.
ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕຕິ ຂຕ຺ຕິຍາຠິເສເກນ ມຸທ຺ຘນິ ອຠິສິຕ຺ໂຕ. ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ນຄຣສ຺ສາຕິ ນຄຣໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ. ສນ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎສາລໍ. ຂຣາຊິນໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ສຂຸຣໍ ອຊິນຈມ຺ມໍ ນິວາເສຕ຺ວາ. ສປ຺ປິເຕເລນາຕິ ສປ຺ປິນາ ເຈວ ເຕເລນ ຈ. ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ສປ຺ປິໍ ອວເສໂສ ໂຍ ໂກຈິ ສ຺ເນໂຫ ເຕລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຓ຺ຑຸວມາໂນຕິ ນຂານໍ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກຓ຺ຑຸວິຕພ຺ພກາເລ ເຕນ ກຓ຺ຑຸວມາໂນ. ອນນ຺ຕຣຫິຕາຍາຕິ ອສນ຺ຖຕາຍ. ສຣູປວຈ຺ຉາຍາຕິ ສທິສວຈ຺ຉາຍ. ສເຈ ຄາວີ ເສຕາ ໂຫຕິ, ວຈ຺ໂຉປິ ເສຕໂກວ. ສເຈ ກປິລາ ວາ ຣຕ຺ຕາ ວາ, ວຈ຺ຉໂກປິ ຕາທິໂສວາຕິ ເອວໍ ສຣູປວຈ຺ຉາຍ. ໂສ ເອວມາຫາຕິ ໂສ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຕິ. ວຈ຺ຉຕຣາຕິ ຕຣຸຓວຈ຺ຉກຠາວໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ພລວວຈ຺ຉາ. ວຈ຺ຉຕຣີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣິກ຺ເຂປກຣຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ຍຎ຺ຎຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ຈ.
ຈຕຸຕ຺ຖປຸຄ຺ຄລໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄໂຕຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ຕໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສມ຺ປທໍ ຘມ຺ມໍ. ສຸຓາຕິ, ຄຫປຕິ, ວາຕິ ກສ຺ມາ ປຐມໍ ຄຫປຕິໍ ນິທ຺ທິສຕິ? ນິຫຕມານຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ຂຕ຺ຕິຍກຸລໂຕ ປພ຺ພຊິຕາ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ມນ຺ເຕ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຫີນຊຈ຺ຈກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊາຕິຕາຍ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຄຫປຕິທາຣກາ ປນ ກຈ຺ເຉຫິ ເສທໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ເຕຫິ ປິຏ຺ຐິຍາ ໂລຓໍ ປຸປ຺ຜມານາຍ ຠູມິໍ ກສິຕ຺ວາ ຕາທິສສ຺ສ ມານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິຫຕມານທປ຺ປາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ມານໍ ວາ ທປ຺ປໍ ວາ ອກຕ຺ວາ ຍຖາພລໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ. ອິຕເຣຫິ ຈ ກຸເລຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ນ ພຫຸກາ, ຄຫປຕິກາວ ພຫຸກາ. ອິຕິ ນິຫຕມານຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ປຐມໍ ຄຫປຕິໍ ນິທ຺ທິສຕີຕິ.
ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາຕິ ອິຕເຣສໍ ວາ ກຸລານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ. ປຈ຺ຈາຊາໂຕຕິ ປຕິຊາໂຕ. ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕີຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມສາມິມ຺ຫິ ຕຖາຄເຕ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ຠຄວາ’’ຕິ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕີຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສຕິ ສເຈປິ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ເຖ ຆເຣ ໂຍຊນສຕນ຺ຕເຣປິ ວາ ທ຺ເວ ຊາຍມ຺ປຕິກາ ວສນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ເນສໍ ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ຆຣາວາໂສ ສມ຺ພາໂຘວ. ຣຊາປໂຖຕິ ຣາຄຣຊາທີນໍ ອຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຄມນປໂຖຕິປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອລຄ຺ຄນຏ຺ເຐນ ອພ຺ໂຠກາໂສ ວິຍາຕິ ອພ຺ໂຠກາໂສ. ປພ຺ພຊິໂຕ ຫິ ກູຏາຄາຣຣຕນປາສາທເທວວິມານາທີສຸ ປິຫິຕທ຺ວາຣວາຕປາເນສຸ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນສຸ ວສນ຺ໂຕປິ ເນວ ລຄ຺ຄຕິ ນ ສຊ຺ຊຕິ ນ ພຊ຺ຌຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ. ອປິຈ ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ກຸສລກິຣິຍາຍ ຍຖາສຸຂໍ ໂອກາສາຠາວໂຕ, ຣຊາປໂຖ ອສໍວຸຕສງ຺ກາຣຏ຺ຐານໍ ວິຍ ຣຊານໍ, ກິເລສຣຊານໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕ. ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກຸສລກິຣິຍາຍ ຍຖາສຸຂໍ ໂອກາສສພ຺ຠາວໂຕ.
ນຍິທໍ ສຸກຣໍ…ເປ… ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ສງ຺ເຂປກຖາ – ຍເທຕໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ເອກມ຺ປິ ທິວສໍ ອຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕໍ ປາເປຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ, ເອກທິວສມ຺ປິ ຈ ກິເລສມເລນ ອມລິນໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕໍ ປາເປຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ, ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ລິຂິຕສງ຺ຂສທິສໍ ໂຘຕສງ຺ຂສປ຺ປຏິຠາຄໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ນ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສນ຺ເຕນ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ…ເປ… ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກເສ ຈ ມສ຺ສຸຎ຺ຈ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກສາຍຣສປີຕຕາຍ ກາສາຍານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕານໍ ອນຸຈ຺ຉວິການິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ອຄາຣສ຺ສ ຫິຕໍ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມໍ ອຄາຣິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອນຄາຣິຍາຕິ ຎາຕພ຺ພາ, ຕໍ ອນຄາຣິຍໍ. ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ.
ອປ຺ປໍ ວາຕິ ສຫສ຺ສໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ ອປ຺ໂປ ນາມ ໂຫຕິ, ສຫສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາ. ອາພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ຎາຕິເຍວ ຎາຕິປຣິວຏ຺ໂຏ. ໂສ ວີສຕິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ອປ຺ໂປ ນາມ ໂຫຕິ, ວີສຕິຍາ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາ. ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນຕິ ຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິສີລສງ຺ຂາຕາ ສິກ຺ຂາ, ຕຎ຺ຈ, ຍຕ຺ຖ ເຈເຕ ສຫ ຊີວນ຺ຕິ, ເອກຊີວິກາ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທສງ຺ຂາຕໍ ສາຊີວຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂນຠາເວນ ສມາປນ຺ໂນຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ. ສມາປນ຺ໂນຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ ສາຊີວຎ຺ຈ ອວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ອຸປຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍາຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ອິເມສໍ ເຠທາຍາຕິ ເຍສໍ ອິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕໍ, ເຕສໍ ເຠທາຍ. ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມິຕ຺ຕານໍ ວາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກາທີນໍ ວາ ເກນຈິເທວ ກາຣເຓນ ຠິນ຺ນານໍ ເອກເມກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອີທິເສ ກຸເລ ຊາຕານໍ ເອວໍ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ອິທໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ສນ຺ຘານໍ ກຕ຺ຕາ. ອນຸປ຺ປທາຕາຕິ ສນ຺ຘານານຸປ຺ປທາຕາ, ທ຺ເວ ຊເນ ສມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວຣູເປ ກຸເລ ຊາຕານໍ ເອວຣູເປຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກເມຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ໂຄ ອາຣາໂມ ອສ຺ສາຕິ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ. ຍຕ຺ຖ ສມຄ຺ຄາ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ວສິຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ຄຣາໂມຕິປິ ປາຬິ, ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ຄຣໂຕຕິ ສມຄ຺ເຄສຸ ຣໂຕ, ເຕ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາປິ ສຸຕ຺ວາປິ ນນ຺ທຕີຕິ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ. ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ຍາ ວາຈາ ສຕ຺ເຕ ສມຄ຺ເຄເຍວ ກໂຣຕິ, ຕໍ ສາມຄ຺ຄິຄຸຓປຣິທີປິກເມວ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນ ອິຕຣນ຺ຕິ.
ເນລາຕິ ເອລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂທໂສ, ນາສ຺ສາ ເອລນ຺ຕິ ເນລາ, ນິທ຺ໂທສາຕິ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ’’ຕິ (ອຸທາ. ໖໕) ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕເນລໍ ວິຍ. ກຓ຺ຓສຸຂາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣຕາຍ ກຓ຺ຓານໍ ສຸຂາ, ສູຈິວິຊ຺ຌນໍ ວິຍ ກຓ຺ຓສູລໍ ນ ຊເນຕິ. ອຕ຺ຖມຘຸຣຕາຍ ສກລສຣີເຣ ໂກປໍ ອຊເນຕ຺ວາ ເປມໍ ຊເນຕີຕິ ເປມນີຍາ. ຫທຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອປ຺ປຏິຫຎ຺ຎມານາ ສຸເຂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປວິສຕີຕິ ຫທຍງ຺ຄມາ. ຄຸຓປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ປຸເຣ ຠວາຕິ ໂປຣີ. ປຸເຣ ສໍວຑ຺ຒນາຣີ ວິຍ ສຸກຸມາຣາຕິປິ ໂປຣີ. ປຸຣສ຺ສ ເອສາຕິປິ ໂປຣີ, ນຄຣວາສີນໍ ກຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຄຣວາສິໂນ ຫິ ຍຸຕ຺ຕກຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ປິຕິມຕ຺ຕໍ ປິຕາຕິ, ຠາຕິມຕ຺ຕໍ ຠາຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຣູປີ ກຖາ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ກນ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ. ກນ຺ຕຠາເວເນວ ພຫຸຊນສ຺ສ ມນາປາ ຈິຕ຺ຕວຸຑ຺ຒິກຣາຕິ ພຫຸຊນມນາປາ.
ກາເລ ວທຕີຕິ ກາລວາທີ, ວຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກາລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ສຠາວເມວ ວທຕີຕິ ຠູຕວາທີ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກອຕ຺ຖສນ຺ນິສ຺ສິຕເມວ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ຖວາທີ. ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ຘມ຺ມວາທີ. ສໍວຣວິນຍປຫານວິນຍສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ວິນຍວາທີ. ນິຘານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐປໂນກາໂສ, ນິຘານມສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ນິຘານວຕີ. ຫທເຍ ນິເຘຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເລນາຕິ ເອວຣູປິໍ ຠາສມາໂນປິ ຈ ‘‘ອຫໍ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນ ອກາເລນ ຠາສຕິ, ຍຸຕ຺ຕກາລໍ ປນ ອເວກ຺ຂິຕ຺ວາວ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາປເທສນ຺ຕິ ສອຸປມໍ, ສກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍນ຺ຕວຕິນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ຍຖາສ຺ສາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖສໍຫິຕນ຺ຕິ ອເນເກຫິປິ ນເຍຫິ ວິຠຊນ຺ເຕນ ປຣິຍາທາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອຕ຺ຖສມ຺ປນ຺ນໍ ຠາສຕິ. ຍໍ ວາ ໂສ ອຕ຺ຖວາທີ ອຕ຺ຖໍ ວທຕິ, ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ສໍຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຠາສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.
ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາຕິ ມູລພີຊໍ ຂນ຺ຘພີຊໍ ຜຬຸພີຊໍ ອຄ຺ຄພີຊໍ ພີຊພີຊນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘສ຺ສ ພີຊຄາມສ຺ສ ເຈວ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນີລຕິຓຣຸກ຺ຂາທິກສ຺ສ ຠູຕຄາມສ຺ສ ຈ ສມາຣມ຺ຠາ, ເຉທນເຠທນປຈນາທິຠາເວນ ວິໂກປນາ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.